Doçent unvanını kazanan öğretim elemanının kadroya atanma şartı olmaksızın mali haklardan yararlanma talebi ve hukuki değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5985-S.22.9123

BAŞVURU NO : 2021/19610

KARAR TARİHİ : 06/05/2022

TAVSİYE KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Doçent unvanına bağlı mali haklarının ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 16/11/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Yasasının 418 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5.

maddesinde “Üniversite öğretim elemanlarının aylıklarının hesaplanmasında, Devlet memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tablosu ve katsayı dikkate alınır. Aylıkların hesabında ayrıca, bu Kanuna ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamları dikkate alınır.” hükmünün öngörüldüğü, Kanuna ekli “Ek Gösterge Cetvelinde” ise 1-3 derecede bulunan doçentler için

4.800 ek gösterge rakamının uygulanacağının hüküm altına alındığı, bu hukuki yorumu teyit eden birçok

İdare Mahkemesi kararı olmakla birlikte, Danıştay 8. Dairesinin 2005/1605K, 2004/3876K sayılı kararında da “2914 sayılı Yükseköğretim Personel Yasasının 418 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik “Gösterge Tablosu ve Ek Göstergeler” başlıklı 5. maddesinde, aylıkların hesabında ayrıca bu

Yasaya ekli ek gösterge cetvelinde unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamlarının dikkate alınacağı hükmüne yer verildiği belirtilmiştir. Mensubu bulunduğu Batman Üniversitesinden bahsi geçen ilgili kanun hükmü gereğince Doçentlik unvanı aldığı 15/04/2020 tarihinden doçentlik kadrosuna atandığı 10/09/2021 tarihine kadar geçen süreye ilişkin maaş farkları, ek gösterge, geliştirme ödeneği, eğitim öğretim ödeneği farklarının hesaplanarak ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 30/11/2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Batman Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle;

2.1. Batman Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 16/12/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümünde öğretim üyesi olan başvuranın, doçent unvanını aldığı 15.04.2020 tarihinden 10.09.2020 tarihine kadar geçen süreye ilişkin mali hakların ödenmesi talebinde bulunduğu, ilgili Dekanlığın bahse konu ödemelerin yapılıp yapılmayacağı hususunda Strateji Geliştirme Daire Başkanlığından görüş istediği, Strateji ve Geliştirme Daire

Başkanlığının uygulama birliği sağlanması ve mağduriyetlerin yaşanmaması için Maliye Bakanlığına konu hakkındaki görüşlerini sorduğu, 2.2. Maliye Bakanlığının şikayet başvurusuna ilişkin görüş yazısında; “Doçentlik unvanını alan kişilere haftalık 10 saati aşan ders yükü için ek ders ücretinin ödenebileceği ancak bunun dışındaki mali hakların doçentlik kadrosuna atanma şartına bağlı olduğu için ödenemeyeceği” şeklinde açıklamada bulunduğu, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının, Maliye Bakanlığının bu görüşünü İktisadi ve İdari Bilimler

Fakültesi Dekanlığına göndererek bu görüş doğrultusunda işlem yapılması yönünde mütalaada bulunduğu, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığının, Maliye Bakanlığının görüş yazısı kapsamında işlem tesis ederek başvurana doçentlik unvanı sonrasında sadece ek ders ödemelerini yaptığı, ancak başvurana Doçentlik kadrosuna atama işlemi olmadan özlük haklarına ilişkin ödeme yapılmadığı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.

5. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun “Doktor Öğretim Üyesi” başlıklı 23. maddesinde;

“Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.” 6. 2914 sayılı Yükseköğretim Personeli Kanununun “Öğretim Elemanlarının Sınıflandırılması” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda gösterilmiştir. A) Öğretim üyeleri sınıfı: Bu sınıf; profesörler, doçentler ve doktor öğretim üyelerinden oluşur. a) Profesörler, profesör kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren birinci derecenin, b) Doçentler, doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren üçüncü

/

derecenin, c) Doktor öğretim üyeleri, doktor öğretim üyesi kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren beşinci derecenin, ilk kademe aylığını alırlar. Yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerine göre üst dereceye atananlar, bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanırlar.” hükmüne amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran özetle; doçentlik unvanı aldığı 15/04/2020 tarihinden doçentlik kadrosuna atandığı 10/09/2021 tarihine kadar geçen süreye ilişkin maaş farkları, ek gösterge, geliştirme ödeneği, eğitim öğretim ödeneği farklarının hesaplanarak ödenmesini talep etmektedir.

9. Şikâyet başvurusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu; başvuranın Batman Üniversitesi

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümünde öğretim üyesi olduğu, 15/04/2020 tarihinde doçentlik unvanını kazandığı ve doçentlik kadrosuna ilişkin atamasının ise 10/09/2020 tarihinde gerçekleştiği görülmektedir.

10. Doçentlik unvanı kazanılmasından doçentlik kadrosuna atama yapılmasına kadar geçen süreç kapsamında kişilere yapılacak ödemelere ilişkin Maliye Bakanlığının 03/10/2016 tarihli ve sayılı yazısında özetle; “Yükseköğretim Genel Kurulunun 18/5/2016 tarihli ve 10 numaralı oturumunda alınan

Genel Kurul Kararı göz önünde bulundurularak, doçent unvanına sahip olan ancak doçent kadrosunda bulunmayan öğretim elemanlarının zorunlu ders yükleri ve ek ders ücreti ödemelerinin doçent kadrosunda olanlar gibi uygulanması gerektiği, bu itibarla, doçent unvanını almış ancak doçent kadrosuna atanmamış araştırma görevlisi ve yardımcı doçent kadrosunda bulunanların aylık ve diğer mali haklarının atanmış oldukları kadrolar dikkate alınarak ödenmesi, buna karşılık ders vermeleri halinde, öncelikle doçent unvanı için öngörülen haftada asgari on saat zorunlu ders yükü düşüldükten sonra 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde yine doçent unvanı için öngörülen gösterge esas alınarak ek ders ücreti ödenmesi gerektiği mütalaa edilmektedir.” denilmektedir.

11. Başvuranın, Doçentlik unvanı aldığı 15/04/2020 tarihinden doçentlik kadrosuna atandığı 10/09/2021 tarihine kadar geçen süreye ilişkin ek ders ücretlerinin Yükseköğretim Genel Kurulunun 18/5/2016 tarihli ve 10 numaralı oturumunda alınan Genel Kurul Kararı ve Maliye Bakanlığının görüş yazısı doğrultusunda doçentlik kadrosunda olanlar gibi ödeneceğinin idarece başvurana bildirdiği anlaşılmaktadır.

12. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun 5 inci maddesinde ifadesini bulan “aylık”; diğer bir ifadeyle “maaş” bu madde uyarınca standart olarak alınmakta olan ve makam tazminatı, görev tazminatı, döner sermaye, ek ders ücreti gibi herkes için geçerli olmayan ödentilerin dışında kalan devlet

memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tablosu ve katsayının, ayrıca bu Yasaya ekli ek gösterge cetvelinde yer alan unvan ve derecelere göre belirlenen ek gösterge rakamlarının dikkate alındığı mali haklar bütünüdür.

13. Dolayısıyla, doçentler için öngörülen mali haklar arasında; 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunun 58 inci maddesi uyarınca döner sermaye katkı payı, 2914 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinde ek ders ücreti,

12 inci maddesinde üniversite ödeneği, 14 üncü maddesinde geliştirme ödeneği, yine aynı Yasanın Ek 1

inci maddesinde eğitim öğretim ödeneği, Ek 2 nci maddesinde de makam tazminatı ve “Görev Tazminatı

Ödenmesi Hakkında Karar” başlıklı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca “görev tazminatı” gibi ödentilere yer verilmiştir. Bu nedenle, doçent unvanını almakla birlikte doçent kadrosuna atanmayanların doçentlik kadrosu için öngörülen maaşı alabilmeleri için, yukarıda belirtilen hususların ayrı ayrı irdelenmesi gerekmektedir.

14. Benzer konuda Danıştay 8. Dairesinin 09/03/2017 tarihli ve E:2012/5599, K:2017/1511 sayılı kararında; “… Bu itibarla, İdare Mahkemesince davacının emekliliğe esas derecesinin (kazanılmış hak aylığı derecesinin) ve buna bağlı olarak da yukarıda belirtilen açıklamalar da göz önünde bulundurularak, yalnız doçent kadrosuna atanmış olmaya bağlı ödentiler ile emekliliğe esas derecenin en az 3. derece kadroda bulunmaya bağlı ödentilerin ve doçent unvanını almanın yeterli olduğu ödentiler ayrı ayrı değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekmektedir…” şeklinde karar verildiği anlaşılmaktadır.

15. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin, bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun ilgili maddelerini özetleyecek olursak;

MALİ HAKLAR YASAL DAYANAK AÇIKLAMA

EK GÖSTERGE 2914 sayılı Kanunun 5 -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.

derecede bulunması şarttır.

EK DERSLER 2914 sayılı Kanunun – Doçentlik unvan şartına bağlı olup, doçentlik

11 nci maddesi kadrosuna atanmadan doçentler için belirlenen ek ders

ücreti haklarından yararlanacaklardır.

ÜNİVERSİTE 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali

12 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış

ÖDENEĞİ

olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.

GELİŞTİRME 2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu

ÖDENEĞİ 14 nci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.

derecede bulunması şarttır.

2914 sayılı Kanunun -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali

MAKAM

TAZMİNATI ek 2 nci maddesi haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.

2914 sayılı Kanunun -Doçentlik unvan şartına bağlı olup, kişinin bu

EĞİTİM

ÖĞRETİM ek 1 inci maddesi ödenekten yararlanabilmesi için doçent unvanını almış

ÖDENEĞİ olması ve emekliliğe esas derecesinin en azından 3.

derecede bulunması şarttır.

GÖREV Görev Tazminatı -Doçentlik kadro şartına bağlı olup; kişinin bu mali

TAZMİNATI Ödenmesi Hakkında haktan yararlanabilmesi için doçent unvanını almış

Karar olmasının yanında doçent kadrosuna atanmış olması da gerekmektedir.

16. Dolayısıyla, 2914 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükümleri gereğince, doçent unvanını almış olmak ve 3. dereceyi kazanılmış hak olarak elde etme şartı bu unvan için öngörülen ek göstergeden yararlanmak için yeterli sayılmaktadır. Danıştay kararlarında da açıkça yer aldığı üzere emekliliğe esas derecesi en az 3. Derecede bulunan öğretim elemanının doçent unvanının karşılığı olan ek gösterge rakamından yararlanacağı açıktır.

17. Somut olayda, doçent kadrosuna atanamamış olsa da doçent unvanına bağlı olarak fiilen bu unvanın gerektirdiği işleri yürüten başvuranın doçent unvanına bağlı bulunan ek gösterge, ek ders, geliştirme ödeneği ve eğitim öğretim ödeneği gibi mali haklardan yararlandırılması gerekirken, Üniversitenin bu haklardan yararlanmak için kadroya atanma şartı araması işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın doçent olarak çalıştığı döneme ilişkin bu unvan için öngörülen ve yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda mali haklarının ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde karara karşı başvuru yolunu gösterdiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın 15/04/2020 tarihinden doçentlik kadrosuna atandığı 10/09/2021 tarihine kadar geçen süreye ilişkin doçentlik unvanı için öngörülen mali haklarının hesaplanarak ödenmesi hususunda BATMAN

ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/