Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kınama cezası ve 657 sayılı Kanun’un 8. maddesinin ihlali iddiasıyla ilgili hukuki değerlendirme (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/6773-S.21.10882

BAŞVURU NO : 2021/2791

KARAR TARİHİ : 28/04/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın idare tarafından verilen disiplin cezasının kaldırılması talebi.

BAŞVURU TARİHİ : 06/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran ; Diyanet İşleri Başkanlığında Çanakkale ili Çınarlı köyünde imam-hatip olarak görev yapmakta iken 2019 yılı Hac organizasyonunda görevli olduğunu, . . İsimli bin bayan ile mesajlaştığı için soruşturma geçindiğini, kınama cezası aldığını, kendisinin böyle bir mesajlaşmasının olmadığını, verilen cezanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu ifade ederek almış olduğu disiplin cezasının geri alınmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun konuyla ilgili bilgi belge isteme yazısına istinaden 11.03.2021 tarihinde Diyanet İşleri

Başkanlığı tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; 2.1. Başvuran hakkında; 18/10/2019 tarih – sayılı Başkanlık oluru ile 2019 yılı Hac organizasyonu sırasında hac kafilesinde bulunan . . isimli bayan ile aralarında görüşme ve mesajlaşma başladığı hac dönüşü sonrasında da duygusal içerikli mesajlaşmanın devam ettiği, bunun üzerine bayanın eşi tarafından Almanya’nın Essen Başkonsolosluğu Din Hizmetleri Ataşeliği’ne şikayet etmesi üzerine soruşturma başlatıldığı, 2.2. Hazırlanan soruşturma dosyasının değerlendirilmesi neticesinde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 8.maddesinin ihlali nedeniyle aynı kanununun 125. maddesinin (B)

bendinin (d) alt bendi uyarınca “Kınama” cezası ile tecziyesine karar verilerek, başvurana kararın tebliğ edildiği, 2.3. Başvuranın tebliğ sonrasında 21/08/2020 tarihinde karara itiraz ettiği, Disiplin Daire Başkanlığı tarafından incelenen itirazın ise 07/10/2020 tarihli nolu Karar ile reddedildiği, 2.4. Disiplin soruşturmasına konu edilmiş olayda Almanya Essen şehrinde yurt dışı görevde bulunan başvuranın 2019 yılı Hac organizasyonunda görevli olduğu, görevli bulunduğu kafileden bir bayan ile soru cevap şeklinde başlayan diyalogların sonrasında ve hac dönüşünde de mesajlaşma şeklinde devam ettiği akabinde aralarında gelişen duygusal yakınlaşmanın . . isimli bayanının eşinin fark ederek Essen Din

Hizmetleri Ataşeliğine şikayet etmesi üzerine ortaya çıktığı, İmam-Hatip olarak görev yapan başvuranın, din görevlilerinin toplumu dini konularda aydınlatmaları, eğitici, dini yasaklardan sakındırıcı, yanlış inançları düzeltici ve toplumda kabul gören değerlere ters düşmek yerine görevlerinin ifası sırasında doğruluk sadakat güvenirlilik ve aile hayatı ile örnek davranışlar içerisinde olmalarının beklendiği ancak tahkikat neticesinde sabit olan ve din görevlisinin itibarını sarsıcı nitelikteki eylemi nedeni ile tecziyesine karar verildiği ve itirazının da Disiplin Kurulu tarafından reddedildiği, anlaşılmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı

124 üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını

ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Karanamelirinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun,

5.1. “Davranış ve işbirliği” başlıklı 8 inci maddesinde; “Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadırlar.”

5.2. Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde, “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…

B – Kınama : Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildiril-mesidir.

Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurum-larca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçle-rin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak,

b) Eşlerinin, reşit olmayan veya mahcur olan çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyet-lerini belirlenen sürede kurumuna bildirmemek, c) Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak, d) Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davra-nışlarda bulunmak, e) Devlete ait resmi araç,gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak, f) Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek, g) İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, h) İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak, ı) Görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak ve bu tür yazı yaz-mak, işaret, resim ve benzeri şekiller çizmek ve yapmak, j) Verilen emirlere itiraz etmek, k) Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak, l) Kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak.

m) (Ek:17/9/2004 – 5234/1 md.)Yetkili olmadığı halde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç vermek.

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. 1 no.lu paragrafta da ayrıntılı açıklandığı üzere başvuran, tarafına verilen “Kınama” cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.

8. Almanya Essen şehrine yurt dışı görev ile giden başvurana 2019 yılı Hac organizasyonu için de görev verilmiş, başvuran sorumlu bulunduğu kafilede bulunan bir bayan ile önce dini içerikli olduğunu iddia ettiği diyalog ve görüşmeler mesajlaşma yolu ile devam etmiş ve hac dönüşünde ise duygusal yakınlığa dönüştüğü gerekçesi ile . isimli bayanının eşi tarafından Din Hizmetleri Ataşeliğine şikayet edilmesi üzerine tahkikat başlatılmıştır.

9. Essen Başkonsolosluğu Din Hizmetleri Ataşeliğinin verilen şikayet dilekçesini 30/09/2019 tarihinde

Diyanet İşleri Başkanlığına gereği için bildirmesinin ardından Rehberlik Ve Teftiş Daire Başkanlığının 18/10/2019 tarihli tahkikat emri ile konuyla ilgili soruşturma yapmak üzere Müfettiş . ’yi görevlendirdiği tespit edilmiştir. . . durumu öğrendikten itibaren yasal süresi içinde soruşturma işlemlerine başlamıştır.

10. Soruşturmacı tarafından düzenlenen 21/02/2020 tarih ve sayılı Soruşturma Raporunda başvuranın kusurlu olduğu kanaatine varılarak 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu 8. maddesi ve yine aynı kanunun 125/(B)-d bendi gereği “Kınama” cezası verilmesi kanaatine varılmıştır. 16/06/2020 tarihinde

Diyanet İşleri Başkanlığı Disiplin Değerlendirme Daire Başkanlığınca başvuranın savunmasının istenildiği, 01/07/2020 tarihinde savunma istem yazısının başvurana tebliğ edildiği ve başvuranın 07/07/2020 tarihinde savunmasını verdiği anlaşılmıştır.

11. Başvuran ile . . isimli bayan arasında geçen mesajlaşmalar her ne kadar başvuran tarafından inkar edilse de bayan tarafından soruşturma sırasında alınan beyanında “bu duruma biraz da ben sebebiyet verdim” şeklinde ikrar edilmiş olması, başvuranın iddia ettiği başka bir telefon numarasının adına kayıtlı gibi gösterilerek bu mesajların gönderilmiş olabileceği iddiasını ispata yönelik başkaca bir delili ( iddiaya konu başka telefon numarasının adına kaydına yönelik herhangi bir suç duyurusunda bulunup bulunmadığı, bulundu ise buna yönelik belgelerin, günümüz teknolojik şartlarının kat ettiği mesafe göz önüne alındığında bu durumun ispatının bilişim teknolojileri vasıtasıyla aydınlatılabileceğine yönelik girişimlerinin bulunup bulunmadığı, varsa belgeleri …. vs gibi) dosyaya ibraz etmemesi nedeni ile üzerine atılı eylemin sabit olduğu anlaşılmaktadır. Mesaj içerikleri incelendiğinde taraflar arasında geçen diyalogların din hizmetlerini ifa eden bir kamu görevlisinden beklenen hassasiyet ve özeni göstermediği ortada olup Diyanet İşleri

Başkanlığı tarafından 20/07/2020 tarihli 543 sayılı karar ile başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu 8. Maddesini ihlal ettiği gerekçesi ile aynı kanunun 125/(B)-d maddesi gereğince “KINAMA” cezası verildiği anlaşılmıştır.

12. Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır ve belli usul ve esaslara tabidir. Söz konusu usul ve esaslar açısından yapılan incelemede başvurana verilen disiplin cezasının hukuka ve hakkaniyete uygun olarak verildiği değerlendirilmektedir.

13. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın davranışlarının topluma örnek bir aile ve özel yaşantı sergilemekten uzak, dini ve toplumsal kabul gören değerlere aykırılık teşkil eden ve mesleğine yakışmayan hareketler olması nedeni ile başvuran hakkındaki idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvuranın kınama cezasının kaldırılması talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği , “karara karşı yargı yoluna başvurunun” gösterildiği görülmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Çanakkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Bu kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI’na tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi