|
ÖZET: Başvuru, Dumankaya İnşaat Şirketi’ne ait “Dumankaya Adres Sancaktepe” projesinden ev satın alan bir kişinin, inşaatın tamamlanması ve teslim edilmesi için yaptığı talebi içermektedir. Başvuran, 2016 yılında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından kayyum atandığını, inşaatın durduğunu ve teslimatın gerçekleşmediğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesini istemiştir. TMSF, başvuranın talebine ilişkin herhangi bir işlem yapamayacağını, çünkü Dumankaya İnşaat’ın bağımsız bir tüzel kişilik olduğunu ve borçlarının kendisine ait olduğunu ifade etmiştir.
TMSF’nin açıklamalarına göre, şirketin mali durumu kötüleşmiş ve projelerin tamamlanması mümkün olmamıştır. Bu durum, başvuranın da aralarında bulunduğu birçok kişinin mağduriyetine yol açmıştır. TMSF, projelerin tamamlanmasının ardından taleplerin karşılanabileceğini, aksi takdirde başvuranın talebinin diğer mağdurlara haksızlık yaratacağını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın sözleşmeden dönme veya feshine dair bir beyanı olmadığı da vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek TMSF’ye inşaatın tamamlanması ve bilgi verilmesi konusunda gerekli işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgi vermediği de tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davranması önerilmiştir. Başvuru sonucunda, TMSF’nin 30 gün içinde gerekli işlemleri yapması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11864-S.18383
BAŞVURU NO : 2019/10249
KARAR TARİHİ : 20/11/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İnşaatın bitirilip teslimi ve bilgi verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/05/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, kamuoyu tarafından malum olduğu üzere 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrası iltisaklı şirketlere devlet eli ile kayyum atanması uygulamasına geçildiğini, bu bağlamda
Dumankaya İnşaat Şirketine 2016 yılında TMSF’nin kayyum olarak atama yaptığını, o günden itibaren şirketi basiretli tacir olarak yönettiğini, 2014 yılında noter sözleşmeli olarak
“Dumankaya Adres Sancaktepe” isimli projeden ev satın aldığını, inşaat sürerken TMSF tarafından el konulduğunu, bu süreden sonra inşaat faaliyetlerinin bir daha başlamadığını, noter sözleşmesindeki teslim tarihi dolduğu halde evini ne teslim aldığını ne de parasının iade edildiğini, mağdur olduğunu, inşaatın akıbetinin meçhul olduğunu, yetkililere ulaşamadığını, muhatap bulamadığını, sağlıklı bir bilgi akışı olmadığını iddia edip inşaatın bitirilip tarafına kısa sürede teslim edilmesini, TMSF tarafından muhatap alınıp bilgi verilmesini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı’ndan alınan 21/10/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1.İstanbul Anadolu 1 inci Sulh Ceza Hakimliğinin 22/09/2016 tarihli ve 2016/4135 değişik iş sayılı kararıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı’nın Dumankaya İnşaat Sanayi ve
Ticaret Anonim Şirketi’ne kayyım olarak atandığı, Fon Kurulunun ve Başbakan Yardımcılığı (Nurettin CANİKLİ) Makamının muhtelif kararlarıyla anılan Şirketin Yönetim Kurulunun oluşturularak üyeliklerine atamalar yapıldığı,
2.2.Diğer taraftan Fon’dan bağımsız tüzel kişiliği ve taraf ehliyetini haiz olan Dumankaya İnşaat
Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin hiçbir şekilde hak, borç, dava veya takiplerinin devralınmadığı gibi, şirket tüzel kişiliğinin hak ve alacaklarına sahip; borç ve yükümlülüklerinden sorumlu bulunduğu,
2.3.Bu kapsamda, başvuranın talebine ilişkin olarak Kurumca yapılacak bir işlem bulunmadığı, diğer hususlara ilişkin olarak, Dumankaya İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin Kurum kayıtlarına 15/10/2019 tarihinde alınan 68 sayılı yazısı ve eklerinin ilişikte sunulduğu şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
3.Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı’ndan alınan 21/10/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazının ekinde yer alan Dumankaya İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin yazısında ise özetle;
3.1.İstanbul Anadolu 1 inci Sulh Ceza Mahkemesi’nin muhtelif kararları ile Tasarruf Mevduatı
Sigorta Fonu’nun kayyım olarak atandığı Dumankaya Şirketler Grubuna yine Fon Kurulunun ve Başbakan Yardımcılığı Makamının değişik kararları ile yönetim organı oluşturularak üyeliklerine atamaların yapıldığı,
3.2.Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun kayyım olarak atanması ve yönetim kurulunun teşekkülü ile devralınan banka, leasing, taşeron ve kamu borçlarından dolayı mali şartların bozulmuş olduğu; ödeme yapma ve projeleri tamamlama imkânının kalmadığının anlaşıldığı, şirketin itibarını kaybettiği ve güvenilirliğini yitirdiğinin görüldüğü,
3.3.Bu kapsamda, mali şartların izin vermemesi nedeniyle, “… Adres Sancaktepe” projeleri tamamlanamadığı, çok sayıda müşterinin, taşeronun ve tedarikçinin mağdur olduğu,
3.4.Söz konusu mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla, barter yöntemiyle bankalara olan borçların büyük kısmı ödendiği, Dumankaya Grubu şirketlerin bir kısım taşınmazları üzerindeki ipoteklerin kaldırıldığı, taşeron ve tedarikçilerin borçlarının ödemelerinin de yapılmaya başlanıldığı, taşeron ve tedarikçilerin cari hesap bakiyelerinin de kapatıldığı,
3.5.Halihazırda projelerin bitirilememesi nedeniyle, başvuranın da aralarında bulunduğu, 1.077 kişinin dairelerinin teslim edilemediği, fiili teslim yapılmış olmasına rağmen 850 kişinin tapularının devredilemediği, 491 arsa sahibinin de mağduriyetinin devam ettiği,
3.6.Şirketin içinde bulunduğu mali imkânsızlıklar nedeniyle çok sayıda mağdur ortaya çıktığı,
3.7.Şirketten tapu devri ve bedel iadesine yönelik çok sayıda talebin olduğu,
3.8.Bu kapsamda, öncelikle projelerin tamamlanmasını, ardından oluşacak kaynak dahilinde taleplerin karşılanabilmesinin mümkün olacağı, aksi halde başvuranın talebinin karşılanmasının aynı durumda olan diğerlerinin haksızlığa uğramasına sebep olacağı,
3.9.Başvuru sahibi ile devam eden bir dava sürecinin bulunmadığı, başvuru sahibinin
Dumankaya İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne ulaşan sözleşmeden dönme veya sözleşmenin feshine ilişkin herhangi bir beyanı da bulunmadığını,
3.10.İzah edilen hususlar dahilinde, Dumankaya İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin mali kaynakları başvuruları karşılamaya yeterli olmadığı, kaynak ve çözüm arayışlarının devam ettiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
4.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6.6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun;
6.1.“Genel Olarak” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur.”,
6.2.“İkinci Derecedeki Noktalar” başlıklı 2 inci maddesinde;
“Taraflar sözleşmenin esaslı noktalarında uyuşmuşlarsa, ikinci derecedeki noktalar üzerinde durulmamış olsa bile, sözleşme kurulmuş sayılır. İkinci derecedeki noktalarda uyuşulamazsa hâkim, uyuşmazlığı işin özelliğine bakarak karara bağlar. Sözleşmelerin şekline ilişkin hükümler saklıdır.”,
7.Beyoğlu 21 inci Noterliği tarafından “Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Mal Satış Vaadi ve
İnşaat Yapım Sözleşmesinin”;
7.1.“Sözleşmenin Konusu” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Satmayı vaat eden, kapak bölümünde tapu bilgileri yer alan taşınmazda, ‘Dumankaya Adres
Sancaktepe’ adı ile maruf sitede, yapımını üstlendiği inşaat ile ilgili olarak, ekli vaziyet planı ve kırmızı renkli kalemle taralı olan bağımsız bölümü, kapak kısmında belirtilen bedel mukabilinde işbu sözleşmede yazılı koşullarla almayı vaat edene satmayı vaat, kabul ve taahhüt etmiştir.
Almayı vaat edende de bağımsız bölümü, kapak kısmında belirtilen bedel mukabilinde işbu sözleşmede yazılı koşullarla işbu sözleşmede yazılı koşullarla satın almayı vaat, kabul ve taahhüt etmiştir…”, hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9.Başvuran, kamuoyu tarafından malum olduğu üzere 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrası iltisaklı şirketlere devlet eli ile kayyum atanması uygulamasına geçildiğini, bu bağlamda
Dumankaya İnşaat Şirketine 2016 yılında TMSF’nin kayyum olarak atama yaptığını, o günden itibaren şirketi basiretli tacir olarak yönettiğini, 2014 yılında noter sözleşmeli olarak
“Dumankaya Adres Sancaktepe” isimli projeden ev satın aldığını, inşaat sürerken TMSF tarafından el konulduğunu, bu süreden sonra inşaat faaliyetlerinin bir daha başlamadığını, noter sözleşmesindeki teslim tarihi dolduğu halde evini ne teslim aldığını ne de parasının iade edildiğini, mağdur olduğunu, inşaatın akıbetinin meçhul olduğunu, yetkililere ulaşamadığını, muhatap bulamadığını, sağlıklı bir bilgi akışı olmadığını iddia edip inşaatın bitirilip tarafına kısa sürede teslim edilmesini, TMSF tarafından muhatap alınıp bilgi verilmesini talep ettiği tespit edilmiştir.
10.Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği 21/10/2019 tarih ve … sayılı cevabı tetkik edildiğinde, İstanbul Anadolu 1 inci Sulh Ceza Hakimliğinin 22/09/2016 tarihli ve 2016/4135 değişik iş sayılı kararıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Başkanlığı’nın Dumankaya İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne kayyım olarak atandığı, Fon Kurulunun ve Başbakan Yardımcılığı (Nurettin CANİKLİ) Makamının muhtelif kararlarıyla anılan Şirketin Yönetim Kurulunun oluşturularak üyeliklerine atamalar yapıldığı, diğer taraftan Fon’dan bağımsız tüzel kişiliği ve taraf ehliyetini haiz olan Dumankaya İnşaat
Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin hiçbir şekilde hak, borç, dava veya takiplerinin devralınmadığı gibi, şirket tüzel kişiliğinin hak ve alacaklarına sahip; borç ve yükümlülüklerinden sorumlu bulunduğu, bu kapsamda, başvuranın talebine ilişkin olarak
Kurumca yapılacak bir işlem bulunmadığı, diğer hususlara ilişkin olarak, Dumankaya İnşaat
Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin Kurum kayıtlarına 15/10/2019 tarihinde alınan 68 sayılı yazısı ve eklerinin ilişikte sunulduğu görülmüştür.
11.Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği 21/10/2019 tarih ve … sayılı cevabının eki tetkik edildiğinde, İstanbul Anadolu 1 inci Sulh Ceza
Mahkemesi’nin muhtelif kararları ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun kayyım olarak atandığı Dumankaya Şirketler Grubuna yine Fon Kurulunun ve Başbakan Yardımcılığı
Makamının değişik kararları ile yönetim organı oluşturularak üyeliklerine atamaların yapıldığı, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun kayyım olarak atanması ve yönetim kurulunun teşekkülü ile devralınan banka, leasing, taşeron ve kamu borçlarından dolayı mali şartların bozulmuş olduğu; ödeme yapma ve projeleri tamamlama imkânının kalmadığının anlaşıldığı, şirketin itibarını kaybettiği ve güvenilirliğini yitirdiğinin görüldüğü, bu kapsamda, mali şartların izin vermemesi nedeniyle, “… Adres Sancaktepe” projeleri tamamlanamadığı, çok sayıda müşterinin, taşeronun ve tedarikçinin mağdur olduğu, söz konusu mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla, barter yöntemiyle bankalara olan borçların büyük kısmı ödendiği, Dumankaya Grubu şirketlerin bir kısım taşınmazları üzerindeki ipoteklerin kaldırıldığı, taşeron ve tedarikçilerin borçlarının ödemelerinin de yapılmaya başlanıldığı, taşeron ve tedarikçilerin cari hesap bakiyelerinin de kapatıldığı ifade edilmiştir.
12.İdarenin verdiği cevabın devamında, halihazırda projelerin bitirilememesi nedeniyle, başvuranın da aralarında bulunduğu, 1.077 kişinin dairelerinin teslim edilemediği, fiili teslim yapılmış olmasına rağmen 850 kişinin tapularının devredilemediği, 491 arsa sahibinin de mağduriyetinin devam ettiği, şirketin içinde bulunduğu mali imkânsızlıklar nedeniyle çok sayıda mağdur ortaya çıktığı, şirketten tapu devri ve bedel iadesine yönelik çok sayıda talebin olduğu, bu kapsamda, öncelikle projelerin tamamlanmasını, ardından oluşacak kaynak dahilinde taleplerin karşılanabilmesinin mümkün olacağı, aksi halde başvuranın talebinin karşılanmasının aynı durumda olan diğerlerinin haksızlığa uğramasına sebep olacağı, başvuru sahibi ile devam eden bir dava sürecinin bulunmadığı, başvuru sahibinin Dumankaya İnşaat
Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne ulaşan sözleşmeden dönme veya sözleşmenin feshine ilişkin herhangi bir beyanı da bulunmadığını, izah edilen hususlar dahilinde, Dumankaya İnşaat
Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin mali kaynakları başvuruları karşılamaya yeterli olmadığı, kaynak ve çözüm arayışlarının devam ettiği görülmüştür.
13.6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda, sözleşmenin tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine
uygun olarak açıklamalarıyla kuracağı, taraflar sözleşmenin esaslı noktalarında uyuşmuşlarsa, ikinci derecedeki noktalar üzerinde durulmamış olsa bile, sözleşme kurulmuş sayılacağı, ikinci derecedeki noktalarda uyuşulamazsa hâkim, uyuşmazlığı işin özelliğine bakarak karara bağlayacağını hüküm altına almıştır.
14.Beyoğlu 21 inci Noterliği tarafından “Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Mal Satış Vaadi ve
İnşaat Yapım Sözleşmesinin” konusu, “Satmayı vaat eden, kapak bölümünde tapu bilgileri yer alan taşınmazda, ‘Dumankaya Adres Sancaktepe’ adı ile maruf sitede, yapımını üstlendiği inşaat ile ilgili olarak, ekli vaziyet planı ve kırmızı renkli kalemle taralı olan bağımsız bölümü, kapak kısmında belirtilen bedel mukabilinde işbu sözleşmede yazılı koşullarla almayı vaat edene satmayı vaat, kabul ve taahhüt etmiştir. Almayı vaat edende de bağımsız bölümü, kapak kısmında belirtilen bedel mukabilinde işbu sözleşmede yazılı koşullarla işbu sözleşmede yazılı koşullarla satın almayı vaat, kabul ve taahhüt etmiştir.” şeklindedir.
15.Başvuran, sözleşmeye uygun olarak edimlerini yerine getirdiği, mali kaynaklarının yeterli olmadığını, öncelikle projelerin tamamlanmasını, ardından oluşacak kaynak dahilinde taleplerin karşılanabilmesinin mümkün olacağını, Dumankaya İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin mali kaynakları başvuruları karşılamaya yeterli olmadığı, kaynak ve çözüm arayışlarının devam ettiği tespit edilmiştir.
16.Daha önceden başka bir kişi tarafından yapılan benzer nitelikteki 2018/15032 numaralı ve 2018/17356 numaralı başvurularda da Tavsiye Kararı verilmişti.
17.Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, taraflar arasındaki ilgili sözleşme hükümleri ile dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı’nın sözleşmeye uygun olarak başvurana hukuki yükümlülükleri dışında herhangi bir yükümlülüğe tabi tutmadan inşaatın bitirilip tarafına kısa sürede teslim edilmesi, konu hakkında tarafına bilgi verilmesi için gerekli işlemlerin yapılması amacıyla ilgili şirkete işlem tesis ettirmesi gerektiği tespit edilmiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
Tüketici Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Sözleşmeye uygun olarak başvurana hukuki yükümlülükleri dışında herhangi bir yükümlülüğe tabi tutmadan inşaatın bitirilip tarafına kısa sürede teslim edilmesi, konu hakkında tarafına bilgi verilmesi için gerekli işlemlerin yapılması amacıyla ilgili şirkete işlem tesis ettirmesi gerektiği yönünde TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONU
BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONU
BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi