|
ÖZET: Başvuran, Konya’nın Selçuklu ilçesindeki bir sitede yöneticilik yapmaktadır ve doğal gaz faturalarının son ödeme tarihlerinin, site sakinlerinin maaş tarihleriyle uyumlu hale getirilmesini talep etmiştir. Başvuru, ENERYA Konya Gaz Dağıtım A.Ş. tarafından yapılan sayaç okumalarının ayın 29’u ile 2’si arasında gerçekleştiği ve ödemenin 15’inde yapılmasının zorunlu olduğu gerekçesiyle yapılmıştır. Başvuran, fatura ödeme tarihlerinin ayın 15’inde okuma yapılıp, 30’unda ödeme yapılacak şekilde düzenlenmesini ya da sanal pos ile ödeme imkânı sağlanmasını istemektedir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, dağıtım şirketlerinin faturalandırma süreçlerinin belirli yönetmeliklere tabi olduğunu ve son ödeme tarihlerinin en az on gün öncesine kadar belirlenebileceğini açıklamıştır. Ayrıca, kredi kartı ile ödeme imkânının sağlanması konusunda dağıtım şirketlerinin herhangi bir zorunluluğu bulunmadığını belirtmiştir. ENERYA, mevcut uygulamalarında, merkezi ısınma doğal gaz aboneleri için otomatik ödeme talimatı veren müşterilere son ödeme tarihlerini her ayın 16’sına erteleyebileceğini ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, doğal gaz faturalarının son ödeme tarihlerinin vatandaşların ödeme kolaylığını göz önünde bulundurarak düzenlenmesi gerektiği yönünde ENERYA’ya tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, ilgili kurumlara tebliğ edilmiştir ve ENERYA’nın bu karar doğrultusunda işlem yapması için otuz gün süresi bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2385-S.22.3618
BAŞVURU NO : 2021/14729
KARAR TARİHİ : 21/02/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM A.Ş.
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI
Fatura son ödeme tarihlerinin düzenlenmesi talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Konya ili Selçuklu ilçesi Şeker Mah. Ziyalı Sok. Sitesinde ikamet ettiğini ve site
yöneticisi olduğunu, sitenin merkezi sistem doğal gazla ısındığını ve ayda ortalama 25.000.-tl civarında fatura geldiğini, ENERYA’nın ayın 29 u ile 2 si arası saati okuduğunu, ödemenin ise 15 inde ödenmesinin istendiğini, bu durumun site sakinlerinin maaş tarihi bakımından sıkıntı oluşturduğunu belirterek, fatura ödeme tarihlerinin ayın 15 inde okuma yapılıp ile 30 unda ödeme yapılacak şekilde düzenlenmesini yahut sanal pos veya pos ile ödeme imkânının sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Hukuk Dairesi Başkanlığının bila tarih ve –
sayılı yazısında özetle;
2.1) Dağıtım şirketleri faturalandırma hususunda Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliğinin 48. maddesi hükmü çerçevesinde hareket ettiği, söz konusu şirketlerin doğal gaz tedarik ettiği firmalara karşı yükümlülüklerinin ve sayaç okumalarının bölgeler bazında yapılan okuma programları çerçevesinde gerçekleştirilebileceği de göz önüne alınarak, fatura son ödeme tarihlerinin değiştirilmesi hususunda dağıtım şirketlerinin zorlanmalarının mümkün bulunmadığı,
2.2) Uygulanmakta olan sayaç okuma tarihleri itibarıyla en az on gün sonrası olmak kaydıyla son ödeme
tarihlerinin belirlenebileceği ve uygulanan son ödeme tarihlerinin de değiştirilebileceği, ilgili mevzuatta yer
verilen söz konusu süre şartında, “en az” olarak belirlenen süreye riayet edilmesi doğal gaz piyasası mevzuat hükümlerine uygunluk sağlanması bakımından yeterli olduğu müşterilere on günden fazla ödeme süresi tanınması hususunun dağıtım şirketlerinin inisiyatifinde bulunduğu,
2.3) Bu itibarla sayaç okuma tarihlerinin değiştirilmeyip fatura son ödeme tarihlerinin değiştirilmesinin ve
bu şekilde müşteri isteği doğrultusunda son ödeme tarihlerinin belirlenmesi için 10 günlük süreyi aşan süre için ödeme süresinin belirlenebilmesinin imkân dâhilinde olduğu, bununla birlikte söz konusu uygulamanın gerçekleştirilmesinin, dağıtım şirketinin doğal gaz tedarik ve tahsilat süreçlerinin yönetimi hususundaki karar ve uygulamaları ile bağlantılı olduğu,
2.4) 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 11. maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendi ile
Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği’nin 14. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, doğal gaz tüketim faturalarının kredi kartı kullanılmak suretiyle ödenmesi hususunda kredi kartı kullanımından kaynaklanan masraf tutarının perakende satış tarifelerinin belirlenmesi kapsamında gider unsuru olarak dikkate alınmadığı, diğer taraftan tüketici ve bankacılık mevzuatı hükümleri gereğince, kredi kartı kullanımından kaynaklanan komisyon tutarlarının, üye işyerleri tarafından tüketiciden tahsilatının da söz konusu olmadığı, bu nedenle, doğal gaz dağıtım şirketlerinin yapacakları tahsilat işlemlerinde müşterilerinin kredi kartı kullanım taleplerini karşılamaları yönünde doğal gaz piyasası mevzuatı kapsamında herhangi bir yükümlülüklerinin bulunmadığı, internet sitesi üzerinden kredi kartı kullanılarak doğal gaz faturası ödeme işlemlerinin gerçekleştirilmesi bakımından da aynı durumun geçerli olduğu,
2.5) Diğer yandan, fatura ödemelerinin kredi kartı kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmesinin imkân
dâhilinde olup olmadığının veya bu yönde gerçekleştirilen herhangi bir çalışma bulunup bulunmadığı hususlarının ilgili dağıtım şirketi tarafından değerlendirilmesinin gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş’nin 8/11/2021 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
3.1) Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 48. maddesi uyarınca başvuruda
belirtilen Sitesi Yöneticiliği adına kayıtlı merkezi ısınma doğal gaz aboneliğinin periyodik sayaç okumalarının her ayın sonuncu gününde yapıldığı, mezkûr Yönetmelik hükmüne göre son ödeme tarihleri on günden az olmayacak şekilde faturalandırma yapıldığı,
3.2) Ayrıca merkezi ısınma doğal gaz tüketim faturalarının son ödeme tarihlerini her ayın 16. günü olarak
düzenlenmesini talep eden müşteriler için talimatlı abone kampanyasının mevcut olduğunu, bu kampanya ile bankalardan otomatik ödeme talimatı veren müşterilerin talepleri halinde faturalarının son ödeme tarihlerinin her ayın 16. gününe ötelendiği, söz konusu doğal gaz aboneliğinin de ilgili kampanyadan faydalandığı,
3.3) Sahada periyodik sayaç okuma ve faturalama günlerinin mahalle bazında belirlendiği ve mezkûr
Yönetmelik hükümlerine göre yapıldığı, bu kapsamda mahalle bazında belirlenmiş olan periyodik sayaç okuma günlerinin değiştirilmesinin tüm bölgeyi etkileyeceği, ilk okuma ve son okuma tarihlerinde sapmalar oluşturacağı için teknik ve Yönetmelik yönünden olanaksız olduğu,
3.4) Doğal gaz tüketim faturalarının, belirlenen bankalardan internet bankacılığı aracılığıyla ilgili
bankaların belirlemiş olduğu komisyon karşılığı kredi kartı ile ödeme imkânının bulunduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun;
6.1) “Amaç” başlıklı 1. maddesinde;
“Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır.”
6.2) “Tarifeler” başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının 4 numaralı bendinde;
“Perakende Satış Tarifesi: Dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini, verimli ve güvenli işletmecilik yaptıklarını ispat etmek zorunda olup, lisans süresi içerisinde de bu yükümlülüğe uymak zorundadır. Dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esasları Kurumca belirlenir.
Belirlenen perakende satış fiyatının dışında tüketicilerden herhangi bir ad altında ücret talep edilemez.
Perakende satış tarifeleri enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak, dağıtım şirketlerinin Kuruma başvurması halinde yeniden tespit edilebilir. Kurum bu fiyatların tespitinde hizmet maliyeti, yatırıma imkan sağlayacak makul ölçüde karlılık ve piyasada cari olan doğal gaz alış fiyatlarını ve benzeri durumları dikkate alır. Kurulun onayladığı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar.”
7) 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un
“Kurulun doğal gaz piyasası ile ilgili görevleri” başlıklı 5/A maddesinde;
“Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, doğal gaz piyasası ile ilgili olarak aşağıda belirtilen hususlardaki
görevleri de yerine getirir:
…
c) Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile Kuruma yetki verilen konularda, doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri onaylamak ve bunların yürütülmesini sağlamak.
…
ı) Doğal Gaz Piyasası Kanununun uygulanması ile ilgili olarak tüzel kişiler veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında çıkacak ihtilafları çözmek.”
8) Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin;
8.1) “Tüketimlerin tespit edilmesi, tahakkuk ve faturalandırma” başlıklı 48. maddesinin birinci ve
ikinci fıkralarında;
“Dağıtım şirketi, mekanik sayaç kullanan abonelerin sayaç endekslerini müşteri bazında bir önceki okuma tarihine göre artı-eksi beş günden fazla sapma olmayacak şekilde, aylık okur. Dağıtım şirketi, doğal gaz satış miktarını son okuma tarihindeki ile bir önceki okuma tarihi arasındaki iki endeksin farkını alarak bu
Yönetmeliğin 41 inci maddesine göre hesaplar ve tahakkuk bu değer üzerinden yapılır. Ancak, dağıtım şirketi, 50 metreküpe ulaşmayan aylık tüketimleri o dönem için faturalandırmama hakkına sahiptir. Doğal gaz kullanım faturaları metreküp ve kWh enerji miktarı bazında müşteriye fatura edilir. Tüketim faturalarında okuma periyotlarına göre hesaplanacak gün bazında ağırlıklı ortalama perakende satış fiyatı kullanılarak tahakkuk yapılır.
Dağıtım şirketi faturayı, son ödeme tarihinden en az on gün önce müşteri adresine bırakır veya e-fatura olarak müşteriye iletir.”
8.2) “Faturaların ödenmesi” başlıklı 49. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;
“Faturada belirtilen doğal gaz tüketim bedeli, faturada yazılı bulunan yerlere belirtilen ödeme günleri içinde ödenir. Zamanında ödenmeyen faturalar, gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Son ödeme tarihinden sonra yapılan ödemeler için sözleşmede belirtilen gecikme zammı oranı günlük olarak uygulanır. Serbest tüketiciler için faturanın son ödeme tarihi ve gecikme zammı oranı taraflarca sözleşmede belirlenir. Gecikme zammı oranı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranını aşamaz.
Dağıtım şirketi şebeke ve tüketici sayısına uygun olarak yeterli sayıda bedelsiz işlem yapacak ödeme merkezi kurar veya bedelsiz ödeme yapılabilecek ödeme merkezleri ile anlaşır. Tüketiciler kendi tercihleri ile hizmet bedeli karşılığı hizmet veren kuruluşlara ödeme yapabilir, dağıtım şirketleri ödeme merkezleri arasındaki rekabeti engelleyici hiçbir faaliyette bulunamaz. Ödeme merkezleri ve ödeme işlemleri ile ilgili hususlar Kurul kararı ile belirlenir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran doğal gaz fatura ödeme tarihlerinin ayın 15 inde okuma yapılıp, 30 unda ödeme yapılacak
şekilde düzenlenmesini yahut sanal pos veya pos ile ödeme imkânının sağlanmasını talep etmektedir.
11) Bilindiği üzere doğal gaz piyasası faaliyetlerine ilişkin düzenlemelere ve bu alandaki denetim ile satış,
faturalandırma gibi tüketiciler ile doğal gaz dağıtım şirketleri arasındaki doğal gaz alım-satıma ilişkin konular başta 4646 sayılı Kanun, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği ve diğer mevzuatta düzenlenmiştir. Dolayısıyla doğal gazın tüketiciler tarafından kullanımı sürecinde dağıtım şirketleri ile ortaya çıkacak uyuşmazlıkların hallinde söz konusu düzenlemelerin dikkate alınması zorunludur. Öte yandan 4628 sayılı Kanun’un 5/A maddesi uyarınca da Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun uygulanması ile ilgili olarak tüzel kişiler veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında çıkacak ihtilafları çözme konusunda görevli kılınmıştır.
12) Diğer taraftan 4646 sayılı Kanun’un 11. maddesinde, dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim
hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatlarının ve tarife esaslarının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca söz konusu maddede, belirlenen perakende satış fiyatının dışında tüketicilerden herhangi bir ad altında ücret talep edilemeyeceği açıkça ifade edilmiştir.
13) Öte yandan doğal gaz tüketimlerinin tespit edilmesi, tahakkuk ve faturalandırma işlemleri ise Doğal
Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 48. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu madde uyarınca dağıtım şirketi, abonelerin sayaç endekslerini müşteri bazında bir önceki okuma tarihine göre beş günden fazla sapma olmayacak şekilde aylık olarak okumakla yükümlüdür. Dağıtım şirketi ayrıca okuma sonrasında oluşan faturayı, son ödeme tarihinden en az on gün önce müşteri adresine bırakmak veya e-fatura olarak müşteriye iletmek zorundadır. Mezkûr Yönetmelik’in 49. maddesinde ise faturada belirtilen doğal gaz tüketim bedelinin, faturada yazılı bulunan yerlere belirtilen ödeme günleri içinde ödeneceği düzenlenmiştir. Ayrıca aynı maddede, serbest tüketiciler için faturanın son ödeme tarihinin taraflarca sözleşmede belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Öte yandan söz konusu maddenin ikinci fıkrasında dağıtım şirketine şebeke ve tüketici sayısına uygun olarak yeterli sayıda bedelsiz işlem yapacak ödeme merkezi kurma veya bedelsiz ödeme yapılabilecek ödeme merkezleri ile anlaşma sorumluluğu yüklenmiştir.
14) Bu noktada yukarıda yer verilen düzenlemelerden anlaşıldığı üzere, doğal gaz tüketim sayaç okuma
tarihlerinin değiştirilmeyip fatura son ödeme tarihlerinin tüketicinin talebi doğrultusunda değiştirilmesinin mümkün olduğu görülmektedir. Gerçekten de, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliği’nin 48. maddesinde belirlenen 10 günlük sürenin dağıtım şirketinin faturayı son ödeme tarihinden önce müşteriye iletmesine yönelik asgari bir süre olduğu, bu doğrultuda son ödeme tarihinin belirlenmesi için 10 günlük süreyi aşan süre için ödeme süresinin belirlenmesinin Yönetmelik hükümlerine aykırılık oluşturmayacağı belirgindir. Nitekim 2 numaralı paragrafta yer verildiği üzere, bu husus Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından da belirtilmiştir.
15) Hal böyle iken, doğal gaz tüketim faturalarının her ayın otuzunda ödeme yapılacak şekilde düzenlenip
düzenlenemeyeceğine yönelik somut uyuşmazlığın, abonelerin sayaç endekslerinin okunma tarihlerinin değiştirilmeden son ödeme tarihlerinin müşteri taleplerine uygun olacak şekilde belirlenmesi ile çözüme kavuşturulacağı değerlendirilmekte olup, aksi yöndeki uygulamada hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. İlgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya
Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Doğal gaz tüketim faturalarının son ödeme tarihleri belirlenirken, vatandaşlar için ödeme kolaylığı sağlayacak şekilde bir uygulama benimsenmesi hususunda ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM A.Ş.
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI VE
ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM A.Ş GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
ENERYA KONYA GAZ DAĞITIM A.Ş GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi