|
ÖZET: Bu karar, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nda doktora yeterlik komitesinin süresinin dolması ve bu durumun yönetmeliklere uygun olarak yenilenmemesi üzerine yapılan bir başvuruya ilişkindir. Başvuran, komitenin yeniden oluşturulması talebinin, yönetmeliklerde süre kısıtlaması olmaması gerekçesiyle reddedildiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın iddiaları ve idarenin yanıtları incelendiğinde, komite üyelerinin görev süresinin iki yıl olarak belirlendiği ve bu sürenin dolduğu tespit edilmiştir.
Kararda, mevcut yönetmeliklerin ve ilgili mevzuatın incelenmesi sonucunda, doktora yeterlik komitesinin üyelerinin belirlenmesinin Enstitü Yönetim Kurulu’na ait olduğu, Anabilim Dalı’nın ise bu üyeleri önerme görevini üstlendiği vurgulanmıştır. Ayrıca, komitenin süresinin dolması nedeniyle yeni bir komite oluşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, Enstitü Yönetim Kurulu’na, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı doktora yeterlik komitesi üyelerinin makul sürede belirlenmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/9706-S.20.14399
BAŞVURU NO : 2020/1434
KARAR TARİHİ : 04/06/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim
Dalı ‘Doktora Yeterlik Komitesi’ hk.
BAŞVURU TARİHİ : 22/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu 24/01/2020 tarihli başvuruda, özetle; Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve
Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalıştığını, akademik unvanı ve kadro unvanının
. olduğunu, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nda 02/06/2017 tarihinde iki yıllığına oluşturulmuş ‘Doktora Yeterlik Komitesi’nin süresi dolduğu halde yeniden oluşturulması talebini içeren dilekçesinin idarece yönetmelikte herhangi bir süre belirtilmediği gerekçe gösterilerek reddedildiğini, Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nda doktora yeterlik sınav jürilerini belirlemek, yeterlik sınavlarını düzenlemek ve yürütmek amacıyla oluşturulan “Doktora Yeterlik Komitesi” üyelerinin 29/05/2017 tarihli Türk Dili ve
Edebiyatı Anabilim Dalı Kurulu kararıyla önerildiğini ve 02/06/2017 tarihli Sosyal Bilimler
Enstitüsü Yönetim Kurulu Kararıyla onaylandığını, her iki kararda da “iki yıl süre ile” ibaresi bulunduğunu, doktora yeterlik komitelerinin nasıl oluşturulacağının YÖK Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin 19/3. maddesi ile ÇOMÜ Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği’nin 51/3. maddesinde açıklandığını, yönetmeliklerde komitenin görev süresine dair herhangi bir açıklama yapılmadığını, ancak uygulamada ve Sosyal Bilimler Enstitüsü
Müdürlüğü’nün gönderdiği bilgilendirme yazısında bu sürenin iki yıl olduğunun anlaşıldığını, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanlığı’nın Komitenin yeniden oluşturulması talebini reddeden yazısında ise yönetmeliklerde herhangi bir süre kısıtlamasının olmadığının belirtildiğini, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve
Edebiyatı Bölümü’ne 22/06/2017 yılında doçent olarak atandığını, göreve başladığında bu komitenin yeni atanmış olduğunu, kuruma dışarıdan yeni gelen öğretim üyeleri ile unvan bakımından yükselen öğretim üyelerinin bu komitede görev alamadıklarını, uygulamada öğrenci danışmanlarının öğretim üyeleri tarafından önerilen jüri üyelerinin mevcut komite tarafından karara bağlandığını, örneğin bir doçentin önerdiği jüri üyelerinin, unvan bakımından daha altta olan ve mevcut komitede görev alan dört Dr. Öğr. Üyesi tarafından onaylandığını, bunun liyakat ilkelerine ve hakkaniyete aykırı olduğunu, YÖK Kanunu 21. Maddede “bölüm başkanı, bölümün her düzeyde eğitim-öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumludur.” denildiğini, komite üyeleri belirlenirken liyakat ve unvana uygun olarak belirlenmesinde kamu yararı bulunduğunu, süre bakımından yönetmeliklerde bir ibarenin olmamasının komitenin süresiz yetkilendirilmesi anlamına gelmeyeceğini, mevcut durumun Anayasa’nın demokratik ruhuna ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğunu ifade etmekte, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanlığı’na verdiği 06/01/2020 tarihli dilekçesine istinaden 17/01/2020 tarih ve 1 sayılı yazısında idarece işlem tesis edilmesi gerektiği halde hareketsiz kaldığı işlemin iptalini ve komitenin demokratik esaslara dayanarak, belirli bir süre gözetilerek ve liyakat ilkelerine bağlı bir biçimde yeniden oluşturulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 30/03/2020 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü’nün 10/4/2020 tarih ve E. sayılı yazısı ve eklerinde özetle; “…Yeterlik Komite Üyelerinin seçimine dayanak teşkil eden 20 Nisan 2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı’nın
Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin 19. Maddesinin 3.bendi açıklanmış,
02 Mayıs 2017 tarih ve 30054 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Çanakkale
Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 51. Maddesi uyarınca
Enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı beş kişilik doktora yeterlik komitesinin Dr. Öğr.
Üyesi , Dr. Öğr. Üyesi , Dr. Öğr. Üyesi
, Dr. Öğr. Üyesi isimli öğretim görevlilerinden oluştuğu, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nın mevcut Doktora Yeterlik komitesi; İlgili Anabilim
Dalının 29.05.2017 tarih ve sayılı Anabilim Dalı önerisi ile alınan 02.06.2017 tarih ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile kurulmuştur. Anabilim Dalı Kurul Kararında da Anabilim Dalı Doktora Yeterlik Komitesinin iki yıllığına kurulması teklif etmiş Enstitümüz de ilgili Komiteyi iki yıllığına kurmuştur. 05.09.2019 tarihli ve
E. sayılı ve 11.09.2019 tarih ve E sayılı Anabilim Dalı Doktora
Yeterlik Komitesi Güncellenmesi konulu yazılarımıza Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim
Dalı’ndan cevap gelmemiş olup 25.12.2019 tarihli ve -E. sayılı
Doktora Yeterlik Komitelerinin Güncellenmesi ve Yeni Kurulan doktora Programlarında
Doktora Yeterlik Komitelerinin Oluşturulması konul dağıtımlı yazımıza Türk Dili ve Edebiyatı
Anabilim Dalından 30.12.2019 tarih ve E. sayılı yazı ile cevap vermiş olup; ilgili yönetmelik maddelerinde süre geçmediği için Doktora Yeterlik Komitesini yenilemeyeceğini
Enstitümüze bildirmiştir. Yeterlik Komitesi üyelerinin seçiminde ilgili anabilim dalı kurulunun önerdiği Doktora Yeterlik Komitesi üyelerini Enstitü Yönetim Kuruluna alınmaktadır.
Enstitümüzün Doktora Yeterlik Komitesi üyelerini belirlenmesi ile ilgili yönergesi veya uygulama ilkesi bulunmamaktadır.
Mevcut Doktora Yeterlik Komitesinden önceki Doktora Yeterlik Komitesi 29/12/2014 tarih ve sayılı Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Kurul önerisi ile alınan 26.12.2014 tarih ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile alınmıştır. ” denilerek gerekli açıklamalar yapılmış ve ilgili belgeler iletilmiştir.
3. Kurumumuzun 30/03/2020 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 28/4/2020 tarih ve E.
sayılı yazısı ve eklerinde özetle; “Yükseköğretim kurumlarında lisansüstü eğitim 20 Nisan
2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir. Adı geçen Yönetmeliğin doktora programlarında Yeterlik Sınavı başlıklı 19.maddesi 3.fıkrasında “Yeterlik sınavları, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından önerilen ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurar. Sınav jürisi en az ikisi kendi yükseköğretim kurumu dışından olmak üzere, danışman dahil beş öğretim üyesinden oluşur. Danışmanın oy hakkı olup olmadığı hususunda ilgili yönetim kurulu karar verir. Danışmanın oy hakkı olmaması durumunda jüri altı öğretim üyesinden oluşur. Yeterlik sınavı toplantıları öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır.” hükmü yer almaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 18 b/5 maddesi uyarınca öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek yükseköğretim kurumlarının ilgili kurullarına ait bulunmaktadır. Adı geçen kişinin
Kurulumuza bir CİMER başvurusu yaptığı anlaşılmış olup başvuruya ilişkin Hukuk
Müşavirliğinden iletilen yazışma örnekleri ekte sunulmaktadır. Konuya ilişkin uyuşmazlıkların ilgili yükseköğretim kurumu tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.” denilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmünü amirdir.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü amirdir.
6. 04/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun; 6.1. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesi; “… d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur. … f) Enstitü: Üniversitelerde ve fakültelerde birden fazla benzer ve ilgili bilim dallarında lisans üstü, eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama yapan bir yükseköğretim kurumudur. k) Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, birbirini tamamlayan veya birbirine yakın anabilim ve anasanat dallarından oluşan; fakültelerin ve yüksekokulların eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama birimidir.
Anabilim dalı ve anasanat dalları bilim ve sanat dallarından oluşur. Yükseköğretimdeki çeşitli birimlerin ortak derslerini vermek üzere rektörlüğe bağlı bölümler de kurulabilir. … m)
(Değişik: 22/2/2018-7100/2 md.) Öğretim Üyeleri: Yükseköğretim kurumların da görevli profesör, doçent ve doktor öğretim üyeleridir. (1) Profesör: En yüksek düzey de ki akademik unvana sahip kişidir. (2) Doçent : Üniversitelerarası Kurul tarafından verilen doçentlik akademik unvanına sahip kişidir . (3) Doktor Öğretim Üyesi: Doktora çalışmalarını başarı ile tamamlamış, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya
Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olan akademik unvana sahip kişidir.” hükmünü; 6.2. “Yükseköğretim Kurulunun Görevleri” başlıklı 7’nci maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendi; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” hükmünü; 6.3. “Fakülte Kurulu” başlıklı 17’nci maddesi; “a. Kuruluş ve işleyişi: Fakülte kurulu, dekanın başkanlığında fakülteye bağlı bölümlerin başkanları ile varsa fakülteye bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden ve üç yıl için fakültedeki profesörlerin kendi aralarından seçecekleri üç, doçentlerin kendi aralarından seçecekleri iki, doktor öğretim üyelerinin kendi aralarından seçecekleri bir öğretim üyesinden oluşur. (1) Fakülte kurulu normal olarak her yarı yıl başında ve sonunda toplanır. Dekan gerekli gördüğü hallerde fakülte kurulunu toplantıya çağırır. b. Görevleri: Fakülte kurulu akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakültenin, eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ve bu faaliyetlerle ilgili esasları, plan, program ve eğitim – öğretim takvimini kararlaştırmak, (2)
Fakülte yönetim kuruluna üye seçmek, (3) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.
“Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinin (b) fıkrası; “…(5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek.” hükmünü; 6.4. ‘Organlar’ başlıklı 19’uncu maddesi; “a. Enstitünün organları, enstitü müdürü, enstitü kurulu ve enstitü yönetim kuruludur. b. Enstitü müdürü, üç yıl için ilgili fakülte dekanının önerisi üzerine rektör tarafından atanır. Rektörlüğe bağlı enstitülerde bu atama doğrudan rektör tarafından yapılır. Süresi biten müdür tekrar atanabilir. Müdürün, enstitüde görevli aylıklı öğretim elemanları arasından üç yıl için atayacağı en çok iki yardımcısı bulunur.
Müdüre vekalet etme veya müdürlüğün boşalması hallerinde yapılacak işlem, dekanlarda olduğu gibidir. Enstitü müdürü, bu kanun ile dekanlara verilmiş olan görevleri enstitü bakımından yerine getirir. Enstitü kurulu, müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları ve enstitüyü oluşturan ana bilim dalı başkanlarından oluşur. d. Enstitü yönetim kurulu, müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları, müdürce gösterilecek altı aday arasından enstitü kurulu tarafından üç yıl için seçilecek üç öğretim üyesinden oluşur. e. Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.” hükmünü; 6.5. ‘Bölüm’ başlıklı 21’inci maddesi; “Bölüm başkanı, bölümün her düzeyde eğitim – öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumludur amirdir.” hükmünü amirdir.
7. 03/03/1983 tarih ve 17976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisans
Üstü Eğitim-Öğretim Enstitülerinin Teşkilât ve İşleyiş Yönetmeliğinin 5’inci maddesinde
“(Ek fıkra:RG-4/7/1988-19862) Enstitü anabilim dalı başkanları, fakültelerde bölüm başkanlarına verilen görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.” denilmektedir.
8. 20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Doktora Programlarında Yeterlik Sınavı’ başlıklı 19’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Yeterlik sınavları, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından önerilen ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurar. Sınav jürisi en az ikisi kendi yükseköğretim kurumu dışından olmak üzere, danışman dahil beş öğretim üyesinden oluşur. Danışmanın oy hakkı olup olmadığı hususunda ilgili yönetim kurulu karar verir. Danışmanın oy hakkı olmaması durumunda jüri altı öğretim üyesinden oluşur. Yeterlik sınavı toplantıları öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır.” Hükmünü amirdir.
9. 10/9/2013 tarihli ve 28761 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çanakkale Onsekiz Mart
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin ‘Yeterlik sınavı ve yeterlik sınav jürisi’ başlıklı 51’inci maddesi; “(3) Yeterlik sınavı, ilgili EABDK/EASDK tarafından önerilen ve EYK tarafından onaylanan ve iki yıl süreyle görev yapan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından yürütülür. Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurabilir. Oluşturulan jüriler EYK tarafından onaylandıktan sonra kesinlik kazanır.” hükmünü amirdir.
10. 02/05/2017 tarih ve 30054 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çanakkale Onsekiz
Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 51’inci maddesi; “(1)
Yeterlik sınavı, derslerini ve seminerini tamamlayan öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesidir. Bir öğrenci bir yılda en fazla iki kez yeterlik sınavına girer… (3) Yeterlik sınavları, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından önerilen ve EYK tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurar.” hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuru, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve
Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyesi kadrosunda unvanıyla çalışmakta olan başvuranın Sosyal Bilimler Enstitüsü Ana Bilim Dalı Doktora Yeterlik Komitesi üyelerinin iki yıllık görev sürelerinin dolduğu ve anılan komitede görev alan üyelerin seçiminde liyakat esaslarına bakılmadığından hareketle Komite’nin yeniden kurulması talebi hakkındadır.
13. Dosya kapsamının incelenmesinden; 13.1. Başvuranın 13/01/2020 tarihli dilekçesine Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından verilen 14/01/2020 tarihli yanıtta “Doktora Yeterlik Komiteleri; 20 Nisan 2016 tarih ve sayılı
Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın
Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin 19/03. maddesi ve 02 Mayıs2017 tarih ve sayılı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lİsansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin sayılı maddeleri gereğince oluşturulur. İlgili maddelerde süre kısıtlaması olmamakla birlikte hem 29.05.2017 tarih ve sayılı Anabilim Dalı Kurul Kararı’nın teklifinde ve
02.06.2017 tarih ve Sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararında iki yıl süre ile
oluşturulduğu açıkça yazılmıştır.” denildiği ve ilgili Anabilim Dalı Başkanlığı Kurul kararı ile
Yönetim Kurulu kararlarının başvurana iletildiği görülmektedir.
13.2. Başvuranın 06/01/2020 tarihinde Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanlığına iletmiş olduğu dilekçesine Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından verilen 17/01/2020 tarihli yanıtta; “30/12/2019 tarih ve E. sayılı yazımızla Sosyal Bilimler
Enstitüsü Müdürlüğüne de bildirildiği üzere yürürlükte olan Lisansüstü Eğitim Öğretim
Yönetmeliğinin 51. maddesinin 3. fıkrasında “Yeterlik sınavları, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından önerilen ve EYK tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür.” denmekte olup komitenin oluşturulmasında unvan, anabilim dalı başkanlığı ve uzmanlık alanı gibi kriterlerden bahsedilmediği gibi komite için herhangi bir süre de belirlenmediğinden doktora yeterlik komitesinde şu an için bir değişiklik yapılması söz konusu değildir.” denildiği, başvuranın, Kurumumuza anabilim dalı başkanlığının yazının iptal edilmesi talebi ile başvurduğu; 13.3. Mevcut Doktora Yeterlik Komitesinin 29/05/2017 tarih ve 10 toplantı sayı ile Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Başkanlığı Kararı ile üye isimlerinin önerildiği ve 02/06/2017 tarih ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile kurulduğu, 29/05/2017 tarih ve sayılı Anabilim Dalı Kurul Kararı’nda ve 02/06/2017 tarih ve sayılı
Enstitü Yönetim Kurulu Kararında iki yıl süre ile oluşturulduğunun açıkça yazıldığı, 05/09/2019 tarih ve E sayılı ‘Doktora Yeterlik Komitesi Güncelleme’ konulu yazının Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Başkanlığına iletildiği, anılan yazıda özetle
“Anabilim Dalınızın doktora yeterlik komitesinin görevi 05/09/2019 tarihinde sona ermiş ve
Anabilim Dalınızdan herhangi bir güncelleme Anabilim dalı Kurul Kararı gelmemiştir.
Anabilim dalınız doktora programı … no’lu öğrencisi nın 28/08/2019 tarihinde yapılan
Doktora Yeterlik Sınavı süresi dolan Doktora Yeterlik komitesi tarafında yapıldığı için geçerli değildir. Doktora yeterlik komitenizin ÇOMÜ Lisansüstü Eğitim – Öğretim Yönetmeliğinin 51.
Maddesi gereğinde Enstitü Anabilim Dalı Kurulu Kararı ile ivedilikle güncellenerek gönderilmesi ve ilgili öğrencinin ilgili kararlar alındıktan sonra Eylül ayı içinde tekrar sınava alınması …” gereğinin yapılması istenilmiştir.
13.4. Enstitü Müdürlüğü tarafından söz konusu Anabilim Dalı Başkanlığına 11/09/2019 tarih ve E sayılı yazısı ile Ana Bilim Dalı Doktora öğrencisi nın mağdur olmaması için 29/08/2019 tarihinde yapılan ‘Yeterlik Sınavı’nın 06/09/2019 tarih ve sayılı Enstitü
Yönetim Kurulu Kararıyla kabul edildiği, bu tür mağduriyetlere yer vermemek adına anabilim dalı doktora yeterlik komitesinin ivedilikle yenilenmesi hususunda gereğini talep ettiği ancak anılan Anabilim Dalı Başkanlığınca yanıt verilmediği ve yeterlik komitesine ilişkin herhangi bir önerinin getirilmediği görülmektedir.
13.5. Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün bünyesinde yer alan tüm anabilim/sanat Dalı
Başkanlıklarına iletilen 25/12/2019 tarih ve E sayılı yazısında “Üniversitemiz
Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin Yeterlik sınavı ve yeterlik sınav jürisi başlıklı 51.
maddesine uygun olarak süresi dolan ya da dolmak üzere olan anabilim dalları doktora yeterlik komitelerinin güncellenerek gönderilmesi ve yeni açılan doktora programlarınızda öğrenci alımı yapmış yeterlik aşamasında öğrencisi olan anabilim dallarımızın da yeni doktora yeterlik komitesi oluşturarak Enstitümüze göndermesi” yönünde işlem tesis etmiştir. Başvuruya konu anabilim dalı başkanlığı tarafından verilen yanıtta; “… hatırlatmak isteriz ki 2016 yılında YÖK
Lisanüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin değişmesinin ardından Üniversitemiz Lisansüstü
Eğitim Öğretim Yönetmeliği de 2017 yılında yenilenmiştir. Halihazırda bu Yönetmelik yürürlüktedir. Söz konusu yönetmeliğin üçüncü fıkrasında … denmekte olup herhangi bir süre sınırlamasından bahsedilmediği için doktora yeterlik komitesinin süresinin dolmasından dolayısıyla yenilenmesinden bahsedilemez. Sizin bu ve daha eski tarihli yazınızda atıfta bulunduğunuz ve parantez içinde aktardığınız yönetmelik ise 2014 yılına ait olup yürürlükte bulunan yönetmelik yerine şu an geçerli olmayan bir yönetmelik maddesine atıfta bulunarak işlem yapılmasını istemeniz görevini kötüye kullanarak mobbing yapmak demektir ve yaklaşık iki yıldır anabilim dalı başkanlığımıza yönelik olarak sürdürdüğünüz mobbingin bir örneğidir.
Bu hukuksuz işlemle ilgili gerekli kurulların gereğini yapmasının takipçisi olacağız” yönünde açıklama yapılmıştır.
14. Uyuşmazlık, Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı tarafından belirlenmesi ve Enstitü Yönetim Kurulu tarafından onaylanması gereken doktora yeterlik komitesi üyelerinin, 2019 – 2020 akademik dönemi için yeniden belirlenmesi işleminin adı geçen anabilim dalı tarafından Yönetmelik hükmünde süreye ilişkin bir kural konmaması gerekçesi ile yapılmamasından kaynaklanmaktadır.
15. Üniversiteler 2547 sayılı Kanun ile bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan yükseköğretim kurumu olarak, enstitü ise
Üniversitelerde ve fakültelerde birden fazla benzer ve ilgili bilim dallarında lisansüstü eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama yapan bir yükseköğretim kurumu şeklinde tanımlanmıştır. Öte yandan, mezkur Kanunda ‘Bölüm’lerin fakültelerin ve yüksekokulların eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama birimi olarak teşkil edilmeleri öngörülmüş, mezkur Kanun’un 21’inci maddesi ile Anabilim dalı başkanı, bölümün her düzeyde eğitim – öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumlu olduğu kurala bağlanmıştır (bkz. 6.5. no’lu prg.). Dolayısıyla
Anabilim Dalları Üniversite ve/veya Enstitülerin altında bağımsız yükseköğretim biriminden çok Üniversitenin araştırma ve uygulama birimi olarak tasarlanmış ve Enstitülerin altında konuşlanmışlardır. Nitekim intibak, lisansüstü eğitim de dahil olmak üzere eğitim öğretime ilişkin yapılan işlemlerin hukuk dünyasında geçerlilik kazanması, bu kararların Enstitü
Yönetim Kurulu tarafından onaylanmasına bağlıdır. Zira 2547 sayılı Kanun’un 18/b maddesi ile öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında Fakülte Yönetim Kurulu’nun karar vereceği kurala bağlanmıştır (bkz. 6.3.
no’lu prg). Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulunun ise mezkur Kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirecekleri düzenlenmiştir (bkz. 6.4. no’lu prg).
16. Diğer taraftan, YÖK Başkanlığının Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 19’uncu maddesinde yeterlik sınavlarının beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenleneceği ve yürütüleceği, komitenin ise enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından önerilen ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanacağı kurala bağlanmıştır (bkz. 8 no’lu prg.). Anılan düzenlemeye ÇOMÜ tarafından çıkartılan Yönetmelik’in 51’inci maddesinde yer verilmiştir (bkz. 10 no’lu prg.). Mülga Yönetmeliğin (bkz. 9 no’lu prg.) Yeterlik sınavı ve yeterlik sınav jürisi başlıklı 51’inci maddesinin üçüncü fırkasında bakıldığında ise “(3) Yeterlik sınavı, ilgili
EABDK/EASDK tarafından önerilen ve EYK tarafından onaylanan ve iki yıl süreyle görev yapan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından yürütülür.” denildiği, mevcut
Yönetmelikte anılan süre sınırlamasına yer verilmediği görülmektedir. Ancak 29/05/2019 tarih ve sayılı Anabilim dalı kararı ile önerilen ve sayılı Enstitü Yönetim
Kurulu tarafından onaylanan kararda komite üyelerinin görev süresi iki yıl olarak belirlenmiştir.
Dolayısıyla, İdare süre sınırlamasına ilişkin düzenlemeye Yönetmelikte yer vermemiş ancak
Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile komite üyelerinin görev süresine sınırlama getirilmiştir.
İdarenin burada komite üyelerine ilişkin mülga Yönetmelik ile konulan genel soyut objektif hukuk kuralını ve bu şekilde yerleşmiş teamülü Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile devam ettirdiği görülmektedir. Bu bağlamda, süreye ilişkin getirilen normun Yönetim Kurulu tarafından ilke kararı ya da usul esas adı altında düzenlenmiş olmasının daha yerinde olacağı değerlendirilse de Yönetim Kurulu Kararı ile de belirlenen süre sınırlamasında hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
17. Buna göre, somut olayda Enstitü Yönetim kurulu tarafından verilen 02/06/2017 tarih ve sayılı Karar, 2547 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatı çerçevesinde Enstitü Yönetim
Kuruluna verilen görevin bir tezahürü olup hukuka ve hakkaniyete uygundur. Nitekim görevi farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurmak olan bir Komitenin bu göreve en uygun üyelerin belirlemesinin ve bu komitenin görevinin de belli bir süreye tabi tutulması İdarenin takdir yetkisi dahilindedir. Ayrıca, süre sınırlamasının mer’i mevzuatta bulunmamasına ilişkin YÖK Başkanlığı tarafından
Kurumumuza ileten görüş yazısında 2547 sayılı Kanun hükmüne göre eğitim ve öğretime ilişkin işlemlerin Yönetim Kurullarının uhdesinde bulunduğu belirtilerek konuya ilişkin uyuşmazlıkların ilgili yükseköğretim kurumu tarafından değerlendirileceği ifade edilmiştir (bkz. 3 no’lu prg.).
18. O halde somut olayda Doktora Yeterlik Komitesi’nin kurulması hakkında karar verme görevinin Enstitü Yönetim Kurulu’na ait olduğu, Anabilim Dalı’nın görevinin ise Komite üyelerini belirleyerek ilgili Anabilim Dalı kararını Yönetim Kuruluna bildirmek olduğu görülmektedir. Diğer yandan, her ne kadar dosya kapsamına konu belgelerden isimli öğrencinin yeterlik sınavı Fakülte Yönetimi tarafından onaylanmışsa da mevcut yeterlik komitesinin görev süresi dolduğundan halihazırda sınav jürisi kurmaya yetkili olduğundan bahsedilemeyecektir. Bu anlamda, bir başka doktor adayının doktora yeterlik sınav sonucu hakkında dava açması ihtimali karşısında İdare kusurlu duruma düşebilecektir. Bu çerçevede, Fakülte Yönetim Kurulu’nun anabilim dalı tarafından komite üyeleri makul sürede belirlenmediği takdirde mevcut Doktora Yeterlik Komitesi hakkında bir karar alması gerektiği değerlendirilmektedir.
19. Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; Enstitü Yönetim Kurulu’nun Türk Dili ve
Edebiyatı Anabilim Dalı doktora yeterlik komitesi üyelerinin görev süresine ilişkin düzenleme yapabileceği, anabilim dalının mevcut tutumunun 2547 sayılı Kanun’un 21’inci maddesi, Lisansüstü Eğitim – Öğretim Yönetmeliğinin 19/3 ile ÇOMÜ Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 51. maddesi ile anabilim dalına verilen görevler kapsamında doktora yeterlik komitesi üyelerini makul sürede belirleyerek Enstitü Yönetim Kuruluna bildirmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğünün kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Çanakkale İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, Çanakkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı tarafından doktora yeterlik komitesi üyelerinin makul sürede belirlenerek Sosyal Bilimler
Enstitüsü Yönetim Kurulu’na bildirilmesi gerektiği yönünde ÇANAKKALE ONSEKİZ
MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA ve ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi