|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü’nde avukat olarak çalıştığını ve SGK ile Cerrahpaşa Tıp Fakültesi arasındaki davada önemli bir gelir sağladığını belirterek, döner sermaye ödemesinin yapılmasını talep etmiştir. Ancak, döner sermaye ödemeleri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, döner sermaye gelirinin elde edildiği birimde görevli olma ve bu gelire fiili katkı sağlama şartına bağlıdır. Başvuranın, Tıp Fakültesi’nde resmi bir görevlendirmesi olmaması nedeniyle döner sermaye ödemesinden yararlanması mümkün görülmemiştir.
İdare, başvuranın döner sermaye gelirine katkısının bulunmadığını ve bu nedenle talebinin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hizmetinin üniversite genelinde geçerli olmasına rağmen, döner sermaye gelirlerinden yararlanma şartlarının sağlanmadığını vurgulayarak, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu durum, döner sermaye ödemelerinin hukuka uygun bir şekilde düzenlendiğini göstermektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14787-S.23.23378
BAŞVURU NO : 2023/7103
KARAR TARİHİ : 20/11/2023
RET KARARI ,TCKN
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Döner sermayeden pay talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 22/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
̈ ̈ ̆ ̈ 1. Başvuran, başvurusunda; İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektorlugunde avukat karosunda çalıştığını, Kurumunun döner sermaye ödemelerinin 2547 Sayılı Kanun ve Kurumlarında Döner Sermaye
̈
Gelı̇ rlerı̇ nden Yapılacak Ek Odemenı̇ n Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlı̇ ş kı̇ n Yönetmelik’e göre yapıldığını, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında kimlerin ne kadar döner sermaye gelirinden yararlanacağının belirlendiğini, kendisinin de Kurumu ile SGK arasındaki Esas numarasına kayıtlı Ankara 17.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davayı takip ettiğini bu durumun görevlendirme yazılarından anlaşılabileceğini ve dava sonucunda Kurumun döner sermaye hesabına faizi ile birlikte 18.384.056.46 TL’nin aktarıldığını, bu bedelin dava hizmeti sonucu elde edilen gelir getirici faaliyetten kaynaklandığını dolayısıyla anılan dava konusunun Cerrahpaşa Tıp Fakültesi işlemi olması, ̈
İstanbul Unı̇ versı̇ tesı̇ -Cerrahpaşa Rektö rlü ğ ü Hukuk Mü savı̇ rlı̇ ğ ı̇ Görevlendirme Teblı̇ ğ ı̇ ’ne göre ilgili
̧ mahkemede görevli olması, davayı takip edebilmesi için il dışına yapılan üç görevlendirme ve Rektör tarafından davaları takibi için verilen vekaletname görevi ile Cerrahpaşa Tıp Fakültesinin iş ve işlemlerinde
̈ ̈ ̈ ̈ görevli olduğunu belirterek, faaliyetin niteliği, elde edilen gelirin buyukluğu, söz konusu hizmetin kuruma katkısı ve hakkaniyet de gözetilerek tarafına mevzuatta belirtilen üst sınırdan ve Tahsilat tarihi olan
26.01.2023 tarihinden itibaren düzenli olarak gelir getirici dava faaliyetinin başladığı 10.06.2021 tarihi ile
tahsilat tarihi 26.01.2023 tarihi arasındaki süre içinse geriye dönük olarak döner sermaye ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden İstanbul ÜniversitesiCerrahpaşa Rektörlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvurucunun döner sermaye ödemesinin üst sınırından yararlanma talebinin hukuken mümkün olduğu,
2.2. 2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesi c fıkrası 2’nci bendinde; “Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde; …
Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) (2) ile aynı
Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 750’sini, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 305’ini, başhemşireler için yüzde 255’ini, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 225’ini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 260’ını geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25’ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.” hükmünün yer aldığı,
2.3. Yine 15/09/2022 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye
Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3’üncü maddesinde; “2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılan ek ödeme, temel ek ödeme ile teşvik ek ödemesinden oluşur.
Temel ek ödeme, sabit ek ödeme ile taban ödeme toplamından oluşur. … b) Taban ödeme; personelin ödüllendirilerek motivasyonunun artırılması amacıyla yapılan ödemedir. 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılacak bu ödeme, Ek-4’te yer alan tablodaki kadro unvanına göre belirlenen taban katsayısının en yüksek devlet memuru aylığı ile çarpımı sonucu bulunan tutardır. Bu ödemenin hesaplanmasında aktif çalışılan gün katsayısı ayrıca çarpan olarak kullanılır. Ancak bu ödeme mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara ödenmez.” denildiği,
2.4. Aynı Yönetmeliğin 5’inci maddesinde; “Aynı Yönetmeliğin ekine ekte yer alan Ek-4 eklenmiştir.” ifadesinin yer aldığı ve bu değişiklikler ile Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden
Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5’inci maddesinin 9’uncu fıkrasının b bendi uyarınca, yönetmeliğe eklenen Ek-4 Taban Ödeme Katsayı
Cetvelinde kadro unvanı “Avukatlık Hizmetleri” olanlar için 0,32 katsayıya göre taban ödeme yapılacağının belirtildiği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.5. Başvurucu Av. ’da dâhil olmak üzere Hukuk Müşavirliğinde çalışan tüm avukatların gerek İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Hastanesinde tedavi görüp ücret ödemeyen hastaların borçlarının tahsili, gerekse de İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü ve
Sağlık Uygulama Merkezinin yapmış olduğu işlemler dolayısıyla dava ve icra takiplerini yaptığı ve döner sermayeye aktif katkı sunduğu, örnek olarak; Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi sayılı dosyanın Hukuk Müşavirliği avukatlarından Av. tarafından yürütüldüğü ve dava sonunda döner sermaye hesabına faizi ile birlikte 18.384.056,46-TL aktarıldığı, ayrıca 31/08/2022 tarihli Resmî
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarına Ait Birimlerde Görevli Sağlık
Çalışanlarına Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik kapsamında da sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla hukuki destek verildiği ve döner sermayenin kazanılmasına yine katkı sunulduğu,
2.6. Ancak uygulamada üniversite hastanelerinde döner sermaye ödenmesinin yapılmasının iki temel şarta bağlandığı bunlardan birincisinin döner sermayeye gelir getirici faaliyete fiili katkı, ikincisinin ise Rektör tarafından 2547 sayılı Kanun 13’üncü maddesi b-4 bendi uyarınca döner sermaye geliri getiren birimde
“yazılı görevlendirme” olduğu, İşbu şartlardan yazılı görevlendirme şartının Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 09.07.2005 tarih ve 25870 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 18 Seri No.lu Yükseköğretim
Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliğinden kaynaklandığı, bu Tebliğin 3’üncü maddesinde; “Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde usulüne uygun olarak görevlendirilenlere, görevlendirildikleri birimlerin döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenecek, kadrolarının bulunduğu birim dışındaki bir birimde usulüne uygun olarak görevlendirilmemiş olanlara, görevlendirildikleri birimde elde edilen döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenmeyecektir.
Ancak, döner sermaye gelirlerinin elde edildiği birimlere yapılacak görevlendirilmelerde, görevlendirilecek personelin anılan birimlerin görev alanıyla ilgili olmaları, görevlendirmenin süresi, gerekliliği, yerindeliği ve kamu hizmetlerinde etkinlik ve verimliliğin sağlanması hususlarına özen gösterilecek ve asli görevlerini yürütürken sadece döner sermaye payı ödemesinden yararlandırılması amacıyla personel, döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde görevlendirilmeyecektir.” hükmünün amir olduğu,
2.7. Sayıştay Temyiz Kurulu 2012/35792 Karar No.lu ve 27.11.2012 tarihli kararında ise; “…Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, döner sermaye gelirlerinden pay ödenebilmesi için personelin, döner sermaye işletmesinin bağlı bulunduğu birimlerdeki (döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksekokul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezleri) hizmetleri yürütmek üzere usulüne uygun şekilde görevlendirilmiş olmaları ve görevlendirildikleri bu hizmetleri fiilen yapmalarının yanında döner sermayeye katkılarının da dikkate alınması gerekmektedir.
Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde, Edirne Trakya Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinde görevlendirilen kişilerin olduğu, görevlendirmelerin
2547 sayılı Kanunun 13/b-4 maddesi dayanak gösterilerek yapıldığı, maddede yer alan “personele yeni
görevler vermek” hükmüne bağlı olarak söz konusu personele ek görev verme şeklinin tercih edildiği ve asli işlerini aksatmamak kaydıyla hastane bünyesinde görevlendirildikleri, görülmüştür.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2547 sayılı Kanunun Rektörün görev ve yetkilerine ilişkin 13. maddesinin (b) fıkrasının 4. bendine göre,
rektörün, gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler verme yetkisi bulunmaktadır. Üniversite bünyesinde görevli olmakla birlikte Rektör tarafından döner sermayenin bağlı olduğu birimde görevlendirilen personele, döner sermaye katkı payı ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından dilekçi iddialarının kabulü ile 655 sayılı ilamın 3. maddesiyle 117.626,18 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA…” şeklinde olduğu,
2.8. Tüm bu nedenlerle de hem Rektör tarafından döner sermaye geliri getirici birime yazılı görevlendirme şartı hem de döner sermayenin kazanılmasına fiili katkı unsurunun birlikte arandığı,
2.9. Başvurucunun döner sermaye ödemesinden yararlanamadığı, başvurucuya, diğer kamu avukatlarına da ödendiği gibi 375 sayılı KHK Ek 9’uncu maddeye dayalı olarak ek ödeme yapıldığı, anılan KHK’nın Ek 9’uncu maddesi 3’üncü fıkrasında;
“Birinci fıkra kapsamına giren personelden; 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (f) fıkraları ve 14/4/1982 tarihli ve 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında döner sermayeden ek ödeme yapılan personele, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Kanunun ek 17 nci maddesinin (Ç) fıkrası uyarınca sağlık hizmetleri tazminatı ödenen personele, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Kanunun 221 inci maddesi, 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası ve 663 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ödeme yapılan personele, söz konusu mevzuat hükümlerine göre ödeme yapılmaya devam olunur ve bunlara bu maddeye göre ayrıca ek ödeme yapılmaz. (Değişik ikinci cümle: 20/8/2016-6745/76 md.) Bu fıkra kapsamındaki idarelerin döner sermaye saymanlık hizmetlerini yürüten personele bu fıkrada yer alan mevzuat uyarınca döner sermaye gelirlerinden herhangi bir ad altında ödeme yapılmaz.” dendiği,
2.10. Yani bu KHK kapsamında ödeme alma hususunun döner sermaye ödemesi almama şartına bağlandığı, başvuru konusunda dostane çözüme kavuşturulması amacıyla; Hukuk Müşavirliğinde çalışan 8 avukatın, bir kısmının Tıp Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünde, bir kısmının Veterinerlik Fakültesi
Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünde ve bir kısmının da Kardiyoloji Enstitüsü Döner Sermaye İşletmesi
Müdürlüğünde; asıl görevini aksatmayacak şekilde ek görevlendirme yapılabileceği çünkü Hukuk
Müşavirliği olarak yukarıda da açıklandığı üzere döner sermaye gelirinin elde edilmesinde fiili olarak sağlık personellerinden daha fazla katkı sunmalarına rağmen sırf 2547 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi b-4 bendinde ifade edilen görevlendirmenin Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 09.07.2005 tarih ve 25870 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 18 Seri No.lu Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel
Kanunu Genel Tebliğindeki şekliyle kati surette aranmasının hak ve nefaset ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, ayrıca sırf döner sermaye ödemesinden yararlandırmak üzere gereksiz yere personel görevlendirilmesinin bu Genel Tebliğ tarafından yasaklanmaktaysa da Hukuk Müşavirliğinin yukarıda sayılan birimlere aktif şekilde hizmet sunduğu düşünüldüğünde dostane çözüm olarak belirtilen görevlendirilmelerin yapılmasının da hakkın kötüye kullanılmasına yol açmayacağı,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.11. Yine bu kapsamda dava ve icra takibi amacıyla Hukuk Müşavirliğine verilen yetki belgesi, vekâletname ve diğer görevlendirmelerin de döner sermayeye hak kazanılması bakımından aranan yazılı görevlendirme şartını sağlamak bakımından yeterli olmasının da hakkaniyet gereği olduğu,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Döner sermaye” başlıklı 58. maddesinin; “a)
Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabilir…
c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan
ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 950’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 650’sini; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi
ve öğretim görevlilerine yüzde 750’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 375’ini,
(2)
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı
Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 750’sini, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 305’ini, başhemşireler için yüzde 255’ini, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 225’ini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 260’ını geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25’ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
…
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
e) Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına
ödenir.
…
i) Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.
Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitimöğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
…
j) Döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları, gelir ve giderleri, sermaye limitleri ile işletmelerin yönetimine ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğünde avukat karosunda çalıştığını, SGK ile
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi arasındaki dava sonucunda fakülteye oldukça yüklü bir para girişi sağladığını dolayısıyla Cerrahpaşa Tıp Fakültesinin iş ve işlemlerinde görevli olduğunu belirterek, faaliyetin niteliği, elde edilen gelirin bü yü klü ğü , söz konusu hizmetin kuruma katkısı ve hakkaniyet de gözetilerek tarafına mevzuatta belirtilen üst sınırdan ve tahsilat tarihi olan 26.01.2023 tarihinden itibaren düzenli olarak gelir getirici dava faaliyetinin başladığı 10.06.2021 tarihi ile tahsilat tarihi 26.01.2023 tarihi arasındaki süre içinse geriye dönük olarak döner sermaye ödemesinin yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Döner sermaye ek ödeme uygulaması; Sağlık Bakanlığınca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi kriterler göz önünde bulundurulmak suretiyle gerçekleştirilen bir teşvik uygulaması niteliğindedir.
9. İlgili mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile değişiklik 58 inci maddesinin dördüncü paragrafında; “Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine
Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının iki katını, diğer öğretim elemanları için bir katını, 657 sayılı Kanuna tabi personel için ise % 100’ünü geçemez.” denilmek suretiyle, 2547 sayılı Yükseköğretim Yasası’nın 58.
maddesinde öğretim elemanlarının özlük haklarından sayılabilecek döner sermaye ek ödemelerinin dağıtılmasındaki usul ve esaslar ana hatları ile belirlenmiş, ödemelerin temel koşulları ile oranı açıkça ortaya konulmuştur.
Dolayısıyla, döner sermaye katkı payından faydalanma, döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli olma ve işletme gelirlerine katkıda bulunma şartına bağlanmıştır.
10. Kamu avukatları, kamu gücü kullanan kurum ve kuruluşların her türlü hukukî ilişkilerine yön veren ve ortaya çıkan uyuşmazlıklarda da onları temsil eden meslek mensuplarıdır. Başvuranın bazı görev ve sorumluluklarına bakıldığında; a) Üniversite leh ve aleyhindeki her çeşit davalar ile icra takiplerini, hak ve imtiyazları, resim ve harçlara müteallik bütün hukuki işlemleri; merkezden, bulundukları ilden veya yerinden yürütmek, b)Şartnameler, anlaşmalar, vekâletnameler, ihbarnameler, kefaletnameler, sözleşmeler düzenlemek veya ilgili daire ve şubelerince düzenlenenler hakkında hukuki mütalaaları hazırlamak, c) Adli ve idari yargı mercilerinden, icra dairelerinden ve noterden Üniversiteye yapılacak tebliğlere cevap hazırlamak veya hukuki gereklerini yapmak, d) Hukuk Müşaviri tarafından kendilerine tevdi olunan dava, icra takibi ile sair takip ve işlerle ilgili hukuki işlem ve idari muameleleri yapmak, e) Kendilerine verilen dava ve takiplere ait evrakın düzenli bir şekilde dosyalanmasını sağlatmak vb görevleri kamu avukatı olması sıfatıyla yerine getirmesi gerektiği dolayısıyla başvuranın hizmetinin Üniversite geneline verilen bir hizmet olduğu açıktır. Hukuk müşavirliğinin önerdiği Hukuk Müşavirliğinde çalışan 8 avukatın, bir kısmının Tıp Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünde, bir kısmının Veterinerlik Fakültesi Döner
Sermaye İşletmesi Müdürlüğünde ve bir kısmının da Kardiyoloji Enstitüsü Döner Sermaye İşletmesi
Müdürlüğünde; asıl görevini aksatmayacak şekilde ek görevlendirme yapılması hususu, bu görevlendirmeler ile kişilere asli görevleri bağlamında ek ödeme yapılmış olacağından, yukarıya alınan
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2547 sayılı Kanun ile döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin usul ve esaslarını belirleyen
Yönetmelik’in ilgili maddeleri ile bağdaşmayacaktır.
11. 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (a) bendinin dördüncü paragrafında, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gelirlerinden döner sermayenin bağlı bulunduğu birimde görevli öğretim elemanları ve aynı birimde görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele pay verileceği belirtildiğinden, anılan maddede geçen “birim” ibaresinden, döner sermaye gelirlerinden personele yapılacak ödemeler açısından bir bütün olarak “üniversite” anlamının çıkarılamayacağı, ek ödeme yapılabilmesi için, söz konusu personelin, anılan fakültede/merkezde görevli olması gerekmektedir.
12. Bu bağlamda, Hukuk Müşavirliğinde görevli olan başvuranın görevini yaparken resmi bir görevlendirme ile Tıp Fakültesinde görevlendirilmemiş olduğundan döner sermayeden yararlanamaması itirazının temel dayanak noktasını oluşturan 2547 sayılı Kanun’un rektörün görevlerini düzenleyen 13 üncü maddesinin (b) fıkrasının 4 üncü bendinde rektörlere verilen “gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler verme yetkisi” çerçevesinde değerlendirildiğinde; başvuranın görev yerinin Rektör tarafından değiştirilmediği ve başvuranın Tıp Fakültesinde görevli olmayan (asli görevlerini yerine getiren) avukat olmasından dolayı bu Hastanenin gelirlerinden başvurana ek ödeme yapılamayacağı değerlendirilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; görev tanımı içinde Üniversitenin üçüncü şahıs ve kurumlarla olan uyuşmazlıklarında adli ve idari mercilerde Üniversiteyi temsil etmek, haklarını korumak ve savunmak olan başvuranın, Üniversite geneline vermiş olduğu hizmetin, döner sermaye gelirlerinin elde edilmesine yapılan katkı olarak değerlendirilemeyeceği ve kişinin Tıp Fakültesi Hastanesinde (fiilen)
görevli olmamasından dolayı başvurana döner sermayeden pay verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA REKTÖRLÜĞÜNE
TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr