Dokümanda yağışlı gün sayısının işin yapıldığı Şehirin genel hava durumuna göre belirlenmesi ancak süre uzatımının işin yapıldığı lokasyonun özel şartları dikkate alınarak verilmesi (Sayıştay)

 “…… ……… ………. ……….. Hayvan İçme Suyu ve Sulama Göleti İşi”nde 30 gün olarak verilen süre uzatımı kararının Yapım İşleri Genel Şartnamesine uygun olmadığı görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinde,

“(1) İşin, sözleşmesinde belirlenen zamanda tamamlanıp geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, gecikilen her gün için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezası uygulanır.

(2) Mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı verilebilecek haller aşağıda sayılmıştır:

a) Doğal afetler.

b) Kanuni grev.

c) Genel salgın hastalık.

ç) Kısmi veya genel seferberlik ilanı.

d) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.

(3) İkinci fıkrada belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve Yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için, mücbir sebep olarak kabul edilecek durumun;

a) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması,

b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,

c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi,

ç) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde Yüklenicinin İdareye yazılı olarak bildirimde bulunması,

d) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi,

zorunludur.

(4) İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.

(5) Öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre Yükleniciye verilir.

(6) Mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.

(7)Yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur. Yüklenici bildiriminde, iş üzerinde gecikmeye yol açtığını düşündüğü sebeplerin ayrıntılarını, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtecektir. Uzatılacak sürenin tespiti o anda mümkün değilse bunun da sebeplerini ayrıca belirtecek, durumun netlik kazanmasından sonra istediği süre uzatımını da ayrı bir yazı ile derhal bildirecektir. Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz.

(8)Zamanında yapılmayan yazılı bildirimler dikkate alınmaz ve yüklenici müracaat süresini geçirdikten sonra süre uzatımı talebinde bulunamaz. Mücbir sebeplerin devamı sırasında yapılacak bildirim, yirmi gün öncesinden geçerli olmak üzere dikkate alınabilir.

(9)İşin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağından, yüklenici, çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamaz. Ancak süre uzatımlarında, yapılacak işin özelliğine göre çalışılamayacak günler de dikkate alınarak verilecek süre belirlenir.”,

hükümleri yer almaktadır.

Sözleşmenin 182’nci maddesinde, süre uzatımı verilecek hallerin Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre belirleneceği belirtilmiş ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinde bu konuda düzenleme yapılmıştır. Süre uzatımı sebebi sayılacak zorunlu gecikme nedenleri, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 29’uncu maddesinden birisi mücbir sebepler, diğeri ise idarenin sebep olduğu haller olmak üzere iki başlık altında yer almaktadır. Sözleşmede belirtilen ve sorumluluğu yükleniciye ait olmayan ve işin yapılmasına engel durumun ortaya çıkması halinde idarece süre uzatımı verilir.

……….. tarihli süre uzatım kararında, “……… Tarihinde ihalesi yapılıp ………. Tarihinde sözleşmeye bağlanan “…… ……… ………. ……….. Hayvan İçme Suyu ve Sulama Göleti Yapım İşi” nin süresi ilimizdeki ortalama yağışlı gün sayısı da dikkate alınarak 120 Takvim günü olarak belirlenmiş olmasına rağmen işin yapıldığı mahallin yüksek rakımda olması, ormanlık alanda bulunması vb. doğal koşullar sebebi ile beklenenin çok üzerinde yağış gerçekleşmiş, zemin çok ağır bir hale gelerek kuru ortamda yapılması gereken imalatların hiç biri yapılamaz hale gelmiştir. Yukarıda sayılan gerekçelerden ötürü yükleniciye çalışmadığı 30 iş günü süre uzatımı verilmesi tarafımızca uygun görülmüştür.” denilmektedir.

Dosya kapsamından, işin ihalesine başlanılmadan ve teklif aşamasında işin yapılacağı yerin ormanlık ve yüksek olduğunun belli olduğu, yukarıda yer alan gerekçede doğal koşullar sebebi ile beklenenin çok üzerinde yağışın gerçekleştiğinin belirtildiği, ancak işin sözleşmesinde süre belirlenirken olumsuz durumların dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin işin süresi ve sürenin uzatılması başlıklı 29’uncu maddesinin 7’nci fıkrasında, yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesinin zorunlu olduğu ve idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmayacağı, sekizinci fıkrasında zamanında yapılmayan yazılı bildirimlerin dikkate alınmayacağı ve yüklenicinin müracaat süresini geçirdikten sonra süre uzatımı talebinde bulunamayacağı ifade edilmiştir.

………. tarihli süre uzatım kararında ilgi yazı belirtilmediği için Yüklenicinin dilekçesinin olup olmadığı belli olmamaktadır. Ancak, Yüklenicinin ……… tarihli ve “yer bakımından zorlu bir orman bölgesi olması ve geçen sürede bölgemizdeki ara ve kuvvetli yağışlar nedeniyle sağlıklı bir çalışma ortamı olmadığından dolayı bahse geçen işimiz zamanında bitmemiş olup işin bitirilmesi adına ek süre verilmesini bilgilerinize arz olunur.” içerikli dilekçesi mevcuttur. Bu dilekçe işin normal süresinin bitmesinden yani ……… tarihinden sonra verilmiştir. Yüklenici dilekçesini Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin işin süresi ve sürenin uzatılması başlıklı 29’uncu maddesinin yedinci fıkrasına göre, yüklenicinin sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesinin zorunlu olduğu halde bu hükme uygun işlem yapılmamıştır.

Bu sebeple, verilen süre uzatımının gerekçesinin kabul edilebilir olmadığı ve Genel Şartnameye uygun verilmeyen süre uzatım kararında ortaya konulan hususların işin süresinde yapılmasını engelleyen ve süre uzatımı verilmesini gerektiren bir durum olmadığı anlaşılmıştır. Açıklanan gerekçelerle, bu süre zarfında 30 gün x …. TL=…….. TL tutarında ceza kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Dolayısıyla, Yapım İşleri Genel Şartnamesine aykırı süre uzatımı verilmesi neticesi verilen bu süreye ait ceza kesintisinin uygulanmaması sonucu …….. TL kamu zararına neden olunmuştur.

Bu itibarla, söz konusu ceza kesintisinin uygulanmaması sonucu oluşan kamu zararı tutarı ……. TL’nin Diğer Sorumlular yapı denetim görevlileri İnşaat Teknikeri ……. ……., İnşaat Şefi …… …….., Endüstri Mühendisi Kırsal Tarım Hizmetler Şube Müdürü …… ……. ile Daire Başkanı …. …..’ye müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.