|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 2021 Ocak döneminde doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, asgari başvuru şartlarını sağladığını iddia ederek iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Ancak, Doçentlik Komisyonu, başvuranın jüri raporuna dayanarak asgari şartları sağlamadığını belirlemiş ve başvuruyu iptal etmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Doçentlik Yönetmeliği gereğince, doçentlik başvurularında yeterli sayıda özgün bilimsel yayın ve çalışmaların yapılması zorunludur.
İlgili mevzuat, jüri üyelerinin değerlendirmelerinin bilimsel ve gerekçeli olması gerektiğini belirtmektedir. Başvuranın itirazı, jüri üyelerinin raporlarının detaylı ve gerekçeli olduğu, dolayısıyla başvuranın asgari şartları sağlamadığı sonucuna varıldığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, başvuranın doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3532-S.22.5323
BAŞVURU NO : 2021/16443
KARAR TARİHİ : 14/03/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Ocak 2021 dönemi doçentlik başvurusunun asgari başvuru koşullarının sağlanmadığı gerekçesi ile iptal edilmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 27.09.2021 tarihinde yapılan başvuruda , özetle; asgari başvuru
şartlarını sağladığından 2021 Ocak döneminde İlahiyat/Felsefe ve Din Bilimleri/Din Felsefesi alanından doçentlik başvurusunda bulunduğunu, başvurusunun kabul edildiğini ve beşi asıl ikisi yedek olmak üzere yedi jüri üyesinin atandığını, yedek jüri üyelerinden birinin “asgari şartların sağlanmadığı” şeklindeki değerlendirmesine istinaden Doçentlik Komisyonunun başvurusunun iptaline karar verdiğini, ilgili jüri üyesinin söz konusu raporunda dile getirmiş olduğu görüşlerini tasnif ederek madde madde ele alıp hatalarının altını çizerek dile getirdiği değerlendirmelerinin yer aldığı itiraz başvurusunda bulunduğunu, Doçentlik Komisyonunun 19.08.2021 tarihli toplantısında itirazının reddedildiğini ifade etmekte ve aleyhine verilmiş olan iptal kararının kaldırılarak başvurusunun kabulüne ve sürecin kaldığı yerden devamına karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 06.10.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Genel Sekreterliğinin 28.09.2021 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Ocak 2021 döneminde 602-Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Alanından doçentlik başvurusunda bulunan
başvuranın, başvuru süresi içerinde başvurusunu tamamladığı ve Doçentlik Komisyonu tarafından başvurulan bilim/sanat alanı göz önünde bulundurularak değerlendirme yapmak üzere beş asıl ve iki yedek üyeden oluşan jüri kurulduğu;
2.2) Başvuranın jürisinde görevli Prof. Dr. nın asgari başvuru şartını sağlamadığı hususundaki
/
değerlendirmesi üzerine konunun Doçentlik Komisyonu’nun 08.07.2021 tarihli toplantısında görüşüldüğü; Doçentlik Komisyonu tarafından yapılan incelemede “Adayın beyannamesi ve çalışmaları incelendiğinde jüri üyesinin tespitlerinin yerinde ve isabetli olduğu görülmektedir.” kararı verildiği ve başvuranın
Doçentlik Yönetmeliği’nin 6/1 maddesi uyarınca “Asgari Başvuru Şartlarını Sağlamadığı” tespit edildiğinden 2021 Ocak Dönemi doçentlik başvurusunun iptal edildiği ve elektronik ortamda bilgilendirme yapıldığı;
2.3) Başvuranın iptal işlemine karşı Başkanlığa göndermiş olduğu 29.07.2021 tarihli itiraz dilekçesinin de
Doçentlik Komisyonu’nun 19.08.2021 tarihli toplantısında görüşüldüğü ve itirazının reddine karar verildiği;
2.4) Konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin ekte gönderildiği;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 06.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Üniversitelerarası Kurul” başlıklı 11 inci maddesinin (b.6) bendinde; Üniversitelerarası Kurulun
görevleri arasında, “(Değişik: 22/2/2018-7100/3 md.) Doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek,” sayılmıştır.
5.2) “Doçentlik ve atama” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(Değişik: 22/2/2018-7100/5 md.) a) Doçentlik
başvuruları, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılır. Doçentlik başvuruları için aşağıdaki şartlar aranır: (1) Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak… (3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak. b) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilir. Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını
Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. (Değişik cümle:15/4/2020-7243/2 md.) Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere
tebliğ edilmiş sayılır. c) Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir. ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir…”;
6) 15.04.2018 tarihli ve 30392 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği’nin;
6.1) “Doçentlik bilim/sanat alanları ve kriterleri” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Doçentlik
değerlendirmesi, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim/sanat alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılır.
Bilim/sanat alanlarındaki güncellemeler izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemeler ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanır.”;
6.2) “Başvuru zamanı, şartları ve usulleri” başlıklı 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde;
“(2) Doçentlik başvurusu için; … c) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak, şarttır.”
6.3) “Doçentlik değerlendirmesi” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “(Değişik madde:
12.06.2020 – 31153 s. R.G. Yön./3. md.) (1) Doçentlik değerlendirme jürisi, adayın başvuru dosyasını ilk
olarak bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunup bulunmadığı ve asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünden değerlendirir. Jürinin bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlali yönündeki değerlendirme raporları, ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından incelenir. Jürinin adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yönündeki değerlendirme raporları ise Doçentlik Komisyonu tarafından incelenir. Asgari başvuru şartlarını sağlamadığı tespit edilen adayın doçentlik başvurusu
Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edilir. Adaya, asgari başvuru şartlarını sağlamadığına ilişkin jüri raporları Doçentlik Komisyonu kararı ile birlikte bildirilir. Asgari başvuru şartlarını sağlamak kaydıyla, sonraki dönemlerde yeniden başvuru yapılabilir. (2) Doçentlik değerlendirme jürisi, hakkında bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlali bulmadığı ve asgari başvuru şartlarını sağladığını tespit ettiği adayın akademik çalışmalarının niteliği ve bilim/sanat alanına katkısını esas almak suretiyle “başarılı” veya
“başarısız” bulduğunu belirten ayrıntılı ve gerekçeli bir değerlendirme raporu hazırlar. Jüri üyesi raporunu süresi içinde Doçentlik Bilgi Sistemine yükler.”
6.4) “Doçentlik Komisyonu” başlıklı 8 inci maddesinin ilgili fıkralarında; “(2) Doçentlik Komisyonu,
Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenecek objektif ve denetlenebilir yönteme göre her bir aday için ilgili sınav jürisinin asıl ve yedek üyelerini belirleyerek Üniversitelerarası Kurula sunar. Komisyon jürilerde ortaya çıkan maddi hataları düzeltir. (3) Adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazları Komisyon tarafından incelenerek karara bağlanır…”; Şeklinde düzenlemelerin olduğu görülmüştür.
7) ÜAK Başkanlığının internet sayfasında (https://www.uak.gov.tr/Documents/docentlik/2021-ocak-
donemi/basvuru-sartlari/TA_Tablo9_2021O_10032020.pdf) yer alan “2021 Ocak Dönemi Doçentlik
Başvuru Şartları” başlıklı bölümde “Tablo 6 – İlahiyat Temel Alanı” altında
İlahiyat temel alanında başvurulan doçentlik bilim alanı ile ilgili olarak aşağıdaki çalışmalara verilen birim puanlar esas alınmak suretiyle; en az doksan (90) puanının doktora unvanının alınmasından sonra gerçekleştirilen çalışmalardan elde edilmiş olması kaydıyla, asgari yüz (100) puan karşılığı bilimsel etkinlikte bulunmuş olması gerekir. Her çalışma Tablo 6’da sadece bir bölümde yazılarak puanlandırılır.
Tek yazarlı yayınlarda yazar tam puan alır. Çok yazarlı yayınlarda puan yazarlar arasında eşit olarak bölünür.
1. Uluslararası Makale Başvurulan doçentlik bilim alanı ile ilgili ve adayın hazırladığı lisansüstü tezlerden üretilmemiş olmak kaydıyla: a) SSCI, SCI, SCI- Expanded veya AHCI kapsamındaki dergilerde editöre
mektup, özet veya kitap kritiği hariç olmak üzere yayımlanmış makale 20, b) Uluslararası alan endekslerinde taranan dergilerde editöre mektup, özet veya kitap kritiği hariç olmak üzere yayımlanmış makale 10 c) Bu maddenin a veya b bendi kapsamındaki yayınlarda alanında bilime katkı sağlayan kitap kritiği makalesi 5 2. Ulusal Makale Başvurulan doçentlik bilim alanı ile ilgili ve adayın yaptığı lisansüstü tezlerden üretilmemiş olmak kaydıyla a) ULAKBİM tarafından taranan ulusal hakemli dergilerde yayımlanmış makale 10 b) a bendi dışında ulusal hakemli dergilerde yayımlanmış makale 5 (Bu maddenin a veya b bendi kapsamında en az üç yayın yapmak zorunludur. Yabancı uyruklu adaylar ile yurtdışı doçentlik denkliği başvurusu yapan adaylar, ULAKBİM tarafından taranan ulusal hakemli dergilerde yayımlanmış makale koşulunu sağlayamamaları durumunda, bunun yerine aynı sayıdaki yayını birinci maddenin a veya b bentleri kapsamında sağlayacaklardır.) 3. Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın
Adayın hazırladığı lisansüstü tezleriyle ilgili olmak kaydıyla a) Uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış kitap 10 b) Uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış kitapta bölüm 8 c) Ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış kitap 10 d) Ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış kitapta bölüm 4 e) SSCI, SCI, SCI-Expanded ve AHCI kapsamındaki dergilerde yayımlanmış makale 8 f) Uluslararası alan endekslerinde taranan dergilerde yayımlanmış makale 6 g) ULAKBİM tarafından taranan dergilerde yayımlanmış makale 4 (Bu madde kapsamında en az bir yayın zorunludur. Bu maddeden en fazla 10 puan alınabilir.) 4. Kitap Adayın hazırladığı lisansüstü tezlerinden üretilmemiş ve başvurulan doçentlik bilim alanı ile ilgili olmak kaydıyla a) Uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış kitap 25 b) Uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış kitap editörlüğü veya bölüm yazarlığı 10 c) Ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış kitap 25 d) Ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış kitap editörlüğü veya bölüm yazarlığı 10 (Bu madde kapsamında sadece ders kitabı niteliği dışındaki özgün bilimsel kitaplar puanlanabilir; aynı kitaptaki bölümlerden sadece biri dikkate alınır. Alana özgü ansiklopedi maddelerinin üç veya daha çok maddesi bir kitap bölümü kabul edilir.) 5. Atıflar a) SCI, SCI-Expanded, SSCI ve AHCI tarafından taranan dergilerde; Uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış kitaplarda yayımlanan ve adayın yazar olarak yer almadığı yayınlardan her birinde, metin içindeki atıf sayısına bakılmaksızın adayın atıf yapılan her eseri için 3 b) SCI, SCI-Expanded, SSCI ve AHCI dışındaki endeksler tarafından taranan dergilerde; Uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış kitaplarda bölüm yazarı olarak yayımlanan ve adayın yazar olarak yer almadığı yayınlardan her birinde, metin içindeki atıf sayısına bakılmaksızın adayın atıf yapılan her eseri için 2 c) Ulusal Hakemli dergilerde; Ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış kitaplarda yayımlanan ve adayın yazar olarak yer almadığı yayınlardan her birinde, metin içindeki atıf sayısına bakılmaksızın adayın atıf yapılan her eseri için 1 (Bu madde kapsamında en az 1 atıf alınması zorunludur. Bu madde kapsamında en fazla 20 puan alınabilir.) 6. Lisansüstü Tez Danışmanlığı Adayın danışmanlığını yürüttüğü tamamlanan lisansüstü tezlerden a) Doktora tez danışmanlığı 4 b) Yüksek lisans tez danışmanlığı 2 (Bu madde kapsamında en fazla 10 puan alınabilir. İkinci/eş danışman olması durumunda asıl danışman a ve b bentleri için öngörülen puanların tamamını, ikinci danışman ise yarısını alır.) 7. Bilimsel Araştırma Projesi a) Devam eden veya başarı ile tamamlanmış AB Çerçeve Programı bilimsel araştırma projesinde koordinatör/baş araştırmacı olmak 15 b) Devam eden veya başarı ile tamamlanmış AB Çerçeve Programı bilimsel araştırma projesinde ortak araştırmacı olmak 10 c) Devam eden veya başarı ile tamamlanmış a ve b bentleri dışındaki uluslararası destekli bilimsel araştırma projelerinde (derleme ve rapor hazırlama çalışmaları hariç) görev almak 6 d) Üniversiteler dışındaki kamu kurumlarıyla yapılan başarıyla tamamlanan veya yürütülen bilimsel araştırma projelerinde görev almak 4 (Bu maddeden en fazla 20 puan alınabilir.) 8. Bilimsel Toplantı Faaliyeti (Başvurulan bilim alanı ile ilgili ve adayın hazırladığı lisansüstü tezlerden üretilmemiş olmak kaydıyla) a) Uluslararası bilimsel toplantılarda sunulan (poster hariç), tam metni veya özeti matbu veya elektronik olarak bildiri kitapçığında yayımlanmış çalışmalar 3 b) Ulusal bilimsel toplantılarda sunulan (poster hariç), tam metni veya özeti matbu veya elektronik olarak bildiri kitapçığında yayımlanmış çalışmalar 2 (Bu madde kapsamında en az 5 puan almak zorunludur, en fazla 10 puan alınabilir. Aynı toplantıda sunulan en fazla bir bildiri puanlanır.) 9. EğitimÖğretim Faaliyeti Doktora eğitimini tamamladıktan sonra açık, uzaktan veya yüz yüze ortamlarda verilmiş
ders a) Bir dönem yüksek lisans veya doktora dersi 3 b) Bir dönem önlisans veya lisans dersi 2 (Bu madde kapsamında en az 2 puan almak zorunludur, ancak en fazla 4 puan alınabilir. Yurtiçi veya YÖK tarafından tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarında en az 2 yıl eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunanlar 2 puan almış sayılır.) 2. Tanımlar: Ulusal Yayınevi: En az dört yıl ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, yayınları Türkiye’deki üniversite kütüphanelerinde kataloglanan ve daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az 20 kitap yayımlamış yayınevi. Uluslararası Yayınevi: En az dört yıl uluslararası düzeyde düzenli faaliyet yürüten, yayımladığı kitaplar Yükseköğretim Kurulunca tanınan sıralama kuruluşlarınca belirlenen dünyada ilk 500’e giren üniversite kütüphanelerinde kataloglanan ve aynı alanda farklı yazarlara ait en az
20 kitap yayımlamış olan yayınevi. Uluslararası Bilimsel Toplantı: Farklı ülkelerden bilim insanlarının
bilim kurulunda bulunduğu ve sunumların bilimsel ön incelemeden geçirilerek kabul edildiği toplantı.
Ulusal Bilimsel Toplantı: Ulusal seviyede farklı kurumlardan bilim insanlarının bilim kurulunda bulunduğu ve sunumların bilimsel ön incelemeden geçirilerek kabul edildiği toplantı. Yayımlanmış
Makale: Alanında bilime katkı sağlamış olmak şartıyla özgün matbu veya elektronik ortamda yayımlanmış makale.” şeklinde belirleme yapıldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranların iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Kurumumuza yapılan başvuruda; 2021 Ocak dönemi için yaptığı doçentlik başvurusunun bir jüri
üyesinin “Asgari şartları sağlamamıştır.” raporu sebebiyle iptal edilen başvuranın, aleyhine verilmiş olan iptal kararının kaldırılarak başvurusunun kabulüne ve sürecin kaldığı yerden devamına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
10) Başvuranın doçentlik sürecine bakıldığında;
10.1) Başvuranın, 2021 Ocak Döneminde 22.02.2021 tarihinde 6-İlahiyat Temel Alanından 602-Felsefe ve
Din Bilimleri Bilim Alanından doçentlik başvurusunda bulunduğu, bir jüri üyesinin “Aday Asgari başvuru şartlarını sağlamamıştır.” şeklinde rapor düzenlediği ve 08.07.2021 tarihli ve tarihli Doçentlik
Komisyonu kararı ile “Adayın beyannamesi ve çalışmaları incelendiğinde jüri üyesinin tespitlerinin yerinde ve isabetli olduğu görülmektedir.” denilerek başvurusunun iptal edildiği;
10.2) Başvuranın, eser inceleme sonucuna ilişkin 29.07.2021 tarihli dilekçesinin Doçentlik Komisyonunun
19.08.2021 tarihli toplantısında görüşüldüğü, itiraz dilekçesinin reddine karar verildiği ve 24.08.2021
tarihli yazıyla başvurana bildirildiği;
10.3) Başvuranın 27.09.2021 tarihinde Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
11) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda her bir bilim
disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve
çalışmalar yapmanın doçentlik başvurusu için şart olduğu, Üniversitelerarası Kurulun adayın başvurduğu bilim dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit edeceği, doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyelerin, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderecekleri, Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verileceği, doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usullerin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği; Doçentlik Yönetmeliği’nde ise doçentlik değerlendirmesinin
Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılacağı, doçentlik başvurusu için her bir bilim disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmanın şart olduğu, doçentlik değerlendirme jürisinin, adayın başvuru dosyasını ilk olarak bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunup bulunmadığı ve asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünden değerlendireceği, jürinin adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yönündeki değerlendirme raporlarının Doçentlik Komisyonu tarafından inceleneceği ve asgari başvuru şartlarını sağlamadığı tespit edilen adayın doçentlik başvurusunun Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edileceği ve adaya asgari başvuru şartlarını sağlamadığına ilişkin jüri raporlarının Doçentlik Komisyonu kararı ile birlikte bildirileceği, asgari başvuru şartlarını sağlamak kaydıyla, sonraki dönemlerde yeniden başvuru yapılabileceği, doçentlik değerlendirme jürisinin hakkında bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlali bulmadığı ve asgari başvuru şartlarını sağladığını tespit ettiği adayın akademik çalışmalarının niteliği ve bilim/sanat alanına katkısını esas almak suretiyle “başarılı” veya “başarısız” bulduğunu belirten ayrıntılı ve gerekçeli bir değerlendirme raporu hazırlayacağı; adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazlarının Komisyon tarafından incelenerek karara bağlanacağı hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
12) Kurumumuzca yapılan incelemede;
12.1) Başvuranın doçentlik başvurusunu değerlendiren bir yedek jüri üyesinin başvuranın asgari
koşulları sağlamadığına dair rapor düzenlendiği tespit edilmiş olup Prof. Dr. ’nın 24.06.2021 tarihli raporunda; makalelerle ilgili olarak, başvuranın, 14 makalesinden 13’ünün Kilis 7 Aralık
Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi’nde (K7AİFD) yayınlandığı, birinin ise Kahramanmaraş Sütçü
İmam Üniversitesi (KSÜ) İlahiyat Fakültesi Dergisi’nde yayınlandığı, dergi sınıflamasında ve indeksler konusunda karışıklık göründüğü, bu bağlamda, Beyanname’de uluslararası makale kategorisinde (1.b)
listelenen, 5619919 ve 5619999 nolu yayınlarda K7AİFD uluslararası endekslerde taranan kategoride gösterildiği, yine Beyanname’de ulusal makale kategorisinde (2.b) listelenen K7AİFD’de yayınlanan 1363825, 1364169, 1364233, 3488571, 5619610, 5619753, 5619844, 6948972, 6948982, 6948993 nolu on makale için ise, bazen “endekste taranmıyor”, bazen “diğer endeksler, ASOS” gibi neredeyse her bir yayında ayrı bir kategoride gösterildiği, özellikle 2.b’de listelenen on makalenin çoğunun konu devamı ve yakın başlıkları dikkate alındığında, bunların önce kitap olarak tasarlandığı, sonrasında makale olarak yayınlanarak fazla puana dönüştürüldüğü izlenimi oluştuğu; kitap bölümleri ile ilgili olarak, beyannamede, 4.b. kategorisinde “Uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış kitap editörlüğü veya bölüm yazarlığı” altında 6868496, 6868688 nolu yayınlarının sunulduğu ve 20 puan alındığı, ancak sırasıyla iki kitabın da yayınlandığı İnönü Üniversitesi Yayınları ve Mardin Artuklu Üniversitesi
Yayınlarının “uluslararası yayınevi” olduğuna dair herhangi bir belge sunulmadığı, puanı değişmemekle beraber aslında her ikisinin de “ulusal yayınevi” kategorisinde olduğu; bildiriler ile ilgili olarak, beyannamede 8.a kategorisinde “Bilimsel Toplantı Faaliyeti” çerçevesinde puanladığı 5620072, 5620098 nolu yayınlarından toplam 6 puan aldığı, ancak başvuranın bu yayınlar için yüklediği dosyalardan bunların puanladığı gibi yayınladığının anlaşılamadığı, 5620072 nolu yayında toplantının uluslararası olduğuna dair düzenleme kurulu, katılımcılar vs. gibi hiçbir bilginin yer almadığı, sadece sayfa başı bilgide toplantının adının geçmekte olduğu, başka bir bilgi bulunmadığı, yine bu kategoride yer alan 5620098 nolu yayında
Belge Doğrulama Kodu: 9f4f-8ff1-ed2f Belge Doğrulama Adresi: https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/
toplantıya dair hiçbir bilgi bulunmadığı, sisteme yüklenen dosyanın, “bilgisayarda düzenlenmiş standart bir belge” görünümünde olduğu için ilgili kategoride değerlendirilmesinin ve puanlanmasının mümkün olmadığı, Yönetmeliğe göre bu kategoride en az beş (5) puan alınması gerektiği, bu yayının puanı düşülünce birinci bildiriden 3 şüpheli puanın kaldığı, böyle olunca da asgari şartın sağlanmadığı, üstelik sisteme yüklenen dosyadan birincinin de aynı şartları taşıdığının net olmadığı, yani geriye kalan 3 puanın da tam belgelenmiş olmadığı; atıflar ile ilgili olarak, beyannamede 5.b “Atıf” kategorisinde 1364169, 1364233, 5619844 nolu yayınlara 2801927, 2801621, 2801510 nolu üç farklı çalışmada 5 atıf yapıldığının belirtilerek 10 puan alındığı, ancak adayın bu iddiasını ispatlayacak hiçbir atıf belgesinin sisteme yüklenmediği, sonuç olarak, buradan alınan 10 puanın da geçersiz hale geldiği ve bu bölümde asgari şart olan 1 (Bir) puan alma şartının sağlanamamış olduğu; sonuç olarak, başvuru dikkatle incelendiğinde birçok sorunun göze çarptığı: makalelerin neredeyse tamamının aynı dergide yayınlanması, aynı derginin farklı kategorilere konulması ve yayınevlerinin statüsü gibi hususların bunlar arasında zikredilebileceği, bunların sehven olduğunu düşünmenin de mümkün olduğu ancak, özellikle bildirilerin ve atıfların belgelenmemesinin göz ardı edilemeyecek maddi hatalar içerdiği, bunların sırasıyla en az 5 puan alınması gereken 8.a kategorisinde yer alan “Bilimsel Toplantı Faaliyeti” çerçevesinde ilgili faaliyetlerin belgesiz olması nedeniyle ya 0 (sıfır) ya da azami 3 puan tahakkuk ettiğinden bu kategoride gerekli olan en az 5 puan asgari şartının sağlanmadığı, yine Beyannamede 5.b “Atıf” kategorisinde 1364169, 1364233,
5619844 nolu yayınlarına yapılan 5 atıftan alınan 10 puanın belgelendirilmediği, bunun da bu kategoride
gerekli olan en az 1 (Bir) puan alma asgari şartının sağlanmadığı anlamına geldiği; bütün bu nedenlerden dolayı, başvuranın Doçentlik eser inceleme aşamasında asgari şartları sağlamadığı kanaatine varıldığı hususlarının belirtildiği görülmüştür.
12.2) Başvuranın ise hem ÜAK Başkanlığına hem de Kurumumuza yaptığı başvurusunda, “doğru olan”
ancak doçentlik başvurusunun iptaline gerekçe teşkil etmeyen ya da bu yeterliliğe sahip olmayan
“tespitler”in ve doğru olması durumunda, doçentlik başvurusunun iptaline gerekçe teşkil edebilecek olan lakin “doğru olmayan”, özellikle “maddi hata” vurgusuyla öne çıkarılmış olan “kanaatler”in yer aldığı bir raporun referans alınarak mağdur olduğu; “asgari başvuru şartlarını sağlamamış” olduğu görüşünün ikinci
“yedek” jüri üyesine ait olmasının “asıl” ve “birinci yedek” jüri üyelerinin raporlarında, bu türden görüşlerin olmadığına gösterge teşkil ettiği, zira aksi olsaydı, asıl jüri üyesinin raporu dururken yedek jüri üyesinin raporunun esas alınmayacağı, asıl jüri üyelerinin karşısında hiçbir inisiyatifi olmayan “yedek jüri üyesi”ne böyle bir inisiyatifin tanınabilmiş olmasının düşündürücü olduğu hususlarını iddia ettiği ve ikinci yedek jüri üyesinin ilgili raporunun, Komisyonun ilgili kararının ve itirazına verdiği ret cevabının, hem itiraz dilekçesi hem de başvuru dilekçesi ışığında değerlendirerek, beş asıl ve birinci yedek jüri üyesinin raporlarının içermediği, yalnızca sıralamadaki son (ikinci yedek) jüri üyesinin raporunda iddia etmiş olduğu
“Asgari Başvuru Şartları” taşımadığı görüşünün isabetli olup olmadığının ortaya konulmasını ve sonuç olarak söz konusu kararın kaldırılarak başvurusunun kabulüne ve sürecin kaldığı yerden devamına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
12.3) Başvuranın itiraz ve başvuru dilekçelerine bakıldığında; söz konusu jüri üyesinin raporundaki
değerlendirmelerine karşılık “asgari başvuru şartlarına ya da bir puana tekabülü, hatta başvurunun neticesine etkisi söz konusu olan, lakin gerçekliğe tekabül etmeyen hususlar”, “gerçekliğe tekabülü olsa da ilgili mevzuattaki asgari başvuru şartları ve puan ile münasebeti bulunmayan hususlar”, “gerçekliğe tekabülü ve aynı zamanda puan ile münasebeti olsa da farklı puanlara tekabül etmeyen, dolayısıyla başvuru konusunda farklı bir sonuca yol açmayan hususlar”, “gerçekliğe tekabülü, aynı zamanda puan ile münasebeti olan ve farklı puanlara da tekabül eden, lakin asgari başvuru şartları açısından gerekli ve yeterli puanın altına düşürücü zafiyete yol açmayan, dolayısıyla başvurunun geçerliliğine halel getirmeyen hususlar” ve “sorun olsun ya da sorun olarak görülsün, beyannamede bulunup da dahlinin bulunmadığı sistem kaynaklı hususlar” başlıkları altında kendi değerlendirmelerini sunduğu görülmüş olup başvuranın itirazlarının esasından bağımsız olarak ilk başlık haricindeki başlıkların her birinin söz konusu doçentlik
başvurusunda tartışmaya müsait birçok hususun olduğuna işaret ettiği, Doçentlik Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Özgeçmiş ve Eserler listesinde akademik çalışmaları ile ilgili tüm eserlerin belirtilmesi ve elektronik ortamda belgelerin ve bütün akademik çalışmaların yüklenmesi gerektiği, bu hususta öncelikli sorumluluğun adayda olduğu değerlendirilmiştir. Başvuranın Özgeçmiş ve
Eserler Listesi ile Beyannamesi incelendiğinde, başvuranın, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Din Felsefesi’nde yaptığı doktorasına ilişkin olarak tez başlığı ve tez danışmanı bilgisine yer vermediği, tez başlığının “Kur’an’da bilgi imkânları açısından insanın biliçsel dinamizmi/The cognitive dynamism of human in terms of knowledge possibilities in Quran” ve tez danışmanının Prof. Dr. olduğu tespit edilmiştir.
12.4) Diğer yandan, jüri üyelerinin raporlarının kendi kişisel değerlendirmeleri ve bilimsel takdirlerinde
olduğu akılda tutularak jüri üyelerinin raporlarına bakıldığında, başvuranın itiraz ettiği jüri üyesinin değerlendirmelerinin detaylı ve gerekçeli olduğu, ayrıca bilimsel ve objektif olmadığının söylenemeyeceği; ayrıca “başarısız” değerlendirmesi yapan jüri üyelerinin de benzer hususlara vurgu yaptığı, mesela
“çalışmaların bir kısmının Din Felsefesi alanıyla dolaylı bir ilgisinin kurulabildiği”, “makale çalışmalarından birisi hariç bütün makalelerin aynı üniversitenin dergilerinde yayımlandığının dikkat çektiği”, “1363825, 1364169, 1364233, 3488571, 6948972, 6948982, 6948993 kodlu makalelerde görüleceği üzere makalelerin gerek başlık gerekse içerik olarak birbirine benzerlik taşıyan nitelikte olduğu, bu yazma yönteminin tekrarlara yol açtığı”, “eserlerin, din felsefesinin terminolojisine, yöntem, kaynak ve tartışmalarına yeterince vakıf olmadığını gösterir nitelikte olduğu”, “alanlar arası sürekli sıçramalar yapıldığı, din felsefesine ait belli bir yöntemsel çerçeve ve bütünlükten yoksun hareket edildiği”, “adayın tam olarak ele aldığı, çözmeye çalıştığı problemin ne olduğunun anlaşılamadığı”, “konunun, temel kaynaklara inilmeden, az sayıda din felsefesi kaynağından hareketle, yeterli derinlikte tartışmalara girilmeden ele alındığı, yüzeysel ve karmaşık bir biçimde kurgulandığı”, “yöntemsel olarak bir din felsefesi yaklaşımının ve bakış açısının çoğu zaman görülemediği”, “kullanılan kaynakların, çoğunlukla din felsefe kaynakları olmadığı gibi konuyla ilgili birincil kaynaklara ulaşılmadığı, ansiklopedi maddelerinin, sözlük maddelerinin çoklukla ana kaynak olarak kullanıldığı”, “din felsefesi kaynaklarına özellikle İngilizce kaynaklara erişiminin ve kullanımının çok yetersiz gözüktüğü”, “bir kitap çalışmasının olmadığı, doçentlik başvurularında ÜAK tarafından zorunlu tutulmuyor olsa bile alan ile ilgili özgün bir kitap çalışmasıyla doçentliğe başvurmanın, din felsefesi alanında bir teamül olageldiği, dolayısıyla, alana katkı sağlayıcı derinlikli bir din felsefesi probleminin ele alınarak, özgün bir şekilde incelendiği bir kitap çalışmasının olmamasının adayın dosyası açısından önemli bir eksiklik olduğu” gibi hususlarının başvuranın doçentlik başvurusundaki eksiklikler olarak ortaya konduğu; hatta başvuranı başarılı bulan bir jüri üyesinin bile başvuranın “ortaya çoğunlukla nitelikli çalışmalar koyduğu, ancak bununla birlikte çalışmalarda görülen bazı sorunların tespit edildiği ve bunların ayrıntılı raporda not edildiği” hususunu belirterek bunları sırasıyla
“başvuranın çalışmalarının bir kısmındaki başlık, konu, üslup, yöntem, kaynakça ve varılan netice benzerliğinin dikkat çekici olduğu”, “bazı eserlerin basıldığı ve yayımlandığı yerlerdeki ortaklığın dikkatlerden kaçmadığı”, “çalışmalarda felsefe tarihine veya kaynaklarına yeterince gidilmediği, kaynakçalarda gerek Batı gerekse İslam felsefesi tarihinden herhangi bir düşünüre yeterince ve doğrudan referansta bulunulmadığı veya onlarla ilgili özel çalışmalara yer verilmediği”, “sadece Sokrates, Platon, Aristoteles, Farabi, İbn Sina, İbn Rüşd veya Gazali değil, Descartes, Kant, Hume, Hegel, Marx, Russell veya Wittgenstein gibi düşünürlere ait din felsefesiyle ilgili herhangi bir spesifik konu, tartışma veya çalışmanın da göze çarpmadığı”, “kitap bölümü olarak sunulan çalışmaların birbirinin benzeri veya bir öncekinin devamı değil, daha özgün, birbirinden bağımsız ve daha felsefi nitelikte olabilirliği, Din Dili ve
Dilde Din I-II’nin birbirinin devamı olmakla birlikte ayrı iki çalışma gibi sunulduğu” gibi, asgari başvuru
koşullarının sağlanmadığı raporu düzenleyen jüri üyesinin değerlendirmeleriyle örtüşecek şekilde ortaya koyduğu görülmüştür.
13) Yapılan değerlendirmede;
13.1) Başvuruya konu uyuşmazlığın, 2021 Ocak döneminde İlahiyat/Felsefe ve Din Bilimleri/Din Felsefesi
alanından doçentlik başvurusunda bulunan başvuranın doçentlik başvurusunun, asgari başvuru koşullarının sağlanıp sağlanmadığı hususuna ilişkin olduğu anlaşılmış olup;
13.2) Yukarıda 7 nolu paragrafta da yer verildiği üzere başvurulan doçentlik bilim alanı olan İlahiyat alanı
ile ilgili olarak belirlenmiş birim puanlar esas alınmak suretiyle en az 90 puanının doktora unvanının alınmasından sonra gerçekleştirilen çalışmalardan elde edilmiş olması kaydıyla, asgari 100 puan karşılığı bilimsel etkinlikte bulunulmuş olması gerektiğinin açıkça belirlendiği ve duyurulduğu görülmüştür.
13.3) Her ne kadar başvuranın toplam puanının 120 olarak asgari puan olan 100 puanın üzerinde olduğu
görülse de ilgili mevzuat gereğince başvurulan doçentlik bilim alanı ile ilgili olmak üzere yapılmış akademik yayın ve çalışmalardan puan almanın ve yine bazı yayın türleri için belirlenen asgari puanı almanın asgari şart olduğu, bu çerçevede, bir yedek jüri üyesi tarafından başvuranın Doçentlik eser inceleme aşamasında asgari şartları sağlamadığı kanaatine varıldığı ve bu rapora dayalı olarak başvuranın doçentlik başvurusunun iptal edildiği, başvuran ikinci yedek üyenin raporunun dikkate alınmasının düşündürücü olduğunu iddia etse de Doçentlik Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre doçentlik değerlendirme jürisinin, adayın başvuru dosyasını ilk olarak bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunup bulunmadığı ve asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünden değerlendireceğinin açık olduğu, diğer bir ifadeyle asıl veya yedek üye olması fark etmeksizin bütün jüri üyelerinden öncelikle doçentlik başvurusu için gerekli asgari şartların sağlanıp sağlanmadığı incelemesinin yapılmasının beklendiği, asgari başvuru koşullarının sağlanmadığı tespitinin ister asıl, ister yedek üye olsun yapılması halinde ise Komisyon kararıyla başvurunun iptal edileceği makul olup doçentlik başvurusu için en temel şart olan asgari başvuru koşullarının sağlanmadığına dair bir üyenin değerlendirmesi ortada iken bu değerlendirmenin göz ardı edilemeyeceği ve buna rağmen doçentlik başvurusunun esastan incelemesinin devam ettirilmesinin ve başarılı veya başarısız sonuçlandırılmasının hakkaniyetli olmayacağı değerlendirilmiştir.
14) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle, jüri üyelerinin eser inceleme raporlarının kişisel raporları olduğu ve bu raporlarda yaptıkları değerlendirmelerin, bilimsel ve gerekçeli olmak şartıyla kendi takdirlerinde olduğu, başvuruya konu yedek jüri üyesinin raporunun detaylı ve gerekçeli olmadığının söylenmeyeceği gibi bilimsel ve objektif olmadığının da söylenemeyeceği, ayrıca yedek jüri üyesi de olsa asgari koşulların sağlanmadığı değerlendirmesinin göz ardı edilemeyeceği ve üstelik başvuranın itirazının mevzuatta öngörüldüğü üzere Doçentlik Komisyonunca da değerlendirildiği anlaşılmış olup bir jüri üyesinin asgari başvuru koşullarının sağlanmadığına dair raporu doğrultusunda Doçentlik Komisyonunun
08.07.2021 tarihli ve sayılı kararı ile başvuranın doçentlik başvurusunun iptal edilmesi ve
başvuranın itirazının Doçentlik Komisyonunun 19.08.2021 tarihli kararıyla reddedilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilen iyi yönetim ilkeleri açısından bir değerlendirme yapıldığında; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin süresinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, başvurana verilen cevaplarda “kararların gecikmeksizin
bildirilmesi”, “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE;
Kararın başvuran ile ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi