|
ÖZET: Bu karar, doktora programlarına kabulde yabancı dil puan şartının 55’ten 50’ye düşürülmesi talebini incelemektedir. Başvuranlar, mevcut düzenlemenin Anayasa’nın 13. ve 42. maddelerine aykırı olduğunu, çünkü yönetmelik ile eğitim hakkının sınırlandırıldığını iddia etmişlerdir. Ayrıca, doçentlik için yabancı dil puanının 65’ten 55’e indirilmesine rağmen, doktoraya girişte hâlâ 55 puan şartının aranmasının adaletsiz olduğunu belirtmişlerdir.
Değerlendirmede, Yükseköğretim Kurulu’nun yabancı dil puan şartını belirleme yetkisi olduğu ve bu şartın eğitim kalitesini artırmak amacıyla getirildiği vurgulanmıştır. Ayrıca, 50 puan alan aday ile 55 puan alan adayın dil seviyelerinin aynı olmasına rağmen, bu durumun genel bir eşitlik sağladığı ve başvuranların mağduriyetinin söz konusu olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurular reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 584-584 |sayi|86171061-101.07.05.99-E.86171061-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/9217 2018/ 9217
KARAR TARİHİ : 10/01/2019 |tarih|
RET KARARI
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : – Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı
– Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) Başkanlığı (Resen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Doktora programlarına alımlarda yabancı dil puan şartının 55’ten 50’ye düşürülmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 17/07/2018 17.7.2018
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 17- 25/ 07/ 2018 tarihleri arasında yapılan ve benzer iddia ve talepleri
içerdiğinden 09/ 08/ 2018 tarihli Birleştirme Kararıyla birleştirilerek incelenen 4 adet başvuruda, özetle;
1.1) Doktora alımlarında yabancı dil barajının 55 puan olmasından dolayı mağdur olunduğu ve
“araştırma görevlileri 50 dil puanıyla doktora yaparken” kendilerinin 55 puana maruz bırakıldıkları iddia edilmekte ve doçentlik alımlarında yabancı dil barajının 65’ten 55’e düşürülmesi karşısında doktora programlarına alımlarda da yabancı dil şartının 50’ye düşürülmesi talep edilmektedir .
1 / 131.2) Daha detaylı olarak başvuranların iddia ve taleplerine bakıldığında; Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin doktoraya giriş şartlarını düzenleyen 16/ 5. maddesi uyarınca doktora programlarına girişte yabancı dil koşulu olarak en az 55 puan aranmasının T .C. Anayasası’nın 42.
maddesinde yer alan eğitim hakkının ihlaline yol açtığı, şöyle ki söz konusu 42. maddede yer alan hükme göre, “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir .” hükmü uyarınca kanunla herhangi bir sınırlama getirilmeden yönetmelik hükmü ile eğitim hakkının sınırlandırılmasının Anayasa’nın 13. ve 42. maddelerine aykırı olduğu; söz konusu yabancı dil şartı nedeniyle doktora programına başvuru yapılamadığı; ayrıca TBMM tarafından 22/ 02/ 2018 tarihinde kabul edilen 7100 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5/ 2. maddesi ile değiştirilen 2547 sayılı Kanun’un 24/a- 2. maddesinde yer alan doçentliğe giriş şartlarını düzenleyen hükmüne göre doçentliğe giriş şartlarından olan 65 yabancı dil puanı şartının 55 puana indirilerek yeniden düzenlendiği, doçentliğe girişte dahi yabancı dil puanının 65 puandan 55 puana indirilmesine rağmen ve doçentliğe göre akademik olarak bir alt seviye olan doktoraya girişte hâlâ
55 yabancı dil puan şartının aranmasının hakkaniyete aykırı bir durum olduğu; ÖSYM’nin
yayımladığı yabancı dil sınav seviyelerini gösteren tabloya göre yabancı dil sınavından ( 50 ilâ 60)
puan aralığında puan alınması halinde bu puanların eşdeğer seviye olan “E” seviyesinde kabul edildiği, buna göre 50 puan alan aday ile 55 puan alan adayın yabancı dil seviyelerinin aynı olmasına rağmen yabancı dil sınavından 50 puan alan adayın doktoraya giriş yapamadığı oysaki 55 yabancı dil puanı olan bir adayın doktoraya giriş yaptığı da dikkate alındığında bunun adil olmadığı, eşitsizliğe yol açtığı; konuyla ilgili YÖK Başkanlığının 22/ 05/ 2018 tarihli ve “Doktora Başvurusu” konulu yazısında sadece yönetmelik maddelerine atıf yapılarak soyut ve genel nitelikte bilgi verildiği, taleplerinin karşılanmadığı, ÜAK Başkanlığının ise cevap dahi vermediği şeklindeki açıklama ve iddialar ile söz konusu Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin doktoraya giriş şartlarını düzenleyen 16/ 5. maddesinin yeniden gözden geçirilmesi, doçentliğe girişte aranan yabancı dil sınav şartının hafifletilmesi şeklindeki yeni durum karşısında doktoraya girişte aranan 55 yabancı dil puan şartının kaldırılması ve/veya hafifletilmesi talep edilmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 10/ 08/ 2018 tarihli ve sayılı yazısıyla Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı ile Üniversitelerarası Kurul Başkanlığından bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup
ÜAK Başkanlığının 13/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı yazısında, Kurumumuzun yazısının ilgisi nedeniyle gereği için YÖK Başkanlığına iletildiği görülmüştür .
2.1) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının 05/ 11/ 2018
tarihli ve sayılı cevabi yazısında; 20 Nisan 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde doktora programı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel problemleri, verileri geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma, analiz etme ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli becerileri kazandırmayı amaçlamakta, en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşmaktadır . Doktora çalışması sonunda hazırlanacak tezin, bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme, bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliklerinden en az birini yerine getirmesi gerekmektedir . Bu bağlamda, doktora öğrencilerinin gerek ders, gerekse tez aşamasında anadilleri dışında da bilimsel
2 / 13yayınları takip etmeleri önem arz etmekte ve asgari düzeyde yabancı dil bilmeleri beklenmektedir .
Özellikle tez aşamasında öğrencilerin yabancı dil sorunlarının, tez çalışmasındaki verimliliği düşürdüğü bilinmektedir . Ayrıca, 1 Temmuz 1996 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinde de doktora programlarına başvuruda istenen asgari yabancı dil puanı 55 olarak belirlenmiş olup, söz konusu baraj puanı 20 Nisan 2016 tarihli yönetmelikte de değiştirilmemiştir .
Doktora programları, yüksek lisans programlarından farklı olarak daha çok öğretim üyesi yetiştirmeye yönelik programlardır . Dolayısıyla, doktora sonrası süreçte ve akademik yükseltmelerde yabancı dil bilgisi aranmaktadır . Ayrıca, yabancı dil bilgisinin uluslararası bildiri, makale, proje, seminer, konferans gibi akademik faaliyetleri artırmaya önemli katkı sağlayacağı açıktır .
Bu nedenlerle; 17/ 07/ 2018 ile 25/ 07/ 2018 tarihleri arasında kurumunuza yapılan başvurulardaki
“doktora alımlarında yabancı dil barajının 55 puan olmasından dolayı mağdur olunduğu ve araştırma görevlileri 50 yabancı dil puanıyla doktora yaparken kendilerinin 55 puana maruz bırakıldıkları iddiaları ve doçentlik alımlarında da dil barajının 65’ten 55’e düşürüldüğü açıklamaları, bu nedenle doktora programlarına alımlarda dil şartının 50 olarak belirlenmesi” hususlarına ilişkin yazınız 17/ 10/ 2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelenmiş ve söz konusu talep uygun görülmemiştir .
Diğer taraftan; 31/ 07/ 2008 tarih ve 26953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak
Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in 2. maddesi uyarınca devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına yapılacak atamaları kapsamaktadır . Bu Yönetmelik kapsamındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda 6/ 1-b maddesi uyarınca “Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda ALES’ten en az 70, Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavından en az 50 puan veya eşdeğerliği kabul edilen bir sınavdan bu puan muadili bir puan almış olmak” gerekmektedir . Ancak Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 1. maddesi, yükseköğretim kurumlarında yürütülen yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik programlarından oluşan lisansüstü eğitim ve öğretimi düzenlemektedir . İlgili Yönetmeliğin kapsam ve hükümlerinin yükseköğretim bünyesinde yapılan kadro ve bu işlemlere bağlı olarak düzenlenen işlemlerden farklı olduğu; birbirinden farklı düzenlemeleri taşıyan hukuken aynı statüdeki iki yönetmelikten Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği daha genel statüde iken Öğretim Üyesi
Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle
Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin atama işlemleri ve bu kapsamda yapılacak işlemlere uygulanmak üzere özel olarak yürütüldüğü hususları açıktır .
Bunun dışında Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından belirlenen öncelikli alanlarda araştırma görevlisi kadrosuna atananlara lisansüstü eğitim yaptırılması ve diğer hususları düzenlemek amacıyla 13/ 04/ 2017 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında uygun bulunan “Öncelikli Alanlardaki
Araştırma Görevlisi Kadrolarına Atananların Lisansüstü Eğitimleri ile Diğer Hususlara İlişkin Usul ve Esaslar” uyarınca lisansüstü için başvuru yapacakların YÖKDİL, ÜDS, KPDS, YDS veya eşdeğerliği ÖSYM tarafından belirlenen yabancı dil sınavlarından birinden en az 55 puan alınması şartına 25/ 07/ 2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında karar verilmiş, bu karar doğrultusunda lisansüstü eğitim tercih ve yerleştirme işlemleri gerçekleştirilmiştir . 07/ 02/ 2018
3 / 13tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararında yer alan 50 puan dil şartı ise yüksek lisans eğitimi
için baraj olarak kabul edilmiştir . Başkanlığımız tarafından yapılan 09/ 02/ 2018 tarihli lisansüstü eğitim yerleştirme sonuçlarının incelenmesinde de anlaşılacağı üzere, doktora programı için yerleştirilen araştırma görevlilerinin minimum dil puanlarının 55 olduğu görülecektir . Ayrıca eğitim dili İngilizce olan üniversitelerimiz için de gereken minimum dil puanı üniversite senatoları tarafından belirlenmiş olan dil puanı ile aynıdır .”
3) Kurumumuzun Gönderme Kararlarına cevaben;
3.1) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının 22/ 05/ 2018
tarihli ve sayılı yazısında; “26 Kasım 2014 tarih ve 29187 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Kurulması ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 28 inci maddesinin c fıkrasında; “… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir .” hükmü yer almaktadır .
Söz konusu Kanun maddesi uyarınca lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerini, çıkarılacak yönetmelikle belirleme yetkisi Kurulumuza verilmiş ve tüm üniversiteler ile
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının da görüşleri de alınarak lisansüstü programların kalitesini artırmak amacıyla 20/ 04/ 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği ile lisansüstü programlar için AKTS kredileri yeniden tanımlanmış ve azami süreler belirlenmiştir .
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44 üncü maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak hazırlanan
20.04.2016 tarih ve 29690 Sayılı Resmi Gazetene yayımlanan Lisansüstü Eğitim Öğretim
Yönetmeliği’nin; Doktora Programı Başvuru ve Kabul bölümünün 16. maddesinde; … ( 2) Doktora programına öğrenci kabulünde anadilleri dışında Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az
55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu
puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verilir .
3… Ancak temel tıp bilimlerinde doktora programına öğrenci kabulünde, anadilleri dışında
Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verilir …” hükmü yer almakta olup, konu ile ilgili olarak Kurulumuz tarafından doktora programına başvuru ve kabul şartlarının değiştirilmesine ilişkin herhangi bir çalışma bulunmamaktadır .”
3.2) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının 27/ 07/ 2018
tarihli ve sayılı yazısında; “ 2547 sayılı Kanunu’nun 44 üncü maddesinin (c) fıkrasında (Değişik : 19/ 11/ 2014- 6569/ 28 md .) ‘ …lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir .’ hükmü yer almaktadır .
.
4 / 13Doktora eğitimi 20.04.2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılmakta olup, söz konusu
Yönetmeliğin “Başvuru ve Kabul” Bölümünün 16. Maddesinde 1) Doktora programına başvurabilmek için adayların; a) Tezli yüksek lisans diplomasına sahip olmaları ve ALES’ten başvurduğu programın puan türünde 55 puandan az olmamak koşuluyla ilgili senato kararı ile belirlenecek ALES puanına sahip olmaları gerekir … 2) Doktora programına öğrenci kabulünde anadilleri dışında Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verilir . 3)… Ancak temel tıp bilimlerinde doktora programına öğrenci kabulünde, anadilleri dışında Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verilir …’ hükümleri yer almaktadır .” şeklindeki açıklamaların hem Kurumumuza hem de başvurana iletildiği görülmüştür .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
4.1) “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13’üncü maddesine göre; “Temel hak ve
hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir . Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz .
4.2) “II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesine göre; “Kimse, eğitim ve
öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…”
4.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine
göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
4.4) “E. Yükseköğretim kurumları ve üst kuruluşları” “1. Yükseköğretim kurumları” başlıklı
130’uncu maddesine göre; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur …”
4.5) “2. Yükseköğretim üst kuruluşları” başlıklı 131’inci maddesine göre; “Yükseköğretim
kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim
5 / 13kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların
kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur .”
5) 29/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
6) 06/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
6.1) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde tanımlandığı üzere; “Doktora : Lisansa dayalı en az
altı veya yüksek lisans veya eczacılık veya fen fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlığa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir .”
6.2) “Amaç” başlıklı 4’üncü maddesine göre; yükseköğretimin amaçlarından biri,
“Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmaktır .”
6.3) “Ana ilkeler” başlıklı 5’inci maddesine göre; “Yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini
sağlayacak önlemler alınır .”
6.4) “Yükseköğretim Kurulu” başlıklı 6’ncı maddesine göre; “Yükseköğretim Kurulu, tüm
yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur .”
6.5) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri : ” başlıklı 7’nci maddesinin (a) ve (ı) fıkrasına göre;
“Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim – öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak,” ve
“Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak,” Kurulun görevleri arasında sayılmıştır .
6.6) “Üniversitelerarası Kurul : ” başlıklı 11’inci maddesinin (b) fıkrasının üçüncü ve beşinci
bentlerine göre; “( 3) Üniversitelerin tümünü ilgilendiren eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak veya görüş bildirmek, … ( 5) Doktora ile ilgili esasları tespit etmek ve yurt dışında yapılan doktoraları, doçentlik ve profesörlük unvanlarını
6 / 13değerlendirmek,” Kurulun görevleri arasında sayılmıştır .
6.7) “Doçentlik ve atama” başlıklı 24’üncü maddesinin (Değişik : 22/ 2/ 2018- 7100/ 5 md.) (a)
fıkrasının ikinci bendine göre; “Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek .” doçentlik başvuruları için aranacak şartlar arasında sayılmıştır . Maddenin değişiklik öncesi “Doçentlik sınavı : ” başlıklı haliyle (b) fıkrasının üçüncü bendine göre; “Yükseköğretim Kurulunun belirlediği kıstaslar çerçevesinde yapılan merkezi yabancı dil sınavında başarılı olmak . Bu sınavın, adayın bilim dalı ile ilgili olması şartı aranmaz . Bilim alanı bir yabancı dille ilgili olanlar bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek zorundadırlar .”
6.8) “Araştırma görevlileri” başlıklı 33’üncü maddesine göre; “(Değişik : 17/ 8/ 1983 – 2880/ 16
md .) a) (Değişik : 12/ 8/ 1986 – KHK 260/ 3 md .) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır . Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer .(Ek cümle : 21/ 4/ 2005 – 5335/ 10 md .) Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler . Lisans üstü eğitim – öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri ile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak nitelikler ve diğer hususlar Yükseköğretim
Kurulunca tespit edilir .”
6.9) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve
sınavlar : ” başlıklı 44’üncü maddesinin (c) (Değişik : 19/ 11/ 2014- 6569/ 28 md.) fıkrasına göre;
“… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir .”
6.10) “Lisans üstü öğretim : ” başlıklı 50’nci maddesinin (a) ve (d) bendine göre ise, “Lisans
düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve
Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler .” ve “Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilirler .”
7) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 2’nci maddesine göre; “(Değişik :
20/ 3/ 1997-KHK- 570/ 15 md .) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, … ve 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta olan personelden, (kadro karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalışan personel dâhil), Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel
Başkanlığınca müştereken belirlenen dillerden yine bu iki kurum tarafından tespit olunan esas ve usuller çerçevesinde yapılan yabancı dil seviye tespiti sonunda her bir dil için (A) düzeyinde başarılı olanlara 1500, (B) düzeyinde başarılı olanlara 600, (C) düzeyinde başarılı olanlara 300 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı geçmemek üzere Cumhurbaşkanı
7 / 13kararı ile belirlenecek miktarlarda aylık yabancı dil tazminatı ödenebilir .”
8) 04/ 01/ 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yabancı Dil Bilgisi
SeviyeBelirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Yabancı dil seviyesi” başlıklı 11’inci maddesine göre; “Adayların, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavında aldıkları puanlara göre yabancı dil bilgisi seviyeleri; a) 90- 100 arasında puan alanlar (A) seviyesinde, b) 80- 89 arasında puan alanlar (B) seviyesinde, c) 70- 79 arasında puan alanlar (C) seviyesinde, ç) 60- 69 arasında puan alanlar (D) seviyesinde, d) 50- 59 arasında puan alanlar (E) seviyesinde kabul edilir .”
9) 20/ 04/ 2016 tarihli ve 29690 sayılı Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin;
9.1) “Doktora Programı” “Genel esaslar” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasına göre;
“Doktora programı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel problemleri, verileri geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma, analiz etme ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli becerileri kazandırır .”
9.2) “ Başvuru ve kabul” başlıklı 16’ncı maddesinin beşinci fıkrasına göre; “Doktora programına
öğrenci kabulünde anadilleri dışında Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya
ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verilir .”
10) 15/ 04/ 2018 tarihli ve 30392 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği’nin
“ Başvuru zamanı, şartları ve usulleri” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendine göre; “Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak, doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek,” doçentlik başvurusu şartları arasında sayılmıştır . Bir önceki 07/ 02/ 2015 tarihli ve 29260 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doçentlik
Sınav Yönetmeliğinin “ Başvuru zamanı ve şartları” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendine göre; “Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az altmış beş puan veya uluslararası geçerliliği Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan alınmış olması; doçentlik bilim alanı belli bir yabancı dille ilgili olanların bu sınavı başka bir yabancı dilde sağlaması,” doçentlik başvurusu şartları arasında sayılmıştır .
11) 13/ 10/ 1984 tarihli ve 18544 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Öğrenim
Görenlerden Öğretim Yardımcısı Kadrolarına Atanacakların Hak ve Yükümlülükleri ile Tıpta
.
8 / 13Uzmanlık Öğrencilerinin Giriş Sınavları Hakkında Yönetmeliğin;
11.1) “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesine göre; “ 2547 sayılı Kanunun 50. ve 65.
maddelerine göre Üniversitelerarası Kurul tarafından hazırlanan bu yönetmelik, lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğrenim kurumlarında yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik veya tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenlerden geçici olarak öğretim yardımcılığı kadrolarına atanacakların hak ve yükümlülükleri ile tıpta uzmanlık öğrencilerinin giriş sınavları hakkındaki usul ve esasları düzenler .”
11.2) “Atanma Şartları” başlıklı 3’üncü maddesine göre; “Tıpta uzmanlık öğrencilerinin
“Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği”nin 13. ve 14. maddelerinde gösterilen değerlendirmeler esas alınarak bir jüri tarafından yapılacak yabancı dil ile bilim sınavında başarılı olmaları gerekmektedir .
Jüriler ilgili fakültelerin yönetim kurullarının teklifi ve rektörün onayı ile kurulur . Tıpta uzmanlık öğrencileri ile yüksek lisans, sanatta yeterlik ve doktora öğrencilerinin öğretim yardımcılığı kadrolarına atanmaları 2547 sayılı kanunun 50. maddesi esaslarına uyulmak kaydıyla aynı kanunun
2880 sayılı kanunla değişik 33. maddesindeki usule göre yapılır .”
12) 23/ 05/ 1997 tarihli ve 22997 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bir Üniversite Adına Bir
Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesine göre; “Yüksek Lisans kademesinde, lisansüstü eğitim-öğretim gören adayların doktora eğitim-öğretimine devamları konusu, eğitim – öğretimi sağlayan üniversite tarafından kararlaştırılır .”
13) 09/ 11/ 2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak
Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “ Genel şartlar” başlıklı 6’ncı maddesinin ilgili fıkralarına göre; ( 1) Bu Yönetmelik kapsamındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda; … b) ALES’ten en az 70, Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavından en az 50 puan veya eşdeğerliği kabul edilen bir sınavdan bu puan muadili bir puan almış olmak gerekir . Merkezi sınav muafiyetinden yararlanmayı talep edenlerin ön değerlendirme ve nihai değerlendirme aşamalarında ALES puanı 70 olarak kabul edilir… ( 2) Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarındaki öğretim görevlisi kadroları hariç olmak üzere üniversite ve yüksek teknoloji enstitüleri, senato kararıyla, bu Yönetmelikte belirlenen ALES ve yabancı dil puan barajlarının üzerinde bir puanı asgari puan olarak belirleyebilirler .”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Başvuranların iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuruların reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9 / 1315) Kurumumuza yapılan benzer talepli başvurularda, doktora programlarına öğrenci alımlarında
yabancı dil puan şartının 55’ten 50’ye düşürülmesinin talep edildiği; kanunla herhangi bir sınırlama getirilmeden yönetmelik hükmü ile eğitim hakkının sınırlandırıldığı ve bunun Anayasa’nın 13. ve 42.
maddelerine aykırı olduğu, doçentliğe girişte dahi yabancı dil puanının 65 puandan 55 puana indirilmesine rağmen doçentliğe göre akademik olarak bir alt seviye olan doktoraya girişte hâlâ 55 yabancı dil puan şartının aranmasının hakkaniyete aykırı bir durum olduğu, ÖSYM’nin yayımladığı yabancı dil sınav seviyelerini gösteren tabloya göre yabancı dil sınavından ( 50 ilâ 60) puan aralığında puan alınması halinde bu puanların eşdeğer seviyesi olan “E” seviyesinde kabul edildiği, buna göre 50 puan alan aday ile 55 puan alan adayın yabancı dil seviyelerinin aynı olmasına rağmen yabancı dil sınavından 50 puan alan adayın doktoraya giriş yapamadığı, araştırma görevlilerinin 50 yabancı dil puanıyla doktora yaptığı ve söz konusu yabancı dil şartı nedeniyle doktora programına başvuru yapılamadığı şeklinde iddiaların olduğu görülmüştür .
16) Başvuranların talep ve iddiaları ile konuyla ilgili mevzuat ve idarenin açıklamaları birlikte
değerlendirildiğinde; öncelikle mevcut duruma bakıldığında, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisansa dayalı en az dört yarıyıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretim olan doktora programına öğrenci kabulünde, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği çerçevesinde anadilleri dışında Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan alınmasının zorunlu olduğu, hatta bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verileceği düzenlenmiştir .
17) Başvuranlar ise kanunla herhangi bir sınırlama getirilmeden yönetmelik hükmü ile eğitim
hakkının sınırlandırıldığı ve bunun Anayasa’nın 13. ve 42. maddelerine aykırı olduğu iddiasında olup Anayasa’nın söz konusu maddelerine bakıldığında, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa’nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceğinin ve kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağının ve öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edileceğinin hüküm altına alındığı, diğer yandan çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere yükseköğretim kurumlarının kurulacağının ve bu kurumlardaki öğretimi planlamak ile eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak üzere Yükseköğretim Kurulu’nun kurulacağının da yine Anayasa’da hüküm altına alındığı; bu çerçevede 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile imkân ve fırsat eşitliği çerçevesinde yükseköğretimin amacının yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak , bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmak olarak belirlendiği ve lisansüstü eğitimin usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceğinin ve yükseköğretim kurumlarında doktora yapmak isteyenlerin, yükseköğretim kurumlarınca usulüne
10 / 13göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçileceğinin de
hüküm altına alındığı açık olup başvuranların “kanunla herhangi bir sınırlama getirilmeden yönetmelik hükmü ile eğitim hakkının sınırlandırıldığı” şeklindeki iddialarının aksine başvurulara konu doktora programlarına öğrenci alımında yabancı dil şartı aranmasının, Anayasal bir kurum olan
Yükseköğretim Kurulu tarafından, yine Anayasa’da belirlenen amaçlar doğrultusunda
Yükseköğretim Kanunu ile kendisine verilen yetki çerçevesinde yönetmelikle belirlemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir .
18) Diğer yandan, başvuranların iddia ettiği üzere imkân ve fırsat eşitliğine aykırı bir durumun da
söz konusu olmadığı değerlendirilmiştir; şöyle ki aranması gerekenin mutlak eşitlik olmayıp nispi eşitlik olduğu; yani özdeş konumda olanların aynı kurallara tabi olmasının aranacağı, bunun dışında mutlak bir eşitliğin aranamayacağı, başvurular açısından ise önceden belirlenmiş ve duyurulmuş olan kuralları, şartları sağlayan herkesin doktora yapma konusunda eşit imkân ve fırsatlara sahip olmasının yeterli olacağı değerlendirilmiş ve bu açıdan da doktora programlarına öğrenci alımlarında yabancı dil puanı olarak 55 puanın belirlenmesinde eşitliğe aykırılık olmadığı kanaatine varılmıştır .
Bu çerçevede, başvuranların yabancı dil şartı nedeniyle doktora programına başvuru yapamadıkları ve mağdur oldukları iddialarının da söz konusu şartın sadece başvuranlara değil, bir doktora programına girmek isteyen herkese eşit şekilde uygulanması karşısında yerinde olmadığı değerlendirilmiştir .
19) Başvuranların diğer bir iddiasının ise araştırma görevlilerinin 50 yabancı dil puanıyla doktora
yaptıklarına ilişkin olduğu, bu iddianın bir kaynağının YÖK Yürütme Kurulu’nun 07/ 02/ 2018 tarihli ve 6 sayılı kararıyla öğretim üyeleri dışındaki araştırma görevlilerinin lisansüstü programlara müracaatlarında istenilen dil puanının 50 olmasından ve bir diğer kaynağının da yukarıda 13 nolu paragrafta yer verildiği üzere Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak
Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğe göre bu şekilde yapılacak atamalarda 50 yabancı dil puan şartı olmasından kaynaklandığı anlaşılmış olup bu hususlar YÖK Başkanlığına sorulduğunda söz konusu 07/ 02/ 2018 tarihli Yürütme Kurulu kararında yer alan 50 yabancı dil puan şartının yüksek lisans eğitimi için baraj olarak kabul edildiği; söz konusu Yönetmeliğin kapsam ve hükümlerinin ise yükseköğretim bünyesinde yapılan atamalara ilişkin olduğu, bu Yönetmeliğin öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atama işlemlerinde uygulanmak üzere özel olarak yürütüldüğü, 55 yabancı dil puan şartının belirlendiği Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin ise lisansüstü eğitim ve öğretimi düzenlediği ve genel bir statüde olduğu, birbirinden farklı düzenlemeleri taşıyan hukuken ayrı statülerdeki iki yönetmeliğin söz konusu olduğu açıklanmıştır . Bu açıklamalarla birlikte söz konusu Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine göre yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde herhangi bir yabancı dil puan şartı olmadığı halde yüksek lisans yaparken araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi olarak atanacak birinden 50 yabancı dil puan şartı aranacağı açık olup söz konusu kişinin sonrasında doktora eğitimine devam etmek istemesi halinde ise doktora programına kabul için gerekli şartların sağlanması beklenecektir . Bu doğrultuda YÖK
Başkanlığı tarafından yapılan 09/ 02/ 2018 tarihli lisansüstü eğitim yerleştirme işlemlerinde, doktora programı için yerleştirilen araştırma görevlilerinin yabancı dil puanlarının asgari 55 olduğu
Kurumumuza gönderilen 2018 Şubat Öncelikli Alan Yerleştirme Sonuçlarında görülmüş olup ayrıca
11 / 13Öncelikli Alanlardaki Araştırma Görevlisi Kadrolarına Atananların Lisansüstü Eğitimleri ile Diğer
Hususlara İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca lisansüstü için başvuru yapacakların en az 55 yabancı dil puan olması şartına 25/ 07/ 2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında karar verildiği ve lisansüstü eğitim tercih ve yerleştirme işlemlerinin bu şekilde gerçekleştirildiği açıklanmış olup bu hususta hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
20) ÖSYM’nin yayımladığı yabancı dil sınav seviyelerini gösteren tabloya göre yabancı dil
sınavından 50 ilâ 60 puan aralığında puan alınması halinde bu puanların eşdeğer seviye olan “E” seviyesinde kabul edildiği, buna göre 50 puan alan aday ile 55 puan alan adayın yabancı dil seviyelerinin aynı olmasına rağmen yabancı dil sınavından 50 puan alan adayın doktoraya giriş yapamadığı şeklindeki iddiaları değerlendirildiğinde söz konusu yabancı dil seviyelerinin, 275 sayılı
KHK’nın 2’nci maddesi ile Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen kapsama dâhil personele ödenecek yabancı dil tazminatının tespiti için belirlendiği, yukarıda açıklanan öğretim elemanı kadrolarına atamalara ilişkin yönetmelikte olduğu gibi özel bir duruma ilişkin olan bu düzenlemenin de genel bir duruma uygulanamayacağı açık olduğundan bu hususta da hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
21) Bir diğer iddia ise 2547 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik ile doçentliğe giriş şartlarından olan
65 yabancı dil puanı şartının 55 puan olarak belirlenmesiyle doçentliğe girişte dahi yabancı dil
puanının 65 puandan 55 puana indirilmesine rağmen ve doçentliğe göre akademik olarak bir alt seviye olan doktoraya girişte hâlâ 55 yabancı dil puan şartının aranmasının hakkaniyete aykırı bir durum olduğu şeklinde olup söz konusu değişikliğin yapıldığı 7100 sayılı Yükseköğretim Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinin gerekçesine bakıldığında, yükseköğretim kurumlarının akademik yükseltme ve atamalarda kendi misyonları, gelişmişlik düzeyleri ve stratejileri kapsamında, Kanunda belirlenen asgari koşulların üzerinde kriterler koyabilecekleri ve kendi marka değerlerini oluşturabilecekleri değerlendirilerek özellikle Doğu ve Güney Doğu Anadolu’daki üniversitelerin öğretim üyesi bulmasını engelleyen hususların azaltılmasının hedeflendiği görülmüş olup bahse konu düzenlemenin doktora alımları için emsal olamayacağı değerlendirilmiştir .
22) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçeler
çerçevesinde, özellikle de Anayasa’da belirlendiği üzere çağdaş bir eğitim-öğretimin gereği olarak ülkemizde yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapılabilmesi için doktora programlarına öğrenci alımlarında yabancı dil şartının asgari 55 puan olarak belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı ve böylelikle başvuranların, doktora programlarına alımlarda yabancı dil puan şartının 50’ye düşürülmesi taleplerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır .
B. İYİ YÖNETİM İLKELERİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
23) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
12 / 13Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin YÖK Başkanlığı tarafından süresinde olmasa da
gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak başvuranlara verilen gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, böylelikle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı; daha da önemlisi ÜAK Başkanlığının konuyla ilgili bilgi-belge talebine, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunuyla kendisine verilen görevler çerçevesinde cevap vermesi gerekirken söz konusu yazıyı YÖK Başkanlığına yönlendirmekle yetindiği, bu nedenle “kanunlara uygunluk”, “hesap verebilirlik” “kararların gerekçeli olması” gibi ilkelere uymadığı anlaşılmış olup; idarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre,
Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURULARIN REDDİNE;
Kararın başvuranlar ile YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA ve
ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi