|
ÖZET: Başvuran, doçentlik başvurusu sürecinde jüri üyelerinin değerlendirmeleri sonucunda “başarısız” olarak nitelendirilmesine itiraz etmiş ve bu durumun hukuka aykırı olduğunu savunmuştur. İtirazında, jüri üyelerinin birinin asgari koşulları sağlamadığını belirtmesinin yanı sıra diğer iki üyenin de başarısız değerlendirmelerinin, ÜAK Yönetmeliği’nde yer almayan subjektif gerekçelere dayandığını ileri sürmüştür. Başvuran, jüri üyelerinin bilimsel eser incelemesi aşamasında yaptığı değerlendirmelerin, adayın akademik çalışmalarının nitelik ve nicelik açısından yeterli olduğunu göz ardı ettiğini belirtmiştir.
Danıştay, başvuranın itirazlarının yerinde olmadığına ve jüri üyelerinin raporlarının ayrıntılı ve gerekçeli olduğuna karar vermiştir. Ayrıca, jüri üyelerinin değerlendirmelerinin, başvuranın eserlerinin bilimsel kriterlere uygunluğunu dikkate alarak yapıldığını ve bu nedenle başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın doçentlik başvurusunun başarılı olarak sayılması veya yeni bir jüri atanarak dosyasının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiştir. |
iptal edilerek doçentlik başvurusunun hukuka uygun bir şekilde başarılı olarak sayılmasını veya yeni bir bağımsız jüri atanarak dosyasının tekrardan değerlendirilmesini talep ettiğini, 13/ 12/ 2017 tarihinde ÜAK tarafından dilekçesinin reddedildiğine dair yazı gönderildiğini, söz konusu yazıda
“adayların başvuru dosyalarında yer alan akademik çalışmalar jüri üyelerinin bilimsel değerlendirmesinde olduğundan” itirazın reddine karar verildiğinin açıklandığını ifade etmektedir .
Daha ayrıntılı olarak başvuran , dosyasını değerlendiren 5 jüri üyesinden 4’ünün asgari koşullardan tarafını başarılı bulduğunu, 1 jüri üyesinin ise haksız nedenlerle, yanlış gerekçelerle asgari şartlardan dahi başarısız bulduğunu ve bilimsel eser incelemesine geçmediğini, bu üye raporunun haksız olduğunu, üstelik buna karşı ÜAK’ın hiçbir denetim, inceleme ve ceza mekanizması olmadığını; bilimsel eser incelemesinden başarısız bulan diğer 2 jüri üyesinin ise raporlarının sonuç kısmında neden başarısız olduğuna ilişkin gerekçelerinde sübjektif davrandıklarını, bunlardan birinin, eserlerinin çok özgün olmadığını, daha çok yüksek lisans düzeyinde olduğunu; diğerinin ise daha fazla uluslararası görünürlüğü olan eserler yayınlaması gerektiğini belirttiğini, bu gerekçelerin ÜAK başvuru şartlarına ilişkin Yönetmelikte hiçbir yerde yazmadığını, diğer yandan başvurusu incelendiğinde uluslararası özgün çok sayıda yayınının olduğunun görüleceğini, tezinden çıkmış çok sayıda uluslararası yayınının olduğunu, aksine ulusal yayınlarının olmadığını açıklamaktadır .
2) Başvuran başvuru ekinde sunduğu detaylı itirazlarında ise;
2.1) Jüri Üyesi eserlerini puanlamada ÜAK Yönetmeliğine ve ÜAK tarafından
saptanan asgari koşullara aykırı olarak açık ve net bir şekilde maddi hatalar yaptığını;
2.1.1) Söz konusu jüri üyesinin ÜAK kriterlerine göre karşılığı 3 puan olan “Alan indeksleri
kapsamında yayımlanmış tek yazarlı makalesi” olan A1 nolu eserini, sübjektif değerlendirmeleri sonucunda puanlama dışında bıraktığını, jüri üyesinin bu konuda ileri sürdüğü temel gerekçesinin makalede doktora tezindeki veri setinin kullanılmış olduğunu, bir diğer gerekçesinin ise makalede kullanılan modelin tipik bir ekonomik büyüme modeli olması nedeniyle mikro iktisat alanında bir çalışma olarak kabul edilmediğini, jüri üyesinin iki gerekçesinin de somut bir şekilde gerçeklere aykırı ve yanlış olduğunu, söz konusu makalenin mikro iktisat alanında tamamen orijinal bir çalışma olduğunu ve doktora tezinden üretilmediğini; çalışmada kullanılan veri setinin temel kaynak olarak doktora tezinde kullanılan veri seti olduğunu, doktora tezinde kullandığı veri setinin TÜBİTAK projesi kapsamında elde edilen veri seti olduğunu, her bir veri setinde olduğu gibi, bilimsel olarak bu ana veri seti kullanılarak onlarca farklı alanda çalışmalar yapılabileceğini, aynı veri seti kullanılıyor diye çalışmaların doktora tezinden çıktığını ileri sürmenin bilimsel bir yaklaşımdan öte olduğunu, ayrıca, jüri üyesinin ileri sürdüğü iddia olan “makalenin doktora tezindeki veri ile yapılmasının” kendi başına başvuru koşullarına aykırı bir durum olmadığını, doktora tezindeki veri seti ile yapılmış bile olsa, ÜAK kriterlerine göre önemli olan yayının doktora tezinden üretilmemiş olduğunu; ikinci olarak jüri üyesinin iddia ettiği makalede kullanılan modelin tipik bir ekonomik büyüme modeli olması iddiasının da yanlış olduğunu, modelin tamamen mikro iktisat alanında, firmaların beşerî insan kaynaklarının belirleyicileri üzerine olduğunu, jüri üyesinin bu konudaki değerlendirmesinin tamamen bilimsel kriterlere aykırı olduğunu, bu konuda haklı olduğunun diğer dört jüri üyesinin ayrıntılı raporlarında açıkça görülebildiğini, diğer dört üyenin A1 nolu eserini mikro iktisat alanında sayarak, doktora tezinden üretilmediğini belirterek ve ÜAK Yönetmeliğine göre alan indeksleri kapsamında dergilerde yayınlanan makale karşılığı 3 puan olarak puanladıklarını, sonuç olarak A1 nolu eserinin sayılmayarak puanlama dışında tutulması konusunda, söz konusu jüri üyesinin ÜAK kriterlerine ve bilimsel etiğe aykırı bir şekilde somut olarak maddi hata yaptığını,
2 / 142.1.2) Yine söz konusu jüri üyesinin ÜAK Yönetmeliğine göre 3 puan karşılığı olan alan endeksleri
kapsamında yayımlanmış A2 nolu eserini, eserin yayımlandığı derginin iktisat alan indekslerinde yer almamasını gerekçe göstererek 3 puan yerine 2 puan olarak puanladığını, hâlbuki A2 nolu eserin alan indeksleri kapsamına girdiğini, diğer dört jüri üyesinin A2 nolu eseri doğru bir şekilde 3 puan olarak puanladıklarını, bu nedenle 5 nolu jüri üyesi tarafından A2 nolu eserinin, ÜAK kriterlerine aykırı bir şekilde 2 puan olarak puanlanmasına itiraz ettiğini,
2.1.3) Sonuç olarak, söz konusu jüri üyesinin maddi hatalar nedeni ile (A 1 nolu eserinin sayılmaması
ve A2 no’lu eserinin yanlış puanlanması) başvuru puanını ÜAK kriterlerine ve Yönetmeliğine aykırı bir şekilde 4 puan düşürerek, nihai puanını 4,10 olarak tespit ettiğini, toplam eser sayısının da 4’ten az olduğunu iddia ederek asgari başvuru koşullarını sağlamadığını ileri sürerek yayınlarının bilimsel eser incelemesi aşamasına dahi geçmediğini ve bu iki duruma itiraz ettiğini;
2.2) Diğer jüri üyeleri Prof . Dr . ise asgari başvuru koşullarının
sağlandığını belirtmelerine rağmen bilimsel eser inceleme aşamasında “Başarısız” olarak değerlendirdiklerini, ileri sürdükleri gerekçelerin ÜAK kriterlerine göre bilimsel anlamda açık ve net olmadığını, ayrıca ÜAK Yönetmeliğinde yazılı olmayan sübjektif nedenlere dayandıklarını, oysa
ÜAK Yönetmeliğine göre adayların dosyalarının jüri üyeleri tarafından “eserlerin bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme veya bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama” konularını esas almak üzere etik, nicelik, nitelik ve başvurulan doçentlik alanına uygunluğu açısından detaylı olarak incelenmesi gerektiğini,
2.2.1) Prof . Dr . 5 eserden 3’ünün alanda kıt olan yazına özgün katkı yaptığını raporunda
açıkça yazmasına rağmen, raporun sonuç paragrafında ileri sürdüğü “adayın SSCI kapsamında saygın uluslararası dergilerde çalışmalar yayınlayarak akademik görünürlüğünü arttırması gerektiğini” ve ayrıca adayın yapmış olduğu yayınların bu alanda doçentlik unvanı almak için yeterli olmadığını ileri sürmesinin ÜAK’ın değerlendirmelerinin dışında keyfe keder sübjektif bir değerlendirme olduğunu, eğer jüri üyesi dosyasını dikkatli bir şekilde incelemiş olsaydı, doçentlik başvurusunda kullanmadığı çok sayıdaki uluslararası yayınlarının varlığını ve niteliğini görecek olduğunu, almış olduğu onlarca uluslararası atıfın zaten uluslararası görünürlüğünü ortaya koyduğunu, bu nedenlere rağmen jüri üyesinin ileri sürdüğü somut olmayan, hiçbir yerde yazmayan, hakka ve adalete sığmayan gerekçelerle (uluslararası görünürlüğü artırması gerektiği ve yayınların alanda yeterli olmadığı) eser incelemesini başarısız saymasının hukuksuz olduğunu, eser inceleme raporuna göre yayınlarının uluslararası hakemli bilimsel dergilerde ve konferanslarda yayınlanmış ve başvuru asgari şartlarını sağlamış olduğunu,
2.2.2) Prof . ise kendi ifadesi ile eserlerini “bilime yenilik getirme, yeni bir yöntem
geliştirme, bilinen bir yöntemi başka bir alana uygulama” kriterlerine göre incelediğini ve bu kriterlere göre değerlendirmelerde bulunduğunu, ancak jüri üyesinin eserlerinin hemen hepsinin yüksek lisans projesi seviyesinde olduğunu değerlendirerek, eserlerinin bilimsel içerikten yoksun ve iktisat bilimine katkısı bulunmayan eserler olduğu gerekçeleri ile eser incelemesini başarısız olarak değerlendirdiğini, başvuruda bulunduğu alanda asgari koşulları sağladığının, yayınlarının genelde özgün ve literatüre katkı yapan çalışmalar olduğunun diğer 3 jüri üyesi tarafından açıkça ortaya konulduğunu, herhangi bir çalışmanın yüksek lisans düzeyinde olduğunun belirtilmesinin o çalışmanın bilimsel olmadığı anlamına gelmeyeceğini, aksine bilimsel bir çalışma olduğunu olumlu yönde ortaya koyacağını, ayrıca eserlerinin iktisat bilimine katkısı olmadığının söylenmesinin sübjektif bir yaklaşım olduğunu, yayınlarının hakemli uluslararası dergilerde, uluslararası hakemli konferanslarda bildiri olarak yayınlanmasının ve atıflar almasının çalışmalarının bilime katkı yaptığının açık bir delili olduğunu, bu nedenle jüri üyesinin başarısız saymaya ilişkin keyfe keder sübjektif yorumlarının hukuksuz olduğunu,
3 / 14yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4/ 3 maddesinin adaylar hakkında uygulanmaya başlandığı, bu
değişiklik öncesinde adaylar hakkındaki “asgari koşulları sağlamamıştır” raporlarının başarısız olarak değerlendirildiği,
4.2) Mevcut durumda asgari koşulların sağlanmadığına eser incelemesi sırasında bir jüri üyesi
tarafından kanaat getirilmesi ve ilgili formda “Asgari koşulları sağlamamıştır” işaretlendiği halde jüri üyesince bilimsel inceleme de yapılarak adayın başarısız bulunduğu durumlarda DSK’nin asgari koşulları sağlayıp sağlamadığını incelediği, asgari koşulları sağlamadığına karar verilen adayın doçentlik başvurusunun iptal edildiği, asgari koşulları sağlayan aday için ise ilgili jüri üyesi ile yazışma yapılarak adayın koşulları sağladığı kararının iletildiği ve jüri üyesinden başarılı / başarısız raporu hazırlamasının istendiği,
4.3) Bunun yanı sıra adayların eser aşamasında raporlarının çoğunluğunun “Başarısız” olarak
değerlendirildiği durumlarda, jüri üyesinden Başarılı/Başarısız rapor istenmesinin sonucu değiştirmeyeceği ve yazışmaların adayların yeni başvuruları için engel teşkil edeceği göz önüne alınarak adaylar lehine olarak Doçentlik Sınav Komisyonunun 11/ 08/ 2017 tarihli toplantısında aşağıdaki kararın alındığı, “Nisan 2016 döneminde doçentlik sınavına müracaat eden ve eserlerin incelenmesi aşamasında jüri üyelerinin çoğunluğunca eser yönünden “başarısız” olarak değerlendirilen, diğer bir veya daha fazla jüri üyesi tarafından “koşulları sağlamamıştır” şeklinde rapor tanzim edilen adayların durumu değerlendirilmiş, bu tür durumlarda jüri üyelerinin şartların sağlanmadığı yolundaki tespitlerinin sonucu etkilemediği göz önünde bulundurularak adayın durumunun “başarısız” olarak değerlendirilmesi, adaya bu yönde bildirim yapılması gerektiğine karar verilmiştir .”
4.4) Yukarıda alınan karar gereğince eser inceleme aşamasında “Başarısız”
sayıldığı, bu durumun jüri üyeleri ile yeniden yazışma yapılarak oluşacak zaman kaybı nedeniyle yeniden doçentliğe başvuru yapabilmeleri açısından adayların lehine olduğu, Açıklanmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
7) 6/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun;
7.1) “Üniversitelerarası Kurul : ” başlıklı 11’inci maddesinin (b .6) bendinde; Üniversitelerarası
doçent
Kurulun görevleri arasında, “Doçentlik sınavlarını düzenlemek ve ilgili yönetmelik gereğince adaylarının yayın ve araştırmalarının değerlendirilmesi ve doçentlik sınavı ile ilgili esasları tespit etmek ve jürileri seçmek,” sayılmıştır .
5 / 147.2) “Doçentlik sınavı : ” başlıklı 24’üncü maddesine göre; “a) Doçentlik sınavı, Üniversitelerarası
Kurulca yılda iki kere yapılır . Aşağıdaki şartları haiz adaylar, Üniversitelerarası Kurulun tespit edeceği tarihe kadar, Üniversitelerarası Kurula gerekli belge ve yayınlar ile birlikte başlıca bilim dalı ile uzmanlık ve araştırma konularını da bildirerek başvururlar . b) Doçentlik sınavına başvurabilmek için aşağıdaki şartlar aranır : … 2) Üniversitelerarası Kurulun her bir bilim disiplininin özelliklerini dikkate alarak belirteceği görüş çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak . c)
Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder … Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın akademik çalışmalarının her birini değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler … Değerlendirmeye esas alınan bu raporların birer örneği, eser incelemesi sonucuna ilişkin bildirim yazısı ile birlikte adaya gönderilir . Eser incelemesinde başarılı bulunan aday, doçentlik sınav jürisi tarafından, sözlü sınava tabi tutulur…
Doçentlik sınavına ilişkin esas ve usuller, Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınmak suretiyle
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir .”
8) 07/ 02/ 2015 tarihli ve 29260 sayılı Doçentlik Sınav Yönetmeliğinin 6/ 10/ 2016 tarihli ve 29849
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikten önce başvuranın başvuru dönemi olan Nisan 2016’da geçerli olduğu haliyle;
8.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı birinci maddesine göre; “( 1) Bu Yönetmeliğin amacı, doçentlik
sınavına ilişkin usul ve esasları belirlemektir . ( 2) Bu Yönetmelik, doçentlik sınav alanlarının belirlenmesine, doçentlik başvurusunda bulunabilme şartlarına, başvurunun zamanına ve usulüne, doçentlik sınav jürilerinin oluşturulmasına, sınavların yapılmasına, intihal ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen diğer bilimsel yayın etiğine ve diğer disipline aykırılık iddiaları dolayısıyla izlenecek yola, komisyonların teşkiline ve görevlerine ilişkin hükümleri kapsar .” 6/ 10/ 2016 tarihli ve 29849 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile ikinci fıkra; “Bu Yönetmelik, doçentlik sınav alanlarının belirlenmesi, doçentlik başvurusu yapabilme şartları, başvuru zamanı ve usulü, doçentlik sınav jürilerinin oluşturulması, sınavların yapılması, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen intihal, diğer bilimsel araştırma ve yayın etiği ve disipline aykırılık iddiaları dolayısıyla izlenecek yollarla komisyonların teşkiline ve görevlerine ilişkin hükümleri kapsar .” şeklinde düzenlenmiştir .
8.2) “Doçentlik sınav alanları ve kriterleri” başlıklı 3’üncü maddesine göre; “( 1) Doçentlik
sınavı, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanan bilim alanları ve kriterleri çerçevesinde yapılır . Bilim alanlarındaki güncellemeler izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemeler ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanır .” 6/ 10/ 2016 tarihli ve 29849 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile birinci fıkra; ( 1) Doçentlik sınavı, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen ve Yükseköğretim
Kurulu tarafından onaylanan bilim/sanat alanları ve doçentlikle ilgili kriterler çerçevesinde yapılır .
Bilim/sanat alanlarındaki güncellemeler izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemeler ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanır .” şeklinde düzenlenmiştir .
8.3) “Başvuru zamanı ve şartları” başlıklı 4’üncü maddesinin;
8.3.1) İkinci fıkrasının (c) bendine göre; “Doktora, tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık veya
sanatta yeterlik derecesi iktisap edildikten sonra, doçentlik başvurusunda bulunulacak bilim alanında öngörülen asgarî kriterlere uygun özgün bilimsel yayın ve diğer çalışmaların yapılmış olması,” şarttır . 6/ 10/ 2016 tarihli ve 29849 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile (c) bendi;
6 / 14“Doçentlik başvurusunda bulunulacak bilim/sanat alanında öngörülen asgarî kriterlere uygun özgün
bilimsel yayın ve diğer çalışmaların yapılmış olması,” şeklinde düzenlenmiştir .
8.3.2) Üçüncü fıkrasına göre; “Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurula eserler ile birlikte
elektronik ortamda yapılır . Doçentlik başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı Üniversitelerarası
Kurul Başkanlığı tarafından ilgili bilim alanlarından görevlendirilen profesörler tarafından yapılan inceleme ile belirlenir .” 6/ 10/ 2016 tarihli ve 29849 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile üçüncü fıkra; “Doçentlik başvuruları, eserlerle birlikte elektronik ortamda Üniversitelerarası
Kurula yapılır . Doçentlik başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı, Üniversitelerarası Kurul
Başkanlığı tarafından ilgili bilim/sanat alanlarından görevlendirilen en az iki profesör tarafından yapılan inceleme ile belirlenir . Ancak sınavın herhangi bir aşamasında, adayın doçentlik başvuru şartlarını sağlamadığına ilişkin ileri sürülebilecek iddialar, Doçentlik Sınav Komisyonunca incelenir .
Doçentlik Sınav Komisyonu tarafından başvuru şartlarını sağlamadığına karar verilen adayın doçentlik başvurusu iptal olunur .” şeklinde düzenlenmiştir .
8.4) “Sınav jürisinin oluşturulması” başlıklı 5’inci maddesine göre; “( 1) Başvurunun eksiksiz
olduğu ve gerekli şekil şartlarını taşıdığı tespit edilen adayların her biri için, Üniversitelerarası Kurul tarafından, Doçentlik Sınav Komisyonunun elektronik jüri belirleme sistemi aracılığıyla belirleyerek yapacağı öneri üzerine, başvurulan bilim alanı göz önünde bulundurularak beş asıl ve iki yedek üyeden oluşan jüri oluşturulur . Adayın başvurduğu bilim alanında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri yakın alanlardaki profesörlerden tamamlanır .” 6/ 10/ 2016 tarihli ve 29849 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile birinci fıkra “( 1) Başvurunun eksiksiz olduğu ve gerekli şekil şartlarını taşıdığı tespit edilen adayların her biri için, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenecek objektif ve denetlenebilir yönteme göre Doçentlik Sınav Komisyonunca, başvurulan bilim/sanat alanı göz önünde bulundurularak beş asıl ve iki yedek üyeden müteşekkil bir jüri oluşturulur . Adayın başvurduğu bilim/sanat alanında yeterli öğretim üyesi yoksa jüri, üç asıl ve iki yedek üye ile oluşturulabilir .” şeklinde düzenlenmiştir .
8.5) “Doçentlik sınavı” başlıklı 6’ncı maddesine göre; “( 1) Doçentlik sınavı, eser incelemesi ve
sözlü sınav olmak üzere, iki aşamada yapılır . ( 2) Doçentlik sınav jürisini oluşturan asıl ve yedek üyeler, adayın akademik çalışmalarının her birini değerlendirerek, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen formata uygun olarak hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını
Üniversitelerarası Kurula elektronik imzayla gönderirler . Bu raporlar, her başvuru dönemi için başvuru dosyalarının jüri üyesine iletildiği tarih sırasına göre ve dosya sayısı itibarıyla azami birer aylık sürelerde hazırlanarak Üniversitelerarası Kurula gönderilir . Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı bu raporların bir örneğini adayın dosyasında muhafaza eder… ( 6) Değerlendirmeye esas alınan jüri raporları tamamlandığında, raporların birer örneği, eser incelemesi sonucuna ilişkin bildirim yazısıyla birlikte adaya gönderilir . Beş jüri üyesinden en az üçünün, adayı eser ve diğer faaliyetlerden başarılı bulması halinde, aday sınavın bu aşamasından başarılı sayılır ve sözlü sınava çağrılır . Başarısız bulunan aday ise jüri tarafından eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla, en erken izleyen ikinci dönemde yeniden başvurabilir . Bu başvurusunda da başarısız bulunan aday, yine jüri tarafından eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla, en erken izleyen ikinci dönemde yeniden başvurabilir . Eser incelemesi aşamasında üçüncü kez de başarısız bulunan aday, ancak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir .” 6/ 10/ 2016 tarihli ve
29849 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile bu maddenin ikinci ve altıncı fıkraları;
“( 2) (Değişik : RG- 6/ 10/ 2016- 29849) Doçentlik sınav jürisini oluşturan asıl ve yedek üyeler, adayın akademik çalışmalarının her birini değerlendirerek, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen formata uygun olarak hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula elektronik ortamda gönderirler . Bu raporlar, dosya sayısı itibarıyla azami birer aylık sürelerde hazırlanarak gönderilir . Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı bu raporların bir örneğini adayın
7 / 14dosyasında muhafaza eder …. ( 6) (Değişik : RG- 6/ 10/ 2016- 29849) Değerlendirmeye esas alınan jüri
raporları tamamlandığında, raporların birer örneği, eser incelemesi sonucuna ilişkin bildirim yazısıyla birlikte adaya gönderilir . Beş üyeden oluşan jürilerde en az üç üyenin, üç üyeden oluşan jürilerde ise en az iki üyenin, eser ve diğer faaliyetlerden adayı başarılı bulması halinde aday, sınavın bu aşamasından başarılı sayılır ve sözlü sınava çağrılır . (Değişik cümle : RG- 22/ 4/ 2017- 30046)
Başarısız bulunan aday, jüri tarafından eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla müracaat dönemi esas alınmak suretiyle en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir .” şeklinde düzenlenmiştir .
8.6) “Doçentlik sınav komisyonu” başlıklı 8’inci maddesine göre; “( 1) Bu Yönetmelikle verilen
görevleri yerine getirmek üzere, Üniversitelerarası Kurul bünyesinde Doçentlik Sınav Komisyonu kurulur . Komisyon, sosyal, fen-mühendislik, sağlık bilimleri ve güzel sanatlar alanlarından profesör unvanına sahip on beş üyeden oluşur… ( 3) Adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazları
Komisyon tarafından incelenerek karara bağlanır …”
8.7) Diğer yandan Geçici 1’inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “( 1) 4 üncü maddenin üçüncü
fıkrası ile 6 ncı maddenin ikinci fıkrasında öngörülen elektronik ortam oluşturuluncaya kadar, bu fıkralarda yer alan işlemler hakkında bu Yönetmelikle yürürlükten kaldırılan 31/ 1/ 2009 tarihli ve
27127 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Doçentlik Sınav Yönetmeliği hükümleri uygulanır .”
düzenlemesi yapılmış olup 2009 tarihli Doçentlik Sınav Yönetmeliği’nin bahse konu maddelerine bakıldığında; “Başvuru zamanı ve şartları” başlıklı 4’üncü maddenin 6’ncı fıkrasında “Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurula yapılır . Başvuruların eksiksiz olup olmadığı ve bu
Yönetmelikte aranan şekil şartlarını taşıyıp taşımadığı kontrol edilir . Dosyasının eksiksiz olduğu ve gerekli şekil şartlarını taşıdığı tespit edilen adayın jürisi en kısa zamanda Üniversitelerarası Kurul tarafından oluşturularak, aday ile jürinin asıl ve yedek üyelerine mensubu bulundukları üniversite rektörlüğü aracılığı ile bildirilir . Bu bildirim yazısı üzerine eserler aday tarafından jüri üyelerinin her birine posta yolu ile gönderilir . Aday, eserlerin jüri üyelerine ulaştığına ilişkin belgelerinin birer örneğini Üniversitelerarası Kurula teslim eder .”; “Doçentlik Sınavı” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; “Doçentlik sınav jürisini oluşturan asıl ve yedek üyeler, adayın akademik çalışmalarının her birini değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını iki nüsha olarak mensubu bulundukları üniversite rektörlüğü aracılığı ile Üniversitelerarası Kurula gönderirler . Bu raporlar, başvuru dosyalarının jüri üyesine teslim edildiği tarih sırasına göre ve dosya sayısı itibarıyla azami birer aylık sürelerde hazırlanarak sırasıyla Üniversitelerarası Kurula gönderilir .”
8.8) “Başarısız sayılan adaylar” başlıklı Geçici 2’nci maddesine göre; “( 1) Bu maddenin
yürürlüğe girmesinden önce başarısız sayılan adaylar hakkında da bu Yönetmelik hükümleri uygulanır .”
9) ÜAK Başkanlığının internet sayfasında
( http : //www .uak.gov.tr/temelalan/A_tablo 11_130415.pdf ) yer alan Doçentlik Başvuru Şartları ( 2016 Nisan ve Öncesi Dönemler) başlıklı bölümde “Tablo 11. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler
Temel Alanı” altında ; “Doçentlik Sınav Yönetmeliğinin 4. maddesinin 2/c hükmü “Doktora, tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık veya sanatta yeterlik derecesi iktisap edildikten sonra, doçentlik başvurusunda bulunulacak bilim alanında öngörülen asgari kriterlere uygun özgün bilimsel yayın ve diğer çalışmaların yapılmış olması şarttır .” yanı sıra aşağıdaki koşullar aranır .
Koşul Başvuru Koşullar ı
No
8 / 14Başvurulan doçentlik bilim alanı ile ilgili ve adayın yaptığı lisansüstü
tez(ler)den üretilmemiş olmak koşuluyla, aşağıda belirtilen çalışmalara verilen birim puanlar esas alınarak en az 6 puan karşılığı bilimsel etkinlikte bulunmak (Ancak, yayın sayısının en az dört olması gerekmektedir . İki yazarlı çalışmalar için puanların 0,8’i; üç yazarlı çalışmalar için 0,6’sı; dört ve
daha fazla yazarlı çalışmalar için 0,5’i karşılığı puan verilir .) :
I. Uluslararası yayın ve atıflar :
1) SSCI, SCI-Expanded veya AHCI kapsamındaki dergilerde yayımlanmış
tam makale, 4 puan
2) Alan indeksleri kapsamındaki dergilerde yayımlanmış tam makale, 3
puan
3) İlgili alanda önde gelen ülkelerin hakemli bilimsel/mesleki dergilerinde
yayımlanmış tam makale, 2 puan
4) İlgili alanda önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanan
kitap, 5 puan
5) İlgili alanda önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanan
kitapta bölüm (ansiklopedi maddesi dahil), 3 puan
6) İlgili alanda önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanan
kitap editörlüğü, 4 puan 111
7) Uluslararası nitelikli bilimsel/mesleki kuruluşlar tarafından periyodik
olarak düzenlenen ve bildiri önerilerinin uluslararası nitelikte hakemler/seçici kurul tarafından seçildiği bilimsel toplantılarda sunularak tam metin olarak yayımlanan bildiri, 1 puan
8) Yukarıda tanımlanan yayınlara, diğer yazarlar tarafından yapılan bir atıf,
0,5 puan
II. Ulusal yayınlar :
1) Ulusal hakemli dergilerde yayımlanmış tam makale, 1 puan
2) Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanan kitap (ders kitabı
hariç), 3 puan
3) 3) Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanan kitapta (ders kitabı
hariç) bölüm, 1 puan
4) Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanan kitap (ders kitabı
hariç) editörlüğü, 1 puan
5) Arkeoloji, sanat tarihi ve antropoloji alanlarında, bilimsel bir kurum
tarafından desteklenen arazi projesi yöneticiliği yapmış olmak, 1 puan
6) 6) Ulusal tebliğler, 0,25 puan (toplamı 1 puanı geçemez)
Aday, Tablo 11’den 1 (bir) bilim alanını başvuru formunda belirtmelidir .
9 / 14Aday, istediği takdirde Anahtar Sözcük tablolarından en fazla 2 (iki) anahtar
sözcük belirtebilir .
1. Kısaltmalar : SCI – Expanded : Science Citation Index-Expanded SSCI : Social Sciences Citation
Index AHCI : Art and Humanities Index IM : Index Meducus DI : Dental Index EI : Engineering Index
CMCI : CompuMath Citation Index 2. Tanımlar : Ulusal hakemli dergi : Editörü ve en az beş değişik üniversitenin öğretim üyelerinden oluşmuş danışmanlar grubu olan, bilimsel/sanatsal özgün araştırma makaleleri yayımlayan, yılda en az iki kez yayımlanan ve son beş yılda düzenli olarak basılıp dağıtımı yapılmış, üniversite kütüphanelerinde erişilebilir olan dergi . Başlıca yazar : Aşağıda belirtilen makalelerde aday başlıca yazar olarak tanımlanır : a) Tek yazarlı makale, b) Danışmanlığını yaptığı lisansüstü öğrenci(ler) ile birlikte yazılmış makale .” şeklinde düzenlemeler mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Kurumumuza yapılan 14/ 02/ 2018 tarihli başvuruda; yukarıda 1 ve 2 nolu paragraflarda
detaylı olarak açıklandığı üzere başvuranın Nisan 2016 dönemi doçentlik başvurusu yaptığı ve jüri üyelerince yapılan eser inceleme aşamasında bir jüri üyesinin, “asgari koşulları sağlamadığı”, diğer iki jüri üyesinin de “başarısız” bulduğu raporlara itiraz ettiği ve iddia ettiği haksız işlemlerin incelenmesini, 3 jüri üyesinin yapmış oldukları doçentlik değerlendirme raporlarının iptal edilerek doçentlik başvurusunun hukuka uygun bir şekilde başarılı olarak sayılmasını veya yeni bir bağımsız jüri atanarak dosyasının tekrardan değerlendirilmesini talep ettiği görülmüştür .
12) Doçentlik başvuru sürecine bakıldığında; başvuranın 21/ 04/ 2016 tarihinde 1121 Mikro İktisat
alanından Nisan 2016 dönemi doçentlik başvurusunda bulunduğu, Doçentlik Sınav Komisyonunun 10/ 11/ 2016 tarihli toplantısıyla jürinin oluşturulduğu ve onaylandığı, ÜAK’ın 19/ 10/ 2017 tarihli yazısıyla sonucun başvurana bildirildiği, başvuranın 01/ 11/ 2017 tarihli dilekçesi ile sonuca itiraz ettiği, itirazın Doçentlik Sınav Komisyonunun 01/ 12/ 2017 tarihli toplantısında görüşülüp
10 / 14[Baidu Scholar, CNKI Scholar (China National Knowledge Infrastructure), CNPIEC, Dimensions,
EBSCO Discovery Service, Google Scholar, J-Gate, KESLI-NDSL (Korean National Discovery for
Science Leaders), Microsoft Academic, Naviga (Softweco), Primo Central (ExLibris), ProQuest (relevant databases), Publons, ReadCube, Summon (Serials Solutions/ProQuest), TDNet, WanFang
Data, WorldCat (OCLC)] adlı veri tabanlarında yer aldığı tespit edilmiş olup jüri üyesinin söz konusu A.2 nolu eseri “ilgili alanda önde gelen ülkelerin hakemli bilimsel/mesleki dergilerinde yayımlanmış tam makale” olarak puanlamasının yanlış olmadığı kanaatine varılmıştır .
13.2) Başvuranın diğer itirazlarının, iki jüri üyesinin “asgari başvuru koşullarının sağlandığını”
belirtmelerine rağmen bilimsel eser inceleme aşamasında “Başarısız” değerlendirmelerinde ileri sürdükleri gerekçelerin ÜAK kriterlerine göre bilimsel anlamda açık ve net olmadığı, ayrıca ÜAK
Yönetmeliğinde yazılı olmayan sübjektif nedenlere dayandıkları, oysa ÜAK Yönetmeliğine göre adayların dosyalarının jüriler tarafından “eserlerin bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme veya bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama” konularını esas almak üzere etik, nicelik, nitelik ve başvurulan doçentlik alanına uygunluğu açısından detaylı olarak incelenmesi gerektiği hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmış olup bu açıdan söz konusu jüri raporlarına bakıldığında; jüri üyelerinin ayrıntılı ve gerekçeli açıklamalar yaptıkları görülmüş ve Doçentlik
Sınav Komisyonunun ret gerekçesinde belirttiği “doçent adaylarının başvuru dosyalarında yer alan akademik çalışmalarının jüri üyelerinin bilimsel değerlendirmesinde olduğu” hususuna aykırı olabilecek unsurların yer almadığı tespit edilmiştir .
14) İlgili mevzuat ve somut olay çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler
neticesinde; doçentlik sınav başvurusu için doktora derecesi iktisap edildikten sonra, doçentlik başvurusunda bulunulacak bilim alanında öngörülen asgari kriterlere uygun özgün bilimsel yayın ve diğer çalışmaların yapılmış olması şartı olduğu, doçentlik sınavı için Üniversitelerarası Kurul tarafından adayın başvurduğu bilim dalından beş kişilik bir jürinin tespit edileceği ve bu jüri üyelerince adayın akademik çalışmalarının her birinin değerlendirilerek, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen formata uygun olarak ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını hazırlayıp sunacakları ve söz konusu formata göre öncelikle adayın beyannamede belirttiği eserlerinin doktora unvanı alındıktan sonra yapılan çalışmalardan kaynaklanıp kaynaklanmadığının ve adayın beyannamede belirttiği eserlerle asgari başvuru koşullarını sağlayıp sağlamadığının incelenmesinin beklendiği, bu aşama sonrasındaki bilimsel incelemede ise adayın eserlerinin etik, nicelik, nitelik ve başvurulan doçentlik alanına uygunluğu açısından incelenmesinin beklendiği, başvuranın itiraz ettiği jüri raporlarının öncelikle jüri üyelerinin kişisel raporları olduğu ve beklendiği üzere raporların ayrıntılı ve gerekçeli olmasına aykırı bir durumun tespit edilemediği, ayrıca bir jüri üyesinin, başvuranın doktora tezindeki veri setiyle yapılan yayını puanlama dışı bırakarak “asgari koşulların sağlanmadığı” şeklindeki iddiasına karşılık başvuranın söz konusu yayının doktora tezindeki veri setiyle yapılmış olduğunu kabul ettiği ve bu iddiayı çürütecek somut deliller de sunamadığı, diğer yandan başvuranın itirazlarının mevzuatta öngörüldüğü üzere Doçentlik Sınav Komisyonunca değerlendirildiği anlaşılmış olup başvuranın itirazlarının yerinde olmadığı kanaatiyle 3 jüri üyesinin yapmış oldukları doçentlik değerlendirme raporlarının iptal edilerek doçentlik başvurusunun başarılı olarak sayılması veya yeni bir bağımsız jüri atanarak dosyasının tekrardan değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12 / 1415) Bütün bu tespitlerle birlikte, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilen iyi yönetim ilkeleri açısından bir değerlendirme yapıldığında;
15.1) Her ne kadar başvuranın itiraz ettiği konularda hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı
kanaatiyle başvurunun bu hususlar açısından reddi gerektiği sonucuna varılsa da yapılan inceleme sürecinde tespit edilen (her ne kadar başvuranın bu konuda herhangi bir itirazı olmasa da) Doçentlik
Sınav Yönetmeliğinde 6/ 10/ 2016 tarihinde yapılan değişiklik ile getirilen “adayın doçentlik başvuru şartlarını sağlamadığına ilişkin ileri sürülebilecek iddialar, Doçentlik Sınav Komisyonunca incelenir .
Doçentlik Sınav Komisyonu tarafından başvuru şartlarını sağlamadığına karar verilen adayın doçentlik başvurusu iptal olunur .” şeklindeki düzenleme çerçevesinde başvuranın doçentlik başvurusunun bir jüri üyesi tarafından bilimsel inceleme yapılmaksızın “asgari başvuru koşullarının sağlamadığı” iddiasında bulunması karşısında ilgili mevzuatına göre bu iddiaların Doçentlik Sınav
Komisyonunca incelenmesi ve başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığına karar verilmesi gerekirken yukarıda 4 nolu paragrafta açıklandığı üzere jüri üyelerinin çoğunluğunun başarısız bulduğu adaylar açısından jüri üyesinden Başarılı/Başarısız rapor istenmesinin sonucu değiştirmeyeceği ve yazışmaların adayların yeni başvuruları için engel teşkil edeceği göz önüne alınarak adaylar lehine Doçentlik Sınav Komisyonunun 11/ 08/ 2017 tarihli toplantısında bu tür durumlarda jüri üyelerinin şartların sağlanmadığı yolundaki tespitlerinin sonucu etkilemediği gerekçesiyle, genelleme yapılarak , adayın durumunun “başarısız” olarak değerlendirilmesi ve adaya bu yönde bildirim yapılması gerektiğine karar verilmesinin ve alınan bu karar gereğince eser inceleme aşamasında “Başarısız” sayılmasının o dönemde geçerli olan mevzuatta belirlenen usule uygun olmadığı tespit edilmiştir . Her ne kadar bu kararın, jüri üyeleri ile yeniden yazışma yapılarak oluşacak zaman kaybı nedeniyle yeniden doçentliğe başvuru yapabilmeleri açısından adaylar lehine olduğu gerekçesiyle alındığı ifade edilse de başvuran açısından doçentlik başvurusunun “başarısız” sayılması ile iptal edilmesi arasında önemli bir ayrım olduğu, bir jüri üyesinin asgari başvuru koşullarının sağlanmadığı iddiasının Doçentlik Sınav Komisyonunca incelenerek karara bağlanması neticesinde, başvuranın bundan sonraki başvurusunu buna göre yapacağı, Komisyonca iddiaların doğru bulunması halinde başvuranın bu eserlerini kullanmayacağı, hatta iddiaların yanlış olduğunun tespiti halinde de başvuranın mevcut başvurusunun olumlu neticelenmesinin mümkün olabileceği açıktır . Bu çerçevede, idarenin iyi yönetim ilkelerinden olan
“ kanunlara uygunluk ” ilkesine uyması önerilmektedir .
15.2) Diğer yandan, başvuranın itirazlarına süresinde cevap vermekle birlikte başvuranın itirazını
reddederken karara karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle idarenin “ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uymadığı; Kurumumuzca talep edilen bir kısım bilgi ve belgelerin de idare tarafından süresi içinde gönderilmemesi sebebiyle
“ kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
13 / 14Başvurunun REDDİNE,
Kararın Başvuran ile ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi