|
ÖZET: Başvuran, Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde doktora programından ilişiğinin kesilmesine itiraz ederek, bu işlemin iptal edilmesini ve ek süre talep etmiştir. Başvurusunda, 2003 yılında lisans eğitimini tamamladığını, 2018 yılında doktora programına kabul edildiğini ve derslerine düzenli katılım sağladığını belirtmiştir. Ancak, lisans diploması sonrası yüksek lisans mezunu sayılacağına dair bilgilendirme yapılmadığını ve ilişiğinin kesildiğini öğrenmesinin ders kaydı sırasında olduğunu ifade etmiştir. Bu nedenle, öğrencilere yönelik bilgilendirme ve oryantasyon süreçlerinin güçlendirilmesini talep etmiştir.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın yüksek lisans mezunu olarak kabul edildiğini ve doktora programını azami süre içinde tamamlayamadığı için ilişiğinin kesildiğini açıklamıştır. İlgili mevzuata göre, lisans derecesi ile doktora programına kabul edilen öğrencilerin belirli süreler içinde programlarını tamamlaması gerekmektedir. Başvuranın ek süre talebinin mevzuata uygun olmadığı belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İdarenin, başvuru sahibine hangi yollarla itiraz edebileceği konusunda yeterli bilgi vermediği tespit edilmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuş ve idarenin bu ilkelere uygun davranması gerektiği önerilmiştir. Başvuru sahibinin, ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/2716-S.25.4038
BAŞVURU NO : 2024/12210
KARAR TARİHİ : 07.03.2025
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın kayıtlı olduğu doktora programından ilişiğinin kesilmesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
işlemine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02.10.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran ; lisans eğitimini Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Tıp Fakültesinde 2003 yılında tamamladığını, 2018 yılında lisans diploması ile Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Sinir Bilimleri Doktora Programına kabul edildiğini, 2018-2019 güz yarıyılından itibaren ilgili bölümün numaralı öğrencisi olduğunu, bu süreçte kamu hastanesinde psikiyatri uzmanı olarak yoğun şekilde çalışmasına ve nöbet tutuyor olmasına rağmen tüm derslerine katılım sağladığını, gerektiğinde yıllık izin kullanarak ders aşamasını başarılı şekilde tamamladığını, bunlara ek olarak doktora yeterliğini, tez önerisini ve tüm tez izleme raporlarını da başarı ile sunduğunu, tüm öğrencilik hayatı boyunca, öğrenciliğin gerektirdiği ne varsa fazlası ile yerine getirdiğini ancak lisans diplomasını aldıktan sonra ve lisansüstü eğitimine başlarken, yüksek lisans mezunu sayılacağına ya da azami sürenin ne olduğuna dair bir bilgilendirme veya oryantasyon da yapılmadığından zor durumda bırakıldığını, tarafına hiçbir tebligat yapılmadığından ilişiğinin kesildiğini ders kaydı yaparken anlayabildiğini, bu sürecin sorumluluğunun tamamen öğrenciye yüklenmesinin adil olmadığını düşündüğünü belirtmekte olup ilişik kesme işleminin iptalini ve en az iki yarıyıl ek süre verilmesini, Üniversitenin öğrencilere önceden bilgilendirme ve oryantasyon yapmasının sağlanmasını ve herhangi bir tebligat yapılmadan ilişik kesme işlemi yapılmayacak şekilde önlem alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 18.12.2024 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Ondokuz Mayıs
Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen 31.12.2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıda;
2.1. ’ın 28 Mart 2020 tarihli Resmî Gazete Sayı : 2025/2716-S.25.4038 31082 Cumhurbaşkanı Kararı ile kapatılan
Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nün vermiş olduğu kontenjan ve yerleştirme işlemlerinden sonra 20.07.2018 tarihinde kesin kaydını yaptırarak öğrenime başladığı, daha sonra Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Enstitülerinin tüm öğrencileri ile birlikte aynı tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan ve
Cumhurbaşkanı Kararıyla yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsü’ne devredildiği,
2.2. Başvuranın 2018-2019 güz ve bahar ile 2019-2020 güz yarıyıllarında yüksek lisans dereceli doktora programı için öngörülen kredili dersler ile seminer dersinden başarılı olduğu, öğrencinin tamamladığı ulusal kredi sayısı göz önüne alındığında yüksek lisans dereceli öğrenci olarak derslerini tamamladığının açıkça görüldüğü,
2.3. Tıp Fakültesi mezunu olan öğrencilerin YÖK mevzuatı gereği yüksek lisans mezunu olarak kabul edildiği, lisans derecesi ile bütünleşik doktora programına kabul edilenler için Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 35’inci maddesinin (4/b) fıkrası gereği öğrencinin lisans dereceli doktora öğrencisi olmasının mümkün olmadığı,
2.4. İlgili ana bilim dalı başkanlığının tez danışmanı atama önerisi ile Enstitü Yönetim Kurulu’nun
12.07.2019 tarih ve sayılı Kararı ile tez danışmanı olarak Dr. Öğr. Üyesi ’ın
atandığı, Klinik Sinir Bilimleri Doktora Yeterlik Komitesi tarafından belirlenen ve Doktora Yeterlik
Komitesi tarafından 20.01.201 tarihinde yapılan sözlü (80) ve yazılı (80) yeterlik sınav aşamalarından başarılı olduğu, ayrıca Klinik Sinir Bilimleri Ana Bilim Dalı Başkanlığının önerisi Enstitü Yönetim
Kurulu’nun 08.09.2021 tarih ve sayılı Kararı ile kabul edilen Tez İzleme Komitesi üyeleri tarafından 28.06.2021 tarihinde yapılan Doktora Tez Önerisi Savunma Sınavından başarılı olduğu, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 39’uncu maddesinin 4’üncü fıkrası hükmüne göre takip eden dönemlerde tez çalışması sürecine ilişkin raporlarını tez izleme komitesine sunduğu ve yapılan toplantılar sonucunda başarılı olduğu,
2.5. Doktora programının tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için toplam yirmi dört krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’ den az olmamak koşuluyla en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 240 AKTS kredisinden oluştuğu,
2.6. Başvuranın Tıp Fakültesi mezunu olması nedeniyle programa yüksek lisans dereceli doktora olarak kayıt olduğu, Tıp Fakültesi mezunlarının yüksek lisans mezunu olarak kabul edilmesinin YÖK-Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesinin 10’uncu maddesi gereği olduğu, doktora programı süresinin Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 36’ncı maddesi ile belirlendiği, ilgili hüküm gereğince Enstitü Yönetim Kurulunun
29.08.2024 tarih ve sayılı kararı ile öğrencinin ilişiğinin kesildiği, dolayısıyla ’ın
doktora programını azami öğrenim süresi içerisinde (12 yarıyıl) tamamlayamadığı için ilişiğinin kesildiği, ek süre talebinin mevzuata uygun olmadığı için Üniversitenin Enstitü Yönetim Kurulunun 19.09.2024 tarih ve sayılı kararı ile uygun görülmediği,
şeklinde açıklamalar yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının … lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; … doktora …
diploması alır… b. Yükseköğretim kurumlarında, … her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile … eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c. … lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
6. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Genel esaslar” kenar başlıklı 15’inci maddesinde, “ (2) Doktora programı, tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için toplam yirmi bir krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’den az olmamak koşuluyla en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az
240 AKTS kredisinden oluşur.”
6.2. “Başvuru ve kabul” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(2) Hazırlık sınıfları hariç, on yarıyıl süreli lisans eğitimi alanlar yüksek lisans derecesine sahip sayılır.”
6.3. “Süre” başlıklı 17’nci maddesinde; “(1) Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır. (3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir.”
7. 03.04.2017 tarihli ve 30027 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin
7.1. “Amaç ve Kapsam” başlıklı 35’inci maddesinde; “(3) Bir eğitim-öğretim yılı 60 AKTS kredisi olan doktora programı; a) Tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilen öğrenciler için; 24 ulusal kredi ve 240
AKTS kredisini gerektiren program en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından, b) Dört yıllık lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için; 42 ulusal kredi ve 300 AKTS kredisi gerektiren program en az on dört ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşur.”
7.2. “Süre” başlıklı 36’ncı maddesinde; “(1) Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği yarıyıldan başlamak üzere, her yarıyıl için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup, azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup, azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.”
8. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Öğrenci Danışmanlığı ve Ders Verme Yönergesi’nin
“Danışmanların görevleri” başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) Öğrencinin kaydolduğu lisansüstü programda aldığı derslerdeki akademik performansı konusunda bilgi sahibi olmak, (2)Ders seçme, ders alma/bırakma/saydırma gibi akademik konularda öğrenciye rehberlik etmek, (3) Uzmanlık alanı dersini yürütmek, (4) Öğrencinin ilgi alanını, yeteneğini ve güncel araştırma konularını dikkate alarak tez veya dönem projesi seçiminde ve tez önerisin hazırlanmasında öğrenciye rehberlik etmek, (5) Öğrencinin bilgiye ulaşma, bilgi üretme ve değerlendirme yeteneğinin gelişmesinde yol gösterici olmak,. (6) Öğrenci ile yapılan periyodik görüşmelerle tez veya dönem projesiyle ilgili çalışmaları takip etmek, (7)Öğrencinin tez çalışmasını proje haline getirmesini teşvik etmek, (8)Araştırmanın hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını belirlemek ve tezin düzenli olarak yazılmasını takip etmek, (9) Doktora programlarında öğrencinin yeterlik sınavının, tez önerisi savunmasının ve tez izleme toplantılarının gerçekleşmesini sağlamak.”
düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ÖZCAN YILDIZ’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvuruda özetle; doktora ilişik kesme işleminin iptalini ve en az iki yarıyıl ek süre verilmesini, Üniversitenin öğrencilere önceden bilgilendirme ve oryantasyon yapmasının sağlanmasını ve herhangi bir tebligat yapılmadan ilişik kesme işlemi yapılmayacak şekilde önlem alınmasını talep etmektedir.
11. İdarenin başvuranın iddialarına yönelik açıklamalarına bakıldığında;
11.1. Başvuranın 2018-2019 güz ve bahar ile 2019-2020 güz yarıyıllarında yüksek lisans dereceli doktora programı için öngörülen kredili dersler ile seminer dersinden başarılı olduğu, öğrencinin tamamladığı ulusal kredi sayısı göz önüne alındığında yüksek lisans dereceli öğrenci olarak derslerini tamamladığının açıkça görüldüğü,
11.2. Tıp Fakültesi mezunu olan öğrencilerin YÖK mevzuatı gereği yüksek lisans mezunu olarak kabul edildiği, lisans derecesi ile bütünleşik doktora programına kabul edilenler için mevzuat gereği öğrencinin lisans dereceli doktora öğrencisi olmasının mümkün olmadığı,
11.3. İlgili hükümler gereği Enstitü Yönetim Kurulunun 29.08.2024 tarih ve sayılı kararı ile öğrencinin ilişiğinin kesildiği, dolayısıyla ’ın doktora programını azami öğrenim süresi içerisinde (12 yarıyıl) tamamlayamadığı için ilişiğinin kesildiği, ek süre talebinin mevzuata uygun olmadığı için Üniversitenin Enstitü Yönetim Kurulunun 19.09.2024 tarih ve sayılı kararı ile uygun görülmediği anlaşılmaktadır.
12. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında;
12.1. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; İlgili Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Başvuru ve kabul” başlıklı 16’ncı maddesinde; hazırlık sınıfları hariç, on yarıyıl süreli lisans eğitimi alanların yüksek lisans derecesine sahip sayılacağı, ayrıca “Süre” başlıklı 17’nci maddesinde; genel olarak tez çalışmasını on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin ilişiğinin kesileceği,
12.2. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Süre” başlıklı 36’ncı maddesinde, doktora programının bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği yarıyıldan başlamak üzere, her yarıyıl için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup, azami tamamlama süresinin on iki yarıyıl olacağı açıkça düzenlenmiştir.
13. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca Tıp Fakültesi mezunu olan öğrencilerin yüksek lisans mezunu olarak kabul edildiğinin ve doktora programını azami öğrenim süresi içerisinde yani 12 yarıyıl içerisinde tamamlaması gerektiğinin açık olduğu dolayısıyla ilişik kesme işleminin iptali ve en az iki yarıyıl ek süre verilmesinin mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.
14. Üniversitenin öğrencilere önceden bilgilendirme ve oryantasyon yapmasının sağlanması hususundaki talebe bakıldığında; her öğrenciye tek tek tebliğ etmekten ziyade ilgili mevzuat düzenlemelerinin Resmi
Gazete’de ve Üniversitenin resmi internet adresinde yayımlanarak herkesin bilgisine ilan edilen hükümler olduğu, başvuranın bu hususu bilmediğine ilişkin iddiasının yerinde olmadığı, takip ve kontrol noktasında asıl sorumluluğun başvuranda olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca 8 numaralı paragrafta belirtildiği üzere
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Öğrenci Danışmanlığı ve Ders Verme Yönergesi’nde danışmanın görevleri açıkça sayılmış olup sayılan görevlerin sadece akademik olarak takip sorumluluğunu içerdiği görülmektedir.
15. Bu itibarla, ilgili mevzuat hükümleri gereğince Enstitü Yönetim Kurulunun 29.08.2024 tarih ve sayılı kararı ile öğrencinin ilişiğinin kesilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin, başvurana verdiği gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yetkili ve görevli mahkemelerde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERİSTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi