|
ÖZET: Bu karar, Hacettepe Üniversitesi’nde doçent unvanına sahip bir akademisyenin mali haklarının ödenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun ilgili hükümleri gereğince doçent unvanını almış olmasına rağmen, üniversitenin kadro şartı arayarak ek gösterge ve diğer mali haklardan yararlanmasını engellemesine itiraz etmiştir. İdare, Maliye Bakanlığı’nın görüşüne dayanarak başvuranın talebini reddetmiştir.
Danıştay, başvuranın doçent unvanına sahip olmasının ve emekliliğe esas derecesinin en az 3. derecede bulunmasının, ek gösterge ve diğer mali haklardan yararlanması için yeterli olduğunu belirtmiştir. Doçent kadrosuna atanamasa da, unvanının gerektirdiği işleri yürüttüğü için başvuranın mali haklardan yararlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, üniversitenin kadroya atanma şartı araması hukuka aykırı bulunmuştur. Karar, başvuranın mali haklarının hesaplanarak ödenmesi için tavsiyede bulunulması yönündedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/87838-S.20.95746
BAŞVURU NO : 2020/46980
KARAR TARİHİ : 17/11/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Doçent unvanına bağlı mali haklarının ödenmesi talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 17/05/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Yasasının 418 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile değişik “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5.
maddesinde “Üniversite öğretim elemanlarının aylıklarının hesaplanmasında, Devlet memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tablosu ve katsayı dikkate alınır. Aylıkların hesabında ayrıca, bu Kanuna ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamları dikkate alınır.” hükmünün öngörüldüğü, Kanuna ekli “Ek Gösterge
Cetvelinde” ise 1-3 derecede bulunan doçentler için 4.800 ek gösterge rakamının uygulanacağının hüküm altına alındığı, bu hukuki yorumu teyit eden birçok İdare Mahkemesi kararı olmakla birlikte, Danıştay 8. Dairesinin 2005/1605K, 2004/3876K sayılı kararında da
“2914 sayılı Yükseköğretim Personel Yasasının 418 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5. maddesinde, aylıkların hesabında ayrıca bu Yasaya ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamlarının dikkate alınacağı hükmüne yer verildiği belirtilmiştir.
Mensubu bulunduğu Hacettepe Üniversitesinden bahsi geçen ilgili kanun hükmünün uygulanarak Ek göstergesinin buna göre hesaplanmasını talep ettiğini ancak Hacettepe
Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı tarafından dilekçesine cevaben “Maliye Bakanlığının
11.11.1996 tarih, 115506-62/23713 ve 20.08.1991 gün ve 19549 Sayılı yazısından da
anlaşılacağı üzere aylıkların hesabında esas alınan ek göstergelerin unvana göre değil, kadroya esas alınması ve bu sebeple anılan ek göstergeden yararlanabilmek için de o kadroda görev yapma şartı aranmakta olduğundan bir işlem yapılamayacağının tarafına bildirildiğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesini ve doçent unvanını aldığı tarihten itibaren doçentlere uygulanan ek gösterge, makam tazminatı vb. üzerinden yoksun kaldığı maaş ve mali haklarının hesaplanarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Hacettepe
Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın Üniversiteleri Dr. Öğretim Üyesi olduğu, Atatürk İlkeleri ve Cumhuriyet Tarihi Bilim Alanında 29/04/2019 tarihi itibariyle
Üniversite Doçent unvanını aldığı,
2.2. Maliye Bakanlığının 11.11.1996 tarih, 115506-62/23713 ve 20.08.1991 gün ve 19549
Sayılı yazısından da anlaşılacağı üzere aylıkların hesabında esas alınan ek göstergelerin unvana göre değil, kadroya esas alınması ve bu sebeple anılan ek göstergeden yararlanabilmek için de o kadroda görev yapma şartı aranmakta olduğundan başvuranın talebinin yerine getirilemeyeceği,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Aylıkların hesabında ayrıca, bu Kanuna ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamları dikkate alınır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, ilgili kanun hükmünün uygulanarak doçent unvanını aldığı tarihten itibaren doçentlere uygulanan ek gösterge, makam tazminatı vb. üzerinden yoksun kaldığı maaş ve mali haklarının hesaplanarak tarafına ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. İdare ise başvuranın talebini, Maliye Bakanlığının konuyla ilgili yazısında yer alan ve aylıkların hesabında esas alınan ek göstergelerin unvan değil, kadro esas alınarak ödenmesi yönündeki görüşü gerekçesi ile uygun görmemiştir.
9. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin, bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun ilgili maddelerini özetleyecek olursak;
MALİ HAKLAR YASAL AÇIKLAMA
DAYANAK
EK GÖSTERGE 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
5 nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
2914 sayılı Kanunun – Doçentlik unvan şartına bağlı olup, doçentlik
EK DERSLER
11 nci maddesi kadrosuna atanmadan doçentler için belirlenen ek ders
ücreti haklarından yararlanacaklardır.
2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
ÜNİVERSİTE
ÖDENEĞİ 12 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
GELİŞTİRME 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
14 nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
ÖDENEĞİ
olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
MAKAM 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
TAZMİNATI ek 2 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
EĞİTİM
ÖĞRETİM ek 1 inci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
ÖDENEĞİ
olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
GÖREV Görev Tazminatı -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
TAZMİNATI Ödenmesi Hakkında haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
Karar olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
10. 2914 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükümleri gereğince, doçent unvanını almış olmak ve 3. dereceyi kazanılmış hak olarak elde etme şartı bu unvan için öngörülen ek 1 göstergeden yararlanmak için yeterli sayılmaktadır. Danıştay kararlarında da açıkça yer aldığı üzere emekliliğe esas derecesi en az 3. Derecede bulunan öğretim elemanının doçent unvanının karşılığı olan ek gösterge rakamından yararlanacağı açıktır.
11. Somut olayda, doçent kadrosuna atanamamış olsa da doçent unvanına bağlı olarak fiilen bu unvanın gerektirdiği işleri yürüten başvuran doçent unvanına bağlı bulunan ek gösterge, ek ders, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği gibi mali haklardan yararlandırılması gerekirken, Üniversitenin bu haklardan yararlanmak için kadroya atanma şartı araması işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Doçent unvanına sahip başvuranın, bu unvan için öngörülen mali haklarının hesaplanarak ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
1
Danıştay 8. Daire E:2012/5599 K:2017/1511, E: 2004/3876 K: 2005/1605
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Doçent unvanı için öngörülen mali haklarının hesaplanarak başvurana ödenmesi için
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE
TEBLİĞİNE;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
İdare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi