|
ÖZET: Başvuru, Kayseri Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı özel halk otobüsü sürücüsüne, durakta bekleyen bir yolcuyu almadığı gerekçesiyle uygulanan cezanın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılmıştır. Başvuran, durak standartlarının yetersiz olduğunu ve ilgili belgelerin kendisine ulaştırılmadan ceza uygulandığını öne sürerek konunun incelenmesini talep etmiştir. Ancak, başvurunun idari yollar tüketilmeden yapıldığı gerekçesiyle Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından 18.12.2023 tarihinde gönderme kararı verilmiştir.
Kayseri Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığı, başvuranın iddialarını inceleyerek, sürücünün durakta durmadığını ve yolcu şikayetinin kamera kayıtlarıyla doğrulandığını belirtmiştir. Sürücünün savunması alındıktan sonra, konu encümene sevk edilmiş ve 07.11.2023 tarihinde ceza verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine yönelik kararını, ilgili mevzuat ve belgeler ışığında vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın iddiaları, yapılan incelemeler ve elde edilen deliller doğrultusunda, durakta bekleyen yolcuyu almayan sürücüye uygulanan cezanın hukuka uygun olduğu belirlenmiştir. Başvuru, bu gerekçelerle reddedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5930-S.24.9307
BAŞVURU NO : 2024/2733
KARAR TARİHİ : 03.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KAYSERİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Durakta bekleyen yolcuyu almadığı gerekçesiyle Özel Halk Otobüsü sürücüsüne uygulanan ceza hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Kayseri’nin İlçesi’nden Kayseri şehir merkezi istikametine şoförü olduğu plakalı Özel Halk Otobüsüyle yaptığı sefer sırasında duraktan yolcu almadığı gerekçesiyle tarafına ceza yazıldığını, ancak durak standartlarının yetersiz olduğunu, Ulaşım A.Ş.’den talep ettiği bilgi ve belgeler şahsına ulaştırılmadan işleticiye cezai işlem uygulandığını iddia ve ifade ederek Anayasal Hukuka ve Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına aykırı olarak yapılan bu uygulamanın incelenmesini talep etmektedir.
1.2. Söz konusu başvuruya İdari başvuru yolları tüketilmemiş olması nedeniyle Kurumumuzca Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği, 18.12.2023 tarihli ve sayılı Gönderme Kararı verilmiştir.
1.3. Gönderme Kararımız üzerine Kayseri Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler
Daire Başkanlığı’nın 15.02.2024 tarihli ve sayılı yazısı ekinde alınan
Ticaret A.Ş.’nin
12.02.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; “… İlgi sayılı yazının gereğince
başvurucunun dilekçesi incelenmiş olup, plakalı Özel Halk Otobüsü şoförü
’ in 02.10.2023 tarihinde durakta durmama eylemi ile alakalı olarak yolcu şikâyeti üzerine (EK.1) kamera kayıtları incelendiğinde şoförün durakta durmadığının tespit edildiği, şirketimiz tarafından konu ile alakalı olarak şoförün savunmasının istendiği, şoförün 10.10.2023 tarihinde iki adet savunma dilekçesi verdiği (EK.2)(EK.3), tutanaklar ve savunmaların incelenmesi neticesinde Özel Halk Otobüsü
Komisyon Kararı ile şoförün Kayseri Büyükşehir Belediyesi encümenine sevk edildiği (EK.4), Kayseri
Büyükşehir Belediyesi’nin 07.11.2023 tarihli no.lu kararı ile (EK.5) şoföre oybirliği ile ceza
verildiği, tüm bu sebeplerle başvurucu ’ in iddialarının mesnetsiz olduğu tarafımızca değerlendirilmiştir.” Şeklinde açıklama yapılmıştır.
1.4. Bunun üzerine şikâyetçi tarihinde yeniden başvuru yaparak başvurusunun esastan incelenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir.
2.1. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, tarihli başvuru üzerine Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan 11.03.2024 tarihli ve sayılı yazı ile bilgi belge talebinde bulunulmuştur.
2.2. Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire
Başkanlığı’nın 01.04.2024 tarihli ve sayılı yazısı ekinde alınan
Ticaret
A.Ş.’nin 28.03.2024 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
“… 13.06.2022 tarih ve sayılı K.B.B Meclis Kararıyla yürürlüğe giren Toplu Taşıma
Yönetmeliği Madde 29 Yaptırım uygulama yöntemi: Usulüne uygun yapılan denetimler sonucunda kurallara aykırı hareket ettiği tespit edilen özel halk otobüsü, kırsal taşımacılık yapan, toplu taşıma aracı işleten ve sürücülerine, Ek2’de düzenlenen tabloya göre mali ve idari yaptırımlar uygulanır. (Ek 2’ de düzenlenen tablo(ceza cetveli) yazımız ekinde tarafınıza sunulmuştur.)
Madde 30- (1) Kayseri Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde toplu taşıma aracı işletenlerinin, kurallara aykırı hareket etmesi durumunda yaptırım uygulama yöntemi aşağıdaki gibidir.
a)Tutanak; şirketin yetkili personelleri tarafından hazırlanır.
b)Şirket, ilçe ulaşım aracı ve özel halk otobüsü işleticilerine, şoförlerinin veya kendilerinin kurallara aykırı davranışını içeren yazıyı tebliğ ederek, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün süre içinde kural hatası yapan işletici veya sürücüden savunmasını ister.
c)Şirket, araç sahibine yapılan tebliğden itibaren 7 günlük süre içerisinde savunma verilmesi veya bu süre geçmesine rağmen savunma verilmemesi durumunda, konuyu değerlendirerek işlemi iptal edebilir veya cezai işlem uygulanması için talebini KBB Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığına gönderir.
d)Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığı, şirket tarafından gönderilen ceza tutanağını ve diğer belgeleri işlem yapılmak üzere Encümene havale eder. Encümen tarafından verilen para cezaların, KBB Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığı tarafından ilçe ulaşım araçları ve özel halk otobüsleri işleticilerine tebliğ edilerek tahakkuk ve tahsilâtı yapılır. Belediye cezaların tahsilâtını, işleticilerin hakedişlerinden mahsup ettirmek suretiyle de gerçekleştirebilir.
Madde 30- (2) Şirket işleticilerle yapacağı sözleşmelerde ayrıca ceza hükümleri belirleyip sözleşmeden doğan cezai yaptırımlar uygulayabilir. … Belirtilen durak Kayseri Ankara yolunda Ankara istikametinde bulunmaktadır. Durak numarası 5586′ dır. Durak mevkiinin görüntüleri yazımız ekindedir. … Otobüsün duraktan geçiş anına ilişkin görüntü ve video kayıtları yazımız ekinde tarafınıza sunulmuştur. …
Durak yerleri tespit edilirken yolcularımıza en faydalı ve yürüme mesafelerinin en az olacağı yerler hedeflenmektedir. 5586 numaralı durağın bulunduğu alanın çevresinde iş sahası mevcuttur. Bölgede çalışan işçilerin, ilgili durağa erişiminin en uygun olduğu yerin burası olduğu tespit edilmiş, bu noktaya durak konulması UKOME kurulu onayına sunulmuş ve Kayseri Büyükşehir Belediyesi ilgili birimlerince uygun görülen durak tipi tesis edilerek bölgeye durak konulmuştur. …
Kayseri Büyükşehir Belediyesi UKOME Kurulu’ndan durak tesis edilmesi için onay çıktıktan sonra
Kayseri Büyükşehir Belediyesi ilgili birimleri tarafından yolun durumuna göre kapalı durak veya bayrak durak tiplerinden birisi tercih edilerek durak yerine konulmaktadır. Sistemlerimizde TAKLİT veya SAHTE durak diye adlandırılan durak tipleri bulunmamaktadır. …
Söz konusu durakta otobüs tarafından alınmayan 1 yolcu bulunmaktadır. …
Tutanak tutulan kişiye ve araç işleticilerine savunma vermeleri için bilgilendirme sms’ i atılarak 7 gün içerisinde savunma vermeleri istenmektedir. ’ in sistemlerimize vermiş olduğu
535 *** *** ** telefon numarasına 04.10.2023 tarihinde saat 13.48’ de savunmaya davet bildirimi
gönderilmiş ve tarafından yazımız ekinde tarafınıza sunmuş olduğumuz savunma
10.10.2023 tarihinde verilmiştir. …”
Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
… ” ,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin f bendinde; “Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.”,
p bendinde; “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri
kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dâhil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek.”,
6. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’nci maddesinin b bendinde; “Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.”,
7. Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin;
7.1. Düzenleme yapma yetkisi başlıklı 27’nci maddesinde; “(1) Büyükşehir belediyeleri; alt yapı yatırımları ile ulaşım ve toplu taşıma hizmet ve faaliyetlerinin amaca uygun, etkili ve verimli yürütülmesini sağlamak üzere bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda;
a) Hizmet ve hizmet alanlarının mahalli özelliklerini dikkate alarak, birinden diğerine çeşitlilik ve farklılık arz eden, nicelik ve niteliklerini,
b) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale
Sözleşmeleri Kanunu ile ilgili mevzuatına ve bu Yönetmeliğe aykırı olmamak kaydıyla hizmet ve yatırımlarla ilgili her türlü inşaat ve kazı yapılmasında, bağımsız ve ortak tranşe açılmasında ve benzeri konularda uyulması gereken zaman ve yer şartları ile mahalli imkân ve benzeri durumlarını,
göz önünde bulundurarak büyükşehir belediye meclisinin kararı ile düzenleme yapabilirler.”,
7.2. Ulaşım hizmetlerine ilişkin işlemler başlıklı 28’inci maddesinde; “(1) Nüfus artışı ve şehrin ulaşım planı dikkate alınmak suretiyle büyükşehir sınırları dâhilinde taşıma ihtiyacı, UKOME tarafından düzenlenecek bir raporla İçişleri (Ek ibare: RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bildirilir.
(2) Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticari plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir.”,
8. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Yönetmeliği’nin;
8.1. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Kayseri Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde lastik tekerlekli ve raylı sistemdeki araçlar ile yapılacak bütün toplu taşımacılık hizmetlerinin kamu hizmeti amacına uygun, planlı, programlı, etkin, verimli ve uyum içinde yapılmasının sağlanmasını, bu hizmetlerin yapılması sırasında, verimin ve hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik olarak toplu taşımacılık hizmetlerinin görülmesi işinin devredilmesi halinde, bu hizmetin yerine getirilirken uyulması gereken yönetim ve denetim kurallarını, taşımacılık yapan gerçek ve tüzel kişilere aykırılıklar durumunda uygulanacak yaptırımları, toplu taşımacılık yapmaları karşılığında hak edecekleri performans esaslı ödemelerin düzenlenmesi ve ödenmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.”,
8.2. “Genel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin e bendinde; “6360 sayılı yasa ile yapılan düzenleme gereği il sınırları içerisinde ulaşım hizmeti sunmak idarenin görevleri arasında olduğundan, kırsal bölgelerdeki ulaşım ihtiyacının giderilmesi için gerekli tedbirler alınarak, kırsal bölgelerde toplu taşıma hizmetini mevzuata uygun olarak devredebilir. Devredilen kuruluş hizmetlerin kesintisiz sağlanabilmesi
için bu bölgelerde çalışacak özel işleticilerle alt hizmet temini anlaşmaları yapabilir.”,
8.3. “Hat planlama ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “… f) Hatların planlanmasında yolcu erişiminin kolaylıkla sağlanmasına azami derecede dikkat edilecektir. Hatlara erişim mesafesi kent merkezi ve yakın çevresinde 300 metre, merkez dışında en fazla 600 metre olacaktır. Durak yerinin ve iki durak arasındaki mesafenin belirlenmesinde TS 1 1783 dikkate alınacaktır.
g) Kırsal kesimde, ilçe ve mahallelerinde de hat erişim kolaylığına azami derecede dikkat edilecektir.”,
8.4. “Toplu taşıma işletim ilkeleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “… f) Günlük, haftalık, aylık ve özel günlere yönelik işletme programları yapılacaktır. Bu amaçla; hafta içi, cumartesi, pazar ve resmi tatil günleriyle yaz dönemine ait tarifeler önceden hazırlanarak İdarenin (UKOME) onayına sunulacak ve bu tarifelere uyulması için gerekli tedbirler alınacaktır. Anlık gelişen durumlar için şirket alternatif tarifeler uygulayabilecektir. Tarifelerin mobil uygulamalar ve sabit bilgilendirmeler ile yolculara duyurulması sağlanacaktır.”,
8.5. “İşleticinin sorumluluğu” başlıklı 20’nci maddesinde; “İşleticilerin toplu taşıma işini yerine getirirken belediye veya şirkete karşı sorumlulukları şunlardır; … a) UKOME tarafından onaylanmış hatlar ve üzerindeki KBB duraklarını kullanmak zorundadır.”,
8.6. “İşleticilerin çalışma şartları ve şekilleri” başlıklı 22’nci maddesinde; “… d) Güzergâh üzerindeki duraklara tam yanaşmadan durak haricinde kesinlikle yolcu indirme, bindirme, park etme, bekleme yapmayacaklardır. Duraklarda durmak ve yolcuyu almak zorundadır.
u) Araç işleteni ve görevli sürücü, şirket tarafından belirlenen günlük hareket programlarına göre seferlerini yapacaklardır. Araçlar seferlerini bu programda belirtilen süreler içerisinde tamamlar. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar şirket ile işleten arasındaki sözleşme ile belirlenir.”,
8.7. “Denetim” başlıklı 28’inci maddesinde; “ (2) İşletenlerin denetimi aşağıdaki ölçütlere göre yapılır.
a) Taşımacıların bu yönetmeliğin maddelerinde belirlenen kurallara aykırı hareket edip etmediklerinin denetimi idare tarafından yapılır veya yaptırılır.
b) Hizmet kalitesinin denetimi; denetim formlarına, elektronik denetleme sistemi ile yapılan denetimlere, müşteri şikâyetleri yönetim sistemi üzerinden alınan haklı müşteri şikâyetlerine, idare çağrı merkezine iletilen şikâyetlere, sosyal medya üzerinden yapılan bildirimlere ve idare yetkililerinin yapmış olduğu incelemelere göre yapılır.
c) İşleticiler, denetim ve yaptırım hükümleri uygulanması açısından toplu taşıma hizmetinin ifası için çalıştırdıkları toplu taşıma personelinin hal, davranış ve fiillerinden sorumludur.”,
8.8. “Yaptırımlar” başlıklı 29’uncu maddesinde; “Usulüne uygun yapılan denetimler sonucunda kurallara aykırı hareket ettiği tespit edilen Özel Halk Otobüsü, Kırsal taşımacılık yapan toplu taşıma aracı işleten ve sürücülerine Ek2’de düzenlenen tabloya göre mali ve idari yaptırımlar uygulanır.”,
8.9. “Yaptırım uygulama yöntemi” başlıklı 30’uncu maddesinde; “(1) Kayseri Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde toplu taşıma aracı işletenlerinin, kurallara aykırı hareket etmesi durumunda yaptırım uygulama yöntemi aşağıdaki gibidir.
a) Tutanak; şirketin yetkili personelleri tarafından hazırlanır.
b) Şirket, ilçe ulaşım aracı ve Özel Halk Otobüsü işleticilerine, şoförlerinin veya kendilerinin kurallara aykırı davranışını içeren yazıyı tebliğ ederek, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün süre içinde kural hatası yapan işletici veya sürücüden savunmasını ister.
c) Şirket, araç sahibine yapılan tebliğden itibaren 7 günlük süre içerisinde savunma verilmesi veya bu süre geçmesine rağmen savunma verilmemesi durumunda, konuyu değerlendirerek işlemi iptal edebilir veya cezai işlem uygulanması için talebini KBB Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığına gönderir.
d) Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığı, şirket tarafından gönderilen ceza tutanağını ve diğer belgeleri işlem yapılmak üzere Encümene havale eder.
e) Encümen tarafından verilen para cezası KBB Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığı tarafından ilçe ulaşım araçları ve Özel Halk Otobüsleri işleticilerine tebliğ edilerek tahakkuk ve tahsilâtı yapılır. Belediye cezaların tahsilâtını, İşleticilerin hakedişlerinden mahsup ettirmek suretiyle de gerçekleştirebilir.”,
8.10. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Yönetmeliği’nin Tablo B. Ceza Tablosunda; “20/Duraklarda durmama./İlk defada 200 Bilet bedeli uygulanır./İhlalin tekrar etmesi durumunda 300 bilet bedeli uygulanır./İlk defada 15 Ceza Puanı Uygulanır. İhlalin tekrar etmesi durumunda 20 ceza puanı uygulanır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, 1 no.lu paragrafta belirtildiği üzere özetle; yapmış olduğu sefer sırasında duraktan yolcu almadığı gerekçesiyle tarafına yazılan ceza için, durak standartlarının yetersiz olduğu ve Kayseri Ulaşım
A.Ş.’den talep ettiği bilgi ve belgeler şahsına ulaştırılmadan işleticiye cezai işlem uygulandığı hususlarını ileri sürerek konunun hukuk ve kanunlar çerçevesinde incelenmesini talep etmiştir.
11. Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nda; Şehrin ulaşım ana plânının, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerinin, her türlü servis ve toplu taşıma araçlarının bilet ücret ve tarifelerinin, zaman ve güzergâhlarının, durak yerlerinin planlanmasının, belirlenmesinin, uygulanmasının ve koordinasyonun sağlanmasının ve kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işlerin yürütülmesi hususlarının belediyelerinin görevi olduğu hüküm altına alınmıştır.
12. Belediye Kanunu’nda ise; Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek hususları düzenlenmiştir.
13. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile 13.06.2022 tarihli ve sayılı Karar No ile kabul edilen Kayseri Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Yönetmeliği’nde de; Toplu taşımacılık hizmetleri hakkında plan ve programların yapılacağı, hatların planlanmasında yolcu erişiminin kolaylıkla sağlanmasına azami derecede dikkat edilmesi, durak yerinin ve iki durak arasındaki mesafenin belirlenmesinde standartların dikkate alınacağı, otobüs tarifelerinin UKOME tarafından onaylanacağı, işleticilerin toplu taşıma işini yerine getirirken UKOME tarafından onaylanmış hatları ve hatlar üzerindeki
Kayseri Büyükşehir Belediyesi duraklarını kullanmak zorunda oldukları, güzergâh üzerindeki duraklara tam yanaşmadan durak haricinde kesinlikle yolcu indirme, bindirme, park etme, bekleme yapmayacakları, duraklarda durmak ve yolcuyu almak zorunda oldukları, işletenlerin belirlenen kurallara aykırı hareket edip etmediklerinin denetiminin idare tarafından yapılacağı, haklı müşteri şikâyetlerinin değerlendirileceği, usulüne uygun yapılan denetimler sonucunda kurallara aykırı hareket ettiği tespit edilenlere yönetmelik ekinde yer ceza tablosuna göre mali ve idari yaptırımların uygulanacağı, tutanak hazırlanması, yazının tebliği edilmesi, savunma istenilmesi, devamında konunun Encümene havale edilmesi ve uygulanacak cezanın tahakkuk ve tahsilatının yapılması hususlarında açıklamalar yapılmıştır.
14. İdarenin Uyuşmazlık konusu hakkındaki cevabi yazısında;
– Şikâyete konu durağın Kayseri-Ankara yolunda Ankara istikametinde bulunduğu, durak numarasının
5586 olduğu,
– Durak mevkiinin görüntülerinin, otobüsün duraktan geçiş anına ilişkin görüntülerin ve video kayıtlarının yazı ekinde Kurumumuza sunulduğu,
– Durak yerleri tespit edilirken yolculara en faydalı ve yürüme mesafelerinin en az olacağı yerlerin hedeflendiği,
– 5586 numaralı durağın bulunduğu alanın çevresinde iş sahası mevcut olduğu, bölgede çalışan işçilerin ilgili durağa erişiminin en uygun olduğu yerin burası olduğunun tespit edildiği, bu noktaya durak konulması hususunun UKOME kurulu onayına sunulduğu ve Kayseri Büyükşehir Belediyesinin ilgili birimlerince uygun görülen durak tipi tesis edilerek bu bölgeye durak konulduğu,
– UKOME Kurulu’ndan durak tesis edilmesi için onay çıktıktan sonra Kayseri Büyükşehir Belediyesinin ilgili birimleri tarafından yolun durumuna göre kapalı durak veya bayrak durak tiplerinden birisi tercih edilerek durak yerine konulduğu ve sistemlerinde ‘taklit’ veya ‘sahte’ durak diye adlandırılan durak tipleri bulunmadığı,
– Söz konusu durakta otobüs tarafından alınmayan bir yolcu bulunduğu,
– Tutanak tutulan kişiye ve araç işleticisine savunma vermeleri için bilgilendirme SMS’i atılarak 7 gün içerisinde savunma vermelerinin istendiğini, ’in sistemlerine vermiş olduğu 535
*** ** ** telefon numarasına 04.10.2023 tarihinde saat 13.48’de savunmaya davet bildiriminin gönderildiği ve tarafından yazı ekinde Kurumumuza sunulmuş olan savunmanın
10.10.2023 tarihinde verildiği,
Belirtilmiştir.
15. Şikâyet başvurusu ve ekleri ile İdarenin yazısı ekinde alınan belgeler incelendiğinde;
– plakalı özel halk otobüsü ile 23.08.2000 tarihinde sözleşme imzalandığı ve sözleşmenin bitiş tarihinin 23.08.2049 olduğu,
– Özel halk otobüsünün belirlenen Yemliha-1 hattında günlük 15 sefer yaptığı, hat uzunluğunun 579,51 km olduğu,
– Durakların Kayseri Büyükşehir Belediyesi UKOME Kurulu’nun 13.12.2017 tarihli ve no.lu
Kararı ile otobüs duraklarının yeniden numaralandırılmasının yapıldığı,
– Duraktan alınmayan yolcu tarafından saat 21.08’de “Akın Plastik önünden 20.35 GDS Yemliha aracı el lambası da yakmama rağmen almadı 22:30’a kadar beklemek istemiyorum” şeklinde şikâyetin idareye iletildiği,
– Otobüsün 02.10.2023 tarihi saat 21.02.26’da no.lu durakta durmadığının 04.10.2023 tarihli ve seri no.lu Tutanak ile tespit edildiği,
– Sürücü tarafından 10.10.2023 tarihinde konuya ilişkin “kamera görüntülerinden de anlaşılacağı üzere ışıkların yansımasından görünmediği, kameralar gibi yakınlaştırma gibi bir durumun söz konusu olamayacağını bildiririm.” İfadeleriyle savunma verildiği ve akabinde konunun Encümene sevk edildiği,
– Sürücü 10.10.2023 tarihinde idareye “bahse konu olayda Kayseri-Ankara şehirlerarası karayolunda araç hızı ortalama 65-70 km/h iken karayolunun ve (çakma) otobüs levhalarının ışıklandırmasının olmadığı trafik yoğunluğunun fazla olduğu otobüs (çakma) durak levhalarının ve yolcunun görülmediği dolayısıyla
TSE 11784 sayılı standartlara, 2918 sayılı kanuna aykırı ve iş güvenliği açısından uygunsuz olarak konulan (çakma) otobüs durağı levhalarının yolcu ve araç güvenliği, can ve mal güvenliği açısından uygunsuz olup aşırı tehlike arz ettiğinden dolayı üzerime atfedilen suçlamayı kesinlikle kabul etmiyorum. … Konu hakkında yolcuların fark edilemediği durak no belirtilmemiş durağın, durak numarası ile resmi durak olup olmadığı bilgisinin ve hakkımda verilen kararın tarafıma iletilmesini arz ve talep ederim.” ifadeleriyle itiraz dilekçesi verdiği,
– Kayseri Büyükşehir Belediyesi Encümenince yapılan müzakere neticesinde alınan 07.11.2023 tarihli ve
Karar ile oy birliğiyle sürücüye 200 tam bilet ve şoföre 15 puan cezası verildiği,
Anlaşılmıştır.
16. Somut olayda, plakalı özel halk otobüsü sürücüsü tarafından; 02.10.2023 günü saat 21.02.26’da no.lu durakta durmayarak ve beklemekte olan yolcuyu almayarak geçtiği için tarafına uygulanan cezai işleme, yolda çakma durak levhalarının çokluğu ve trafik yoğunluğunun fazla olması nedeniyle yolcunun görünmediği ileri sürülerek itiraz edilmiştir.
17. 04.04.2024 tarihinde İdareden alınan video kayıtlarından;
– Araçta yer alan ve aracın içini gösteren kameranın 02.10.2023 tarihi saat 20:56:58 – 21:05:35 arası incelenen kayıtlarından; saat 21:00:35 ile 21:00:52 arasında bir yolcunun sürücü ile konuştuğu ve otobüsün saat 21.01:05’te durarak/duraklama yaparak yolcuyu indirdiği, 21.04.04’te bir durakta durarak yolcu aldığı, kaydın sonu olan saat 21:05.30’a kadar da durmadığı/duraklama yapmadığı,
– Aracın gidilen yolu gösteren ön kamerasının saat 20:56:58 – 21:03:13 arası incelenen kayıtlarından ise:
yukarıda belirtilen yolcunun aynı vakitte sürücü ile konuştuğu, sürücünün 21:01:05’te duraklama yaparak yolcuyu indirdiği, ancak çevrede veya yolun kenarında herhangi bir durağın veya durak levhasının görünmediği/bulunmadığı, saat 21:02:25’te durak levhasının önünde yer alan bir kişinin elinde ışıklı bir cihazı sallamak suretiyle gelmekte olan otobüse uyarıda bulunmaya çalıştığı, ancak otobüsün herhangi bir yavaşlama veya durma belirtisi göstermediği ve yoluna aynı şekilde devam
ettiği, devamında sadece iki saniye sonra sürücünün ön cama yansıyan kamera görüntüsünden saat 21:02:27’de sağ aynaya baktığı fakat geride kalan yolcu için durmadığı,
– Otobüsün normal bir hızda gittiği, şikâyete konu durağa gelmeden yaklaşık bir buçuk dakika önce durak olmayan ve yolcu indirmeye müsait olmadığı değerlendirilen bir yerde yolcu indirdiği, söz konusu durağa yaklaşırken ise herhangi bir yavaşlama veya durakta yolcu olup olmadığını kontrol etme belirtisi göstermediği,
– Sürücünün, elinde ışıklı bir cihaz ile uyarı vermeye çalışan yolcuyu görmesine rağmen durmadığı,
Hususları tespit edilmiştir.
18. Dosya kapsamından;
– Özel halk otobüsünün duraklarda durmak ve yolcuları almak zorunda olduğu, durakta yolcu bulunmasa dahi yavaşlayıp durağı kontrol etmesi gerektiği,
– Durakta bekleyen yolcuların yaklaşmakta olan otobüse herhangi bir uyarı vermek durumunda kalmadan otobüsün yavaşlaması ve durakta yolcu bulunup bulunmadığını kontrol ettikten sonra yoluna devam etmesi gerektiği,
– İzlenen video kayıt sürelerinde yolda iddia edildiği gibi bir trafik yoğunluğunun yaşanmadığı,
– İncelenen görüntülerden durağın ön tarafında durağa yakın ve sürücünün görüşünü engelleyen bir levha bulunmadığı, durağı geçtikten sonra ise durağa çok yakın olmayan alt alta bitişik iki adet trafik işaret levhasının yer aldığı, söz konusu levhanın boyutunun ise durak levhasından oldukça büyük olduğu,
– Yollarda yer alan levhaların sürücüler tarafından gece saatlerinde de rahatlıkla fark edilebilecek, görülebilecek ve anlaşılabilecek şekilde imal edildikleri,
– Işıkların yansıması veya yolda çok fazla levha bulunması sebebiyle durağın veya yolcunun görülememesi gibi bir durumun ileri sürülmesinin mümkün olamayacağı,
– Dosyada yer alan durak yeri resimlerinden durağın görünürlüğü ile ilgili bir sorunun bulunmadığı,
– Özel halk otobüsünün mezkûr güzergâhta günde 15 seferi (gidiş-dönüş) bulunduğu, sürücü veya işletici tarafından söz konusu işin mutat olarak her gün yapıldığı,
– Şikâyetçinin yapmakta olduğu iş nedeniyle durak yerlerini veya durak levhalarını bilmemesinin veya yolcuyu görememesinin mümkün olmadığı,
– Kaldı ki kamera kayıtlarında elinde bir ışıkla işaret verdiği çok net olarak görünen yolcunun otobüsün içerisindeki sürücü tarafından yakın mesafeden görülememesi gibi bir durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu,
– Yapılan incelemede sürücünün yolcuyu fark ettiği için sürücünün durağı ve yolcuyu geçtikten hemen sonra -2 saniye sonra- aynadan arkaya baktığı, buna rağmen yavaşlamak veya durarak arkada kalan yolcuyu almak yerine aynı şekilde yoluna devam ettiği,
– Saat 21:02’de alınmayan yolcunun sonraki otobüsü bekleme süresinin bir buçuk ila iki saat arasında olduğu,
– Ayrıca bölgenin sanayi alanı olduğu, otobüs saatleri arasındaki zaman aralığı, akşamın ilerleyen vakitleri de göz önüne alındığında gerek halk otobüsü sahibinin / işleticisinin gerekse otobüsü kullanan sürücünün yolcuların ulaşımı adına azami derece dikkatli ve özenli hareket etmesi gerektiği, ancak bu hususlara riayet edilmediği,
– İzlenen görüntülerden, sürücünün durak olmayan ve yolcu indirmeye müsait olmadığı değerlendirilen bir yerde yolcu indirmesi hususunda İdare tarafından gerekli incelemenin ve değerlendirmenin yapılmadığı,
Anlaşılmıştır.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; kamera görüntülerinde de net olarak tespit edildiği üzere söz konusu durakta durmayarak beklemekte olan ve elinde ışıklı bir cihaz ile otobüse uyarı veren yolcuyu almayarak geçen plakalı özel halk otobüsü sürücüsüne İdare tarafından uygulanan cezai işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde göndererek “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikâyetçiye tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı yetkili ve görevli yargı merciinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve KAYSERİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi