|
ÖZET: Başvuru, Dicle Üniversitesi doktora programı öğrencisinin, 14 Aralık 2023 tarihinde girdiği yeterlik sınavında 59 puan alarak başarısız sayılmasına itiraz etmesi üzerine yapılmıştır. Öğrenci, sınavın adil bir şekilde değerlendirilmesini talep etmiş, ancak yapılan inceleme sonucunda, sınav notunun 48 olarak belirlendiği ve bu durumun ilgili yönetmelik gereğince başarısızlık olarak değerlendirildiği bildirilmiştir.
Dicle Üniversitesi, başvuranın itirazını dikkate alarak, sınav evrakını yeniden değerlendirmek üzere bir komisyon oluşturmuştur. Bu komisyon, sınav notunu belirlemek için detaylı bir inceleme yapmış ve sonuç olarak öğrencinin notunu 48 olarak tespit etmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, yazılı sınavda başarılı sayılmak için gereken minimum puan 70 olduğundan, başvuranın başarısızlığına dair karar değiştirilmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine ilişkin önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuş ve yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Ancak, idarenin başvuruya ilişkin cevaplarında, kararın itiraz yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı tespit edilmiştir. Başvurunun reddi kararı, başvurana ve Dicle Üniversitesi Rektörlüğü’ne tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7447-S.24.11650
BAŞVURU NO : 2024/2969
KARAR TARİHİ : 16.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİCLE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Doktora yeterlik sınav sonucuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Dicle Üniversitesi doktora programı öğrencisi olduğunu;
14.12.2023 tarihinde doktora yeterlilik sınavına girdiğini ancak sınavı çok iyi geçmesine rağmen 59 puan
alarak başarısız addedildiğini ifade etmiş ve sınav evrakının adil ve objektif bir şekilde incelenmesinin sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin, Kurumumuza iletmiş olduğu 22.03.2024 tarihli ve – -E. sayılı cevap yazısında özetle; (a) Başvuranın doktora yeterlik yazılı sınavının 14.12.2023 tarihinde yapıldığı ve jüri değerlendirmesi sonucunda 59 puanla “oy birliği ile başarısız” bulunduğu; öğrencinin yazılı sınav notunun asgari geçme notu olan 70 puanın altında kalması sebebiyle Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin 49’uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca sözlü sınava alınamadığı, (b) Başvuranın, sınavının çok iyi geçtiğinden bahisle daha yüksek bir puan beklediğini belirterek sınavının yeniden değerlendirilmesini talep etmesi üzerine, adı geçen öğrencinin sınav evrakını incelemek üzere bir komisyon kurulmasına; komisyon üyelerinin yeterlik komisyonunda yer almayan öğretim üyeleri arasından seçilmesine; anılan komisyonun sınav evrakını ilgili yönetmelikte belirlenmiş olan usul ve esaslara göre yeniden değerlendirerek öğrencinin yazılı sınav notunu 19.01.2024 tarihine kadar bildirmesine karar verildiği, /
(c) Öğrencinin sınav evrakını incelemek üzere kurulan komisyonun, yazılı sınav evrakına ilişkin yürüttüğü detaylı inceleme ve değerlendirme neticesinde öğrencinin doktora yeterlik yazılı sınav notunu 48 (kırk sekiz) puan olarak belirlediği; bu durum üzerine Yönetim Kurulu tarafından komisyon tarafından takdir edilen puanın ilgili Yönetmeliğin 49/5 maddesi gereğince doktora yeterlik yazılı sınav asgari başarı notu olarak belirlenmiş olan 70 puanın altında kalmış olması münasebetiyle öğrencinin yazılı sınavdan
“başarısız” sayılmasına karar verildiği, İfade edilmiş ve anılan sınava ilişkin Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler mezkûr yazı ekinde iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca:
c. […] lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
7. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesinin ilgili hükümleri uyarınca:
Yeterlik sınavı
MADDE 19 – (1) Yeterlik sınavı, derslerini ve seminerini tamamlayan öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesidir. Bir öğrenci bir yılda en fazla iki kez yeterlik sınavına girer.
(2) Öğrencinin yeterlik sınavına ne zaman gireceği senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.
Ancak yüksek lisans derecesi ile kabul edilen öğrenci en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesi ile kabul edilmiş olan öğrenci en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmek zorundadır.
(3) Yeterlik sınavları, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından önerilen ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür.
Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurar. Sınav jürisi en az ikisi kendi yükseköğretim kurumu dışından olmak üzere, danışman dahil beş öğretim üyesinden oluşur. Danışmanın oy hakkı olup olmadığı hususunda ilgili yönetim kurulu karar verir.
Danışmanın oy hakkı olmaması durumunda jüri altı öğretim üyesinden oluşur. Yeterlik sınavı toplantıları öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır.
(4) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olarak iki bölüm halinde yapılır. Yazılı sınavda başarılı olan öğrenci sözlü sınava alınır. Sınavların ağırlıkları ile notlarının hesaplanmasında yükseköğretim kurumunun
/
yönetmeliklerine göre işlem yapılır. Sınav jürileri öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek öğrencinin başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verir. Bu karar, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir.
[…] 8. Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim – Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 49’uncu maddesinin ilgili
hükümleri uyarınca:
Doktora yeterlik sınavı
MADDE 49 – (1) Doktora yeterlik sınavı; öğrencinin bilimsel düşünme, bilimsel yöntemleri özümseme, bağımsız bir araştırmayı yürütebilme yeterliğine yönelik temel ve doktora çalışmasıyla ilgili konularda kapsamlı bilgiye ve sentez gücüne sahip olup olmadığının sınanmasını amaçlar.
(2) Derslerini, seminerini, kredisini ve AKTS kredisini başarıyla tamamlamak koşuluyla yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler en erken üçüncü, en geç beşinci yarıyılın; lisans derecesi ile kabul edilenler için en erken beşinci, en geç yedinci yarıyılın sonunda yeterlik sınavına girmek zorundadırlar.
(3) Doktora yeterlik sınavları Nisan-Mayıs ve Kasım-Aralık aylarında olmak üzere yılda iki kez yapılır.
Doktora yeterlik aşamasına gelmiş ve yeterlik sınavına girecek olan öğrenci, sınava gireceği yarıyılın ders kaydı sırasında öğrenci bilgi sisteminde anabilim dalı tarafından açılmış olan doktora yeterlik ile ilgili dersi seçer.
(4) Doktora yeterlik sınavı; doktora yeterlik komitesi (DYK) tarafından düzenlenir ve yürütülür. Doktora yeterlik komitesi, anabilim/bilim dalı kurulunun önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulunun onayı ile beş asıl, iki yedek öğretim üyesinden oluşur. Komite iki yılda bir yenilenir. Eski üyeler tekrar seçilebilir. Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurar.
Yeterlik sınav jürisi, DYK ve enstitü yönetim kurulu tarafından kabul edilen; en az ikisi Üniversite dışından, danışman dâhil beş asıl ve biri Üniversite dışından olmak üzere iki yedek öğretim üyesinden oluşur.
Danışmanın oy hakkının olup olmadığı hususunda ilgili enstitü yönetim kurulu karar verir. Danışmanın oy hakkının olmaması durumunda jüri asıl üye sayısı altı olur.
(5) Doktora yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olarak iki aşamada yapılır. Yazılı sınav aşamasında jüri öğrencinin başarı notunu 100 tam puan üzerinden değerlendirir. 70 puan ve üzeri başarılı sayılır. Yazılı sınavda başarılı olan öğrenci sözlü sınava alınır. Sözlü aşaması, öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır. Sınav jürisi, öğrencinin sözlü sınavdaki başarı durumunu değerlendirerek başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verir.
Bu karar, enstitü anabilim dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç iş günü içinde enstitüye tutanakla bildirilir.
[…]
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere;
11. Başvuran, doktora yeterlilik sınavının çok iyi geçmesine rağmen 59 puan alarak başarısız addedildiğini belirterek sınav evrakının adil ve objektif bir şekilde tekrar incelenmesini talep etmiştir.
12. Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim – Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 49’uncu maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında, yeterlik sınav jürisinin, DYK ve enstitü yönetim kurulu tarafından kabul edilen, en az ikisi Üniversite dışından, danışman dâhil beş asıl ve biri Üniversite dışından olmak üzere iki yedek öğretim üyesinden oluşacağı; doktora yeterlik sınavının yazılı ve sözlü olarak iki aşamada yapılacağı; yazılı sınav aşamasında jürinin, öğrencinin başarı notunu 100 tam puan üzerinden değerlendireceği ve 70 puan ve üzerinin başarılı sayılacağı; yazılı sınavda başarılı olan öğrenci sözlü sınava alınacağı düzenlenmiştir.
13. Söz konusu görevin yerine getirilmesinde, ilgili jüri üyelerinin bilimsel değerlendirmeleri doğrultusunda kendi kanaatlerini ortaya koymaları gerekeceği açık olup bu bağlamda bilimsel ölçütlere dayalı olmak, keyfilik ya da suiistimal içermemek kaydı ile akademik özerklik çerçevesinde geniş bir takdir alanına sahip olacaklarını kabul etmek gerekmektedir. Dolayısıyla, belirli akademik yeterliliklerin ölçümüne yönelik olarak bilhassa açık uçlu soruları ihtiva eden yazılı sınavların denetiminde; objektiflikten uzaklaşılıp uzaklaşılmadığı ve sonuç itibarıyla da ilgili jüri tarafından tutarlı ve bilimsel ölçütlere dayalı bir kanaatin ortaya konulup konulmadığı hususları inceleme konusunun esasını oluşturacaktır.
14. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere, 15. Başvuran 08.11.2023 tarihli dilekçesi ile doktora yeterlik sınavına girmek istediğini beyan etmiş ve buna mukabil ilgili mevzuat hükümleri kapsamında (bkz. §8) doktora yeterlik sınav jürisi asıl ve yedek üyeleri teşkil edilerek öğrencinin sınava alınmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda, 14.12.2023 tarihinde gerçekleştirilen yazılı sınav neticesinde başvuranın sınav notu 59 (elli dokuz) olarak takdir edilmiş ve sınav jüri üyelerinin oy birliği ile başvuran başarısız bulunmuştur.
16. Başvuran, 29.12.2023 tarihli dilekçesi ile yazılı sınav sonucuna itiraz ederek sınav kâğıdının yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Bunun üzerine ilgili Enstitü Yönetim Kurulunca alınan 04.01.2024 tarihli ve / – sayılı kararda, söz konusu doktora yeterlik sınavının usul yönünden ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak icra edildiğinin anlaşıldığı, lakin esas yönünden öğrencinin talebinin kabulü ile birlikte itiraza konu sınav evrakının teşkil edilecek ayrı bir komisyonca incelenmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
17. Sınav jürisinde yer almayan üç öğretim üyesinden müteşekkil komisyon tarafından itiraza konu yazılı sınav kâğıdı tekrar değerlendirilmiş ve 02.02.2024 tarihli rapor Müdürlüğüne sunulmuştur. Mezkûr rapor içeriğinden anlaşıldığı üzere; başvuranın cevapları, daha önce jüri üyelerince hazırlanan cevap anahtarı ve takdir edilen puan ile karşılaştırma yapılmak üzere incelenmiş ve sonuç itibarıyla da gerekçeleri açıklanmak suretiyle sınav notu 48 (kırk sekiz) olarak takdir edilmiştir.
18. Açıklanan tüm bu hususlar ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; jüri üyelerine tanınan takdir yetkisinin kullanımına ilişkin olarak objektiflikten uzaklaşıldığını gösteren ya da suistimal veya keyfilik içeren bir unsur tespit edilememiş olup başvuru konusu ile ilgili olarak İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
20. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından başvurana iletilen cevaplarda
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uyulması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
22. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Diyarbakır İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DİCLE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/