|
ÖZET: Başvuran, döner sermaye memuru olarak maaşını tek kalemde almak ve e-bordro sisteminde görmek istemektedir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, 2022 Temmuz döneminden itibaren döner sermaye bütçesindeki personellere yapılan ek ödemelerin merkezi yönetim bütçesinden ödenmeye başlandığı, fakat maaş unsurlarının döner sermaye bütçesinden karşılandığı belirtilmiştir. Bu durum, başvuranın maaş ve sabit ek ödemesinin tek bordroda gösterilmesini engellemektedir.
İdare, döner sermaye işletmesinden ödenen maaş hesaplamalarının yerel programlar aracılığıyla yapıldığını ve bu nedenle e-bordro sisteminde görünmediğini ifade etmiştir. Ayrıca, 7411 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler, döner sermaye memurlarının ek ödemelerinin merkezi yönetim bütçesinden karşılanmasını sağlasa da, maaş ödemelerinin döner sermaye bütçesinden yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuranın taleplerinin mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde yerine getirilemeyeceği ve idarenin işleminde hukuka aykırı bir durum bulunmadığına karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1929-S.23.3214
BAŞVURU NO : 2022/15722
KARAR TARİHİ : 16/02/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın maaşını tek kalemde alma ve maaşının e-bordro sisteminde görünmesi talepleri hk.
BAŞVURU TARİHİ : 27/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, özetle, 2010 yılında döner sermaye bütçesinden 4B’li hemşire olarak atandığını, 2011 yılı Haziran ayında kadroya geçirildiğini, ancak maaşını döner sermaye bütçesinden aldığı için DSS (döner sermaye) memuru olarak kaldığını, e-devlet üzerinden diğer memurlar gibi maaş bordrosunu göremediğini, son düzenleme ile maaş ve sabit ödeme birleştirilmesine rağmen, DSS memuru olduğu için maaşını iki kalemde almaya devam ettiğini, bu durumun, memurlar arasında ayrıştırmaya neden olduğunu, ilerleyen dönemlerde özlük hakları konusunda hak kaybına uğrayacağı konusunda sıkıntı yaşadığını iddia ederek, maaşını genel bütçeden alan diğer memurlar gibi maaşını tek kalemde almayı ve maaşını e-bordro sisteminde görmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen 27/12/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda;
2.1. Başvuruda bulunan kişinin, Bakanlık hemşire kadrosuna Cumhurbaşkanlığı 2 sayılı Genel Kadro ve
Usulü Hakkında Kararnamesinin 4 üncü maddesinin (a) fıkrasının 657 sayılı Kanuna tabi memur kadrolarını belirten ekli (I) sayılı cetvelin atama işlemlerinin merkez, taşra ve döner sermaye teşkilatı olarak ihdas edildiği, kişinin döner sermaye bütçe işletmesi olarak yapılan atama kararının yazı ekinde gönderildiği,
2.2. Başvuranın atama kararının Döner Sermaye İşletme Bütçeli olması nedeniyle kişinin maaşının, Merkezi Yönetim Bütçeli atama kararlı personellerin maaş ve ek ödemesinin hesaplandığı Hazine ve
Maliye Bakanlığının programı olan KBS (Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi ) programından yapılamadığı,
2.3. 23 Haziran 2022 tarih ve 31875 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7411 sayılı Sağlıkla ilgili Bazı
Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon)
Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5 inci maddesi ve ek 3 üncü maddelerinde değişiklik yapılarak Temmuz 2022 döneminden itibaren personele (kadroları döner sermayede bulunanlar dahil) yapılacak ek ödemelerin merkezi yönetim bütçesinden ödenmeye başlandığı, maaş unsurlarının bulunduğu diğer ödemelerin ise döner sermaye bütçesinden ödenmesi sebebiyle başvuranın maaş ve sabit ek ödemesinin tek bordro olarak yapılamadığı,
2.4. Bütçesi Döner Sermaye İşletmesinden ödenen maaş hesaplamalarının yerel (her harcama biriminin farklı) programlar aracılığı ile yapıldığından e-bordro sisteminde görülmediği,
2.5. Başvuranın maaş bordrosunu e-devlet üzerinden tek kalemde görmesinin daha uygun olacağının düşünüldüğü,
2.6. Maliye Bakanlığı tarafından merkezi yönetim bütçeli kadro ve ödenek teminin sağlanması sonucu başvuranın talebinin olumlu sonuçlanmasının mümkün olabileceği,
ifade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Hazine ve Maliye
Bakanlığı tarafından gönderilen 20/01/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda;
3.1. “ … Bilindiği üzere, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile tüm kuramların ek ödemeleri kaldırılmış ve aynı hizmet sınıfı ve unvanda görev yapan personel için 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin ek 9 uncu maddesi ile tek bir ek ödeme sistemi getirilmiş, Sağlık Bakanlığında uygulanan performans ödemesi sistemi ise kaldırılmamıştır. Bu kapsamda, 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık
Kuramları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5 inci maddesi uyarınca kapsamda bulunan personele döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılmakta, anılan maddenin altıncı fıkrası uyarınca tabip dışı personele her ay yapılacak ek ödeme net tutarı, 375 sayılı
KHK’nın ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından, tabip personel bakımından ise 209 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesinde belirlenen tutarlardan az olamamaktadır. Böylece, sağlık personelinin performans ek ödemesi ve net maaşı emsali personele yapılan genel ek ödeme ve net maaşın altında kalmamakta, bununla birlikte performansa bağlı olarak daha fazla ek ödeme alma imkânı bulunmaktadır.
3.2. 16/6/2022 tarihli ve 7411 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla ilgili mevzuatta yapılan değişiklik ile kapsam dâhilindeki personele yapılan sabit ek ödeme tutarları Sağlık Bakanlığı döner sermaye bütçesinin mali açıdan desteklenmesi ve bordro sisteminde sadeleşme sağlanabilmesi gibi amaçlarla Temmuz 2022 döneminden itibaren merkezi yönetim bütçesinden ödenmeye başlanmıştır. Böylece Sağlık
Bakanlığının toplam personel sayısının çoğunluğunu oluşturup döner sermaye teşkilatı dışındaki teşkilat birimlerinde istihdam edilen personelin değişiklik öncesinde kadro maaşı, sabit ek ödemesi ve performans
ödemesi için üç farklı bordro düzenlenmesi gerekirken değişiklik ile söz konusu personelin maaş ve sabit ek ödemeleri tek bordro üzerinden ödenebilir hale getirilerek bordro sayısı da üçten ikiye indirilmiştir.
3.3. Öte yandan, personelin kadrosunun ait olduğu teşkilat bütçesinden maaş ödemesi yapılması esas olduğundan düzenleme öncesinde kadrosu döner sermaye teşkilatında olan personel maaşını döner sermaye bütçesinden almaya devam ederken söz konusu personelin sabit ek ödemesi ise merkezi yönetim bütçesinden ödenmeye başlanmıştır. Ancak bu durumun personel bakımından herhangi bir hak kaybına sebebiyet verebilecek bir etkisi bulunmamaktadır.
3.4. Bu çerçevede, kadrosu döner sermaye teşkilatında bulunan başvuru sahibi personelin maaş ve sabit ek ödemesinin yeniden tek bordroda görünebilmesi için yasal bir düzenlemeyle sabit ek ödemelerin döner sermaye bütçesine aktarılması gerekmektedir. Bununla birlikte, Sağlık Bakanlığının döner sermaye teşkilatındaki personelinin merkez teşkilatı kadrolarına alınması ise benzer durumdaki tüm kamu idareleri açısından değerlendirilmesi gereken, merkezi yönetim bütçesi üzerinde önemli bir mali yüke sebebiyet verecek ve yasal düzenleme gerektiren bir husustur. …”
Açıklamasında bulunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine
Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun,
6.1. 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “(Değişik ikinci fıkra: 16/6/2022-7411/3 md.) … Bu fıkra uyarınca personele her ay yapılacak ek ödeme net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz ve bu kapsamda söz konusu ek 9 uncu maddeye göre belirlenen ek ödeme tutarı bu fıkra uyarınca döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemeden mahsup edilmek üzere merkezî yönetim bütçesinden karşılanır. …”
6.2. Ek 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında “(Ek: 21/1/2010-5947/2 md.;Değişik:11/10/2011-KHK663/58 md.) Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarına (döner sermaye dâhil) atanan ve 5 inci madde gereğince döner sermaye gelirlerinden ek ödeme alan eğitim görevlilerine en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) % 410’u, uzman tabip, tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar ile uzman diş tabiplerine % 335’i ve pratisyen tabip ve diş tabiplerine ise % 265’i oranında, her ay herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın merkezî yönetim bütçesinden ek ödeme yapılır. …”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Döner sermaye memuru olarak görev yapmakta olan başvuran, maaşını tek kalemde almayı ve maaşının e-bordro sisteminde görmeyi talep etmektedir.
9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, Temmuz 2022 döneminden itibaren kadroları döner sermayede bulunan personeller de dahil olmak üzere personellere yapılacak ek ödemelerin merkezi yönetim bütçesinden ödenmeye başlanması, maaş unsurlarının bulunduğu diğer ödemelerin ise döner sermaye bütçesinden ödenmesi sebepleriyle, başvuranın maaş ve sabit ek ödemesinin tek bordro olarak yapılamadığı, bütçesi Döner Sermaye İşletmesinden ödenen maaş hesaplamalarının yerel (her harcama biriminin farklı) programlar aracılığı ile yapıldığı gerekçesiyle e-bordro sisteminde görülmediği anlaşılmaktadır.
10. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E. 2002/38, K.
2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir.
11. 23 Haziran 2022 tarih ve 31875 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7411 sayılı Sağlıkla ilgili Bazı
Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon)
Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5 inci maddesi ve ek 3 üncü maddelerinde değişiklik yapıldığı ve Temmuz 2022 döneminden itibaren, kadroları döner sermayede bulunanlar personeller de dahil olmak üzere, personellere yapılacak ek ödemelerin merkezi yönetim bütçesinden karşılanmasına başlandığı görülmektedir. Yapılan bu mevzuat değişikliği ile somut olayda, döner sermaye işletmesi memuru olarak görev yapan başvuranın ek ödemelerinin de merkezi yönetim bütçesinden karşılanmaya başlandığı, ancak, personelin kadrosunun ait olduğu teşkilat bütçesinden maaş ödemesinin yapılması gerektiği esası uyarınca, kadrosu döner sermaye teşkilatında olan başvuranın maaşını döner sermaye bütçesinden almaya devam ettiği, dolayısıyla, başvuranın maaş ve sabit ek ödemesinin tek bordro olarak yapılamadığı, ayrıca, Döner Sermaye İşletmesinden ödenen maaş hesaplamalarının yerel programlar aracılığı ile yapıldığı gerekçesiyle, maaşının e-bordro sisteminde görülemediği hususları birlikte göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın taleplerinin yerine getirilmesine halihazırdaki mevzuat hükümlerinin cevaz vermediği, bu itibarla, yukarıda sözü edilen hukuk devleti ilkesi uyarınca, ilgili idareden mevzuat hükümlerine aykırı işlem tesis etmesinin beklenemeyeceği değerlendirilmektedir.
12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI ile HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi