Doktor öğretim üyesi atamasında ilan şartlarına uygunluk ve bilimsel yayın kalitesi değerlendirmesiyle hukuka aykırılık iddiası (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/6518-S.21.10552

BAŞVURU NO : 2020/6170

KARAR TARİHİ : 26/04/2021

TAVSİYE KARARI D

BAŞVURUYA KONU İDARE : MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 07/04/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Muş Alparslan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Muhasebe ve Finansman

Anabilim Dalı Dr. Öğretim üyesi kadrosu için başvuru yaptığını, ilanın özel şartı olan Muhasebe ve Finans bölümünde doktora yapmış olmak şartını taşımasına rağmen atamasının yapılmadığını ve söz konusu kadroya özel şartı taşımayan başka birinin atandığını iddia ederek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından Muş Alparslan Üniversitesi Rektörlüğüne gönderilen 04/05/2020 tarihli ve E. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Muş Alparslan Üniversitesi

Rektörlüğü tarafından gönderilen 05/05/2020 tarihli ve E. sayılı cevabi yazıda; İktisadi ve İdari

Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe Finansman Anabilim Dalında ilan edilen doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmak üzere müracaat eden Dr. , Dr. ve Dr.

‘in akademik çalışmalarını içeren başvuru dosyalarının Akademik Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirildiği, 2.1. Muş Alparslan Üniversitesi Öğretim Üyesi Kadrolarına Yükseltilme ve Atanma Yönergesine göre üç adayın da asgari şartları sağladıkları, Adayların durumlarını incelemek üzere; Prof. Dr.

, Prof. Dr. ve Doç. Dr. ’nun jüri üyeleri olarak belirlendiği, adayların bilimsel yayın ve çalışmalara ilişkin dosyalarına dair jüri üyeleri tarafından hazırlanan raporlarda bilimsel çalışmalarının yeterli olması sebebiyle her üç adayın da söz konusu kadroya atanmalarının uygun olduğunun ifade edildiği, mamafih jüri üyesi Prof. Dr. ’ın her üç aday için ortak hazırladığı raporun sonuç kısmında başvuran adayların dosyalarının bilimsel açıdan

yeterli olduğu, ancak çalışmaların kalitesi dikkate alındığında Dr. ‘ın öne çıktığı, aynı şekilde diğer jüri üyesi Prof. Dr. ’ın da her üç aday için ayrı ayrı hazırladığı raporların sonuç kısımlarında başvuran adayların dosyalarının bilimsel açıdan yeterli olduğu, ancak kaliteli çalışmalarından bahisle ilgili kadroya Dr. ‘ın atamasının daha uygun olacağı yönündeki kanaatini izhar ettiği, 2.2. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde her ne kadar İşletme Bölümünde öğretim üyesine ihtiyaç duyulsa da Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve

Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin 4’üncü fıkrasında “Fakülte veya bölüm lisans programları için norm kadrolar, üniversiteler tarafından anabilim/anasanat dalı çeşitliliği göz önünde bulundurularak fakülte veya bölümü oluşturan anabilim/anasanat dallarının her birine bir öğretim üyesi düşecek şekilde planlanır” hükmü gereğince boş bulunan Muhasebe Finansman Anabilim Dalında ilana çıkıldığı, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinde anabilim dalları (Muhasebe Finansman Anabilim Dalı)

göz önüne alınarak öğretim elemanı istihdamına gidilse de öğrenci alımlarının tamamen bölüm (İşletme

Bölümü) üzerinden gerçekleştirildiği, eğitim-öğretim faaliyetlerinin de bölüm bazında sürdürüld üğü, doktora mezuniyet belgesinden de anlaşılacağı üzere Dr. ‘ın ihtisasının işletme olduğu jüri üyelerinin raporlarında da beyan edildiği üzere akademik çalışmalarının bu alanda yapıldığı, İktisadi ve

İdari Bilimler Fakültesi Fakülte Yönetim Kurulunun önerisi üzerine 2547 Sayılı Yükseköğretim

Kanununun 23/a ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin 4, 5, 6 ve 7’nci maddeleri doğrultusunda münhal bulunan doktor öğretim üyesi kadrosuna Dr. ‘ın atamasının yapıldığı belirtilmiştir.

3. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına cevaben Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Personel

Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 18/12/2020 tarihli ve E- sayılı yazıda; 3.1. Üniversitelerin, 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararname’sinin 6 ıncı maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca hangi anabilim dalına kadro tahsisi yapılmış ise o anabilim dalına ilana çıkabilecekleri, aynı bölüm bünyesinde bile olsa ilan edilen anabilim dalından başka bir anabilim dalına atama yapamayacakları ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 318/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun “Doktor Öğretim Üyesi” başlıklı 23. maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o

yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.” 7. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin “Atanma Şartı” başlıklı 4.

maddesinde; “Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvurabilmek için doktora veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olmak gereklidir.” 8. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin “İlan” başlıklı 5. maddesinde; “Bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsündeki açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları, Resmî

Gazete’de ve üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünün internet ana sayfasında rektörlük tarafından ilan edilerek duyurulur. Bu ilanda adaylara on beş günden az olmamak üzere başvuru süresi tanınır ve son başvuru tarihi belirtilir.” 9. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin “Başvuru ve Atanma Süreci

Başlıklı” 6. maddesinde; “Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvuranlar özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık veya müdürlüğe teslim eder. Fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür; ilan edilen kadrolar için adayların durumlarını incelemek üzere, en az biri başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçent kadrosunda bulunan doçenti, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının, profesör veya doçent kadrosund aki doçent olması halinde, tespit edilecek üç profesör veya doçent kadrosundaki doçentten biri olarak belirlenmesi zorunludur. Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine, adaylarla ilgili bilimsel yayın ve çalışmalara ilişkin dosyaları göndererek bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister. Dosya inceleme sonuçlarının bir ay içinde gelmemesi halinde aynı usulle tespit edilen başka profesör veya doçente dosyalar incelenmesi için gönderilir. Dekan veya ilgili müdür yazılı görüşlerin alınmasından sonra ilk yönetim kurulu toplantısında aday veya adaylar hakkında ayrı ayrı görüş alır. Bir açık kadroya birden fazla adayın başvurması halinde yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir. Dekan veya ilgili müdür kanaat ve önerilerini rektöre sunar. Rektör atamanın yapılıp yapılmayacağına karar vererek gerekli işlemleri yürütür.2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 34 üncü maddesi uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılacak yabancı ülke vatandaşı öğretim elemanlarının doktor öğretim üyeliğine atanma ile ilgili şartları sağlamaları kaydıyla sözleşmeli olarak çalıştırılmasında bu Yönetmelikte belirlenen ilan şartı dışındaki usul ve esaslar uygulanır.” 10. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin “Atanma” başlıklı 7. maddesinde; “Doktor öğretim üyeleri, ilgili yönetim kurulunun görüşü alındıktan sonra fakültelerde ilgili dekanın, diğer birimlerde müdürün önerisi ile rektör tarafından en az bir en çok dört yıl süre ile atanır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler ilgili yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından yeniden atanabilir. Doktor öğretim üyelerinin ne kadar süre ile atandığı kendilerine tebliğ edilir.” 11. Muş Alparslan Üniversitesi Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin

“Atanma Şartı Başlıklı” 4. Maddesinde; “Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvurabilmek için doktora

veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olmak gereklidir.” 12. Muş Alparslan Üniversitesi Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin

“Başvuru ve Atanma Süreci” 6. Maddesinde; “Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvuranlar özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık veya müdürlüğe teslim eder. Fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür; ilan edilen kadrolar için adayların durumlarını incelemek üzere, en az biri başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçent kadrosunda bulunan doçenti, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının, profesör veya doçent kadrosundaki doçent olması halinde, tespit edilecek üç profesör veya doçent kadrosundaki doçentten biri olarak belirlenmesi zorunludur. Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine, adaylarla ilgili bilimsel yayın ve çalışmalara ilişkin dosyaları göndererek bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister. Dosya inceleme sonuçlarının bir ay içinde gelmemesi halinde aynı usulle tespit edilen başka profesör veya doçente dosyalar incelenmesi için gönderilir. Dekan veya ilgili müdür yazılı görüşlerin alınmasından sonra ilk yönetim kurulu toplantısında aday veya adaylar hakkında ayrı ayrı görüş alır. Bir açık kadroya birden fazla adayın başvurması halinde yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir.

Dekan veya ilgili müdür kanaat ve önerilerini rektöre sunar. Rektör atamanın yapılıp yapılmayacağına karar vererek gerekli işlemleri yürütür”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

13. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuran Muş Alparslan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Muhasebe ve Finansman

Anabilim Dalı Dr. Öğretim üyesi kadrosu için başvuru yaptığını, ilanın özel şartı olan Muhasebe ve Finans bölümünde doktora yapmış olmak şartını taşımasına rağmen atamasının yapılmadığını ve söz konusu kadroya özel şartı taşımayan başka birinin atandığını iddia ederek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.

15. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; Muş Alparslan

Üniversitesince İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe ve Finansman Anabilim

Dalı Dr. Öğretim üyesi kadrosu için ilana çıkıldığı, söz konusu kadroya başvuran dahil üç adayın başvuruda bulunduğu, adayların akademik çalışmalarını içeren başvuru dosyalarının Akademik

Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirildiği, jüri üyelerince Muş Alparslan Üniversitesi

Öğretim Üyesi Kadrolarına Yükseltilme ve Atanma Yönergesine göre üç adayın da asgari şartları sağladıklarının ifade edildiği, adayların bilimsel yayın ve çalışmalara ilişkin dosyalarına dair jüri üyeleri tarafından hazırlanan raporlarda bilimsel çalışmalarının yeterli olması sebebiyle her üç adayın da söz

konusu kadroya atanmalarının uygun olduğunun ifade edildiği, ancak bir adayın bilimsel yayınlarının içerik ve kalitesinin diğer adaylardan daha önde olduğu kanaati oluştuğu, idarece atanan adayın ihtisasını ve akademik çalışmalarını işletme üzerine yapmış olması, eğitimin işletme bölümünde verilecek olması nedeniyle atamasının yapıldığı anlaşılmıştır.

16. Bununla birlikte; dosya kapsamından, Muş Alparslan Üniversitesince İktisadi ve İdari Bilimler

Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe ve Finansman Anabilim Dalı Dr. Öğretim üyesi kadrosu için çıkılan ilanda İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe ve Finansman Anabilim Dalı Dr.

Öğretim üyesi kadrosu için muhasebe finansman alanında doktora yapmış olmak özel şartının arandığı, başvuranın muhasebe finans alanında doktora yaptığı, atanan adayın ise Hacettepe Üniversitesi Sosyal

Bilimler Enstitüsü İşletme Bölümünde doktora yaptığı, tez konusunun ise Üniversite Ders Çizelgeleme

Probleminin Tamsayılı Doğrusal Programlama ve Sezgisel Yaklaşımlar ile Çözümü olduğu, dolayısıyla işletme bölümünde doktora yapmış olan atanan adayın ilanda aranan özel şartı taşımadığı görülmüştür.

17. Her ne kadar Üniversite tarafından; İşletme Bölümünde öğretim üyesine ihtiyaç duyulsa da Devlet

Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına

İlişkin Yönetmeliğin norm kadroların, üniversiteler tarafından anabilim/anasanat dalı çeşitliliği göz önünde bulundurularak fakülte veya bölümü oluşturan anabilim/anasanat dallarının her birine bir öğretim üyesi düşecek şekilde planlanacağı hükmü gereğince boş bulunan Muhasebe Finansman Anabilim

Dalında ilana çıkıldığı, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinde anabilim dalları (Muhasebe Finansman

Anabilim Dalı) göz önüne alınarak öğretim elemanı istihdamına gidilse de öğrenci alımlarının tamamen bölüm (İşletme Bölümü) üzerinden gerçekleştirildiği, eğitim-öğretim faaliyetlerinin de bölüm bazında sürdürüldüğü, bu bağlamda ilgili kadroya yapılan atamanın ihtiyaçlar doğrultusunda yapıldığı belirtilmiş ise de; konuyla ilgili Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 18/12/2020 tarihli yazıda; “Üniversiteler, 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararname’sinin 6 ıncı maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca hangi anabilim dalına kadro tahsisi yapılmış ise o anabilim dalına ilana çıkabilirler. Aynı bölüm bünyesinde bile olsa ilan edilen anabilim dalından başka bir anabilim dalına atama yapamazlar.”

İfadelerine yer verilmiştir. Bu nedenle üniversitenin öne sürdüğü işletme bölümünde ihtiyaç olduğu, ancak yönetmelik hükmü gereği muhasebe ve finans dalında ilana çıkıldığı gerekçesi hukuken geçerli ve makul bir gerekçe olarak değerlendirilememiştir.

18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Muş Alparslan Üniversitesince ilan edilen

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe ve Finansman Anabilim Dalı Dr. Öğretim üyesi kadrosu için muhasebe finansman alanında doktora yapmış olmak özel şartının arandığı, başvuranın muhasebe finans alanında doktora yaptığı, ancak atanan adayın işletme alanında doktora yapmış olduğu, Üniversitelerin hangi anabilim dalına kadro tahsisi yapılmış ise o anabilim dalına ilana çıkabilecekleri, aynı bölüm bünyesinde bile olsa ilan edilen anabilim dalından başka bir anabilim dalına atama yapamayacakları, ilgili Üniversite tarafından atanan adayın muhasebe ve finans alanında doktora yapmış olmak özel şartını karşıladığı yönünde herhangi bir belge sunulamadığı anlaşıldığından Muş Alparslan

Üniversitesince ilan edilen İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe ve Finansman

Anabilim Dalı Dr. Öğretim üyesi kadrosu yapılan atama işleminin geri alınması ve ilgili kadroya atanma işleminin mevzuata uygun olarak tamamlanması gerektiği değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 07/10/2020 tarihli ve S.

sayılı yazı ile bildirilmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü

Muhasebe ve Finansman Anabilim Dalı Dr. Öğretim üyesi kadrosu yapılan atama işleminin geri alınması ve ilgili kadroya atanma işleminin mevzuata uygun olarak tamamlanması yönünde işlem tesisi için MUŞ

ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MUŞ

ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi