|
ÖZET: Başvuru, Bursa ilinde doğalgaz bağlantısı talep eden bir vatandaş tarafından yapılmıştır. Başvuran, aynı parselde gaz kullanan diğer hissedarların doğalgaz bağlantısının bulunmasına rağmen kendi adresinde doğalgaz olmadığını, hattın 16 metre mesafede olduğunu ifade ederek, gerekli işlemlerin yapılmasını istemiştir. Bursagaz, başvuruya ilişkin açıklamalarında, doğalgaz dağıtımının yasal çerçevelere bağlı olduğunu ve belirli koşulların sağlanması gerektiğini belirtmiştir. Bu koşullar arasında, imar planı bulunmayan alanlara yatırım yapılabilmesi için belediye meclis kararlarının alınması ve mülkiyet haklarının korunması gibi hususlar yer almaktadır.
Yıldırım Belediyesi ise, başvuruya konu olan alanda doğalgaz verilmesi için gerekli izinlerin ve ruhsatların mevcut olmadığını, tüm yapıların plansız alanda bulunduğunu açıklamıştır. Ayrıca, doğalgazın sağlanabilmesi için imar planına uygun yolların açılması gerektiğini vurgulamıştır. Kurum, başvuranın taleplerini değerlendirerek, Yıldırım Belediyesi ve Bursagaz’ın koordineli bir şekilde çalışarak doğalgaz hizmetinin sağlanması gerektiğine dair tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuruya ilişkin yasal düzenlemeler ve mevcut koşullar göz önünde bulundurularak, doğalgaz hizmetinin sağlanması için gerekli adımların atılması gerektiği belirtilmiştir. Bu süreçte, ilgili idarelerin işbirliği yaparak sorunları çözmesi önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12872-S.22.19738
BAŞVURU NO : 2022/5329
KARAR TARİHİ : 06/10/2022
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YILDIRIM BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BURSAGAZ BURSA ŞEHİRİÇİ DOĞALGAZ
DAĞITIM,TİCARET VE TAAHHÜT ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Doğalgaz bağlanması talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 08/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Bursa ilinde aynı ada ve parselde bulunup gaz kullanan hissedarların doğal gaz bağlantısı bulunmasına rağmen kendi adresinde doğalgaz bulunmadığını, doğalgaz hattına 16 metre mesafede bulunduğunu belirterek, gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Bursagaz Bursa Şehir İçi Doğalgaz
Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş. tarafından gönderilen E. 2 sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1. Şirketin 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na (“Kanun”) 7257 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile eklenen yeni hükmün yürürlüğe girmesinden önce; Kanun’un 4/4-g/9. bendi 5. alt bendi son cümlesinde
“Doğal gaz dağıtım şirketleri, lisanslarında belirtilen dağıtım bölgesi kapsamında doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmakla yetkili olup, dağıtım bölgesi kapsamında bulunan şehirlerin imarlı alanlar bütününde dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlüdür.” düzenlemesi ile Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri
Hizmetleri Yönetmeliği md. 36’da yer alan; “…ancak bağlantı yapma yükümlülüğü, dağıtım şirketinin tasarrufu altındaki sistemin bağlantı yapmaya imkân veren kapasitede olmasına ve bağlantının teknik ve ekonomik olarak mümkün olması yanında talep sahibinin ilgili mevzuatta öngörülen işlemleri yapmasına bağlıdır…” hükmü ve yine Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (“EPDK”)’nun 05/07/2011 tarih 3303-4
Kurul kararında belirtilen esasları dikkate alarak yatırım faaliyetlerini yerine getirdiği,
2.2. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na (“Kanun”) 7257 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile eklenen; “8) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yapı kayıt belgesi alan yapının bulunduğu bölgenin uygulama imar planı olmaması veya uygulama imar planı olmakla birlikte yolların imar mevzuatına uygun olarak açılmamış olması halinde; ilgili belediyenin meclis kararı alarak bu bölgelerde yapılacak şebekelerin yapım tarihinden itibaren 10 yıl içerisinde deplase edilmesi gerektiğinde yatırımın deplase edilen kısmıyla ilgili tüm maliyetleri üstleneceğini taahhüt etmesi şartıyla, doğal gaz dağıtım şirketleri tarafından bu bölgelere şebeke yatırımı yapılabilir. ” hükmünün yürürlüğü ile birlikte İmar
Kanunu kapsamında yapı kayıt belgesi alan yapının bulunduğu bölgenin uygulama imar planı olmaması veya uygulama imar planı olmakla birlikte yolların imar mevzuatına uygun olarak açılmamış olması halinde, o bölgeye düzenlemede belirtilen belirli şartların sağlanması halinde şebeke yatırımı yapılabileceğinin hüküm altına alındığı,
2.3. Söz konusu hüküm incelendiğinde; talep konusu yerde, şebeke yatırımı yapılabilmesi için, öncelikle yapı kayıt belgesi bulunan yapının bulunduğu bölge kavramının yasal gerekliklerinin yerine getirilmesi, yatırımla ilgili deplaseden kaynaklanabilecek tüm maliyetlerin üstlenileceğine yönelik taahhüt içeren belediye meclis kararlarının alınmasının şart olduğu, ayrıca şebeke yatırımının yapılacağı bölgede, 3. kişilere ait gayrimenkullerin bulunması halinde, ilgili diğer mevzuatlarda düzenlenen “üst hakkı, kamulaştırma, irtifak hakkı vb.” hukuki kurumlara yönelik tüm yasal zeminin sağlanması gerekliliğinin de mülkiyet hakkı ihlaline engel olunması açısından dikkat edilmesi gereken çok önemli hukuki bir yükümlülük olduğu, tüm bu şartların sağlanması halinde dağıtım şirketleri tarafından şebeke yatırımı yapılmasının değerlendirilebileceği hususunun, kanun düzenlemeleri ile hüküm altına alındığı,
2.4. Somut olayda olduğu gibi şirkete imar planı bulunmayan alanlara yatırım konulu talepler geldiği ve taleplerin tek tek incelenmesi neticesinde; henüz Kanun’da sayılan şartları taşımayan bu alanlara ilişkin değerlendirmelerin ilgililerle paylaşıldığı, bu kapsamda; ekipler tarafından işbu durumu tevsik eder belgelerden anlaşılacağı üzere yerinde etüt yapıldığı, güncel vaziyet planlarının incelendiği ve söz konusu imar probleminin devam ettiği ayrıca bahse konu Sağ Sokak’ta 3. kişilerin mülkiyetine bağlı alanlar olduğu, alternatif başka bir güzergâh olmadığı, anılan Kanun’da şart koşulan “Yapı Kayıt Belgesi” nin varlığının ispatlanmadığı veya ispata yarar bilgi belge sunulmadığının tespit edildiği, bu sebeple de söz konusu kanuni şartların henüz sağlanmadığı ancak sağlandığı takdirde şirket tarafından şebeke yatırımının değerlendirilebileceğinin görüldüğü,
2.5. Şirket tarafından ilgili mevzuat değişiklikleri kapsamında söz konusu bölgelerde ilgili Belediyeler tarafından gönderilen meclis kararlarına istinaden; hâlihazırda 3. kişilerin özel mülkiyet haklarının bulunmadığı kadastro yollarından şebeke hattı güzergâh planlamaları yapıldığı, yatırımların bu kapsamda devam ettiği, bu doğrultuda talebe konu bölgeye ilişkin yapılan etüt çalışmasında; bağlantı güzergâhının hâlihazırdaki kadastro yollarından geçecek şekilde planlanmasının teknik olarak mümkün olmadığı, mevcut planlamalarda hattın 3. kişilerin mülkiyet haklarının bulunduğu bölgelerden geçmek durumunda olduğunun anlaşıldığı,
2.6. Söz konusu bölgenin tarımsal niteliği korunacak alanlar statüsünde olduğu, “Büyükova” koruma statüsü 5403 Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 14. Maddesinde hüküm altına alındığı, bu tarz yerlerin kurul ve kurulların görüşü alınarak Cumhurbaşkanı kararı ile Büyük ova koruma alanı olarak belirleneceğinin ifade edildiği, ayrıca ilgili hükümde; Büyük ovalarda bulunan tarım arazilerinin hiçbir surette amacı dışında kullanılamayacağının belirtildiği, kurulun uygun görüş vermesi şartıyla; tarımsal amaçlı yapılar, kamu yararı kararı alınmış faaliyetler için bakanlıkça bu yerlerin tarım dışı kullanımına bakanlıkça izin verilebileceğinin ifade edildiği,
2.7. Sonuç itibariyle anılan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; kamu yararı kararı ve kurulun uygun görüşü olmaksızın bu tarz yerlerde tarım dışı kullanımın mümkün olmadığı, Doğal Gaz Piyasası
Lisans Yönetmeliği’nin “Lisans sahibi tüzel kişilerin diğer yükümlülükleri” başlıklı 31 inci maddesinde ve diğer taraftan doğal gaz dağıtım şirketlerinin dağıtım lisanslarının Genel Hükümler bölümünün “Lisans sahibinin temel yükümlülükleri” başlıklı 2nci maddesinde de dağıtım şirketinin “Lisansı kapsamındaki faaliyetinin gerektirdiği diğer mevzuat hükümlerine uymak” ile yükümlü olduğu, ilgililerin iletmiş olduğu taleplerin değerlendirilmesinde diğer mevzuat ve özel hukuk hükümlerine aykırı olacak uygulamaların önüne geçilmesi için tüm bu hususların da şirket tarafından nazara alınması gerektiği,
2.8. İlgili bölgede henüz bir imar uygulamasının olmadığı, özel mülkiyete ilişkin problemler ve ilgili yerin büyükova koruma statüsünde olduğunun tespit edildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Yıldırım Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen E. sayılı yazı ve eklerinde, özetle; 3.1. Başvuru konusu Samanlı Mahallesi ada parsel numaralı taşınmaz üzerinde doğalgaz verildiği iddia edilen diğer konut birimlerine yazılmış doğalgaza ilişkin herhangi bir onay, izin veya ruhsat vb. belge düzenlenmediği, Meskûn konutlara Doğalgaz verilmesi hususunun Bursagaz yetkisinde ve inisiyatifinde bulunduğu, İlçe genelinde doğalgaz verilen/verilmeyen yapıların bilgisinin kendilerinde bulunmadığı,
3.2. Söz konusu parsel alanının kuzey kısmında planlı “15 metre enkesitli Yol Alanı” haricindeki taşınmazın çok büyük kısmı, 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı dahilinde bulunmadığı, parsel üzerindeki tüm yapıların Plansız Alanda bulunduğu,
3.3. Yıldırım Belediyesi olarak “Plansız Alanları kapsayan alanlarda” gereken hukuki ve mali sorumlulukları almak sureti ile Yıldırım Belediye Meclisinin 10.08.2021 tarih 380 sayılı kararını aldığı ve alınan Meclis Kararını Bursagaz’a 16.08.2021 tarih – sayılı yazı ile iletildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun; “Doğal gaz piyasa faaliyetleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Dağıtım şirketlerinin yükümlülükleri: …Dağıtım şirketleri sorumluluk alanlarında bulunan tüketicilerin talep etmesi halinde, bu tüketicileri sisteme bağlamakla yükümlüdür. Ancak bağlantı yapma yükümlülüğü, şirketin tasarrufu altındaki sistemin bağlantı yapmaya imkân veren kapasitede olmasına ve tüketicinin de kendi üzerine düşen ve dağıtım yönetmeliğinde öngörülen işlemleri yapmasına ve
belirleyeceği usul ve esaslara göre, bağlantının teknik ve ekonomik olarak gerçekleşmesinin mümkün olmasına bağlıdır. Bu konuda ihtilaf olması halinde bağlantının teknik ve ekonomik olup olmadığına Kurul karar verir. 3) Bağlama talebi reddedilen kullanıcı durumu Kuruma bildirir. Kurul dağıtım şirketinin konu hakkındaki savunmasını aldıktan sonra, bu maddede belirtilen esasların ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, şirket Kurulun konu hakkında vereceği karara uymak zorundadır… Doğal gaz dağıtım şirketleri, lisanslarında belirtilen dağıtım bölgesi kapsamında doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmakla yetkili olup, dağıtım bölgesi kapsamında bulunan şehirlerin imarlı alanlar bütününde dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlüdür.”
7. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun; 7.1. “Parselasyon planlarının hazırlanması” başlıklı 18 inci maddesinde; “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır…”
7.2. “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır. Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır… Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.”
8. 03.11.2002 Tarih ve 24925 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Doğal Gaz
Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin;
8.1. “Bağlantı” başlıklı 36 ncı maddesinde; “ Dağıtım şirketi, sorumluluk alanında bulunan tüketicileri talep etmeleri halinde, dağıtım şebekesine bağlamakla yükümlüdür. Ancak bağlantı yapma yükümlülüğü, dağıtım şirketinin tasarrufu altındaki sistemin bağlantı yapmaya imkan veren kapasitede olmasına ve bağlantının teknik ve ekonomik olarak mümkün olması yanında talep sahibinin ilgili mevzuatta öngörülen işlemleri yapmasına bağlıdır. Dağıtım şirketinin, sorumluluk alanı dışına bağlantı yapabilmesi Kurul izni ile mümkündür… Bağlantı talebi reddedilen talep sahibi, dağıtım şirketinin kararının kendisine ulaştığı tarihten itibaren altmış gün içinde Kuruma yazılı olarak başvurarak bağlantının teknik ve ekonomik olarak mümkün olup olmadığının tespitini isteyebilir. Kurul, dağıtım şirketinin konu hakkındaki savunmasını aldıktan sonra, bu maddede belirtilen esasların ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, dağıtım şirketi
Kurulun bu konuda vereceği karara uymak zorundadır.”
8.2. “Mücbir sebepler” başlıklı 46 ıncı maddesinde; “Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve önlemleri almış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak veya giderilemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir.
Mücbir sebeplerin gerçekleşmesi halinde, mücbir sebeplerin etkileri giderilinceye kadar, lisans sahibi bir tüzel kişinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri etkilendikleri oranda Kurul kararıyla ertelenebilir. Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilemeyeceğinin anlaşıldığı hallerde, Kurul, tüzel kişinin yükümlülüğünün kaldırılmasına da karar verebilir. Yükümlülüklerin ertelenmesi veya kaldırılması kararının verilebilmesi için, lisans sahibi tüzel kişinin mücbir sebebin başlama tarihini, mahiyetini, yükümlülüklerine olan etkilerini ve mümkün olması halinde etkilerin tahmini giderilme süresini içeren başvurusunu, mücbir sebebin başlama tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Kuruma yazılı olarak bildirmesi zorunludur. İletim ve dağıtım faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerin kaldırılması talep edilemez.”
8.3. “Dağıtım şirketinin uyacağı usul ve esaslar” başlıklı 55 inci maddesinde; “ Dağıtım şirketi;
…b) Sorumluluk alanında talebe uygun kapasiteyi sağlar, değişen doğal gaz talebine ve şehrin imar planlarının gerektirdiği nüfus yoğunluğuna göre mevcut şebekeyi genişletir, iyileştirir veya yeni şebeke yatırımı planlanmasını yapar ve uygular,”
8.4. “Genişletme yatırımları” başlıklı 56 ncı maddesinde; “Dağıtım şirketi, yıllık talep tahminleri, imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitleri ve şebekenin henüz ulaşmadığı noktalardan gelen bağlantı talepleri doğrultusunda şebeke genişletme fizibilitelerini yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirir ve yatırımını gerçekleştirir. Dağıtım şirketi sorumluluk alanındaki talebe uygun kapasitenin yeterliliğini sağlamakla yükümlüdür. Ayrıca şebekenin bulunduğu mahallerde kat artışına yönelik imar değişikliği yapılmış ise bu değişikliğe uygun olarak şebeke kapasite artışı için de gerekli önlemleri alır.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, Bursa ilinde aynı ada ve parselde bulunup gaz kullanan hissedarların doğal gaz bağlantısı bulunmasına rağmen kendi adresinde doğalgaz bulunmadığını, doğalgaz hattına 16 metre mesafede bulunduğunu belirterek, gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
11. Doğal gaz dağıtım hizmeti lisans verilen özel dağıtım şirketleri aracılığıyla yerine getirilen, söz konusu hizmetin gereklerini yapmak konusunda da ilgili dağıtım şirketinin sorumlu olduğu hizmet biçimidir. Söz konusu hizmetlerin tüketicilere sunulması aşamasında dağıtım şirketi, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını sağlamakla yükümlüdür. Nitekim doğal gaz hizmetinin sağlanması, hizmette yaşanan aksaklıkların giderilmesi ve gerekli inceleme ve araştırmaları ivedilikle yaparak tüketicilere mevzuat çerçevesinde iyi hizmet sunmak ve geliştirmekle mükelleftir.
12. Doğal gaz hizmetinin sağlanması, özü itibariyle kamu hizmeti olarak nitelendirilebilen ve dağıtım şirketlerinin idare hukuku kurallarıyla bağlı olduğu bir hizmet çeşididir. Bu kapsamda dağıtım şirketi imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitlerini ve talepler doğrultusunda şebeke genişletme çalışmalarını yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirmek
ve yatırım gerçekleştirmekle görevlidir. Ayrıca dağıtım şirketi sorumluluk alanındaki talebe uygun kapasitenin yeterliliğini de sağlamakla yükümlüdür.
13. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun 4 üncü maddesinde; doğal gaz dağıtım şirketlerinin, dağıtım bölgeleri kapsamında doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmakla yetkili olduğu ve dağıtım bölgesi kapsamında bulunan şehirlerin “imarlı alanlarının” bütününde dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlü olduğu, yine Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 55 inci maddesinde; Dağıtım şirketinin sorumluluk alanında talebe uygun kapasiteyi sağlamakla, değişen doğal gaz talebine ve şehrin imar planlarının gerektirdiği nüfus yoğunluğuna göre mevcut şebekeyi genişletmekle, iyileştirmekle veya yeni şebeke yatırımı planlanmasını yapmakla ve uygulamakla sorumlu olduğu, 56 ncı maddesinde ise; yıllık talep tahminleri, imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitleri ve şebekenin henüz ulaşmadığı noktalardan gelen bağlantı talepleri doğrultusunda şebeke genişletme fizibilitelerini yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirme ve yatırım yapması gerektiği hususları belirtilerek, doğal gaz hizmetinin sağlanması konusunda şirket tarafından yapılması gereken çalışmalara yer verilmiştir.
14. Doğal gaz dağıtım şirketlerinin talepler doğrultusunda doğal gaz hizmeti götürme, şebekenin bulunmadığı bölgelerde genişletme çalışmaları yapma ve hizmetin iyileştirilmesi gibi sorumlulukları var olmakla birlikte, söz konusu sorumluluklarını yerine getirirken teknik altyapı, fiziksel ve hukuksal koşulların da uygun olması gerekmektedir. Bu kapsamda ilgili mevzuat gereği doğal gaz dağıtım şirketlerinin, talepler doğrultusunda bir bölgeye doğal gaz hizmeti götürmesi için öncelikle o bölgenin imarlı bir alan olması, yani 1/1000 ölçekli onaylı ve uygulama görmüş bir imar planının bulunması gerekmekte olup, gelen talepler doğrultusunda gerekli çalışmaları yaparak dağıtım bölgesinde yer alan tüm imarlı alanlara doğal gaz hizmeti sağlamakla yükümlü olduğu görülmektedir. Ancak söz konusu bölgede çalışma yapılmasını engelleyici nitelikte mücbir bir sebebin de bulunmaması gerektiği düzenlenmiştir.
15. Doğal gaz çalışmalarının yapılmasını engelleyen mücbir sebeplere, Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumu’nun 05/07/2011 tarih ve 3303-4 sayılı kurul kararında; “Dağıtım şirketlerinin 5 yıllık süreli yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesi kapsamında; dağıtım şirketlerinin yatırım faaliyetlerinde; Uygulama İmar Planına uygun yolların açılmış olmaması, Asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşmaması, dağıtım şebekesinin imalatı için ilgili mevzuat çerçevesinde alınması zorunlu olan izin ve ruhsatların alınamamış olması durumlarının Doğal Gaz
Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 46’ncı maddesi kapsamında mücbir sebep olarak değerlendirilmesine,” olarak yer verilmiş ve bu hususların varlığı durumunda doğal gaz çalışması yapılmasının fiilen ve hukuken mümkün olmadığı düzenlenmiştir.
16. Başvuruya konu alanda yerinde etüt yapıldığı, güncel vaziyet planlarının incelendiği ve imar probleminin devam ettiği ayrıca bahse konu Sağ Sokak’ta 3. kişilerin mülkiyetine bağlı alanlar olduğu, alternatif başka bir güzergâh olmadığı, Kanun’da şart koşulan “Yapı Kayıt Belgesi” nin varlığının ispatlanmadığı, bu sebeple de söz konusu kanuni şartların henüz sağlanmadığı bölgeye ilişkin doğal gaz çalışmalarına elverişli uygulama imar planına uygun yolların açılmadığı ve mevcut koşullarda doğal gaz çalışmalarının yapılması durumunda teknik olarak olumsuz sonuçların ortaya çıkacağı anlaşılmaktadır.
17. Mevcut durumda doğal gaz bağlantısının yapılması için öncelikle mevcut fiziki ve hukuki engellerin ortadan kaldırılması gerektiği, bu hususta ilgili belediye tarafından yapılması gereken bazı işlemler olduğu, nitekim Yıldırım Belediyesinin de, . sayılı Meclis Kararında; “ üçüncü kişilerin mülkiyet veya diğer ayni hakları ile herhangi diğer haklarının ihlalinin önlenmesine yönelik her
türlü önlemi alacağımızı, bu hususta yapılması gerekli iş ve işlemleri, doğalgaz arz güvenliği ve sürekliliği ile kamu hizmetinin aksamadan yürütülmesini sağlayacak şekilde mevzuata uygun oılarak tamamlayacağımızı, doğal gaz arzı sağlanan müşterilerin herhangi bir mağduriyet yaşamaması için en kısa zamanda imar planına uygun yeni yolları açacağımızı ve Bursagaz’ın tüm bu işlemler için sorumluluğu bulunmadığını, kendisinden herhangi bir hak ve alacak talep etmeyeceğimizi…taahhüt ederiz…” ifadelerine yer vermek suretiyle bu süreçlerde gerekli olan işlemin yapılacağını taahhüt ettiği anlaşılmaktadır.
18. Konuya ilişkin mevzuat, Yıldırım Belediyesi ve Dağıtım Şirketi tarafından yapılan açıklamalar değerlendirildiğinde, her ne kadar başvuruya konu mahallede hali hazırda doğal gaz hizmeti sağlanması için çalışma yapılmasının hukuken ve fiziken mümkün bulunmadığı anlaşılmakta ise de, doğal gazın, günümüzde idareler bakımından temel nitelikte bir hizmet ve vatandaş bakımından zorunlu bir ihtiyaç olduğu, başvuruya konu bölgenin durumu da göz önünde bulundurularak doğal gaz hizmetinin ivedilikle sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
19. Kurumumuza yapılan değerlendirme sonucunda; Yıldırım Belediyesi ve Dağıtım Şirketi tarafından koordineli bir çalışma yapılarak başvuruya konu bölgede çeşitli sebeplerle doğal gaz hizmeti götürülememesine neden olan hususların tespit edilerek sorunun ivedilikle çözümlenerek doğal gaz arzının sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B) İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUNU KABULÜNE,
Yıldırım Belediyesi ve Bursagaz Bursa Şehir İçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş. tarafından koordineli bir çalışma yapılarak başvuruya konu bölgede çeşitli sebeplerle doğal gaz hizmeti götürülememesine neden olan hususların ivedilikle çözümlenmesi ve doğal gaz arzının sağlanması yönünde
YILDIRIM BELEDİYESİ BAŞKANLIĞINA VE BURSAGAZ BURSA ŞEHİR İÇİ DOĞALGAZ
DAĞITIM TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın YILDIRIM BELEDİYESİ BAŞKANLIĞINA VE BURSAGAZ BURSA ŞEHİR İÇİ
DOĞALGAZ DAĞITIM TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
YILDIRIM BELEDİYESİ BAŞKANLIĞI VE BURSAGAZ BURSA ŞEHİR İÇİ DOĞALGAZ
DAĞITIM TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi