|
ÖZET: Başvuru, Konya’nın Meram ilçesindeki Kurtuluş (Aydoğdu) Mahallesi’nde ikamet eden bir vatandaşın, doğal gaz bağlantısı talebiyle ilgili olarak Meram Belediyesi ve Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş.’ye yaptığı başvurunun olumsuz yanıtlanması üzerine yapılmıştır. Başvuran, 10 yıldır doğal gaz hizmetinden mahrum kaldıklarını, imar çalışmaları gerekçe gösterilerek talebinin reddedildiğini, ancak benzer imar çalışmaları olan diğer mahallelerde doğal gaz bağlantısı sağlandığını ifade etmektedir. İlgili idareler, başvuranın talebinin değerlendirilebilmesi için imar yollarının açılması gerektiğini belirtmektedir.
Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş., doğal gaz dağıtım faaliyetinin, imar planına uygun yolların açılması gibi mücbir sebepler nedeniyle gerçekleştirilemediğini açıklamıştır. Meram Belediyesi ise, kentsel dönüşüm projeleri çerçevesinde, bölgedeki imar planlarının onaylandığını, ancak gerekli altyapı çalışmalarının tamamlanmadığını vurgulamaktadır. Bu durum, doğal gaz hizmetinin sağlanmasını engellemektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, Meram Belediyesi ve Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş.’ye, doğal gaz hizmetinin sağlanması için gerekli koordinasyonun sağlanması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiye, ilgili idarelerin, başvuranın mağduriyetini gidermek amacıyla bir araya gelerek çözüm üretmeleri gerektiğini önermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/13164-S.20473
BAŞVURU NO : 2019/11665
KARAR TARİHİ : 19/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MERAM BELEDİYE BAŞKANLIĞI
ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM A.Ş.
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın doğal gaz bağlanması talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 25/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran …, ikamet ettiği Konya’nın Meram ilçesinde Kurtuluş (Aydoğdu) Mahallesinde
10 yıldır doğal gazdan mahrum bırakıldıklarını, Meram Belediyesi ve Enerya Konya Gaz
Dağıtım A.Ş.’ye başvuruda bulunduğunu, imar çalışmaları gerekçe gösterilerek olumsuz cevap aldığını, ancak benzer şekilde imar çalışmaları yürüten ve doğal gazı verilen mahallelerin olduğunu, imar çalışmalarının sona ermesiyle enerji dağıtım firmasının imar yolları olmadığı gerekçe göstererek halen doğal gaz vermediğini, konuya ilişkin bir çözüm bulunmadığını belirterek, mahallelerine doğal gaz bağlanarak mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 10/7/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Enerya Konya
Gaz Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 25/7/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1) Başvuranın doğal gaz talebinde bulunduğu Konya İli Meram İlçesi, Kurtuluş (Aydoğdu)
Mahallesinin imar Revizyon sınırları içinde yer alması ve T.C. Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumu’nun 05/07/2011 tarih ve 3304-4 sayılı Kurul Kararına göre uygulama imar planına uygun imar yollarının açılmış olmamasından dolayı imalatın gerçekleştirilemediği,
2.2) Şirketin, Konya Şehrinden oluşan dağıtım bölgesinde doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmak
üzere, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca 05/12/2003 tarih ve 250-40 sayılı Kurul Kararı ile dağıtım lisansına hak kazandığı, lisans ekinde yer alan Temel
Teknik Kriterler’in 4. maddesinde yer alan hususlar doğrultusunda tasarım ve projelendirme çalışmalarının yapıldığı,
2.3) Konya İli Meram İlçesi, Kurtuluş Mahallesi, Geçit Sokak adresinin imar revizyon sınırları
içinde yer alması ve uygulama imar planına uygun imar yollarının kapalı olmasından dolayı imalat yapılamadığı,
2.4) Bahse konu adreste mücbir hallerin ortadan kalkması, imar revizyonun tamamlanması ve
uygulama imar planına uygun yolların açılması ve bu uygunluklarla ilgili makamlarca yazılı surette bildirilmesi halinde başvuranın talebinin değerlendirilmeye alınacağı,
2.5) T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun 05/07/2011 tarih ve 3303-4 sayılı kurul
kararı gereğince “Dağıtım şirketlerinin 5 yıllık süreli yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesi kapsamında; Dağıtım şirketlerinin yatırım faaliyetlerinde; * Uygulama İmar Planına uygun yolların açılmış olmaması, * Asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşmaması, * Dağıtım şebekesinin imalatı için ilgili mevzuat çerçevesinde alınması zorunlu olan izin ve ruhsatların alınamamış olması durumlarının Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 46’ncı maddesi kapsamında mücbir sebep olarak değerlendirilmesine,” maddesi gereğince ilgi adreste mücbir hallerin giderilmesi gerektiği,
2.6) T.C. Meram Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nün 07/03/2019 tarih ve … sayılı
yazısında da yer verilen ilçe sınırları Uygulama İmar Planları bulunan bölgelerin imar planlarının sayısal ortamda taraflarına gönderildiği, gönderilen imar planlarına göre hazırlanmış ilgi adrese ait krokide uygulama imar planına uygun yolların açılmamış olduğunun görüldüğü,
2.7) Başvuruya konu talebin dostane olarak çözülerek başvurunun sonlandırılması için bahse
konu adreste; Uygulama İmar Planına uygun yolların açılmış olmaması, asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşmaması ve dağıtım şebekesinin imalatı için ilgili mevzuat çerçevesinde alınması zorunlu olan izin ve ruhsatların alınamamış olması durumlarının ortadan kalkması ve bu işlemlerin bitmesi halinde Lisans ekinde yer alan Temel Teknik
Kriterlerin “3.” ve “4.” maddelerinde yer alan hükümlerin tamamlanması gerektiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Kurumumuzun 10/7/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Meram
Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 1/8/2019 tarih ve … sayılı yazı ve eklerinde, özetle;
3.1) Başvuruya konu Aydoğdu Mahallesinin (eski ismi ile Kurtuluş Mahallesi) ; yaklaşık 900
hektar alanda gerçekleştirilen Meram Kentsel Dönüşüm Master Plan Revizyonunun bir bölümünü oluşturduğu,
3.2) Master Plan Revizyonundan; kamu eliyle müdahale edilecek alanların tespiti, mülkiyet
açısından sorunlu, kentsel altyapılar açısından yetersiz, değişen koşullara uyum sağlayamayan ve modern kent standartlarına uygun olmayan, 2000 öncesi mevzuata göre oluşmuş yapı stoğunun planlı şekilde yenilenmesi, geçmiş dönem İmar planlarının sağlayamadığı nitelikli yaşam alanlarının oluşturulması ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi, kentsel ve ulusal Ölçekli kamusal yatırımların (Konya Metro Projesi, Yüksek Hızlı Tren vb) planlama alanına yansımaları, revizyon yapılan kentsel alanların tercih edilir bölgelere dönüştürülmesi, mekânsal yayılmanın kontrol altına alınması, yoğunluk kademelenmesi ile kent çeperindeki doğal karakteri korunacak alanlar üzerindeki yapılaşma baskısının azaltılması hususlarının beklendiği,
3.3) Meram Kentsel Dönüşüm Master Planı; Konya Tarihi Kent Merkezi ile Antalya Çevreyolu
arasında kalan mahallelerde bütüncül planlama anlayışı ile mekânsal bütünlük gözetilerek geçekleştirildiği, planlama alanının büyüklüğü nedeniyle etaplar halinde ele alındığı,
3.4) Meram Kentsel Dönüşüm Master Planı etapları ile bir bütün halinde 6306 sayılı Afet Riski
Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında; fen, sanat, norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek, kamu hizmetlerinin düzenli bir şekilde yülütülmesini sağlamak amacıyla, kamu eliyle dönüşümün sağlanacağı öncelikle müdahale edilecek alanların tespit edildiği,
3.5) Meram Kentsel Dönüşüm Master Plan Revizyonu bütününde öngörülen projeksiyon
nüfusun yaklaşık 200.000 kişi olduğu,
3.6 Aydoğdu Mahallesini içine alan planlama etabına İlişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı
ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Konya Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/10/2017 tarih 1031 sayılı Kararı ve 16/02/2018 tarih 156 sayılı Kararı ile onaylandığı,
3.7) Onaylı imar planlarına ilişkin olarak ilan askı sürecinde yapılan itirazların 18/05/2018 tarih
ve … sayılı Meclis Kararı ile reddedilerek planların kesinlik kazandığı, planlama süreci tamamlanan bölgelerde etaplar halinde İmar Yasasının 18 inci maddesi imar uygulamasına geçildiği,
3.8) Başvuruya konu bölgede İmar Yasasının 18 inci madde imar uygulamasının tamamlandığı,
9/1/2019 tarihinde tescil edildiği, buna göre mer’i imar planında yer alan kamusal kullanım alanlarının ilgili mevzuat uyarınca kamunun tasarrufuna geçtiği, taşınmaz sahiplerinin ise yoğunluğu yeniden düzenlenmiş konut sahalarında oluşturulan imar parsellerine hissedar olduğu,
3.9) 2017 Aralık ayı itibariyle belediyede yer alan veri esas alınarak doğalgaz altyapısı
incelendiğinde; Aydoğdu Mahallesinin önemli bir kısmında geçmiş dönem imar planlarının ihtiyaca cevap vermemesi ve mevcut yapılaşmaya bağlı olarak doğal gaz altyapısının bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
4) Kurumumuzun 10/7/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 1/8/2019 tarihli yazısı ve eklerinde, özetle;
4.1) Doğal gaz dağıtım faaliyetinin; şebeke yapımı, bağlantı ve servis hatları yapımı ve işletme
faaliyetleri olmak üzere dinamik bir yapı olduğu, dağıtım şirketlerine gelen taleplerin Doğal
Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirildiği, talep sahibinin talebinin değerlendirmeye alınması, bilgilendirme yapılması ve bağlantının gerçekleştirilmesi gerektiği,
4.2) 05/07/2011 tarihli ve 3303-4 sayılı Kurul Kararı (Ek-2) ile “Dağıtım şirketlerinin 5 yıllık
süreli yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesi kapsamında; dağıtım şirketlerinin yatırım faaliyetlerinde; uygulama imar planına uygun yolların açılmış olmaması, asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşmaması, dağıtım şebekesinin imalatı için ilgili mevzuat çerçevesinde alınması zorunlu olan izin ve ruhsatların alınamamış olması durumlarının Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 46 ncı maddesi kapsamında mücbir sebep olarak değerlendirilmesine …” karar verildiği, bu hususta, ilgili Kurul Kararıyla birlikte hangi durumların doğal gaz dağıtım şebekesi imalatının gerçekleştirilmesine engel teşkil edeceği saptandığı ve uygulamada yaşanan aksaklıkların giderilmesinin hedeflendiği,
4.3) İlgili mevzuat hükümleri çerçevesinde; doğal gaz dağıtım faaliyetlerinin tanımlanmasında
“şehir” ve “imarlı alanlar” ifadelerinin kullanıldığı, Kanun ile oluşturulan piyasa kurgusunda dağıtım bölgesi kavramının şehirlerin belediye ve mücavir alan sınırları olarak ele alındığı, dağıtım şirketlerinin ilgili şehirlerin imarlı alanlarında dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlü olduğu,
4.4) Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş. tarafından sunulan yazıdan, doğal gaz talep edilen adrese
gaz arzı sağlayacak şebeke imalatının “ilgili cadde ve sokaklarda imara uygun yolların açılmış olmaması” sebebi ile gerçekleştirilemediğinin anlaşıldığı, Doğal Gaz Piyasası Lisans
Yönetmeliği’nin 46 ncı maddesi kapsamında mücbir sebep olarak değerlendirilen bu durum ortadan kalkmadan doğal gaz dağıtım şirketine şebeke imalatı için herhangi bir zorlamada bulunulamayacağı,
4.5) Uygulama imar planına uygun yolların açılmış olmadığı yerlerde şebeke tesis edilmesinin,
ileride oluşabilecek şebeke deplase maliyetlerinin getireceği yük ve sistem güvenliği açısından tehlikeli olabileceğinden hareket ile belediyelerin bu konuda doğal gaz dağıtım şirketleri ile koordineli çalışmalarının önemli olduğu, imara uygun yolların açılması ve bu yollarda asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşması halinde, ilgili belediyenin durumu doğrudan dağıtım şirketine bildirmesi gerektiği, fiili durumlarının yol kırmızı kotuna uygun olduğu belediyece onaylanmış yatırım yükümlülüğündeki cadde ve sokakların doğal gaz dağıtım şirketi tarafından yatırım programına alınması ve yine ilgili belediyeden alınacak kazı ruhsat izinlerinin verilmesini takiben şebeke imalatlarının gerçekleştirilebileceği,
4.6) 08/01/2015 tarihli ve 5409-5 sayılı Kurul Kararıyla (Ek-3); “İlgili dağıtım şirketlerinin 5
yıllık süreli yatırım yükümlülüklerinin incelemeye esas raporlarına yansımış bulunan eksik imalat listeleri kapsamındaki işler için mücbir sebep hallerinin devam edip etmediğinin belirlenmesi amacıyla; dağıtım şirketlerince; mücbir sebep halinin oluşmasında müessir yetkili mercilerce onaylanmış güncel listelerin, belirlenmiş periyotlarda, 5 yıllık yatırım yükümlülüğü incelemelerini gerçekleştirmek üzere sözleşme imzaladıkları yetkilendirilmiş firmalara yazılı surette sunulmasına, bahse konu mücbir sebep hallerinin devam edip etmediğine dair dağıtım şirketlerinin ilgili kurumlar nezdinde gerekli yazışmalar yaparak Kurumumuza sunmasına” ve
“Mücbir sebeplere ilişkin olarak, dağıtım şirketince yapılan yazılı başvuruya yetkili merciler tarafından 30 (otuz) gün içerisinde yazılı cevap verilmemesi ya da asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotuna ait sayısal değerlerin dağıtım şirketine verilmemesi ya da sahadaki fiili durumun verilen sayısal kotlara uyumlu şekilde oluşmadığının dağıtım şirketi tarafından yapılan ölçümlerle kanıtlanabilmesi hallerinde, ilgili mahal için mücbir sebep halinin devam ettiğinin kabul edilmesine,” karar verildiği, böylece doğal gaz dağıtım şebekesinin yatırımlarına engel teşkil edecek mücbir sebep hallerinin devam edip etmediğinin güncel olarak takip edilmesi ve bu konuda yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesinin hedeflendiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
5) Kurumumuzun 10/7/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Konya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 25/7/2019 tarihli … ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
5.1) Başvuruya konu bölgeye ait 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı 13/10/2017 tarih ve …
sayılı, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının 16/02/2018 tarih ve …sayılı Konya Büyükşehir
Belediye Meclis Kararı ile onaylandığı,
5.2) Aydoğdu Mahallesinin Konya İli’nin merkezi bir bölgesinde bulunduğu, fiziksel-sosyal
çevre kalitesinin düşük olduğu, ulaşım bağlantılarının zayıf olduğu, sosyal-teknik altyapı alanlarının yetersiz olduğu, bu nedenle imar planı çalışması yapıldığı,
5.3) Konya Büyükşehir Belediyesi olarak 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununda
belirtilen görev ve sorumluluk çerçevesinde 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının onaylandığı, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve plan uygulama görevinin ilgili ilçe belediyesinin sorumluluğunda bulunduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
6.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6.2) “Tüketicilerin korunması” başlıklı 172 nci maddesinde; “Devlet, tüketicileri koruyucu
ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.”
7) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
8) 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun;
8.1) “Doğal gaz piyasa faaliyetleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Dağıtım şirketlerinin
yükümlülükleri: …Dağıtım şirketleri sorumluluk alanlarında bulunan tüketicilerin talep etmesi halinde, bu tüketicileri sisteme bağlamakla yükümlüdür. Ancak bağlantı yapma yükümlülüğü, şirketin tasarrufu altındaki sistemin bağlantı yapmaya imkân veren kapasitede olmasına ve tüketicinin de kendi üzerine düşen ve dağıtım yönetmeliğinde öngörülen işlemleri yapmasına ve belirleyeceği usul ve esaslara göre, bağlantının teknik ve ekonomik olarak gerçekleşmesinin mümkün olmasına bağlıdır. Bu konuda ihtilaf olması halinde bağlantının teknik ve ekonomik olup olmadığına Kurul karar verir. 3) Bağlama talebi reddedilen kullanıcı durumu Kuruma bildirir. Kurul dağıtım şirketinin konu hakkındaki savunmasını aldıktan sonra, bu maddede belirtilen esasların ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, şirket Kurulun konu hakkında vereceği karara uymak zorundadır… Doğal gaz dağıtım şirketleri, lisanslarında belirtilen dağıtım bölgesi kapsamında doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmakla yetkili olup, dağıtım bölgesi kapsamında bulunan şehirlerin imarlı alanlar bütününde dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlüdür.”
9) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun;
9.1) “Parselasyon planlarının hazırlanması” başlıklı 18 inci maddesinde; “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır…”
9.2) “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları
aşağıda tanımlanmıştır. Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır… Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.”
10) 03.11.2002 Tarih ve 24925 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin;
10.1) “Bağlantı” başlıklı 36 ncı maddesinde; “ Dağıtım şirketi, sorumluluk alanında bulunan
tüketicileri talep etmeleri halinde, dağıtım şebekesine bağlamakla yükümlüdür. Ancak bağlantı yapma yükümlülüğü, dağıtım şirketinin tasarrufu altındaki sistemin bağlantı yapmaya imkan veren kapasitede olmasına ve bağlantının teknik ve ekonomik olarak mümkün olması yanında talep sahibinin ilgili mevzuatta öngörülen işlemleri yapmasına bağlıdır. Dağıtım şirketinin, sorumluluk alanı dışına bağlantı yapabilmesi Kurul izni ile mümkündür… Bağlantı talebi reddedilen talep sahibi, dağıtım şirketinin kararının kendisine ulaştığı tarihten itibaren altmış gün içinde Kuruma yazılı olarak başvurarak bağlantının teknik ve ekonomik olarak mümkün olup olmadığının tespitini isteyebilir. Kurul, dağıtım şirketinin konu hakkındaki savunmasını aldıktan sonra, bu maddede belirtilen esasların ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, dağıtım şirketi Kurulun bu konuda vereceği karara uymak zorundadır.”
10.2) “Mücbir sebepler” başlıklı 46 ıncı maddesinde; “Bir olayın mücbir sebep hali
sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve önlemleri almış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak veya giderilemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir.
Mücbir sebeplerin gerçekleşmesi halinde, mücbir sebeplerin etkileri giderilinceye kadar, lisans sahibi bir tüzel kişinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri etkilendikleri oranda Kurul kararıyla ertelenebilir. Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilemeyeceğinin anlaşıldığı hallerde, Kurul, tüzel kişinin yükümlülüğünün kaldırılmasına da karar verebilir.
Yükümlülüklerin ertelenmesi veya kaldırılması kararının verilebilmesi için, lisans sahibi tüzel kişinin mücbir sebebin başlama tarihini, mahiyetini, yükümlülüklerine olan etkilerini ve mümkün olması halinde etkilerin tahmini giderilme süresini içeren başvurusunu, mücbir sebebin başlama tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Kuruma yazılı olarak bildirmesi zorunludur. İletim ve dağıtım faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerin kaldırılması talep edilemez.”
10.3) “Dağıtım şirketinin uyacağı usul ve esaslar” başlıklı 55 inci maddesinde; “ Dağıtım
şirketi; …b) Sorumluluk alanında talebe uygun kapasiteyi sağlar, değişen doğal gaz talebine ve şehrin imar planlarının gerektirdiği nüfus yoğunluğuna göre mevcut şebekeyi genişletir, iyileştirir veya yeni şebeke yatırımı planlanmasını yapar ve uygular,”
10.4) “Genişletme yatırımları” başlıklı 56 ncı maddesinde; “Dağıtım şirketi, yıllık talep
tahminleri, imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitleri ve şebekenin henüz ulaşmadığı noktalardan gelen bağlantı talepleri doğrultusunda şebeke genişletme fizibilitelerini yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirir ve yatırımını gerçekleştirir. Dağıtım şirketi sorumluluk alanındaki talebe uygun kapasitenin yeterliliğini sağlamakla yükümlüdür. Ayrıca şebekenin bulunduğu mahallerde kat artışına yönelik imar değişikliği yapılmış ise bu değişikliğe uygun olarak şebeke kapasite artışı için de gerekli önlemleri alır.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran ikamet ettiği Konya’nın Meram ilçesinde Kurtuluş (Aydoğdu) Mahallesinde
10 yıldır doğal gazdan mahrum bırakıldıklarını, Meram Belediyesi ve Enerya Konya Gaz
Dağıtım A.Ş.’ye başvuruda bulunduğunu, imar çalışmaları gerekçe gösterilerek olumsuz cevap aldığını, ancak benzer şekilde imar çalışmaları yürüten ve doğal gazı verilen mahallelerin olduğunu, imar çalışmalarının sona ermesiyle enerji dağıtım firmasının imar yolları olmadığı gerekçe göstererek halen doğal gaz vermediğini, konuya ilişkin bir çözüm bulunmadığını belirterek, mahallelerine doğal gaz bağlanarak mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.
13) Doğal gaz dağıtım hizmeti lisans verilen özel dağıtım şirketleri aracılığıyla yerine
getirilen, söz konusu hizmetin gereklerini yapmak konusunda da ilgili dağıtım şirketinin sorumlu olduğu hizmet biçimidir. Söz konusu hizmetlerin tüketicilere sunulması aşamasında dağıtım şirketi, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını sağlamakla yükümlüdür. Nitekim doğal gaz hizmetinin sağlanması, hizmette yaşanan aksaklıkların giderilmesi ve gerekli inceleme ve araştırmaları ivedilikle yaparak tüketicilere mevzuat çerçevesinde iyi hizmet sunmak ve geliştirmekle mükelleftir.
14) Doğal gaz hizmetinin sağlanması, özü itibariyle kamu hizmeti olarak nitelendirilebilen ve
dağıtım şirketlerinin idare hukuku kurallarıyla bağlı olduğu bir hizmet çeşididir. Bu kapsamda dağıtım şirketi imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitlerini ve talepler doğrultusunda şebeke genişletme çalışmalarını yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirmek ve yatırım gerçekleştirmekle görevlidir. Ayrıca dağıtım şirketi sorumluluk alanındaki talebe uygun kapasitenin yeterliliğini de sağlamakla yükümlüdür.
15) 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun 4 üncü maddesinde; doğal gaz dağıtım
şirketlerinin, dağıtım bölgeleri kapsamında doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmakla yetkili olduğu ve dağıtım bölgesi kapsamında bulunan şehirlerin “imarlı alanlarının” bütününde dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlü olduğu, yine Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri
Hizmetleri Yönetmeliğinin 55 inci maddesinde; Dağıtım şirketinin sorumluluk alanında talebe uygun kapasiteyi sağlamakla, değişen doğal gaz talebine ve şehrin imar planlarının gerektirdiği nüfus yoğunluğuna göre mevcut şebekeyi genişletmekle, iyileştirmekle veya yeni şebeke yatırımı planlanmasını yapmakla ve uygulamakla sorumlu olduğu, 56 ncı maddesinde ise; yıllık talep tahminleri, imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitleri ve şebekenin henüz ulaşmadığı noktalardan gelen bağlantı talepleri doğrultusunda şebeke genişletme fizibilitelerini yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirme ve yatırım yapması gerektiği hususları belirtilerek, doğal gaz hizmetinin sağlanması konusunda şirket tarafından yapılması gereken çalışmalara yer verilmiştir.
16) Doğal gaz dağıtım şirketlerinin talepler doğrultusunda doğal gaz hizmeti götürme,
şebekenin bulunmadığı bölgelerde genişletme çalışmaları yapma ve hizmetin iyileştirilmesi gibi sorumlulukları var olmakla birlikte, söz konusu sorumluluklarını yerine getirirken teknik altyapı, fiziksel ve hukuksal koşulların da uygun olması gerekmektedir. Bu kapsamda ilgili mevzuat gereği doğal gaz dağıtım şirketlerinin, talepler doğrultusunda bir bölgeye doğal gaz hizmeti götürmesi için öncelikle o bölgenin 1/1000 ölçekli onaylı ve uygulama imar planının bulunması gerekmekte olup, gelen talepler doğrultusunda gerekli çalışmaları yaparak dağıtım bölgesinde yer alan tüm imarlı alanlara doğal gaz hizmeti sağlamakla yükümlü olduğu görülmektedir. Ancak söz konusu bölgede çalışma yapılmasını engelleyici nitelikte mücbir bir sebebin de bulunmaması gerektiği düzenlenmiştir.
17) Doğal gaz çalışmalarının yapılmasını engelleyen mücbir sebeplere, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu’nun 05/07/2011 tarih ve 3303-4 sayılı kurul kararında; “Dağıtım şirketlerinin 5 yıllık süreli yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesi kapsamında; dağıtım şirketlerinin yatırım faaliyetlerinde; Uygulama İmar Planına uygun yolların açılmış olmaması, Asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşmaması, dağıtım şebekesinin imalatı için ilgili mevzuat çerçevesinde alınması zorunlu olan izin ve ruhsatların alınamamış olması durumlarının Doğal Gaz Piyasası Lisans
Yönetmeliği’nin 46’ncı maddesi kapsamında mücbir sebep olarak değerlendirilmesine,” olarak yer verilmiş ve bu hususların varlığı durumunda doğal gaz çalışması yapılmasının fiilen ve hukuken mümkün olmadığı düzenlenmiştir.
18) Başvuruya konu mahalde/mahallede her ne kadar 1/1000 ölçekli uygulama imar planı
var ise de, söz konusu bölgeye ilişkin doğal gaz çalışmalarına elverişli uygulama imar planına uygun yolların açılmadığı anlaşılmaktadır. Söz konusu koşullarda doğal gaz çalışmalarının yapılması durumunda teknik olarak olumsuz sonuçların ortaya çıkacağı anlaşılmaktadır.
Nitekim Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yapılan açıklamalar kapsamında; uygulama imar planına uygun yolların açılmış olmadığı yerlerde şebeke tesis edilmesinin ileride oluşabilecek şebeke deplase maliyetlerinin getireceği yük ve sistem güvenliği açısından tehlikeli olabileceğinden hareket ile belediyelerin bu konuda doğal gaz dağıtım şirketleri ile koordineli çalışmalarının önemli olduğu, bu sebeple, imara uygun yolların açılması ve bu yollarda asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşması halinde, ilgili belediyenin durumu doğrudan dağıtım şirketine bildirmesi gerektiği, fiili durumlarının yol kırmızı kotuna uygun olduğu belediyece onaylanmış yatırım yükümlülüğündeki cadde ve sokakların, doğal gaz dağıtım şirketi tarafından yatırım programına alınması ve yine ilgili belediyeden alınacak kazı ruhsat izinlerinin verilmesini takiben şebeke imalatlarının gerçekleştirilebileceği anlaşılmıştır.
19) Başvuruya konu muhitin bağlı bulunduğu Meram Belediyesi ilgili yolların açılması
bakımından; “Başvuruya konu mahallede doğalgaz bağlantısı yapılması için onaylı İmar planına göre imar yolları üzerinde yer alan yapılar, bahçe duvarları, ağaçlar vb. muhdesatın ilgili İdarelerce kamulaştırılması veya “imar uygulaması sonrası oluşacak parsellerde mevcut binası İmar planında yol, otopark, yeşil alan, okul vb. kamu sahalarında kalan binaların malikleri veya yapı müteahhidince yıkılmasına müteakip yapı ruhsatı düzenlenmesi gerekir.” plan notu gereğince İmar yolları ve diğer kamusal alanların hayata geçirilmesi gerekmekledir.” açıklamaları göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu muhitte gerekli imar yollarının çeşitli sebeplerle açılmadığı ve bu hususun çeşitli idarelerce yapılacak çalışmalarla mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
20) Konuya ilişkin mevzuat, Meram Belediyesi ve Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş.
tarafından yapılan açıklamalar değerlendirildiğinde, her ne kadar başvuruya konu mahallede hali hazırda doğal gaz hizmeti sağlanması için çalışma yapılmasının hukuken ve fiziken mümkün bulunmadığı anlaşılmakta ise de, doğal gazın, günümüzde idareler bakımından temel nitelikte bir hizmet ve vatandaş bakımından zorunlu bir ihtiyaç olduğu, başvuruya konu bölgenin merkezi ve aktif bir bölge olduğu ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunduğu da göz önünde bulundurularak doğal gaz hizmetinin ivedilikle sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
21) Kurumumuza yapılan değerlendirme sonucunda; Meram Belediyesi ve Enerya
Konya Gaz Dağıtım A.Ş. tarafından koordineli bir çalışma yapılarak başvuruya konu bölgede çeşitli sebeplerle doğal gaz hizmeti götürülememesine neden olan hususların tespit edilerek sorunun ivedilikle çözümlenerek doğal gaz arzının sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B) İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, Meram Belediye Başkanlığı ve Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş. Genel
Müdürlüğünün bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUNU KABULÜNE,
Meram Belediyesi ve Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş. tarafından koordineli bir çalışma yapılarak başvuruya konu bölgede çeşitli sebeplerle doğal gaz hizmeti götürülememesine neden olan hususların ivedilikle çözümlenmesi ve doğal gaz arzının sağlanması yönünde MERAM
BELEDİYESİ BAŞKANLIĞINA VE ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM A.Ş. GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın MERAM BELEDİYE BAŞKANLIĞINA, ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM
A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE ve BAŞVURANA tebliğine;
Kurumlar arası gerekli koordinasyonun sağlanması için KONYA VALİLİĞİNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, MERAM BELEDİYE BAŞKANLIĞI VE ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM
A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi