|
ÖZET: Başvuran, 2015 Ekim Döneminde Fizik alanında doçentlik sınavına başvurmuş, ancak jüri tarafından başarısız bulunmuştur. Jüri, 5 asıl ve 2 yedek üyeden oluşmuş ve başvuranın eser incelemesi sonucunda 0/5 başarısızlık raporu düzenlenmiştir. Başvuran, jüri raporlarına itiraz ederek yeniden değerlendirme talep etmiş, ancak Doçentlik Sınav Komisyonu itirazı reddetmiştir.
Yapılan incelemelerde, jüri üyelerinin değerlendirmeleri ve raporları arasında tutarlılık olduğu, başvuranın eserlerinin asgari koşulları sağladığı ancak bilimsel açıdan başarısız bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, başvuranın itirazları ve talepleri Doçentlik Sınav Komisyonu tarafından dikkate alınmış ve değerlendirildiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi yerinde görülmemiş ve başvurusunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, akademik özerklik çerçevesinde jürilerin değerlendirmelerine müdahale edilmemesi gerektiği ilkesine dayanmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12729-12729 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/4616 2017/ 4616
KARAR TARİHİ : 20/10/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Adres :
Üniversiteler Mah . 1600. Cad . No:10 06539
Bilkent/Çankaya/ANKARA
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, 2015 Ekim dönemi doçentlik başvuru dosyasının yeniden değerlendirilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 21/04/2017 21.4.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuranın; 2015 Ekim Döneminde Fizik alanından doçentlik sınavına başvurduğu, ancak eser
incelemesi aşamasında jüri tarafından başarısız bulunması üzerine jüri üyelerince düzenlenen raporlardaki değerlendirmelere itirazda bulunduğu ve başvurusunun yeniden değerlendirilmesini talep ettiği görülmüştür
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden, Üniversitelerarası Kurul
(ÜAK) Başkanlığından gelen 14/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; başvuran Ekim 2015 döneminde Fizik alanından doçentlik sınavına başvurduğu, kendisine 5 asıl 2 yedek üyeden oluşan jüri kurulduğu, eser inceleme aşamasından 0/ 5 başarısız olduğu, sınav sonucu ve jüri üyelerine ait kişisel raporların 18/ 01/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile başvurana gönderildiği, başvuranın 20/ 03/ 2017 tarihli dilekçesi ile jüri raporlarına itiraz ederek tekrar değerlendirme talebinde bulunduğu, Doçentlik Sınav Komisyonunun başvuranın dilekçesini görüştüğü ve 31/ 03/ 2017 tarihli toplantısında itirazının reddine karar verildiği, 5 asıl 2 yedek üyeden
1 / 6oluşan jürinin bilgisayar ortamında kura çekerek oluşturulduğu, tüm jürinin adayı yayın aşamasında
başarısız bulduğu belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine göre; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasına göre; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 6/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Üniversitelerarası Kurul : ” başlıklı 11’inci maddesinin (b .6) bendinde; Üniversitelerarası
Kurulun görevleri arasında “ Doçentlik sınavlarını düzenlemek ve ilgili yönetmelik gereğince doçent adaylarının yayın ve araştırmalarının değerlendirilmesi ve doçentlik sınavı ile ilgili esasları tespit etmek ve jürileri seçmek ,” sayılmıştır .
5.2) “Doçentlik sınavı : ” başlıklı 24’üncü maddesine göre; “ a) Doçentlik sınavı, Üniversitelerarası
Kurulca yılda iki kere yapılır . Aşağıdaki şartları haiz adaylar, Üniversitelerarası Kurulun tespit edeceği tarihe kadar, Üniversitelerarası Kurula gerekli belge ve yayınlar ile birlikte başlıca bilim dalı ile uzmanlık ve araştırma konularını da bildirerek başvururlar . b) Doçentlik sınavına başvurabilmek için aşağıdaki şartlar aranır : … 2) Üniversitelerarası Kurulun her bir bilim disiplininin özelliklerini dikkate alarak belirteceği görüş çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak . c) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder … Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın akademik çalışmalarının her birini değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler … Değerlendirmeye esas alınan bu raporların birer örneği, eser incelemesi sonucuna ilişkin bildirim yazısı ile birlikte adaya gönderilir . Eser incelemesinde başarılı bulunan aday, doçentlik sınav jürisi tarafından, sözlü sınava tabi tutulur…
Doçentlik sınavına ilişkin esas ve usuller, Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınmak suretiyle
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir .”
6) Başvuranın sınava girdiği dönemde geçerli olan 07/ 02/ 2015 tarihli ve 29260 sayılı Doçentlik
Sınav Yönetmeliği’nin;
6.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre, “ Bu Yönetmelik, …,
başvurunun zamanına ve usulüne, doçentlik sınav jürilerinin oluşturulmasına, sınavların yapılmasına, … komisyonların teşkiline ve görevlerine ilişkin hükümleri kapsar .”
6.2) “Başvuru zamanı ve şartları” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde,
2 / 6doçentlik başvurusu için “ Doktora, tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık veya sanatta yeterlik
derecesi iktisap edildikten sonra, doçentlik başvurusunda bulunulacak bilim alanında öngörülen asgarî kriterlere uygun özgün bilimsel yayın ve diğer çalışmaların yapılmış olması ” şartı belirlenmiştir .
6.3) “Sınav jürisinin oluşturulması” başlıklı 5’inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarında; “( 1) Başvurunun eksiksiz olduğu ve gerekli şekil şartlarını taşıdığı tespit edilen adayların her biri için, Üniversitelerarası Kurul tarafından, Doçentlik Sınav Komisyonunun elektronik jüri belirleme sistemi aracılığıyla belirleyerek yapacağı öneri üzerine, başvurulan bilim alanı göz önünde bulundurularak beş asıl ve iki yedek üyeden oluşan jüri oluşturulur … ( 3) Doçentlik jürilerinde görev alabilecek profesör unvanlı öğretim üyelerinin listesi, Yükseköğretim Kurulu personel veri tabanındaki bilgiler esas alınarak belirlenir . Doçentlik sınav jürisindeki asıl ve yedek üyelikler, bu listede ilgili bilim alanlarında yer alan öğretim üyeleri arasından objektif ölçütlere göre belirlenir .”
6.4) “Doçentlik sınavı” başlıklı 6’ncı maddesine göre; “( 1) Doçentlik sınavı, eser incelemesi ve
sözlü sınav olmak üzere, iki aşamada yapılır . ( 2) Doçentlik sınav jürisini oluşturan asıl ve yedek üyeler, adayın akademik çalışmalarının her birini değerlendirerek, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen formata uygun olarak hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını
Üniversitelerarası Kurula elektronik imzayla gönderirler . Bu raporlar, her başvuru dönemi için başvuru dosyalarının jüri üyesine iletildiği tarih sırasına göre ve dosya sayısı itibarıyla azami birer aylık sürelerde hazırlanarak Üniversitelerarası Kurula gönderilir . Üniversitelerarası Kurul
Başkanlığı bu raporların bir örneğini adayın dosyasında muhafaza eder … ( 6) Değerlendirmeye esas alınan jüri raporları tamamlandığında, raporların birer örneği, eser incelemesi sonucuna ilişkin bildirim yazısıyla birlikte adaya gönderilir . Beş jüri üyesinden en az üçünün, adayı eser ve diğer faaliyetlerden başarılı bulması halinde, aday sınavın bu aşamasından başarılı sayılır ve sözlü sınava çağrılır . Başarısız bulunan aday ise jüri tarafından eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla, en erken izleyen ikinci dönemde yeniden başvurabilir . Bu başvurusunda da başarısız bulunan aday, yine jüri tarafından eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla, en erken izleyen ikinci dönemde yeniden başvurabilir . Eser incelemesi aşamasında üçüncü kez de başarısız bulunan aday, ancak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir .”
6.5) “Doçentlik sınav komisyonu” başlıklı 8’inci maddesine göre; “( 1) Bu Yönetmelikle verilen
görevleri yerine getirmek üzere, Üniversitelerarası Kurul bünyesinde Doçentlik Sınav Komisyonu kurulur . Komisyon, sosyal, fen-mühendislik, sağlık bilimleri ve güzel sanatlar alanlarından profesör unvanına sahip on beş üyeden oluşur… ( 2) Doçentlik Sınav Komisyonu, her bir adayla ilgili sınav jürisinin asıl ve yedek üyelerini elektronik jüri belirleme sistemi aracılığıyla belirleyerek
Üniversitelerarası Kurula sunar. Komisyon elektronik jüri belirleme sistemi aracılığıyla belirlenen jürilerde ortaya çıkan maddî hataları düzeltir . Doçentlik bilim alanının özelliği nedeniyle elektronik jüri belirleme sistemi aracılığıyla jüri oluşturmanın mümkün olmadığı hallerde, jüriler Komisyon tarafından belirlenir . ( 3) Adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazları Komisyon tarafından incelenerek karara bağlanır …”
7) Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının internet sayfasında yer alan 2016 Nisan ve Öncesi
Dönemlerde Doçentlik Sınavına Yayın Aşamasından başvuran adaylar için düzenlenecek
.
3 / 6Doçentlik Eser İnceleme Raporları başlığı altında Fen Bilimleri ve Matematik Temel Alanı
(Biyoloji, Moleküler Biyoloji ve Genetik, Fizik ve Kimya) için oluşturulan formda; “ FEN
BİLİMLERİ VE MATEMATİK TEMEL ALANI BAŞVURU KOŞULLARI (BİYOLOJİ, MOLEKÜLER
BİYOLOJİ VE GENETİK, FİZİK VE KİMYA) (KOŞUL NO: 22) Başvurulan doçentlik temel alanı ile ilgili ve adayın yaptığı lisansüstü tez(ler)den üretilmemiş, SCI Expanded kapsamındaki dergilerde, en az biri tek yazarlı veya öğrencisi ile birlikte yazılmış veya birden fazla araştırmacı tarafından yazılmış ise katkısının ağırlıklı olarak kendisinde olduğunu beyan etmek koşuluyla en az üç özgün makale (editöre mektup, özet, derleme ve kitap kritiği hariç) yayımlamış olmak .” şeklindeki şartın yer aldığı görülmüştür .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuk ve hakkaniyet yönünden bir aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuranın, 2015 Ekim Döneminde yapmış olduğu Fizik alanından doçentlik sınav başvurusu
sonucunda eser incelemesi aşamasında jüri tarafından başarısız bulunması üzerine ülkemizde bu şekilde doçentlik unvanı almış kişilerin olduğu dikkate alınarak başvurusunun Kurumumuzca değerlendirilmesini talep ettiği görülmüştür .
10) Dosya kapsamında yapılan incelemede; 2015 Ekim Dönemi doçentlik sınavına (Fizik
alanından) giren başvuran için 6.4 nolu paragraftaki mevzuat hükümleri gereğince objektif ölçütlere göre bilgisayar ortamında kura çekilerek 5 asıl 2 yedek üyeden oluşan jüri oluşturulduğu, eser inceleme aşamasında jüri raporlarına göre 0/ 5 başarısız olduğu, durumun ÜAK’ın 18/ 01/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ile başvurana bildirildiği ve jüri üyelerince hazırlanan raporların da ek olarak sunulduğu, başvuranın 20/ 03/ 2017 tarihli dilekçesi ile sonuca itiraz ettiği, bunun üzerine Doçentlik
Sınav Komisyonunun 31/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı toplantısında itirazın görüşülerek reddine karar verildiği ve kararın ÜAK Başkanlığının 06/ 04/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ile başvurana bildirildiği, bunun üzerine başvuranın 21/ 04/ 2017 tarihinde Kurumumuza başvurduğu anlaşılmıştır .
10.1) Başvuranın, jüri üyelerinin çeşitli değerlendirmelerine yönelik ileri sürdüğü itirazlara
ilişkin olarak; jüri üyelerinin, aday tarafından beyan edilen eserlerin asgari koşulları sağlayıp sağlamadığını kontrol etmeleri, bu aşamadan sonra da adayı bilimsel yönden değerlendirmekle yükümlü oldukları açıktır . Keza bu husus, jüri değerlendirme formunda da açıkça belirtilmiş olup adayın eserlerinin nitelik ve nicelik yönünden değerlendirilmesi, başvurulan doçentlik alanına uygunluk açısından detaylı bir bilimsel değerlendirmenin yapılarak sonuca varılması gerektiği tespit edilmiştir . Kurumumuza gönderilen, adaya ilişkin jüri değerlendirme raporlarının incelenmesinden, 5 kişilik asıl jüri üyelerinden 3 üyenin, adayın eserlerinin asgari koşulları sağladığı, bununla birlikte bilimsel inceleme neticesinde adayı başarısız buldukları anlaşılmış, değerlendirme raporlarının ise birbiriyle uyumlu olduğu görülmüştür . Yedek olarak belirlenen jüri üyeleri tarafından da olumsuz rapor hazırlandığı görülmekle, asıl üyelerce yapılan değerlendirmelerin desteklendiği anlaşılmıştır .
4 / 610.2) Daha önemlisi ise başvuranın itirazları ile birlikte yeniden değerlendirilme talebinin 6.6 nolu
paragrafta açıklandığı üzere sosyal, fen-mühendislik, sağlık bilimleri ve güzel sanatlar alanlarından profesör unvanına sahip on beş üyeden oluşan ve adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazlarını inceleyerek karara bağlamakla görevli Doçentlik Sınav Komisyonunca dikkate alındığı, değerlendirildiği ve kararda başvuranın “tüm jüri üyelerinin raporlarına ayrı ayrı ayrıntılı olarak itiraz etmekte olup jüri üyelerinden nin raporunda isimli bir adayın raporu olduğunu, kendisine ait olmadığını, kimlik bilgilerinin dikkate alınarak diğer jüri üyeleri ile birlikte dosyasının yeniden değerlendirilmesini, talep ettiği dilekçesi görüşülmüş” denilerek itirazın reddine karar verildiği, ayrıca başvuranın söz konusu sürece ilişkin usule aykırılık iddialarının da olmadığı tespit edilmiştir .
10.3) Diğer yandan, konunun akademik özerklik çerçevesinde ele alınması gerektiği
değerlendirilmiştir . Akademik özerkliğin ise İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 40. Yıldönümü olan 1988 yılının 6- 10 Eylül günleri arasında Lima’da toplanan Dünya Üniversiteler Servisinin 68.
Genel Kurulunda kabul gören,Yükseköğretim Kurumlarının Özerkliği ve Akademik Özgürlük
Üzerine Lima Bildirgesindeki (http : //www .wusgermany .de/sites/wusgermany .de/files/userfiles/WUS-Internationales/wus-lima-eng lisch .pdf) “yükseköğretim kurumlarının iç işleyişlerine, mali işlerine ve yönetimlerine ilişkin kararlar almada ve eğitim, araştırma, dışa yönelik çalışmalar ve diğer ilgili faaliyetlerde kendi politikalarını oluşturmada devlet ve toplumun diğer güçleri karşısındaki bağımsızlıkları” şeklindeki tanımından hareketle özgürlüklerin geliştirilmesi ile sağlanabilecek bir olgu olduğu ve bu çerçevede akademik yükseltmelerde, istisnalar hariç, karar verici jürinin ve itiraz komisyonunun değerlendirmelerine müdahalede bulunulmaması gerektiği, jürinin ve ilgili komisyonların kendi bilgi ve deneyimleri çerçevesinde değerlendirme yapabileceği, dolayısıyla bilimsel alanda jürinin ve ilgili komisyonlarının takdirinin kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir .
11) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklandığı üzere aday
dosyalarının, jüri üyeleri tarafından başvurulan dönem için belirlenen doçentlik kriterleri çerçevesinde değerlendirildikleri, bu değerlendirmenin hem asgari koşulların sağlanması hem de bilimsel açıdan yapıldığı; diğer yandan, adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazlarının, Doçentlik Sınav Komisyonu tarafından incelenerek karara bağlandığı ve başvuranın itiraz ve taleplerinin söz konusu komisyon tarafından yeniden değerlendirilerek reddedildiği anlaşıldığından, başvuranın talebi yerinde görülmemiş ve dosya kapsamında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kararın başvurana tebliğ
5 / 6tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı
yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi