|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) doğum borçlanması talebiyle başvurduğunu ve bu talebinin reddedildiğini ifade etmiştir. Başvurusunda, doğum borçlanması için belirlediği tarih aralığını seçme imkânı bulunmadığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. SGK, başvuranın doğum borçlanması yapabileceği sürelerin 18.02.1985 ile 18.02.1987 tarihleri arasında olduğunu ve kısmi borçlanma talebinin, hizmet süresinin sonundan başına doğru hesaplanacağına dair mevzuat hükümlerine uygun olarak değerlendirildiğini açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, kısmi borçlanma durumunda yapılan ödemelerin hangi döneme mal edileceğinin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde belirlendiğini ve bu çerçevede başvuranın talebinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Ancak, idarenin başvurana verdiği cevabi yazıda, itiraz süreçlerinin açıkça belirtilmemiş olması nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uyulmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiş, ancak idarenin süreçleri daha şeffaf hale getirmesi önerilmiştir. Başvuranın, ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/69055-S.20.75198
BAŞVURU NO : 2020/6343
KARAR TARİHİ : 21/08/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuran tarafından doğum borçlanması yaptığı sürenin her
BAŞVURUNUN KONUSU :
bir ay için bir gün olacak şekilde hesaplanması talep edilmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 11/04/2020
I. BAŞVURANIN İDDİALARI VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından 31.12.2019 tarihinde doğum borçlanması talebiyle Sosyal Güvenlik
Kurumuna (SGK) başvurduğu, başvuru sırasında SGK tarafından hazırlanan dilekçe örneğini kullandığı, söz konusu dilekçenin borçlanılacak tarih aralığını seçmeye imkan verecek şekilde hazırlandığı, kendisinin de yirmi beş ayrı tarih belirleyerek borçlanma talebinde bulunduğu, ancak tarih aralığı seçerek borçlanmanın mümkün olmadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiği ifade edilerek mağduriyetinin giderilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. SGK’nin 09.06.2020 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalıların borçlanabileceği süreler” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında “Bu Kanuna göre sigortalı sayılanların; a) Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalı kadının, üç defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla borçlanılacak sürelerde uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı sayılmaması ve çocuğunun yaşaması şartlarıyla talepte bulunulan süreleri (…) kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın %32’si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır.” hükmünün yer aldığı, 2.2. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin “Borçlanmaya ilişkin süreler” başlıklı 66’ncı maddesinin on üçüncü fıkrasında “Kanunun 41 inci maddesi gereğince sigortalılar ya da hak sahiplerinin borçlanılan sürelerin bir kısmını ödemeleri halinde hizmet süresi borçlanılan sürenin sonundan başına doğru hesaplanır.” hükmünün yer aldığı, 2.3. 2013/11 sayılı Genelgenin onuncu kısmının üçüncü bölümünde yer alan “Borç tutarının kısmi ödenmesi halinde hizmetlerin değerlendirilmesi” başlıklı alt bölümde ise “Kanunun 41 inci maddesi gereğince sigortalılar ya da hak sahipleri borçlanılan sürelerin tamamını ödeyebilecekleri gibi bir kısmını da ödeyebileceklerdir. Bu durumda borçlanılan hizmetin prime esas kazanç olarak değerlendirilmesinde hizmet süresinin sonundan başa doğru değerlendirilme yapılacaktır.” hükmünün yer aldığı, 2.4. Başvuranın doğum borçlanması yapabileceği sürelerin 18.02.1985 – 18.02.1987 tarihleri arası olduğu, 25 gün olarak kısmi borçlanma talebinde bulunduğu, anılan hükümler doğrultusunda hizmet süresinin sonundan başına doğru değerlendirme yapılarak borçlanma sürelerinin 23.01.1987 – 18.02.1987 tarihleri arasında olacak şekilde işlem gerçekleştirildiği ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 5510 sayılı Kanunun “Sigortalıların borçlanabileceği süreler” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında “Bu Kanuna göre sigortalı sayılanların; a) Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalı kadının, üç defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla borçlanılacak sürelerde uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı sayılmaması ve çocuğunun yaşaması şartlarıyla talepte bulunulan süreleri (…)
kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın %32’si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır.” hükmü yer almaktadır.
4. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin “Borçlanmaya ilişkin süreler” başlıklı 66’ncı maddesinin on üçüncü fıkrasında “Kanunun 41 inci maddesi gereğince sigortalılar ya da hak sahiplerinin borçlanılan sürelerin bir kısmını ödemeleri halinde hizmet süresi borçlanılan sürenin sonundan başına doğru hesaplanır.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
5. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, kısmî borçlanma durumunda sigortalılar veya hak sahipleri tarafından yapılan ödemelerin hangi döneme mal edileceğinin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde düzenlendiği, bu kapsamda hizmet süresinin borçlanılan sürenin sonundan başına doğru hesaplanacağının kurala bağlandığı görüldüğünden Ret Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran ile idare arasındaki uyuşmazlığın doğum borçlanması kapsamındaki sürelerin hangi döneme mal edileceğine ilişkin olduğu görülmektedir.
7. Başvuranın 18.02.1985 tarihinde doğum yaptığı, bu itibarla 5510 sayılı Kanunun 41’inci maddesi uyarınca 18.02.1985 – 18.02.1987 tarihleri arasındaki sürenin borçlanmak suretiyle hizmet süresine eklenmesi imkânının bulunduğu hususunda taraflar arasında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
8. Başvuranın söz konusu iki yıllık sürenin tamamını borçlanma talebinde bulunmadığı, 25 günlük kısmi borçlanma talebiyle idareye dilekçe verdiği, ancak her bir aya bir gün mal edilmek suretiyle borçlanmak istediği, borçlanma işleminin bu şekilde tesis edilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
9. Kısmî borçlanma durumunda sigortalılar veya hak sahipleri tarafından yapılan ödemelerin hangi döneme mal edileceğinin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde düzenlendiği, bu kapsamda hizmet süresinin borçlanılan sürenin sonundan başına doğru hesaplanacağının kurala bağlandığı görülmektedir.
10. Bu itibarla 18.02.1985 – 18.02.1987 tarihleri arasındaki dönemi borçlanma imkânı bulunan başvuranın 25 günlük kısmi borçlanma talebi üzerine idarece tesis edilen ve anılan hükümler doğrultusunda hizmet süresinin sonundan başına doğru değerlendirme yapılarak borçlanma süreleri 23.01.1987 – 18.02.1987 tarihleri arasında olacak şekilde gerçekleştirilen işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin idare tarafından gerekçeli olarak gönderildiği, bu yönüyle “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı; diğer taraftan idarece başvurana verilen cevabi yazıda ilgili işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idarenin söz konusu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA HÜRRİYETİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden artakalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Kocaeli İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvurunun REDDİNE, Kararın başvurana ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi