|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Farsça ve diğer dillerden YDS yapılması ile e-YDS oturumlarında basılı sınav soru kitapçığı ve kalem dağıtılması talepleri incelenmiştir. İdarenin, ÖSYM Başkanlığı’nın yetkileri çerçevesinde sınav takvimini belirleme ve uygulama konusundaki kararlarının hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca, e-YDS oturumlarında basılı materyal dağıtımının sınav güvenliği açısından mümkün olmadığı belirtilmiştir.
Bununla birlikte, bilgisayar ekranında işaretleme ve not alma gibi olanakların sağlanması için ÖSYM’nin çalışmalarını hızlandırması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın taleplerinin reddine, ancak e-YDS oturumları için önerilen çözümlerin geliştirilmesi yönünde tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. Bu durum, sınav süreçlerinin adil ve erişilebilir olmasının önemini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11616-S.21.18712
BAŞVURU NO : 2021/3793
KARAR TARİHİ : 10/08/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
ÖSYM tarafından gerçekleştirilen Farsça, İspanyolca, İtalyanca gibi
BAŞVURUNUN KONUSU :
sınavların e-YDS sınavının yanında diğer yabancı dillerde olduğu gibi
YDS sınavı olarak da yapılması ve yapılacak e-YDS sınavlarında soru kitapçığı ve kalem dağıtılarak adayların sınav esnasında işaretleme yapması ve not almasına imkan sağlayacak düzenlemelerin yapılması talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; 2021 YDS(normal) oturumunda Farsça sınavı bulunmaması nedeniyle e-YDS(Farsça) oturumuna girmek durumunda kaldığını ancak e-YDS oturumlarında basılı soru kitapçığı, boş kâğıt, kalem verilmediği gibi bilgisayar ekranı üzerinde işaretleme, karalama, not almaya imkân veren elektronik bir kalem vb. alet kullanılmasına da izin verilmediğini, bu durumun ise normal YDS oturumuna girmek ile e-YDS oturumuna girmek arasında fırsat ve imkân eşitsizliğine yol açtığını, herkesin bildiği üzere kâğıt üzerinde işaretleme yapmanın (özellikle de YDS gibi kelime, cümle çevirilerinin yapıldığı uzun metinlerin bulunduğu sınavlarda) çok daha kolay olduğunu, üstelik Farsça, İspanyolca, İtalyanca vb.
dillerden e-sınava girmenin doğrudan kendilerinin tercihi olmadığını, normal YDS oturumunda bu dillerden sınav olmadığı için e-YDS girmek zorunda bırakıldıklarını ifade ederek 2021 yılı içerisinde düzenlenecek
YDS sınavlarının Farsça başta olmak üzere diğer dillerden de yapılmasını, e-YDS oturumlarında da basılı sınav soru kitapçığı ve ÖSYM sınav kalemlerinin adaylara dağıtılmasını (işaretlemenin yine elektronik ortamda yapılması kaydıyla) talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)
Başkanlığının konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 28/04/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, özel bütçeli bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığı, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının ç bendi gereğince “Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı
Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek.”, f bendi gereğince “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak.”, i bendi gereğince “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususunda yetkili kılındığı, 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346. maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu, 6114 sayılı Kanun’un 7.
maddesinin üçüncü fıkrasında sınavların adaylara aynı veya farklı sorularla aynı anda veya farklı zamanlarda, basılı veya elektronik ortamda uygulanabileceği, hangi alan veya konularda hangi sınav türlerinin uygulanacağına ihtiyaçlar ve imkânlar çerçevesinde ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından karar verileceğinin belirtildiği,
2.2. Elektronik Yabancı Dil Sınavının (e-YDS), 4 Ocak 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik” kapsamında ÖSYM Başkanlığı tarafından uygulanmakta olup mezkur Yönetmeliğin, “Sınavın yapılması” başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasında “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı
Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için yılda en az iki kez; diğer diller için ise yılda en az bir kez yapılır.”, “Protokol” başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit
Sınavına ilişkin başvuru, ilan, sınav yapılacak yerler, sınav bedeli ve bu bedelin tahsil usulü, sınava girişte uyulacak kurallar, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması, sınav sonuçlarına itiraz ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirlenir.”, “Sınav usulü” başlıklı 8. maddesinde “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı çoktan seçmeli test olarak yapılır. Ancak, protokolde belirlenmesi kaydıyla sınavın gerçekleştirilmesine ilişkin farklı usuller uygulanabilir.” hükmünün amir olduğu, mezkur Yönetmelik uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı, Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı ve ÖSYM Başkanlığı arasında 14/11/2019 tarihinde imzalanarak yürürlüğe giren
Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı Protokolünün; “Sınav Tarihi” kenar başlıklı 4. maddesinde
“Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için biri ilkbahar, diğeri sonbahar dönemi olmak üzere yılda en az iki kez; Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danimarkaca (Danish), Ermenice, Farsça, Gürcüce, Hollandaca (Dutch), İspanyolca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Sırpça, Ukraynaca ve Yunanca dillerinde ise ilkbahar döneminde olmak üzere yılda en az bir kez yapılır. Sınavın yapılacağı tarih, ÖSYM’nin ilgili yıl sınav takvimi göz önünde bulundurularak ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Çoktan seçmeli test olarak uygulanan Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca ve Bulgarca dillerindeki sınavlar sadece, elektronik ortamda ÖSYM Elektronik Sınav Merkezlerinde yapılır. Elektronik ortamda randevulu sisteme göre yapılacak sınavlar altyapı ve kapasite göz önünde bulundurulmak suretiyle ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek tarihlerde yapılır.”, “Sınav yapılacak yerler” başlıklı 7. maddesinde “Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça dışında kalan dillerde sınav Ankara’da yapılır. Elektronik ortamda randevulu sisteme göre yapılacak sınavlarda sınav merkezleri, altyapı ve kapasiteye uygun olarak ÖSYM tarafından belirlenir.” , “Sınavın usulü” başlıklı 9. maddesinde “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı bu esaslar çerçevesinde tüm diller için elektronik ortamda randevulu sisteme göre de yapılabilir.” hükmünün yer aldığı,
2.3. ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2020 Yılı ÖSYM Sınav Takviminde belirtildiği üzere, 2020 yılında 1 adet YDS ve 13 adet e-YDS sınavı gerçekleştirildiği, YDS; Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça, Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danimarkaca (Danish), Ermenice, Farsça, Gürcüce, Hollandaca (Dutch), İspanyolca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Sırpça, Ukraynaca ve Yunanca dillerinden gerçekleştirilmiş olup e-YDS sınavlarından 8 tanesi
İngilizce dilinden, 1’er tanesi de Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Bulgarca, Yunanca, Almanca, Fransızca, Arapça, Rusça dillerinden gerçekleştirildiği, ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2021
Yılı ÖSYM Sınav Takviminde belirtildiği üzere, 2021 yılında 2 adet YDS ve 14 adet e-YDS sınavı gerçekleştirilmesi planlandığı, YDS/1; Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça, Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danimarkaca (Danish), Ermenice, Farsça, Gürcüce, Hollandaca (Dutch), İspanyolca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Sırpça, Ukraynaca ve
Yunanca dillerinden gerçekleştirilmiş olup YDS/2; Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dillerinden gerçekleştirileceği, e-YDS sınavlarından 9 tanesi İngilizce dilinden, 1’er tanesi de Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Bulgarca, Yunanca, Almanca, Fransızca, Arapça, Rusça dillerinden gerçekleştirileceği, 14/11/2019 tarihli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı Protokolü uyarınca, aday sayısının az olması sebebiyle önceki yıllarda sadece Ankara’da yapılan Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca ve Bulgarca dillerindeki sınavlar, yılda bir kez Ankara, İzmir ve İstanbul’da, pek çok açıdan adaylar için daha elverişli olan e-sınav merkezlerinde e-sınav şeklinde uygulanmakta olduğunu,
2.4. Farsça gibi bazı alanlarda yılda birden fazla sınav gerçekleştirmenin; bu alanlarda yeterli sayıda ve yetkin personel temin etmenin neredeyse imkânsız olduğu ve bunun sonucu olarak da sınavın güvenliğini ve sürdürülebilirliğini temin etmede aşılamaz sorunlar yaşanacağı göz önünde bulundurulduğunda makul ve mümkün olmadığı, ayrıca yine sınav güvenliğini tehlikeye sokacağı ve lojistik açıdan da içinden çıkılamaz sorunlara yol açacağı için e-YDS oturumlarında basılı sınav soru kitapçığı ve kalem, silgi gibi malzemelerin dağıtılmasının mümkün olmadığının değerlendirildiği, bununla birlikte bilgisayar ekranı üzerinde işaretleme ve karalama yapmaya, not almaya vb. olanak sağlayan çözümler üretmeye yönelik çalışmalar devam ettiği,
İfadelerine yer verdiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 17/02/2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun’un;
5.1 “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde;“Kılavuz: Ölçme, seçme ve
yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini ifade eder.”
5.2 “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendinde; “Görev,
yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hükmü, 5.3. “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7 nci maddesinde; “(3) (Değişik: 2/12/2016-6764/69 md.) Sınavlar, adaylara aynı veya farklı sorularla aynı anda veya farklı zamanlarda, basılı veya elektronik ortamda uygulanabilir. Sınavlar bireyselleştirilmiş sınav şeklinde de yapılabilir. Sınavlarda ek süre verilmek kaydıyla, adaylara aynı veya farklı sorulardan oluşan deneme soruları da sorulabilir. Adaylar dâhil hiç kimseye hangi sorunun deneme sorusu olduğu hakkında bilgi verilmez. Sınav puanları hesaplanırken güçlük ve ayırt edicilik özelliklerine göre her soru için farklı puan değeri belirlenebilir. Hangi alan veya konularda hangi sınav türlerinin uygulanacağına, ihtiyaçlar ve imkânlar çerçevesinde Yönetim Kurulu
tarafından karar verilir…5)“Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır, İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir,”
6. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer
Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ÖSYM ara başlığı altındaki;
6.1.”Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinde; “(1) Bu Bölümün uygulanmasında; … e) Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”,
6.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “(1) Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı, bu Bölüm ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, Yükseköğretim Kurulu ile ilgili, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kuruluştur.
(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır: a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak. … ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı
Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek…f) Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak.,…ı) Sınav sonuçlarını analiz etmek ve sonuçları kamuoyuna duyurmak; sınav sonuçlarını ilgili kurum veya kuruluşlara basılı veya elektronik ortamda iletmek i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak”
6.3. “Başkan, Başkan yardımcıları ve Yönetim Kurulu” başlıklı 348 inci maddesinde; “(6) Yönetim
Kurulunun görevleri şunlardır: (a)Sınav sorularının hazırlanması veya sınavların yapılması için gerekli ilkeleri belirlemek (b)Sınavların yürütülmesinde gerekli kılavuz, açıklama ve belgeleri onaylamak…(d)Gerekli hâllerde sınavların kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasına karar vermek…”
7. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu maliyesinin temel ilkeleri”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; “Kamu maliyesinin temel ilkeleri şunlardır:
“g) Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.”,
8. ÖSYM Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında imzalanan 14/11/2019 tarihinde imza altına alınan “Sınav Protokolü” nde; 8.1. “Sınav tarihi” başlıklı 4 üncü maddede; “Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavı Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için biri ilkbahar, diğeri sonbahar olmak üzere yılda enaz iki kez;
Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danimarkaca(Danish), Ermenice, Farsça, Gürcüce, Hollandaca(Dutch), İspanyolca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Sırpça, Ukraynaca ve Yunanca dillerinde ise ilkbahar döneminde olmak üzere yılda en az bir kez yapılır.
Sınavın yapılacağı tarih, ÖSYM’nin ilgili yıl sınav takvimi göz önünde bulundurularak ÖSYM Yönetim
Kurulu tarafından belirlenir.
Çoktan seçmeli test olarak uygulanan Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca ve Bulgarca dillerindeki sınavlar sadece, elektronik ortamda ÖSYM Elektronik Sınav Merkezlerinde yapılır.
8.2. “Sınav yapılacak yerler” başlıklı 7 nci maddede; “ Sınav, Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça dillerinde Adana, Afyonkarahisar……il sınav merkezlerinde yapılır.Bir sınav dönemine bir dil için başvuran aday sayısının 1000’den az olduğu sınav merkezlerinde o dilde sınav yapılmamasına ÖSYM
Başkanlığı tarafından başvurular alındıktan sonra karar verilebilir.
Almanca, Arapça, Fransızca, Rusça dışında kalan dillerde sınav Ankara’da yapılır…” 9. 4 Ocak 2013 tarihli ve 28518 sayılı “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin;
9.1. “Sınavın yapılması” başlıklı 5. Maddesinde: “(1) Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılır.(2) (Değişik:RG-2/12/2014-29193) Yabancı Dil
Bilgisi Seviye Tespit Sınavı Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için yılda en az iki kez; diğer diller için ise yılda en az bir kez yapılır.”
9.2. “Protokol” başlıklı 6. Maddesinde: “ (1)Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına ilişkin başvuru, ilan, sınav yapılacak yerler, sınav bedeli ve bu bedelin tahsil usulü, sınava girişte uyulacak kurallar, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması, sınav sonuçlarına itiraz ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirlenir.”
9.3. “Sınav usulü” başlıklı 8. Maddesinde: “(1) Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı çoktan seçmeli test olarak yapılır. Ancak, protokolde belirlenmesi kaydıyla sınavın gerçekleştirilmesine ilişkin farklı usuller uygulanabilir.”
10. 2021 Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı(YDS) Kılavuzunda: “.1. GENEL BİLGİLER, TEMEL İLKE VE KURALLAR…1.10.2021-YDS/1 Sınavı, Almanca, Arapça, Arnavutça, Boşnakça, Çince, Danimarkaca (Danish Dili), Ermenice, Fransızca, Gürcüce, Hollandaca (Dutch Dili), İngilizce, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Rusça, Sırpça ve Ukraynaca (Ukraince)
dillerinden, 2021-YDS/2 Sınavı ise Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dillerinden
yapılacaktır. Yönetmelik gereği, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (YDS) kapsamında Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca, Bulgarca dillerinde yapılan yabancı dil sınavları 2021 ÖSYM Sınav
Takviminde belirtilen tarihlerde sadece elektronik sınav olarak ÖSYM Elektronik Sınav Merkezlerinde (Ankara, İstanbul ve İzmir e-Sınav Binalarında) yapılacaktır. Bu dillerden sınava girecek adayların başvuru tarihlerinde yayımlanacak olan 2021 e-YDS Kılavuzunu dikkatlice incelemeleri gerekmektedir.
1.11. Sadece elektronik olarak yapılacak Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca, Bulgarca dillerinden;
Farsça dilinden e-YDS 2021/2 Farsça Sınavı 24 Nisan 2021 tarihinde, İspanyolca/İtalyanca dillerinden e-YDS 2021/3 İspanyolca/İtalyanca Sınavları 25 Nisan 2021 tarihinde, Yunanca ve Bulgarca dillerinden e-YDS 2021/5 Yunanca/Bulgarca Sınavları 23 Mayıs 2021 tarihinde ÖSYM Elektronik Sınav
Merkezlerinde (Ankara, İstanbul ve İzmir e-Sınav Binalarında) yapılacaktır. e-YDS 2021/2 Farsça Sınavı ve e-YDS 2021/3 İspanyolca/İtalyanca Sınavları başvuruları 26 Şubat – 14 Nisan 2021 tarihleri arasında, e-YDS 2021/5 Yunanca/Bulgarca Sınavları başvuruları ise 26 Şubat – 29 Nisan 2021 tarihleri arasında alınacaktır. Bu dillerden sınava girecek adaylar, e-YDS yazılımının nasıl kullanılacağını, http://esinav.osym.gov.tr/deneme adresindeki örnek sınav üzerinden öğrenebileceklerdir…3.4. SINAVDA
KULLANILACAK SORU KİTAPÇIĞI VE CEVAP KÂĞIDI…Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça dilleri ile sadece ÖSYM e-Sınav Binalarında elektronik olarak uygulanacak Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca, Bulgarca dillerinden sınava giren adaylara çoktan seçmeli sorulardan oluşan test uygulanacaktır…”
11. 2021 Elektronik Yabancı Dil Sınavı(e-YDS) Kılavuzunda: “3.3. SINAVIN UYGULANMASI…
Sınav süresince adayların; konuşmaları, kopya çekmeleri veya kopya vermeleri, salondaki görevlilere soru sormaları, müsvedde kâğıdı kullanmaları veya soru ve cevaplarını başka bir kâğıda yazmaları, birbirlerinden kalem, silgi vb. şeyler alıp vermeleri, sınav düzenini bozacak davranışlarda bulunmaları yasaktır. Bu yasaklara uymadığı saptanan adayların sınavları geçersiz sayılır. Sınav kurallarına uymak adayın temel görevidir. Kurallara aykırı davranışta bulunan adayların sınava devam etmelerine izin verilmez ancak, sınav görevlileri diğer adayların dikkatlerini dağıtmamak, zaman kaybetmelerine yol açmamak için gerekli görürlerse kural dışı davranışlarda bulunanlara uyarıda bulunmayabilirler.
Uyarılmış olsun veya olmasın, kurallara aykırı davranışta bulunan adayların kimlikleri ve kusurları sınav görevlilerince sınav tutanağına veya görevlilerin raporlarına açıkça yazılır ve bu adayların sınav sonuçları geçersiz sayılır. Adayların soruları ve/veya bu sorulara verdikleri cevapları ayrı bir kâğıda yazıp bu kâğıdı dışarı çıkarmaları kesinlikle yasaktır.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, Farsça ve diğer dillerden de YDS yapılması, e-YDS oturumlarında da basılı sınav soru kitapçığı ve sınav kalemlerinin adaylara dağıtılmasını taleplerinin reddi ile E-YDS oturumlarında bilgisayar ekranı üzerinde işaretleme yapma, karalama yapma, not alma vb. olanak sağlayan çözümlerin üretilmesi için yapılan çalışmaların hızlandırılarak bir an evvel adayların hizmetine sunulması,hususunda Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, 2021 yılı içerisinde düzenlenecek YDS sınavlarının
Farsça başta olmak üzere diğer dillerden de yapılması, e-YDS oturumlarında da basılı sınav soru kitapçığı ve ÖSYM sınav kalemlerinin adaylara dağıtılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
14. ÖSYM Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ilgili maddeleri gereğince ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş olan ÖSYM
Başkanlığının sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak, sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak gibi hususunda yetkili kılındığı, 6114 sayılı Kanunda “kılavuz”un; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu, sınavların adaylara aynı veya farklı sorularla aynı anda veya farklı zamanlarda, basılı veya elektronik ortamda uygulanabileceği, hangi alan veya konularda hangi sınav türlerinin uygulanacağına ihtiyaçlar ve imkânlar çerçevesinde
ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından karar verileceğinin düzenlendiği yine Yabancı Dil Bilgisi Seviye
Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında ÖSYM Başkanlığı tarafından uygulanmakta olan Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavının Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için yılda en az iki kez; diğer diller için ise yılda en az bir kez yapılacağının, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye Bakanlığı, Devlet Personel
Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı imzalanan protokolle düzenleneceği, söz konusu protokolde başka bazı diller gibi Farsça dilinde ilkbahar döneminde olmak üzere yılda en az bir kez yapılacağı, Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça dışında kalan dillerde sınav Ankara’da yapılacağı, çoktan seçmeli test olarak uygulanan Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca ve Bulgarca dillerindeki sınavların sadece, elektronik ortamda ÖSYM Elektronik Sınav Merkezlerinde yapılacağının açıkça düzenlendiği anlaşılmıştır.
15. Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca 2020 Yılı ÖSYM Sınav Takviminin incelenmesinden, 2020 yılında gerçekleştirilken 13 adet e-YDS sınavının 1’er tanesinin Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Bulgarca, Yunanca, Almanca, Fransızca, Arapça, Rusça dillerinden gerçekleştirildiği, 2021 yılında gerçekleştirilmesi planlanan 14 adet e-YDS sınavlarından yine 1’er tanesinin Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Bulgarca, Yunanca, Almanca, Fransızca, Arapça, Rusça dillerinden gerçekleştirileceği anlaşılmıştır. 14/11/2019 tarihli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı Protokolü uyarınca, aday sayısının az olması sebebiyle
önceki yıllarda sadece Ankara’da yapılan Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca ve Bulgarca dillerindeki sınavların aday sayısının artması nedeniyle Ankara, İzmir ve İstanbul’da da gerçekleştirilmiş olması ÖSYM Başkanlığının sınav merkez sayısını belirlemesinde ihtiyaçlar doğrultusunda aday sayısını dikkate alarak belirlediğinin bir göstergesi olduğu söylenebilir.
16. Bu kapsamda kararın mevzuat kısmında yer verilen İlgili Yönetmeliki Kılavuz ve Protokolde
Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (YDS) kapsamında Farsça, İspanyolca, İtalyanca, Yunanca, Bulgarca dillerinde yapılan yabancı dil sınavlarının 2021 ÖSYM Sınav Takviminde belirtilen tarihlerde sadece elektronik sınav olarak ÖSYM Elektronik Sınav Merkezlerinde yapılacağının düzenlendiği, bu düzenlemenin ancak günün ihtiyaçlarına cevap vermemesi, aday sayısının yazılı olarak sınavı yapılan dillerdeki gibi fazla olması halinde değiştirilerek yazılı olarak Farsça ve diğer sayılı dil sınavlarının yapılabileceği anlaşılmakla beraber mevcut durumda 5018 sayılı Kanunu’nun ilgili hükmüne göre, idareler görevlerini yerine getirirken, maliyet-fayda veya maliyet etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizleri yapmakla mükellef oldukları, diğer bir anlatımla, kamu hizmetlerini, dolayısıyla kamu yararını gerçekleştirmek üzere kamu kaynaklarını kullanan idarelerin, bireylere sağladıkları hizmetin maliyeti ile kamu yararı arasında adil bir denge gözetmeleri, bu dengeyi kurarken kendilerine tanınan takdir yetkilerini, ekonomik ve sosyal analizlere dayanan objektif kurallara göre, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanmaları gerekliliği dikkate alındığında ilgili İdarenin Farsça gibi bazı dillerden yazılı olarak yabancı dil sınavı yapmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
17. E-YDS oturumlarında da basılı sınav soru kitapçığı ve ÖSYM sınav kalemlerinin adaylara dağıtılması hususunda ise e-YDS Kılavuzunda Sınav süresince adayların; müsvedde kâğıdı kullanmaları veya soru ve cevaplarını başka bir kâğıda yazmalarının kesin olarak yasaklandığı, sınav güvenliğini merkeze alması gereken ÖSYM Başkanlığının bunun sınav güvenliğini sağlamak için hayata geçirdiği anlaşılmıştır.
Bununla beraber e-YDS’de bilgisayar ekranı üzerinde işaretleme ve karalama yapmaya, not almaya vb.
olanak sağlayan çözümler üretmeye yönelik çalışmalar yapan ÖSYM Başkanlığının bu çalışmaları hızlandırmalarının bu yönde talepleri olan adaylar için son derece önemli olduğu değerlendirilmiştir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 2021 yılı içerisinde düzenlenecek
YDS sınavlarının(fiziki ortamda) Farsça başta olmak üzere diğer dillerden de yapılması, e-YDS oturumlarında da basılı sınav soru kitapçığı ve sınav kalemlerinin adaylara dağıtılmasını taleplerinin İdare tarafından reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı, diğer taraftan, e-YDS oturumlarında adayların bilgisayar ekranı üzerinde işaretleme ve karalama yapmaya, not almaya vb. olanak sağlayan çözümler üretmeye yönelik çalışmaların hızlandırılarak bir an evvel adayların hizmetine sunulması gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve
gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli Ret Kararı’nın ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE;
Başvuranın Farsça ve diğer dillerden de YDS yapılması, e-YDS oturumlarında da basılı sınav soru kitapçığı ve sınav kalemlerinin adaylara dağıtılmasını taleplerinin REDDİNE,
E-YDS oturumlarında bilgisayar ekranı üzerinde işaretleme yapma, karalama yapma, not alma vb. olanak sağlayan çözümlerin üretilmesi için yapılan çalışmaların hızlandırılarak bir an evvel adayların hizmetine sunulması,
hususunda ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE bulunulmasına
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/