|
ÖZET: Danıştay kararında, Batman Üniversitesi’nde Doktor Öğretim Üyesi olarak görev yapan ve 16/03/2022 tarihinde Doçentlik unvanını kazanan başvuranın, doçent unvanına bağlı mali haklarının ödenmesi talebi incelenmiştir. Başvuran, doçent unvanını aldıktan sonra ek gösterge, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği gibi haklardan yararlanmak istemiştir. Ancak üniversite, başvuranın doçent kadrosuna atanmadığı gerekçesiyle bu talepleri reddetmiştir.
Danıştay, başvuranın doçent unvanına sahip olmasına rağmen kadroya atanmadığı için mali haklardan yararlanamamasının hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. Doçent unvanının, ilgili mevzuat gereği belirli mali hakları beraberinde getirdiği ve bu hakların başvuranın unvanını kazandığı tarihten itibaren ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın doçent unvanının karşılığı olan mali haklarının ödenmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2823-S.23.4819
BAŞVURU NO : 2022/14016
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Doçent unvanının karşılığı olan mali hakların ödenmesi taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 27/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Batman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümünde Doktor
Öğretim Üyesi (1. Derecede) olarak görev yapmakta olduğunu, 16/03/2022 tarihi itibariyle Doçentlik unvanı aldığını, idareye 11/04/2022 tarihli ve sayılı yazı ile Doçentlik
Belgesine binaen gerekli iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi hususunda talepte bulunmasına rağmen ek ders ücretleri dışında diğer mali haklardan yararlanamadığını, mali haklardan yararlanma talepli 19/09/2022 tarihli ve sayılı dilekçe ile yaptığı ikinci başvurusuna ek ders ödemesi dışında mali hakların ödenemeyeceğine dair tarihli ve sayılı yazı ile cevap verildiğini, 2914 sayılı Kanunun “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5 inci maddesinde “Üniversite öğretim elamanlarının aylıklarının hesaplanmasında, Devlet memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tablosu ve katsayı dikkate alınır. Aylıkların hesabında ayrıca, bu Kanuna ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamları dikkate alınır.” düzenlemesine yer verildiğini, Kanuna ekli “Ek Gösterge Cetvelinde” ise 1-3 üncü derecede bulunan doçentler için 4.800 ek gösterge rakamının uygulanacağının belirtildiğini, konuya ilişkin birçok idare mahkemesi kararı olmakla birlikte Danıştay 8. Dairesinin sayılı kararında da 2914 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde, aylıkların hesabında ayrıca bu Yasaya ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamlarının dikkate alınacağının belirtilmiş olduğunu ifade etmiş olup, ilgili düzenlemeler gereğince ek gösterge, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneğinin ödenmesi ile Doçentlik unvanını aldığı 16/03/2022 tarihinden itibaren maaş, ek gösterge, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği farklarının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 17/10/2022 tarihli ve sayılı yazısına istinaden
Batman Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen 24/10/2022 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Maliye Bakanlığının 03/10/2016 tarihli yazısında da belirtildiği üzere 2914 sayılı Yükseköğretim
Personel Kanununun 3 üncü maddesinin (A) bendinde, öğretim üyelerinin başlangıç dereceleri ve buna göre hak kazanacakları aylık konusunun düzenlenmiş olduğu, profesörlerin profesör, doçentlerin doçent, yardımcı doçentlerin yardımcı doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren kendileri için öngörülen derecenin ilk kademe aylığını alacaklarının hükme bağlandığı, 2914 sayılı Kanunda öğretim üyelerinin aylık ve diğer özlük hakları genel olarak atandıkları kadro derecelerine göre belirlendiğinden ilgililerin unvanları için öngörülen haklardan yararlanabilmeleri için durumlarına uygun kadrolara atanmaları gerektiği, diğer taraftan Yükseköğretim Genel Kurulunun 18/05/2016 tarihli ve numaralı oturumda aldığı karar ile doçentlik unvanına sahip olan ancak doçent kadrosuna atanmamış kişilere aylık ve diğer mali hakların atanmış oldukları kadrolara göre ödenmesi, buna karşılık ders vermeleri halinde haftalık 10 saat üzerindeki ders yükleri için doçent ek göstergesi üzerinden ek ders ücreti ödenmesinin kararlaştırılmış olduğu,
2.2. Üniversite Strateji ve Geliştirme Daire Başkanlığınca 24/02/2018 tarihinde benzer taleplerde uygulama birliği sağlanması ve mağduriyetlerin yaşanmaması için Maliye Bakanlığından konu hakkında görüş talep edildiği, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Müdürlüğünün 03/05/2018 tarihli cevabi yazısı ekinde aynı konuda Galatasaray Üniversitesi Rektörlüğüne gönderilen ve www.bumko.gov.tr adlı internet sitesinde yer alan 03/10/2016 tarihli ve sayılı yazının gönderilmiş olduğu, Maliye
Bakanlığından yeni bir görüş istenmediği,
2.3. Maliye Bakanlığının görüşü ve Yükseköğretim Genel Kurulunun kararı uyarınca başvurana doçentlik kadrosuna atanmadığı için ek ders ücreti dışında başka bir ödeme yapılmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Doktor Öğretim Üyesi” başlıklı 23 üncü maddesinin (a)
bendinde “Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır.
/
Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.”,
6. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun;
6.1. “Öğretim elemanlarının sınıflandırılması” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda gösterilmiştir.
A) Öğretim üyeleri sınıfı:
Bu sınıf; profesörler, doçentler ve doktor öğretim üyelerinden oluşur.
a) Profesörler, profesör kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren birinci derecenin, b) Doçentler, doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren üçüncü derecenin, c) Doktor öğretim üyeleri, doktor öğretim üyesi kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren beşinci derecenin, ilk kademe aylığını alırlar.
Yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerine göre üst dereceye atananlar, bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanırlar…”,
6.2. “Gösterge tablosu ve ek göstergeler” başlıklı 5 inci maddesinde “Üniversite öğretim elamanlarının aylıklarının hesaplanmasında, Devlet memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tablosu ve katsayı dikkate alınır.
Aylıkların hesabında ayrıca, bu Kanuna ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamları dikkate alınır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan ‘Tavsiye Karar
Önerisi’ Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Batman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümünde Doktor Öğretim Üyesi (1.
Derecede) olarak görev yapmakta olan ve 16/03/2022 tarihi itibariyle Doçentlik unvanını almış olan başvuran tarafından; ilgili düzenlemeler gereğince ek gösterge, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneğinin ödenmesi ile Doçentlik unvanını aldığı 16/03/2022 tarihinden itibaren maaş, ek gösterge, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği farklarının ödenmesi talep edilmektedir.
9. Dosya kapsamından; 9.1. Başvuranın Batman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümünde Doktor
Öğretim Üyesi olarak görev yapmakta olduğu, 16/03/2022 tarihinde doçentlik unvanını kazandığı ve 9.2. Doçentlik mali haklarının ödenmesi talebine dair Batman Üniversitesi Rektörlüğü Strateji Geliştirme
Daire Başkanlığının 26/09/2022 tarihli, sayılı ve ‘Doçentlik Mali Haklar Hk. Görüş’ konulu yazısında özetle; adı geçen öğretim elemanına Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğünün 03/10/2016 tarihli ve sayılı görüş yazısında belirtilen ödemelerin yapılabileceğinin mütalaa edildiğinin ifade edildiği,
9.3. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanlığının başvurana hitaplı tarihli ve sayılı yazıda; alınan görüş yazısına istinaden, ek ders ücreti dışındaki doçentlik mali haklarından yararlanma talebinin uygun görülmediğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
10. Başvuru konusuna ilişkin, Maliye Bakanlığı Mülga Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün
Galatasaray Üniversitesi Rektörlüğüne hitaplı 03/10/2016 tarihli ve sayılı yazısında özetle; Yükseköğretim Genel Kurulunun 18/05/2016 tarihli ve numaralı oturumunda alınan Genel Kurul
Kararında, doçent unvanına sahip olan ancak doçent kadrosunda bulunmayan öğretim elemanlarının zorunlu ders yükleri ve ek ders ücreti ödemelerinin doçent kadrosunda olanlar gibi uygulanması gerektiği yönünde karar alındığı, bu itibarla; doçent unvanını almış ancak doçent kadrosuna atanmamış araştırma görevlisi ve yardımcı doçent kadrosunda bulunanların aylık ve diğer mali haklarının atanmış oldukları kadrolar dikkate alınarak ödenmesi, buna karşılık ders vermeleri halinde, öncelikle doçent unvanı için öngörülen haftada asgari on saat zorunlu ders yükü düşüldükten sonra 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde yine doçent unvanı için öngörülen gösterge esas alınarak ek ders ücreti ödenmesi gerektiğinin mütalaa edildiği belirtilmektedir.
11. 2914 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde ifadesini bulan “aylık”, diğer bir ifadeyle “maaş”; bu madde uyarınca standart olarak alınmakta olan ve makam tazminatı, görev tazminatı, döner sermaye, ek ders ücreti gibi herkes için geçerli olmayan ödentilerin dışında kalan Devlet memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tablosu ve katsayının, ayrıca bu Yasaya ekli ek gösterge cetvelinde yer alan unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamlarının dikkate alındığı mali haklar bütünüdür.
12. Dolayısıyla, doçentler için öngörülen mali haklar arasında; 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde döner sermaye katkı payı, 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde ek ders ücreti, 12 inci maddesinde üniversite ödeneği, 14 üncü maddesinde geliştirme ödeneği, Ek 1 inci maddesinde eğitim öğretim ödeneği, Ek 2 nci maddesinde de makam tazminatı ve “Görev Tazminatı Ödenmesi Hakkında Karar” başlıklı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca “görev tazminatı” gibi ödemelere yer verilmiş olup, doçent unvanını almakla birlikte doçent kadrosuna atanmayanların doçentlik kadrosu için öngörülen maaşı alabilmeleri için bahsi geçen ödeme kalemlerinin ayrı ayrı irdelenmesi gerekmektedir.
13. Konuya ilişkin Danıştay 8. Dairesinin 09/03/2017 tarihli ve sayılı kararında “… Bu itibarla, İdare Mahkemesince davacının emekliliğe esas derecesinin (kazanılmış hak aylığı derecesinin) ve buna bağlı olarak da yukarıda belirtilen açıklamalar da göz önünde bulundurularak, yalnız doçent kadrosuna atanmış olmaya bağlı ödentiler ile emekliliğe esas derecenin en az 3. derece kadroda bulunmaya bağlı ödentilerin ve doçent unvanını almanın yeterli olduğu ödentiler ayrı ayrı değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekmektedir…” şeklinde karar verilmiştir.
14. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin, bulundukları statüye ilişkin kanun ve yönetmelikte düzenlenmiş olan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir. 2914 sayılı Kanunun ödeme kalemlerine ilişkin düzenlemeleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
MALİ HAKLAR YASAL AÇIKLAMA
DAYANAK
EK GÖSTERGE 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu ödenekten
5 nci maddesi yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olması ve emekliliğe
esas derecesinin en azından 3. derecede bulunması şarttır.
2914 sayılı Kanunun – Doçentlik unvan şartına bağlı olup, doçentlik kadrosuna
EK DERSLER
11 nci maddesi atanmadan doçentler için belirlenen ek ders ücreti haklarından
yararlanacaklardır.
ÜNİVERSİTE 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali haktan
12 nci maddesi yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent
ÖDENEĞİ
kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
GELİŞTİRME 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu ödenekten
ÖDENEĞİ 14 nci maddesi yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3. derecede bulunması şarttır.
2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali haktan
MAKAM
TAZMİNATI ek 2 nci maddesi yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
EĞİTİM 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu ödenekten ek 1 inci maddesi yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olması ve emekliliğe esas
ÖĞRETİM
ÖDENEĞİ derecesinin en azından 3. derecede bulunması şarttır.
GÖREV Görev Tazminatı -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali haktan
TAZMİNATI Ödenmesi Hakkında yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent
Karar kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
15. Bu kapsamda, 2914 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükümleri gereğince, doçent unvanını almış olmak ve 3 üncü dereceyi kazanılmış hak olarak elde etme şartı bu unvan için öngörülen ek göstergeden yararlanmak için yeterli sayılmakta olup, Danıştay kararlarında da açıkça yer aldığı üzere emekliliğe esas derecesi en az 3 üncü derecede bulunan öğretim elemanının doçent unvanının karşılığı olan ek gösterge rakamından yararlanacağı açıktır.
16. Somut olayda; doçent kadrosunda bulunmayan ancak doçent unvanına sahip olan ve doçent unvanına bağlı olarak fiilen bu unvanın gerektirdiği işleri yürütmekte olan başvuranın, doçent unvanına bağlı bulunan ek gösterge, ek ders, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği gibi mali haklardan yararlandırılması gerekirken, Üniversitenin bu haklardan yararlanmak için kadroya atanma şartı araması işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana Doçentlik unvanını aldığı 16/03/2022 tarihinden itibaren, doçent unvanının karşılığı olan mali haklarının ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmış, ancak Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanlığının başvurana hitaplı tarihli ve sayılı yazısında, idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğinin gösterilmediği ve bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespitiyle idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman İdare Mahkemesne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Doçentlik unvanını aldığı 16/03/2022 tarihinden itibaren, doçent unvanının karşılığı olan mali haklarının başvurana ödenmesi yönünde BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi