|
ÖZET: Başvuran, doçent unvanını aldığı tarihten itibaren, bu unvana bağlı mali haklarının ödenmesini talep etmiştir. İlgili mevzuat gereği, doçent unvanına sahip olmanın, ek gösterge ve diğer mali haklardan yararlanmak için yeterli olduğu belirtilmiştir. Ancak, başvuranın doçent kadrosuna atanmadığı gerekçesiyle üniversite, bu haklardan yararlanmasını reddetmiştir.
Danıştay kararları ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu çerçevesinde, doçent unvanına sahip olanların, kadro şartı aranmaksızın mali haklardan faydalanması gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın, doçent unvanına bağlı olarak fiilen bu unvanın gerektirdiği işleri yürütmesine rağmen, kadroya atanma şartı arayarak haklarının kısıtlanması hukuka aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın doçent olarak çalıştığı döneme ilişkin mali haklarının hesaplanarak ödenmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. Bu durum, kamu görevlilerinin statüleriyle ilgili yasal düzenlemelerin ve hak arama özgürlüğünün önemini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15120-S.21.24201
BAŞVURU NO : 2021/8939
KARAR TARİHİ : 20/10/2021
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Doçent unvanına bağlı mali haklarının ödenmesi talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 30/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı
Türk Halk Oyunları Bölümünde görev yapmakta iken 28.09.2012 tarihinde YÖK ÜAK tarafından yapılan sınav sonucunda Doçent unvanını aldığını ancak kadroya atanmadığını, 1.11.2019 tarihinde ise
Üniversitesinde Prof. Kadrosuna atandığını, ancak 28.09.2012-1.11.2019 tarihleri arasında doçent unvanına sahip olmasına rağmen İTÜ Rektörlüğü tarafından maaşı dışındaki ek ödemelerinin yapılmadığını
Danıştay’ın kararları incelendiğinde, yalnızca unvan almanın yeterli olması şartının arandığı hallerin olduğunu belirterek, Doçent unvanını aldığı 28.09.2012 tarihinde memuriyetinin 3. derece ve 8.
kademesinde bulunduğu dikkate alınarak mağduriyetinin giderilmesini ve doçent unvanını aldığı tarihten itibaren doçentlere uygulanan ek gösterge, makam tazminatı vb. üzerinden yoksun kaldığı maaş ve mali haklarının hesaplanarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden İstanbul Teknik
Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın Üniversitenin Türk Musikisi Devlet Konservatuvarına 8.6.2005 tarihinde yardımcı doçent kadrosuna atandığı, 28.9.2012 tarihinde doçent unvanına hak kazandığı, 24.10.2019 tarihinde
Üniversiteden istifa ettiğini ve başka bir üniversitenin profesör kadrosuna atandığını,
2.2. 25.3.2008 tarihli ve 26827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile kamu personel rejimimize kazandırılan kadro kavramı,
devlet örgüt yapısının oluşturulmasında, kamu hizmet ve faaliyetleri ile bunu yürütecek kamu işgücünün planlanmasında kullanılan hukuksal bir araçtır. Başka bir anlatımla kadro, memurun çalıştığı belli bir görev yerini ifade etmekte, memurun yapacağı iş, onun kadrosu ile ilişkili bulunmaktadır. 657 sayılı Kanunun 33.
maddesinde ise, kadrosuz memur çalıştırılamayacağının hükme bağlandığı, ek göstergeden yararlanabilmek için cetvellerde karşılığı gösterilen kadroların birine atanmış ve bu görevi fiilen ifa ediyor olma şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği, ayrıca 147’nci maddesinde de aylığın hizmetlerin karşılığında kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı ifade ettiğinin belirtildiği, bu itibarla, kamu kurumu olan üniversitenin kadro ve bunun karşılığı ödenen parayı ifade eden aylık veya maaş ödemelerinde personelin parasal haklarını düzenleyen kuralları yorum yoluyla kapsamlarını genişleterek veya boşlukları doldurarak işlem tesis etmesinin mümkün olmadığı,
2.3. Unvan alan doçentlerin kadro şartı aranmaksızın ek göstergeden faydalanıp faydalanamayacakları hususundaki tereddüt sebebiyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na görüş sorulduğu, Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı tarafından YÖK Yürütme Kurulunun 2.12.1992 tarihli kararı gerekçe gösterilerek
9.5.2008 tarih ve sayılı yazı ile unvan alanların kadroya atanmadıkları sürece doçentliğin mali
haklarından faydalanamayacağının açıkça belirtildiği, bu açık görüş doğrultusunda işlem tesis edildiği,
2.4. Yükseköğretim Genel Kurulunun 18.5.2016 tarihli ve 10 numaralı oturumunda alınan Genel Kurulunda doçent unvanına sahip ancak doçent kadrosunda bulunmayan öğretim elemanlarının zorunlu ders yükleri ve ek ders ücreti ödemelerinin doçent kadrosunda olanlar gibi uygulanması gerektiği yönünde karar alındığı, bu nedenle başvuranın haftalık 10 saat üzerindeki ders yüklerinin doçent unvanı için öngörülen gösterge esas alınarak ödendiği, diğer taraftan başvuranın doçent unvanı almasına rağmen doçent kadrosuna atanmadığından aylık ve diğer mali haklarının Üniversitede görev yaptığı dönemde bulunduğu doktor öğretim üyesi kadrosu dikkate alınarak ödendiği,
2.5. Mahkeme kararlarının ancak dava tarafları açısından bağlayıcı nitelikte olduğu, idarelerin mali ödemelere ilişkin ya da maddi boyutu olan işlemlerde benzer durumdaki kişilere bu kararları uygulayamayacağı, ayrıca hali hazırda kendi personeli olmayan bir kimsenin maaş ve özlük haklarına ilişkin başvurularını değerlendirmesi ve bu doğrultuda herhangi bir işlem tesis etmesinin mümkün olmadığı gibi, artık başvuranın profesör kadrosunda olması nedeniyle anılan mevzuat doğrultusunda taleplerin karşılanamayacağı, emsal yargılamalarda verilen kararların, bu kararın tarafı olmayan kişilere de teşmil edilerek kamu kaynaklarından ödeme yapılmasının da mümkün olmadığının düşünüldüğü,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Aylıkların hesabında ayrıca, bu Kanuna ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamları dikkate alınır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, doçent unvanını aldığı tarihten itibaren doçentlere uygulanan ek gösterge, makam tazminatı vb. üzerinden yoksun kaldığı maaş ve mali haklarının hesaplanarak tarafına ödenmesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin, bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun ilgili maddelerini özetleyecek olursak;
MALİ HAKLAR YASAL AÇIKLAMA
DAYANAK
2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
EK GÖSTERGE
5 nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
EK DERSLER 2914 sayılı Kanunun – Doçentlik unvan şartına bağlı olup, doçentlik
11 nci maddesi kadrosuna atanmadan doçentler için belirlenen ek ders
ücreti haklarından yararlanacaklardır.
ÜNİVERSİTE 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
ÖDENEĞİ 12 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
GELİŞTİRME 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
ÖDENEĞİ 14 nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
MAKAM 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
TAZMİNATI ek 2 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
EĞİTİM 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu ek 1 inci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
ÖĞRETİM
ÖDENEĞİ olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
GÖREV Görev Tazminatı -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
TAZMİNATI Ödenmesi Hakkında haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
Karar olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
9. 2914 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükümleri gereğince, doçent unvanını almış olmak ve 3.
dereceyi kazanılmış hak olarak elde etme şartı bu unvan için öngörülen ek göstergeden yararlanmak için 1 yeterli sayılmaktadır. Danıştay kararlarında da açıkça yer aldığı üzere emekliliğe esas derecesi en az 3. Derecede bulunan öğretim elemanının doçent unvanının karşılığı olan ek gösterge rakamından yararlanacağı açıktır.
10. Somut olayda, doçent kadrosuna atanamamış olsa da doçent unvanına bağlı olarak fiilen bu unvanın gerektirdiği işleri yürüten başvuran doçent unvanına bağlı bulunan ek gösterge, ek ders, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği gibi mali haklardan yararlandırılması gerekirken, Üniversitenin bu haklardan yararlanmak için kadroya atanma şartı araması işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın doçent olarak çalıştığı döneme ilişkin bu unvan için öngörülen mali haklarının 5018 sayılı Kanunun 34. Maddesi kapsamında zamanaşımına uğramayan kısmının hesaplanarak ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie
1
Danıştay 8. Daire E:2012/5599 K:2017/1511, E: 2004/3876 K: 2005/1605
başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Doçent unvanı için öngörülen mali haklarının 5018 sayılı Kanunun 34. Maddesi kapsamında zamanaşımına uğramayan kısmının hesaplanarak başvurana ödenmesi için TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi