|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, başvuranın Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi Doktora Programı mülakatına katılmasının ardından başvurusunun reddedilmesi üzerine yapılan itirazı incelemektedir. Başvuran, mülakatın sonucunun gerekçelendirilmediğini ve Yükseköğretim Kanunu ile Etik Davranış İlkeleri’ne aykırı olduğunu iddia etmiştir. Ancak, yapılan değerlendirmede, yükseköğretim kurumlarının doktora programlarına kabul süreçlerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirildiği, başvuruların önceden belirlenmiş kriterler çerçevesinde değerlendirildiği tespit edilmiştir.
Kararda, ALES puanının ve yüksek lisans not ortalamasının dikkate alındığı, başvuranın mülakatta aldığı düşük puanın, diğer adaylarla kıyaslandığında kabul edilmemesine neden olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın iddialarının nesnel bir değerlendirme yapılmadığına dair bir kanıt sunulmadığı, dolayısıyla başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 3278-3278
BAŞVURU NO : 2018/10745
KARAR TARİHİ : 12/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi
Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, doktora programı alım sonucuna itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde, isminin Bilkent Üniversitesi dışında üçüncü
şahıslarla paylaşılmaması talebiyle yapılan başvuruda başvuran; 19 Haziran 2018 tarihinde
Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi Doktora Programı mülakatına katıldığını, mülakat öncesinde başvuru sayısı, kabul edilecek öğrenci sayısı, alım kriterleri konularındaki sorularının “bölümün takdiri” denilerek cevaplanmadığını, kendisine göre olumlu olarak değerlendirilen mülakat sonrasında hiçbir makul gerekçe sunulmadan e-posta ile başvurusunun olumlu değerlendirilmediğinin bildirildiğini, ancak 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun 45. maddesine göre yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağını, yine aynı Kanun’un 7. maddesine göre de
YÖK’ün yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak ile yükümlü olduğunu, diğer taraftan Bilkent Üniversitesinin
Yükseköğretim Kurumları Etik Davranış İlkeleri’nin “Bilimsel Değerlendirme Etiği” başlıklı 3.2. maddesinin (c) bendinde “bilimsel değerlendirmelerde açık ve şeffaf olmak ve gerekçelendirmek” gerektiğinin ve söz konusu Etik İlkelerin “Yükseköğretim Kurumları
Mensuplarının Hizmet “Sunumunda Uyacağı Etik Değer ve İlkeler” başlıklı 5.1. maddesinde de “Topluma hizmet kapsamındaki eylem ve işlemlerinde hukuka saygı, yasallık, adalet, eşitlik, dürüstlük, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda hareket etmek, görevini yerine getirirken ve hizmetlerden yararlandırmada dil, din, dünya görüşü, siyasi düşünce, ırk, yaş, cinsiyet ve benzeri sebeplerle ayrım yapmamak, insan hak ve özgürlüklerine aykırı veya kısıtlayıcı ve fırsat eşitliğini engelleyici davranış ve uygulamalarda bulunmamak” gerektiğinin belirtildiğini, diğer yandan CİMER başvurusunda talep ettiklerinin de yeterli ölçüde cevaplandırılmadığını açıklamakta ve doktora başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin sürecin ve reddedilmesi gerekçelerinin bildirilmesi ile nesnel değerlendirme ve yargısal denetimin tam olarak gerçekleştirilebileceği şekilde akademik sınavın yenilenmesini talep etmektedir. II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/09/2018 tarihli ve … sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden İhsan
Doğramacı Bilkent Üniversitesinin 16/10/2018 tarihli cevabi yazısı ekinde yer alan
Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsünün 15/10/2018 tarihli ve …sayılı yazısında;
“Başvuruya konu Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Doktora
Programına 2018-19 eğitim öğretim yılında öğrenci alımına ilişkin yapılan duyuru ve alım
kriterine ilişkin bilgi:
Duyuru sayfası: http://pols.bilkent.edu.tr/?pz3605
Bilgi sayfası: http://w3.bilkent_edu.tr/bilkent/gradstudents/political-
science/ Söz konusu programa kaç kişinin başvurduğuna ilişkin bilgi:
Alım kriterlerine uygun 33 başvuru alınmıştır.
Başvuruların değerlendirme sürecini yürütmek üzere belirlenen öğretim üyelerine ilişkin
bilgi:
…, Dr.
…, Prof. Dr.
…., Dr.
…., Doç. Dr.
Başvurular arasından seçilip mülakata veya sınava çağrılan adaylara ilişkin bilginin ve
seçilme gerekçeleri:
Sözlü değerlendirmeye çağırmaya karar verirken yapılan ilk değerlendirme, adayların başvuru sırasında sundukları sayısal veriler üzerinden yapılmaktadır. Bu veriler, kümülatif not ortalaması, dil puanı (TOEFL, IELTS, ÜDS) ve ALES puanıdır (ya da GRE). Bu verilerin her biri için tüm başvurular ayrı ayrı sıralanır, her bir veri tipinde en üst sıralarda olan adaylar tek bir listede toplanır ve alfabetik olarak düzenlenerek bir tablo oluşturulur. 2018 Haziran ayında sözlü değerlendirme için davet edilen aday sayısı 20’dir.
Süreç sonunda, söz konusu programa kaç kişinin kabul edildiğine ilişkin bilgi; kabul edilenlerin
kabul edilmelerine, başvuranın ise kabul edilmemesine ilişkin bilimsel gerekçeler:
Sözlü değerlendirmeler 19-20 Haziran 2018 tarihlerinde yapılmıştır. Adaylar 15-20 dakikalık değerlendirmede komite üyelerinin sorularını cevaplamışlardır. Bu değerlendirme sonunda her bir komite üyesi kendi kanaatini 1-5 rakamı ile ifade ederek bir tabloya işlemiştir. Tüm sözlü değerlendirmeler sona erdikten sonra komite üyelerinin kanaatlerini içeren tablolar bir araya getirilmiş ve ortak değerlendirme ortaya çıkmıştır. Komite değerlendirmesini beş kriter
üzerinden yapmıştır. Şu şekilde:
l. Lisans ve yüksek lisans eğitimi almış olduğu alandaki akademik geçmişi, bilimsel literatür hakimiyeti ve kavramsal ifade becerisi; 2. Doktora için başvurduğu alandaki akademik ilgi ve kazanımı, bilimsel literatür hakimiyeti ve kavramsal ifade becerisi; 3. Soruları ve sorunları akademik bir bakış açısından değerlendirme ve polemik yapmadan cevap üretebilme becerisi; 4. İngilizce dil hâkimiyeti ve kendini İngilizce olarak akademik dilde ifade becerisi; 5. Çalışmak istediği konuda doktora tezi yazma ve bilime katkıda bulunma potansiyeli.
Aday, 19 Haziran günü 12:13-12:30’da sözlü değerlendirmeye alınmıştır. 20 adayın mülakatlarının tamamlanmasından sonra oluşan sıralamada başvuru sahibi, kanaat ortalaması olarak 1,50 alarak ve 17.-20. aday aralığına yerleşmiştir. 2,75 ve üzeri kanaat ortalamasına erişmiş adaylar arasından dokuz isim, doktora programına kabul edilmek üzere
Bilkent Üniversitesi’nin üst makamlarına önerilmiştir. Yapılan mülakata ilişkin tutanak ile varsa kamera kayıtları: Yoktur.” şeklinde açıklamalar yapılmıştır.
3) 07/12/2018 tarihli tekit yazımıza istinaden İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesinin
14/12/2018 tarihli ve … sayılı yazısıyla konuyla ilgili belgeler tarafımıza gönderilmiş olup
Alınan Tüm Başvurular Tablosu, Sözlü Sonrası Sıralama Tablosu ve Programa Kabul Edilmesi
Önerilenler Tablosu görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT 4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4.2) “1. Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesine göre; “… Kanunda
gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir… Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 6/11/1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun;
6.1) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma
ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinin (c) bendine göre; “… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
6.2) “Lisans üstü öğretim:” başlıklı 50’inci maddesinin a bendine göre; “Lisans düzeyinde
öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.”
7) 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vakıf
Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin “Öğrenci hak ve yükümlülükleri ile disiplin işleri” başlıklı 19’uncu maddesine göre; “Kayıt kabul, sınav, sınıf geçme, mezuniyet ve benzeri konular ile ilgili hususlar ilgili mevzuata aykırı olmamak kaydıyla vakıf yükseköğretim kurumu tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.”
8) 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim
ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Başvuru ve kabul” başlıklı 16’ncı maddesine göre; “(1)
Doktora programına başvurabilmek için adayların; a) Tezli yüksek lisans diplomasına sahip olmaları ve ALES’ten başvurduğu programın puan türünde 55 puandan az olmamak koşuluyla ilgili senato kararı ile belirlenecek ALES puanına sahip olmaları gerekir. c) … Doktora programına başvuracak olanların programa kabulünde, ALES puanı yanı sıra yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme sınavı ve/veya mülakat sonucu ile yüksek lisans derecesiyle başvuranlar için yüksek lisans not ortalaması da değerlendirilebilir. Bu değerlendirmeye ilişkin hususlar ile başvuru koşulları ve öğrenci kabulüne dair diğer hususlar ilgili senato tarafından düzenlenen yönetmelikle belirlenir. (3) ALES puanının % 50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı senato tarafından belirlenir. Yükseköğretim kurumu yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebilir. ALES’e eşdeğer kabul edilen ve
Yükseköğretim Kurulunca ilan edilen eşdeğer puanlar, her bir üniversitenin senato kararları ile yükseltilebilir. (5) Doktora programına öğrenci kabulünde anadilleri dışında Yükseköğretim
Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verilir…”
9) 01/06/2016 tarihli Mütevelli Heyeti Kararı ile belirlenen Bilkent Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin;
9.1) “Lisansüstü Programlar ve Müfredatlar” başlıklı 1.3’üncü maddesine (Değişik,
MHK 17.02.2017) göre; “Lisansüstü programların asgari kabul koşulları, … EK’nın [Enstitü
Kurulu] önerisi üzerine Senato kararı ile belirlenir…”
9.2) “Başvuru Koşulları” başlıklı 2.1’inci maddesine göre; “Lisansüstü programlara
başvuracak tüm adayların lisans derecesi bulunması gereklidir. Yüksek Lisans Sonrası Doktora
… programlarına başvuracak adaylarda ise ayrıca aynı veya yakından ilgili bir alanda tezli yüksek lisans derecesi bulunması koşulu aranır. Adayın yüksek lisans derecesinin yakından ilgili bir alanda olup olmadığına başvuruların değerlendirilmesi aşamasında programın bağlı olduğu EYK karar verir…
Tezli Yüksek Lisans veya Yüksek Lisans Sonrası Doktora programına başvuracak adayların, başvurduğu program için uygun olan puan türünde … 55 puandan az olmamak üzere Senato tarafından her bir program için ayrı ayrı belirlenen ALES puanına sahip olması gerekir…
Yükseköğretim Kurulu’nca ALES yerine kullanılabileceği ilan edilen sınavlar ve eşdeğer puanlar ALES yerine kullanılır.
Yabancı uyruklu adaylar ile lisans eğitiminin tamamını yurt dışında tamamlamış olan Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşları, ilgili EYK’nın kararı ile ALES yerine Graduate Record
Examinations (GRE), Graduate Management Admission Test (GMAT) veya başka bir yazılı sınav sonucu ile de başvurabilir.
Doktora … programlarına başvuracak adayların kendi anadilleri dışında bir dilde, Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan eşdeğeri bir puan almış olması zorunludur.
Lisansüstü programlara başvuracak adaylarda aranacak diğer asgari koşullar her bir program için ilgili EK’nın önerisi üzerine Senato tarafından belirlenir.
Lisansüstü programlara başvuru sırasında istenecek belgeler ile son başvuru tarihleri ilgili EYK tarafından belirlenir ve ilan edilir. Programına Güz yarıyılı, Bahar yarıyılı veya Yaz Dönemi başında başlayacak öğrenciler için ayrı ayrı başvuru dönemi açılabilir. Başvurular enstitü müdürlüklerine yapılır.”
9.3) “Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 2.3’üncü maddesine göre; “(Değişik, MHK
17.02.2017) Başvurular değerlendirilmek üzere ilgili anabilim veya anasanat dalı
başkanlıklarına iletilir. Başvuruların değerlendirme sürecini ilgili anabilim ve anasanat dalı başkanı veya görevlendireceği öğretim üyeleri yürütür. Başvurular arasından seçilen adaylar mülakata veya sınava çağrılabilir… Değerlendirme sonucunda anabilim ve anasanat dalı başkanlıkları kabul ve burs önerilerini EYK’ya iletir. Lisansüstü programlara kabul edilecek adaylar EYK tarafından karara bağlanır ve Öğrenci İşleri Müdürlüğü’ne bildirilir…”
10) http://w3.bilkent.edu.tr/bilkent/gradstudents/political-science/ bağlantısında yer alan
2018-2019 Eğitim Öğretim Yılı öğrenci alımına ilişkin duyuruya göre; “Siyaset Bilimi
Doktora programına başvurmak için gerekli asgari puanlar şöyledir:
CGPA: 3.00 / 4.00
GRE: 298 (sözel ve sayısal toplam)
ALES: 55 (Eşit Ağırlıklı) (yüksek lisans derecesi olan adaylar için) ALES puanları 5 yıl geçerlidir.
İngilizce Yeterlik: TOEFL IBT (en az 87), IELTS (her bölümden en az 6.5 ortalama ve 5.5)
veya Bilkent PAE (en az C). Tüm sınavlar için geçerlilik süresi: 2 yıl
Mezuniyet belgesi: Yüksek lisans derecesi (eğer daha önce alınmışsa)
Transkript: lisans ve yüksek lisans transkriptleri (en son başvuru sırasında mevcut olan)
Niyet mektubu: 1.000 kelime max. (Doktoraya başvurma nedenler, araştırma alanları)
Tavsiye Mektubu: 3
Diğer: Bir yazı örneği
Son Başvuru Tarihi : 04/09/2018 7 Mayıs 2018
Mülakat Tarihi: 19-21 Haziran 2018”
11) Yükseköğretim Kurumları Etik Davranış İlkeleri’nin;
11.1) “Temel Değerler ve İlkeler” başlıklı 1.2. maddesinin “Akademik Özgürlük ve
Özerklik” başlıklı ikinci fıkrasına göre; “Akademik özgürlük, akademisyenlerin tek tek ya da toplu halde bilgiyi araştırma, inceleme, tartışma, belgeleme, üretme, öğretme, anlatma ve yazma yoluyla edinmelerinde, geliştirmelerinde ve iletmelerinde hür olmalarıdır. Akademik özerklik ise yükseköğretim kurumlarının akademik işleyişlerine ilişkin kararlar almada; eğitim, araştırma, topluma hizmet, uluslararası ilişkiler ve diğer ilgili faaliyetlerde; kendi politikalarını oluşturmada devlet ve toplumun tüm diğer güçleri karşısındaki bağımsızlıklarıdır.”
11.2) “Bilimsel Değerlendirme Etiği” başlıklı 3.2. maddesinin (c) bendine göre; “Bilimsel
değerlendirmelerde açık ve şeffaf olmak ve gerekçelendirmek” gerekmekte;
11.3) “Yükseköğretim Kurumları Mensuplarının Hizmet Sunumunda Uyacağı Etik
Değer ve İlkeler” başlıklı 5.1. maddesinin (a) bendine göre; “Topluma hizmet kapsamındaki eylem ve işlemlerinde hukuka saygı, yasallık, adalet, eşitlik, dürüstlük, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda hareket etmek, görevini yerine getirirken ve hizmetlerden yararlandırmada dil, din, dünya görüşü, siyasi düşünce, ırk, yaş, cinsiyet ve benzeri sebeplerle ayrım yapmamak, insan hak ve özgürlüklerine aykırı veya kısıtlayıcı ve fırsat eşitliğini engelleyici davranış ve uygulamalarda bulunmamak.” gerekmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına
Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Kurumumuza yapılan başvuruda; başvuranın Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi
Doktora Programı mülakatına katıldığı, kendisine göre olumlu olarak geçen mülakat sonrasında hiçbir makul gerekçe sunulmadan e-posta ile başvurusunun olumlu değerlendirilmediğinin bildirildiği, söz konusu işlemlerin 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununda yer alan yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirmede imkân ve fırsat eşitliği ile Yükseköğretim
Kurumları Etik Davranış İlkeleri çerçevesinde yapılması gerektiği iddiasıyla doktora başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin sürecin ve reddedilmesi gerekçelerinin bildirilmesini ve nesnel değerlendirme ve yargısal denetimin tam olarak gerçekleştirilebileceği şekilde akademik sınavın yenilenmesini talep ettiği görülmüştür.
14) Somut olaya bakıldığında; yukarıda 9 nolu paragrafta yer verildiği üzere son başvuru
tarihi 7 Mayıs 2018 ve mülakat tarihleri 19-21 Haziran 2018 olmak üzere söz konusu Siyaset
Bilimi Doktora programına başvurmak için gerekli asgari koşulların ilgili bölümün internet sayfasında ilan edildiği, 33 kişinin başvuru yaptığı, adayların başvuru sırasında sundukları sayısal veriler üzerinden yapılan ilk değerlendirme neticesinde sözlü değerlendirmeye çağrılacakların belirlendiği; bu ilk değerlendirmede not ortalaması, yabancı dil ve ALES puanlarının her birinde en üst sıralarda olan adayların sıralanmasıyla listenin oluşturulduğu ve başvuranın da yer aldığı 20 kişinin sözlü değerlendirme için davet edildiği; 19-20 Haziran 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilen sözlü değerlendirmelerde, önceden belirlenmiş 5 kriter çerçevesinde (l. Lisans ve yüksek lisans eğitimi almış olduğu alandaki akademik geçmişi, bilimsel literatür hakimiyeti ve kavramsal ifade becerisi; 2. Doktora için başvurduğu alandaki akademik ilgi ve kazanımı, bilimsel literatür hakimiyeti ve kavramsal ifade becerisi; 3. Soruları ve sorunları akademik bir bakış açısından değerlendirme ve polemik yapmadan cevap üretebilme becerisi; 4. İngilizce dil hâkimiyeti ve kendisini İngilizce olarak akademik dilde ifade becerisi; 5. Çalışmak istediği konuda doktora tezi yazma ve bilime katkıda bulunma potansiyeli) komite üyelerinin sorularına verilen cevaplar doğrultusunda komite üyesinin kendi kanaatini 1-5 rakamı arasında belirlediği, yapılan sözlü değerlendirme neticesinde 20 adaya verilen kanaat not ortalamalarına göre sıralama yapıldığı ve kanaat not ortalamaları 4,625 ile 2,875 arasında olarak ilk 11’de yer alan 9 adayın doktora programına kabul edilmek üzere önerildiği; başvuranın ise 19 Haziran günü 12:13-12:30 saatleri arasında sözlü değerlendirmeye alındığı, iki komite üyesinden 2, diğer 2 komite üyesinden 1 olmak üzere kanaat ortalaması olarak 1,50 puanla sıralamada 19. sırada yer aldığı ve Lisansüstü Kabul Komitesinin 20 Haziran
2018 tarihli e-postası ile başvuranın doktora başvurusunun doktora programına önerilenler
arasında yer almadığının bildirildiği tespit edilmiştir.
15) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan
değerlendirmede;
15.1) Lisansüstü eğitim usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan
yönetmelikle belirleneceğinin ve yükseköğretim kurumlarında doktora yapmak isteyenlerin, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçileceğinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda hüküm altına alındığı; buna göre doktora programlarına kabullerde, yükseköğretim kurumunun yalnız ALES puanı ile öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanı yanı sıra yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme sınavı ve/veya mülakat sonucu ile yüksek lisans derecesiyle başvuranlar için yüksek lisans not ortalamasının da değerlendirilebileceğinin ve bu değerlendirmeye ilişkin hususlar ile başvuru koşulları ve öğrenci kabulüne dair diğer hususların yükseköğretim kurumlarının yönetmelikleriyle belirleneceğinin ve ayrıca ALES puanının % 50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağının da senato tarafından belirleneceğinin Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinde düzenlendiği ve yukarıda 8 nolu paragrafta açıklandığı üzere Bilkent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinde ise, başvuru koşullarıyla birlikte başvuruların nasıl değerlendirileceğinin, buna göre başvuruların değerlendirilmek üzere ilgili anabilim dalı başkanlığına iletileceğinin ve başvuruların değerlendirme sürecinin ilgili anabilim dalı başkanı veya görevlendireceği öğretim üyeleri tarafından yürütüleceğinin, başvurular arasından seçilen adayların mülakata veya sınava çağrılabileceğinin ve değerlendirme sonucunda anabilim dalı başkanlıklarının kabul önerilerini Enstitü Yönetim Kuruluna ileteceğinin düzenlendiği görülmüştür. Bu mevzuat çerçevesinde, söz konusu doktora alım sürecinin gerçekleştirildiği, yani program için aranan asgari koşulların ilan edildiği, seçilen adayların önceden belirlenmiş kriterler çerçevesinde mülakata tabi tutulduğu, her ne kadar ALES puanının % 50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alındığı net olarak anlaşılamamış olsa da idare ile yapılan görüşmeler neticesinde ALES puanının ve not ortalamasının mevzuatta belirlendiği şekliyle dikkate alınarak nihai kararın verildiği tespit edilmiştir.
15.2) Diğer yandan başvuranın, Yükseköğretim Kanununa göre yükseköğretime giriş ve
yerleştirmede imkân ve fırsat eşitliğinin sağlanması gerektiği ve bu yükümlülüğe uyulmadığı şeklindeki iddiasına bakıldığında buradaki durumun mutlak eşitlik olmayıp nispi eşitlik olduğu, yani özdeş konumda olanların aynı kurallara tabi olmasının aranacağı, başvuruda olduğu gibi önceden belirlenmiş ve duyurulmuş olan kuralları, şartları sağlayan herkesin doktora programına başvurma konusunda eşit imkân ve fırsatlara sahip olmasının aranacağı, buna aksi bir durumun da olmadığı anlaşılmıştır.
15.3) Başvuranın nesnel bir değerlendirme adına şeffaflık, hesap verebilirlik ve
gerekçelendirme açısından sıkıntılar olduğu iddiası değerlendirildiğinde ise; her ne kadar
Yükseköğretim Kurumları Etik Davranış İlkelerine uygun olarak şeffaflık, açıklık ve hesap verebilirlik ilkelerini teminen söz konusu doktora programına alımda tercih edilen sözlü mülakatta komite üyelerinin tüm adaylara sorduğu sorulara ve verilen cevaplara ilişkin tutanak ve/veya kamera kaydı olması halinde denetim ve yargı yerlerinin değerlendirmelerini daha net yapabileceği açık olsa da söz konusu sözlü değerlendirmelerin önceden belirli kriterler çerçevesinde yapıldığı, komite üyelerinin her bir adaya verdiği kanaat notlarının tutulduğu, komite üyelerinin başvurana verdiği kanaat notlarının birbiriyle uyumlu olduğu ve verilen puanlar arasında şüpheye yer bırakacak farklıklar bulunmadığı görülmüş, ayrıca sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir kanıt da sunulmamış olduğundan Kurumumuzca bu yönde bir saptama yapılamamıştır.
15.4) Daha da önemlisi söz konusu doktoraya kabul veya ret işleminin en önemli akademik
faaliyetlerden biri olarak, Yükseköğretim Kurumları Etik Davranış İlkelerinde de temel ilke olarak belirlenen akademik özerklik çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği dikkate alınmıştır. Akademik özerkliğe yakından bakılacak olursa Yükseköğretim Kurumlarının
Özerkliği ve Akademik Özgürlük Üzerine Lima Bildirgesindeki “Yükseköğretim kurumlarının iç işleyişlerine, mali işlerine ve yönetimlerine ilişkin kararlar almada ve eğitim, araştırma, dışa yönelik çalışmalar ve diğer ilgili faaliyetlerde kendi politikalarını oluşturmada devlet ve toplumun diğer güçleri karşısındaki bağımsızlıkları” şeklindeki tanımından (https://www.wusgermany.de/sites/wusgermany.de/files/userfiles/WUS-Internationales/wuslima-en glisch.pdf) hareketle akademik yükseltmelerde, istisnalar hariç, karar verici jürinin değerlendirmelerine müdahalede bulunulmaması gerektiği, jürinin kendi bilgi ve deneyimleri çerçevesinde değerlendirme yapabileceği, dolayısıyla bilimsel alanda jürinin takdirinin kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
16) Sonuç olarak; her ne kadar nesnel değerlendirme adına sözlü değerlendirmelere ilişkin bir
tutanak ve/veya kamera kaydının olmaması eksiklik olarak tespit edilmiş olsa da ve yine
Bilkent Üniversitesi lisansüstü programlarına alımlarda ALES puanın % 50’den az olmamak üzere hangi ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı net olmasa da 2018-2019 eğitim-öğretim yılı güz dönemi Siyaset Bilimi doktora programına alım sürecinde, mevcut bilgi ve belgeler ışığında başvuranın talebi olan akademik sınavın yenilenmesini gerektirecek somut unsurlar olmadığı tespit edilerek idarenin söz konusu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak somut belgelerin paylaşımında tereddütler yaşandığı; Üniversite tarafından başvurana verilen cevaplarda ise “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uyulmadığı; diğer yandan lisansüstü başvuruların değerlendirilmesinde ALES puanının mevzuatta belirlendiği şekliyle dikkate alındığı şifahen bildirilmiş olsa da “belirlilik” ve “şeffaflık” ilkelerinin gereği olarak Senato tarafından belirlenecek olan ALES puanın % 50’den az olmamak üzere hangi ağırlıkla değerlendirmeye alınacağının önceden duyurulması gerektiği; bir diğer husus olarak ise Yükseköğretim Kurumları Etik Davranış İlkelerinden de olan
“Bilimsel Değerlendirme Etiğine” göre bilimsel değerlendirmelerde “açık ve şeffaf” olmanın ve “gerekçelendirmenin” beklendiği, ancak yapılan sözlü mülakatta sorulan sorulara ve verilen cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli kayıt tutulmadığından bundan böyle bu hususa dikkat edilmesi gerektiği tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun reddine;
Kararın başvuran ile BİLKENT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ Kamu Başdenetçisi