|
ÖZET: Bu karar, Batman Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak görev yapan bir başvuranın, doçent unvanını kazandığı tarihten itibaren doçentlere tanınan mali haklardan yoksun kaldığı iddiasına ilişkindir. Başvuran, doçentlik unvanını aldıktan sonra ek gösterge, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği gibi haklardan yararlanamadığını belirterek, bu hakların kendisine ödenmesini talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın doçent unvanına sahip olmasına rağmen doçent kadrosuna atanmadığı gerekçesiyle mali haklardan yararlandırılmaması uygulamasının hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir. Bu bağlamda, başvuranın doçentlik unvanına bağlı mali haklarının hesaplanarak ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Karar, kamu görevlilerinin statülerine ilişkin yasal düzenlemelere ve Danıştay içtihatlarına dayanmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/704-S.23.1241
BAŞVURU NO : 2022/10864
KARAR TARİHİ : 18/01/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Mali hak talebi
BAŞVURU TARİHİ : 02/08/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Batman Üniversitesi Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölümünde öğretim görevlisi kadrosunda görev yaptığını, 30.06.2021 tarihinde Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi
Kentleşme ve Çevre Sorunları Ana Bilim Dalında Doçent unvanı aldığını ancak Öğretim Görevlisi kadrosunda olduğu için 30.06.2021 tarihinden itibaren ek gösterge, ek ders ödemeleri, döner sermaye katkı payı, geliştirme ödeneği, eğitim öğretim ödeneğinden yararlanamadığını belirterek, Mahkeme kararları ve
Kamu Denetçiliği Kurumu Kararları doğrultusunda Doçentlik unvanını aldığı 30.06.2021 tarihinden itibaren doçentlere uygulanan ek gösterge, geliştirme ödeneği, eğitim ve öğretim ödeneği vb. yoksun kaldığı maaş ve mali hakların tümünün tarafına faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Batman Üniversitesi
Rektörlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Maliye Bakanlığının 03/10/2016 tarihli yazısında; 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun 3 üncü maddesinin (A) bendinde, öğretim üyelerinin başlangıç dereceleri ve buna göre hak kazanacakları aylık konusu düzenlendiği ve profesörlerin profesör, doçentlerin doçent, yardımcı doçentlerin yardımcı doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren kendileri için öngörülen derecenin ilk kademe aylığını alacaklarının hükme bağlandığı,
2.2. 2914 sayılı Kanunda öğretim üyelerinin aylık ve diğer özlük haklarının genel olarak atandıkları kadro derecelerine göre belirlendiğinden ilgililerin unvanları için öngörülen haklardan yararlanabilmeleri için
durumlarına uygun kadrolara atanmalarının gerektiği, diğer taraftan Yükseköğretim Genel Kurulu 18/05/2016 tarih ve 10 numaralı oturumda aldığı karar ile doçentlik unvanına sahip olan ancak doçent kadrosuna atanmamış kişilere aylık ve diğer mali hakların atanmış oldukları kadrolara göre ödenmesi, buna karşılık ders vermeleri halinde haftalık 10 saat üzerindeki ders yükleri için doçent ek göstergesi üzerinden ek ders ücreti ödenmesinin kararlaştırıldığı,
2.3. Ayrıca Üniversitenin Strateji ve Geliştirme Daire Başkanlığınca 24.02.2018 tarihinde benzer taleplerde uygulama birliği sağlanması ve mağduriyetlerin yaşanmaması için Maliye Bakanlığından konu hakkında görüş talep edildiği ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Müdürlüğünün 03/05/2018 tarihli cevap yazısı ekinde aynı konuda Galatasaray Üniversitesi Rektörlüğüne gönderilen ve www.bumko.gov.tr adlı internet sitesinde yer alan 03.10.2016 tarih 8156 sayılı yazının gönderildiği ve Maliye Bakanlığından yeni bir görüş istenmediği,
2.4. Maliye Bakanlığının görüşü ve Yükseköğretim Genel Kurulunun kararı uyarınca başvurucuya doçentlik kadrosuna atanmadığı için ek ders ücreti dışında başka bir ödeme yapılmadığı
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Aylıkların hesabında ayrıca, bu Kanuna ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamları dikkate alınır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, doçent unvanını aldığı tarihten itibaren doçentlere uygulanan ek gösterge, geliştirme ödeneği, eğitim ve öğretim ödeneği vb. üzerinden yoksun kaldığı maaş ve mali haklarının hesaplanarak tarafına ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Doçentlik unvanı kazanılmasından doçentlik kadrosuna atama yapılmasına kadar geçen süreç kapsamında kişilere yapılacak ödemelere ilişkin Maliye Bakanlığının 03/10/2016 tarihli ve S.8156 sayılı yazısında özetle; “Yükseköğretim Genel Kurulunun 18/5/2016 tarihli ve 10 numaralı oturumunda alınan
Genel Kurul Kararı göz önünde bulundurularak, doçent unvanına sahip olan ancak doçent kadrosunda bulunmayan öğretim elemanlarının zorunlu ders yükleri ve ek ders ücreti ödemelerinin doçent kadrosunda olanlar gibi uygulanması gerektiği, bu itibarla, doçent unvanını almış ancak doçent kadrosuna atanmamış araştırma görevlisi ve yardımcı doçent kadrosunda bulunanların aylık ve diğer mali haklarının atanmış oldukları kadrolar dikkate alınarak ödenmesi, buna karşılık ders vermeleri halinde, öncelikle doçent unvanı için öngörülen haftada asgari on saat zorunlu ders yükü düşüldükten sonra 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde yine doçent unvanı için öngörülen gösterge esas alınarak ek ders ücreti ödenmesi gerektiği mütalaa edilmektedir.” denilmektedir.
9. Doçentler için öngörülen mali haklar arasında; 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunun 58 inci maddesi uyarınca döner sermaye katkı payı, 2914 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinde ek ders ücreti, 12 inci maddesinde üniversite ödeneği, 14 üncü maddesinde geliştirme ödeneği, yine aynı Yasanın Ek 1 inci maddesinde eğitim öğretim ödeneği, Ek 2 nci maddesinde de makam tazminatı ve “Görev Tazminatı
Ödenmesi Hakkında Karar” başlıklı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca “görev tazminatı” gibi ödentilere yer verilmiştir. Bu nedenle, doçent unvanını almakla birlikte doçent kadrosuna atanmayanların doçentlik kadrosu için öngörülen maaşı alabilmeleri için, yukarıda belirtilen hususların ayrı ayrı irdelenmesi gerekmektedir.
10. Benzer konuda Danıştay 8. Dairesinin 09/03/2017 tarihli ve E:2012/5599, K:2017/1511 sayılı kararında; “… Bu itibarla, İdare Mahkemesince davacının emekliliğe esas derecesinin (kazanılmış hak aylığı derecesinin) ve buna bağlı olarak da yukarıda belirtilen açıklamalar da göz önünde bulundurularak, yalnız doçent kadrosuna atanmış olmaya bağlı ödentiler ile emekliliğe esas derecenin en az 3. derece kadroda bulunmaya bağlı ödentilerin ve doçent unvanını almanın yeterli olduğu ödentiler ayrı ayrı değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekmektedir…” şeklinde karar verildiği anlaşılmaktadır.
11. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin, bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun ilgili maddelerini özetleyecek olursak;
MALİ HAKLAR YASAL AÇIKLAMA
DAYANAK
EK GÖSTERGE 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
5 nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
2914 sayılı Kanunun – Doçentlik unvan şartına bağlı olup, doçentlik
EK DERSLER
11 nci maddesi kadrosuna atanmadan doçentler için belirlenen ek ders
ücreti haklarından yararlanacaklardır.
2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
ÜNİVERSİTE
ÖDENEĞİ 12 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
GELİŞTİRME 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
ÖDENEĞİ 14 nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
MAKAM 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
TAZMİNATI ek 2 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu
EĞİTİM
ÖĞRETİM ek 1 inci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
ÖDENEĞİ olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.
derecede bulunması şarttır.
GÖREV Görev Tazminatı -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali
Ödenmesi Hakkında haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış
TAZMİNATI
Karar olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.
12. 2914 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükümleri gereğince, doçent unvanını almış olmak ve 3.
dereceyi kazanılmış hak olarak elde etme şartı bu unvan için öngörülen ek göstergeden yararlanmak için 1 yeterli sayılmaktadır. Danıştay kararlarında da açıkça yer aldığı üzere emekliliğe esas derecesi en az 3. Derecede bulunan öğretim elemanının doçent unvanının karşılığı olan ek gösterge rakamından yararlanacağı açıktır.
13. Somut olayda, doçent kadrosuna atanamamış olsa da doçent unvanına bağlı olarak fiilen bu unvanın gerektirdiği işleri yürüten başvuran doçent unvanına bağlı bulunan ek gösterge, ek ders, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği gibi mali haklardan yararlandırılması gerekirken, Üniversitenin bu haklardan yararlanmak için kadroya atanma şartı araması işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın doçent olarak çalıştığı döneme ilişkin bu unvan için öngörülen mali haklarının hesaplanarak ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
1
Danıştay 8. Daire E:2012/5599 K:2017/1511, E: 2004/3876 K: 2005/1605
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Doçent unvanı için öngörülen mali haklarının başvuranın Doçentlik Belgesi tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte hesaplanarak ödenmesi yönünde TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA, BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi