Döner sermaye gelirlerinde kurum payı kesintisi ve ek ödemelerin hukuki dayanağı nedir (Sayıştay)

Döner sermaye biriminde döner sermaye gelirlerinden yapılan kurum payı kesintilerinin % 30 yerine % 15 oranı üzerinden yapılması sonucu personele dağıtılan ek ödemelerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine aykırı olarak artış sağlanması;

3- 117 sayılı İlamın 32. maddesiyle; Teknoloji Fakültesinde döner sermaye gelirlerinden yapılan kurum payı kesintilerinin % 30 yerine % 15 oranı üzerinden yapılması sonucu personele dağıtılan ek ödemelerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine aykırı olarak artış sağlandığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu, temyiz dilekçesinde özetle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (b) fıkrasında; döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezi ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35’inin, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’unun, diğer yükseköğretim kurumları için ise; asgari yüzde 15’inin, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağının belirtildiğini, 58 inci maddesinin (d) fıkrasında ise; “Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye ve laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” denilerek; ek ödemeler bakımından bu fıkra kapsamındaki kurumlar için (c) fıkrasında öngörülen oranların uygulanmasının öngörüldüğünü, diğer taraftan, aynı maddenin (e) fıkrasında; yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabında yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden, kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutarın, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek, hizmeti veren öğretim elemanlarına ödeneceğinin belirtildiğini, ek ödeme olarak dağıtılan gelirler incelendiğinde, bunların Fakültenin bünyesindeki atölye ve laboratuvarlarda üretilen hizmetler karşılığı olmadığı, (e) fıkrasında belirtilen döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirler olduğunun görüleceğini, örneğin; …’in, Teknoloji Fakültesine başvurarak; taahhüdü altında bulunan “… İli … ilçesi … İşi” ile ilgili hazırladıkları “Geoteknik Etüt Raporunun” İnşaat Mühendisliği Geoteknik konusunda uzman öğretim üyesi tarafından değerlendirilmesini istediğini (Ek-10), Teknoloji Fakültesi öğretim üyesinin de … Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporunu, Fakültenin atölye ve laboratuvarlarını kullanmadan, yöntem ve içerik olarak dosyası üzerinden değerlendirdiğini (Ek-11) ifade ederek; bu itibarla, Teknoloji Fakültesinde elde edilen gelirlerden asgari % 15 oranında kurum payı ayrılması ve öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemelerde (d) fıkrası hükümleri değil, (e) fıkrası hükmünün uygulanması gerektiğinden, söz konusu ek ödemelerin, öğretim elemanlarına ödenen kısmı için ilişik bulunmadığına karar verilmesini istemiştir.

Bu itiraz üzerine Temyiz Kurulunun 19.09.2018 tarihli ve 45034 tutanak (29179 ilam) sayılı Kararında (3. maddesinde) özetle; “bünyesinde atölye ve laboratuvarlar bulunduğundan; Teknoloji Fakültesinin 2547 sayılı Kanununun 58 inci maddesinin (d) fıkrası kapsamında değerlendirilmesi ve % 30 kurum payı ayrılması ve kalanın maddenin (c) fıkrası hükümlerine göre limitler dâhilinde dağıtılması gerektiği” belirtilerek tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunana Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 40922 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen Rektör Yardımcısı … karar düzeltilmesi dilekçesinde de tamamen aynı olmak üzere) bu defa karar düzeltilmesi kanun yoluna başvurarak gönderdiği dilekçede özetle; karar düzeltilmesine esas Temyiz Kurulu Kararındaki Başsavcılık Görüşünü ve karşı oy gerekçelerinin birer fotokopisini dilekçeye eklemek suretiyle buralarda yapılan açıklamalar doğrultusunda tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini dile getirmiştir.

(Karar düzeltilmesine ilişkin) Başsavcılık mütalaası, yukarıda işbu Temyiz Kurulu İlamının 1. maddesinde İlamın 27. maddesine ilişkin mütalaada belirtildiği gibidir.

İşbu sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlamın 31. maddesine ilişkin yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, hem bünyesinde atölye ve laboratuvar olması hem de düzenli döner sermaye geliri olan bir yükseköğretim kurumu olması hasebiyle, Teknoloji Fakültesinin, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrası kapsamında değerlendirilmesine bağlı olarak (atölye laboratuvardan dolayı) % 30 kurum payı ayrılması, kalanın maddenin (c) fıkrası hükümlerine göre dağıtılması zorunlu olduğundan; kurum payının % 15 olarak belirlenmesi ve kalanın ilgili personele dağıtılması; diğer bir deyişle, kurum payının eksik ayrılması nedeniyle kişilere ödenen ek ödeme tutarında artış sağlanması mümkün görülmemektedir.

Sonuç itibariyle, sorumlu(lar) (ve fer’i müdahiller) tarafından (temyiz aşamasındaki ile aynı nitelikte yeniden) ileri sürülen iddia ve itirazların tamamının Temyiz Kurulunca verilen Kararda karşılandığı ve Kararın Kanuna aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından ve ayrıca Kararın düzeltilmesini icap ettiren başka bir husus da ileri sürülmediğinden; (117 sayılı İlamın 32. maddesiyle verilen … TL’lik tazmin hükmünü tasdik eden) söz konusu 19.09.2018 tarihli ve 45034 tutanak (29179 ilam) sayılı Temyiz Kurulu Kararında (3. maddesinde) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …., Üye … ve Üye …’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 12.02.2020 tarih ve 47209 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

Önceki Temyiz Kurulu Kararımızda ifade edildiği üzere;

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (b) fıkrasında, Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35’inin, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’unun, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15’inin, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmiştir.

58 inci maddenin (d) fıkrasında da; “Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” denilerek ek ödemeler bakımından bu fıkra kapsamındaki kurumlar için (c) fıkrasında belirtilen oranların uygulanması öngörülmüştür.

Diğer taraftan, aynı maddenin (e) fıkrasında, yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutarın, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanına ödeneceği belirtilmiştir.

Ek ödeme olarak dağıtılan gelirlere bakıldığında, bunların Fakültenin bünyesindeki atölye veya laboratuvarlarda üretilen hizmetler karşılığı olmadığı, (e) fıkrasında belirtilen döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirler olduğu görülmektedir.

Bu itibarla uygulamada, Teknoloji Fakültesinde elde edilen gelirlerden asgari % 15 oranında kurum payı ayrılması ve öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemelerde (d) fıkrası hükmünün değil, (e) fıkrası hükmüne göre işlem yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, karar düzeltilmesi dilekçesindeki iddiaların kabulüyle karar düzeltilmesine mahal olduğuna karar verilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.