|
ÖZET: Başvuru, 26 Haziran 2024 tarihinde Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’na yapılmış olup, doçentlik başvurusuna ilişkin doktora denkliği ile ilgili iddiaları içermektedir. Başvuran, 21 Ekim 2026 tarihinde ABD’de aldığı doktoranın denkliği için başvurduğunda, yüksek lisans diplomasının gerekmediği yönünde bilgi aldığını belirtmiştir. Ancak, 2024 Mart döneminde doçentlik başvurusu yaptıktan sonra, doktora denkliğinin bütünleşik olmadığı ve yüksek lisans denkliği talep edildiği bildirilmiştir. Başvuran, gerekli belgeleri zamanında iletmesine rağmen başvurusunun işleme alınmadığını ifade ederek, başvurusunun tarih esasına göre değerlendirilmesini talep etmiştir.
İdare, başvurunun ön incelemesi sonrasında, başvuranın sunduğu belgelerde eksiklikler bulunduğunu ve bu nedenle başvurunun iptal edildiğini belirtmiştir. 2024 Mart dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu’na göre, başvuruların belirli tarihler arasında yapılması gerektiği ve eksik belgelerin tamamlanmasının zorunlu olduğu vurgulanmıştır. Başvuranın sunduğu belgelerin, gerekli denklik belgelerini içermediği ve başvuru süresi içinde yeterli kanıt sunulmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuranın, itiraz sürecinde karşılaşabileceği hukuki yollar hakkında bilgilendirilmesi gerektiği de belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12337-S.24.18706
BAŞVURU NO : 2024/7915
KARAR TARİHİ : 11.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Doçentlik başvuru sürecine ilişkin iddia ve talepler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Üniversitelerarası Kurul nezdinde 21.10.2026 tarihinde ABD’de almış olduğu doktoranın denkliği için başvurduğunda yüksek lisansı doktorayı veren bölümden almış olması sebebiyle doktora denkliği için ayrıca yüksek lisans denkliği istenmediğini; 2024 Mart döneminde doçentlik başvurusu yaptıktan sonra kendisine doktora denkliğinin doğrudan veya bütünleşik olmadığı ve bu nedenle başvurusunun kabul edilmesi için yüksek lisans diploma denkliğinin olması gerektiğinin söylendiğini; doktora derecesinin bütünleşik olduğunu ve ÜAK tarafından verilen denkliğin de bütünleşik olduğunu belirttiğini; bunun üzerine ABD’deki bölümden durumu belgeleyen yazı istendiğini; ilgili personel tarafından 13 Nisan tarihine kadar süre verilerek ilgili belgeleri iletmesinin istendiğini ve 13 Nisan Bayram tatiline rastladığı için dilekçe ve eklerini 15 Nisan tarihinde teslim ettiğini ancak istenen belgeyi alıp kendisine tanınan süre içerisinde göndermesine rağmen başvurusunun işleme alınmadığını; doktora denkliğinin bütünleşik olarak verildiğinin ÜAK denklik birimi kayıtlarından da görülebileceğini belirtmiş ve yapmış olduğum doçentlik başvurusunun başvuru tarihi esasına göre işleme alınmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup
İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin, Kurumumuza iletmiş olduğu 05.07.2024 tarihli ve – – sayılı cevap yazısında özetle; adayın başvurusunun, University of Illinois nezdinde aldığı tezsiz yüksek lisans diplomasının denklik belgesinin eksik olması sebebiyle iptal edildiği; adayın 08.05.2024 tarihinde sunmuş olduğu itiraz dilekçesinde de denklik belgesine rastlanılmadığı için herhangi bir işlem yapılamadığı ifade edilmiş ve başvuru belgeleri mezkûr yazının ekinde iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Doçentlik ve atama” başlıklı 24’üncü maddesinin ilgili hükümleri
uyarınca:
Madde 24 – a) Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılır.
Doçentlik başvuruları için aşağıdaki şartlar aranır:
[…] (3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak.
b) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilir.
Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır.
c) Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir.
ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
[…]
7. Doçentlik Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesi uyarınca:
Başvuru zamanı, şartları ve usulleri
MADDE 4 – (1) Üniversitelerarası Kurul tarafından başka bir tarih belirlenmedikçe doçentlik başvurusu, yılda iki kez olmak üzere Mart ve Ekim ayının yirminci günü başlayıp, en geç ilgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimine kadar yapılır.
(2) Doçentlik başvurusu için;
a) Türkiye’de doktora yapmış, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanı almış veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış ya da doktora, sanatta yeterlik ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlığın yurt dışından alındığı hallerde, bu unvanın denkliğine sahip olmak, […] (3) Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurula elektronik ortamda belgeler ve bütün akademik çalışmalar yüklenmek suretiyle yapılır. Belgelerin aslının veya onaylı suretinin ibrazının gerekli olduğu hallerde, adaylar bu belgeleri elden veya posta ile Üniversitelerarası Kurula gönderir. […] (4) Öğrenim belgesi, tez ve yabancı dil belgesinin eksik/hatalı olduğu tespit edilen adayın doçentlik başvurusu
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca iptal edilir. Doçentlik başvurusu iptal edilen aday takip eden dönemlerde yeniden doçentlik başvurusunda bulunabilir.
[…]
8. 2023 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu’nun ilgili kısımları uyarınca:
ÖĞRENİM BELGESİ
Belge Türü Açıklama
[…] İlgili kurumlardan alınamayan bilgi/belgelerin giriş
Yüksek Lisans Diploması işlemleri, adaylar tarafından kendileri doldurmak (Öğrenim belgesi yurt dışında alınmış suretiyle DBS üzerinden yapılacak ve bu bilgiler aday tarafından beyan edilen bilgi olarak kabul edilecektir.
ise ilgili kurumlar tarafından
Ayrıca ilgili belge başvuru süresi içerisinde eşdeğerliğinin yapılmış olması gerekmektedir.) Üniversitelerarası Kurula (ÜAK) posta/kargo yolu ile gönderilmeli veya elden teslim edilmelidir. Noter veya
Doktora Diploması resmî kurum onaylı olarak gönderilecek fiziki belgeler (Öğrenim belgesi yurt dışında alınmış üzerinde mutlaka onay tarihi olmalı ve onay tarihi, ise ilgili kurumlar tarafından doçentliğe başvurulan yıl içerisinde bir tarih olmalıdır.
eşdeğerliğinin yapılmış olması gerekmektedir.)
[…]
İstisnai durumlar: ÜAK tarafından doğrudan doktora/bütünleşik doktora denklik belgesi verilen adaylarda yüksek lisans mezuniyet şartı aranmayacaktır. Yabancı uyruklu adaylardan
Doktora/Tıpta, Diş Hekimliğinde, Eczacılıkta ve Veteriner Hekimlikte Uzmanlık/Sanatta Yeterlik öğrenimlerini Türkiye’de bir üniversitede yapanlardan lisans ve yüksek lisans denkliği istenmeyecektir. Ancak 10 Şubat 2021 tarihinden önce doktora denklik belgesi olup; doğrudan/bütünleşik doktora yaptığını beyan ederek doçentliğe başvurmak isteyen adaylardan, bu durumu kanıtlayıcı belge olarak mezuniyet belgesinin aslının noter veya resmî kurum onaylı sureti ve “Doktora yapılan üniversiteden alınan doğrudan veya bütünleşik doktora yapıldığına dair belge ve dış temsilcilik veya noter onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi” başvuru süresi içerisinde ÜAK’a posta/kargo yolu ile gönderilmeli veya elden teslim edilmelidir. Noter veya resmî kurum onaylı olarak gönderilecek fiziki belgeler üzerindeki onay tarihi doçentliğe başvurulan yıl içerisinde bir tarih olmalıdır.
[…] 1.2. ÜAK tarafından başka bir tarih belirlenmedikçe doçentlik başvurusu, yılda iki kez olmak üzere Mart ve Ekim aylarının yirminci günü başlayıp, en geç ilgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimine (17.30) kadar yapılır. […]
TAAHHÜTNAME VE AÇIK RIZA BEYANI
1) Doçentlik başvurumda, Doçentlik Bilgi Sistemine (DBS) yüklediğim bilgi ve belgelerin doğru olmaması
ve/veya eksik bulunması durumunda, DBS’ye bilgilerimi yükledikten sonra son başvuru tarihi olan 29.3.2024 günü mesai saati sonuna (17.30) kadar “Başvuruyu Sonlandır” düğmesine basarak kayıt sürecini elektronik ortamda tamamlamadığım takdirde; Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına (ÜAK) başvuru sırasında göndermem gereken belgeleri, son başvuru tarihi olan 29.3.2024 günü mesai saati sonuna (17.30) kadar postaya/kargoya vermediğim veya elden teslim etmediğim takdirde, bütün sorumluluğun tarafıma ait olduğunu kabul ve beyan ederim.
[…]
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle; 21.10.2026 tarihinde ABD’de almış olduğu doktora programı mezuniyetinin denkliği için başvuruda bulunduğunu ve yüksek lisansı doktorayı veren bölümden almış olması sebebiyle bu aşamada doktora denkliği için ayrıca yüksek lisans denkliğinin tarafından istenmediğini; 2024 Mart döneminde doçentlik başvurusu yaptıktan sonra doktora derecesinin bütünleşik olduğunu tevsik eden belgeleri göndermesinin istendiğini ancak ilgili Üniversiteden temin ettiği yazıyı göndermesine rağmen başvurusunun işleme alınmadığını belirtmiş ve doçentlik başvurusunun başvuru tarihi esasına göre işleme alınmasının sağlanmasını talep etmiştir.
11. Doçentlik Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde, doçentlik başvurularının yılda iki kez olmak üzere Mart ve
Ekim ayının yirminci günü başlayıp, en geç ilgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimine kadar yapılacağı hükme bağlanmıştır. 2024 Mart dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzunda da başvuruların 20 Mart – 29 Mart
2024 tarihleri arasında yapılacağı; DBS’ye bilgilerin yüklenmesini müteakip, son başvuru tarihi olan 29.03.2024
günü mesai saati bitimine (17.30) kadar “Başvuruyu Sonlandır” butonuna basılarak kayıt sürecinin elektronik ortamda tamamlanacağı; öğrenim belgelerine ilişkin olarak ilgili kurumlardan alınamayan bilgi/belgelerin giriş işlemlerinin, adaylar tarafından doldurmak suretiyle DBS üzerinden yapılacağı ve söz konusu belgelerin başvuru süresi içerisinde Üniversitelerarası Kurula (ÜAK) posta/kargo yolu ile gönderilmesi ya da elden teslim edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
12. 2024 Mart dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzunun “Öğrenim Belgesi” başlığı altında getirilen diğer açıklamalarda; başvuru esnasında yüksek lisans diplomasının da sunulacağı ve şayet öğrenim belgesi yurt dışında alınmış ise ilgili kurumlar tarafından eşdeğerliğinin yapılmış olması gerektiği; bununla birlikte ÜAK tarafından doğrudan doktora/bütünleşik doktora denklik belgesi verilen adaylarda yüksek lisans mezuniyet şartı aranmayacağı ancak 10 Şubat 2021 tarihinden önce doktora denklik belgesi olup doğrudan/bütünleşik doktora yaptığını beyan ederek doçentliğe başvurmak isteyen adaylardan, bu durumu kanıtlayıcı belge olarak mezuniyet belgesinin aslının noter veya resmî kurum onaylı sureti ve “Doktora yapılan üniversiteden alınan doğrudan veya bütünleşik doktora yapıldığına dair belge ve dış temsilcilik veya noter onaylı sureti ve onaylı
Türkçe tercümesinin” başvuru süresi içerisinde ÜAK’a posta/kargo yolu ile gönderilmesi veya elden teslim edilmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir.
13. Başvuranın, 2024 Mart dönemi doçentlik başvurusu kapsamında İdareye sunmuş olduğu belgelere bakıldığında, Illinois Üniversitesi tarafından tanzim edilmiş bir yüksek lisans belgesi örneğinin yer aldığı fakat buna ilişkin bir denklik belgesinin dosya kapsamında bulunmadığı; Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının başvurana muhatap 14.09.2017 tarihli ve sayılı yazısında, “[…] Yurtdışında yapmış olduğunuz doktoranın 2547 sayılı Kanunun 11’inci maddesinin b/5 fıkrasına göre Türkiye’de yapılan doktoraya eşdeğer
olduğuna Üniversitelerarası Kurul’ca karar verilmiştir. […]” ifadesine yer verildiği ancak anılan belgede doğrudan doktora/bütünleşik doktora denklik belgesi verildiğine dair bir ibarenin yer almadığı anlaşılmıştır.
14. Diğer yandan söz konusu denklik belgesinin 10 Şubat 2021 tarihinden önce verildiği gözetildiğinde; başvuranın, (2024 Mart dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzunda belirtildiği şekilde) doğrudan/bütünleşik doktora yaptığını kanıtlayıcı belgeleri başvuru süresi içerisinde ÜAK’a posta/kargo yolu ile gönderdiğini veya elden teslim ettiğini gösteren bir bulgu da tespit edilememiştir. Keza, başvuranın ilgili Üniversiteden temin ederek İdareye sunduğunu belirttiği açıklama yazısının imza tarihinin de 04.04.2024 olduğu görülmüştür.
15. Bu çerçevede, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve yukarıda yer verilen diğer hususlar göz önüne alındığında, İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
17. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın itirazı üzerine İdare tarafından kendisine iletilen cevap yazısında “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uyulması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun
Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
19. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi