|
ÖZET: Başvuran, Tekirdağ ilinde müteahhitlik yaparken, inşaatında kullanılan kusurlu beton nedeniyle mağdur olduğunu ve Edirne Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden piyasa gözetim ve denetim tutanaklarının kendisine verilmesini talep etmiştir. Başvuru, 25 Mart 2024 tarihinde yapılmış olup, başvuranın iddialarına göre, kendisi ve ilgili idare, sahte belgelerle yanıltılmıştır. İlgili idare, başvuranın dilekçesine yanıt vermemiştir.
Edirne Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, başvuranın talebine ilişkin açıklamalarında, piyasa gözetimi ve denetim faaliyetlerinin Bakanlık tarafından belirlenen yıllık program çerçevesinde düzenli olarak yapıldığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın talep ettiği tutanakların ticari sır niteliğinde olduğu gerekçesiyle kendisine verilemeyeceği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini ve iddialarını değerlendirerek, ilgili mevzuat çerçevesinde başvurunun reddedilmesine karar vermiştir. Bu karar, başvuranın bilgi edinme hakkının sınırları ve ticari sırların korunması ilkeleri doğrultusunda hukuka uygun bulunmuştur. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7367-S.24.11524
BAŞVURU NO : 2024/4218
KARAR TARİHİ : 12.07.2024
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EDİRNE ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın piyasa gözetim ve denetim tutanaklarının tarafına
BAŞVURUNUN KONUSU :
verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan başvuran özetle, Tekirdağ ili, ilçesinde müteahhitlik yaptığını, inşaatı için anlaştığı firma tarafından kusurlu beton gönderildiğini, betonun laboratuvar tarafından verilen sahte evrakla sağlam gösterildiğini, kendisinin ve ilgili idarenin yanıltıldığını, bu şekilde inşaatı bitirmelerine neden olduklarını, durumu anladıklarında Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne bildirimde bulunduklarını, yeniden inceleme yapıldığını, çürük betonların raporlandığını ve binanın yıkımına karar verildiğini, bu süreçte mağdur olduğunu, mahkeme sürecinin devam ettiğini, laboratuvarın kapandığını, beton santralinin de yeni şirket kurup malları kaçırdığını, betonu veren firmanın Edirne il sınırları içinde olmasından dolayı Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından yapılması gereken piyasa gözetim ve denetiminin yapılmadığını öğrenmeleri üzerine dilekçe verdiklerini, ancak dilekçelerine açık bir cevap verilmediğini belirterek ilgili denetimin yapılıp yapılmadığının tespitini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
/
2. Kurumumuz 13/05/2024 tarihli ve S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden iletilen
Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 28/05/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından 25/08/2022 tarihli ve sayılı yazının; Tekirdağ İli, İlçesi, Mahallesi ada, parsel no.lu taşınmaz üzerinde inşa edilen ve YİBF numaralı yapıların, taze beton ve karot sonuçlarının düşük çıkması sebebiyle, Müdürlük personeli gözetiminde alınan 2. karot sonuçları söz konusu betonu üreten . Şti. firması Edirne ili sınırları içerisinde bulunduğundan Müdürlüklerine bilgi amaçlı gönderildiği, 2.2. Söz konusu yapıların müteahhiti olan vekili Av. tarafından, Cumhuriyet Başsavcılığı’nca yürütülen soruşturma kapsamında, 24/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda, Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 25/08/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile Müdürlüklerince ilgili beton firması hakkında gerekli işlemlerin yapılmasının istenildiği belirtilerek yapılan işlemlere ilişkin bilgi talep edildiği; bu bağlamda Müdürlüklerince, mevzuata göre 2.
karot sonuçlarının alınması sonrasındaki işlemler hakkında genel bilgi verildiği, yapı laboratuvarlarınca alınan beton veya karot numunelerinin sonuçlarının uygunsuz çıkmasından dolayı beton firmalarına mevzuat gereği herhangi bir yaptırım uygulanmadığının ve Bakanlık tarafından verilen yıllık program kapsamında PGD (Piyasa Gözetimi ve Denetimi) faaliyetlerinin yürütüldüğünün açıklandığı, 2.3. Müteahhit tarafından, Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 25/08/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile, Müdürlüklerince ilgili beton firması hakkında gerekli işlemlerin yapılmasının istenildiği iddia edilerek, ilgili beton firmasına yönelik olarak 2022 ve 2023 yıllarında PGD denetimi yapılıp yapılmadığı, YMDS’ye (Yapı Malzemeleri Denetim Sistemi) veri girişi olup olmadığı ve denetim yapıldıysa PGD tutanaklarının tarafına iletilmesinin talep edildiği; ancak başvuranın iddia ettiği gibi, Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce, ilgili yazının gereği için değil, bilgi amaçlı gönderdiğini ifade ettikleri, yazının bir örneğini tekrar ilettikleri, ayrıca Müdürlüklerince PGD faaliyetlerinin Bakanlığın yıllık programı doğrultusunda düzenli olarak yapıldığı ve veri girişlerinin de yine düzenli olarak YMDS’ye işlendiğinin bildirildiği, 2.4. Müteahhit tarafından, ilgili beton firması hakkında tutanak tutulmamış olması halinde Müdürlüğün görevini yerine getirmediğinin ortaya çıkacağının, bu durumun hukuki ve cezai sorumluluk doğuracağından dolayı kendisine kaçamak cevaplar verildiğinin iddia edildiği; bu kapsamda denetleme yapılması halinde PGD tutanaklarının kendisine ibrazını ve veri girişi yapılması halinde hangi tarihlerde YMDS’ye veri girişinin yapıldığının bildirilmesini talep ettiği; başvurana yapı laboratuvarlarınca alınan beton veya karot numunelerinin sonuçlarının uygunsuz çıkmasından dolayı beton firmalarına mevzuat gereği herhangi bir yaptırım uygulanmadığının, Müdürlüklerince PGD faaliyetlerinin Bakanlığın yıllık programı doğrultusunda düzenli olarak yapıldığının ve veri girişlerinin de yine düzenli olarak YMDS’ye işlendiğinin tekrar açıklandığı, 2.5. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 7. ve 25. maddeleri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin
Korunması Kanunu’nun 4/2 fıkrası, 8/1 fıkrası, 11/1-g-ğ bentleri, 12/4 fıkrası, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun 23/1 fıkrası, Yapı Malzemeleri Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Yönetmeliği’nin 23/22-ç bendi, 28/1 fıkrası gereği husumetli oldukları beton firmasına yönelik talep ettikleri 2022 ve 2023 yılı PGD denetim tutanaklarının taraflarına verilmesinin mümkün olmadığının bildirildiği, /
2.6. Başvuruya konu inşaat da dahil olmak üzere tüm inşaatların; ruhsat vermeye yetkili ilgili idarelerin gözetiminde, Bakanlıkça yetkilendirilmiş yapı denetim firmaları tarafından (yapı denetime tabi değilse de dörtlü TUS tarafından) yine Bakanlıkça yetkilendirilmiş yapı laboratuvarlarınca her beton dökümünde alınan numunelerin kontrolünün yapılması suretiyle denetlendiği; PGD denetimlerinin ise, Bakanlıkça her sene belirlenen yıllık program doğrultusunda, beton, demir, çimento ve agrega başta olmak üzere, İl
Müdürlükleri tarafından her ilde faaliyet gösteren yapı malzemeleri üreticilerine yönelik belge kontrolü ve gerekli görülmesi halinde numune alımı şeklinde yapıldığı, beton üreticilerine her sene düzenli olarak hem belge kontrolü yoluyla hem de TS EN 206 standardı kapsamında çoktan seçme metodu ile belli sayıda inşaattan numune alma yoluyla denetim gerçekleştirildiği, 2.7. Müdürlüklerince il sınırları içerisinde faaliyet gösteren tüm beton firmalarına olduğu gibi, bahsi geçen Şti. firmasına da 2022 ve 2023 yıllarında
PGD kapsamında, gerek G Belgesi kontrolü yoluyla, gerekse de şantiyelerden beton numunesi alınması yoluyla denetimler gerçekleştirildiği, düzenlenen tutanakların ve eklerinin (g uygunluk belgeleri, irsaliyeler, beton kırım sonuçları, uygunsuzluk olması durumunda alınan idari yaptırım kararları vb.)
Bakanlıklarına ait YMDS girişlerinin güncel olarak yapıldığı, 2.8. Müdürlüklerince PGD kapsamında bugüne kadar alınan beton numune tutanaklarının, kırım sonuçlarının ve kırım sonuçlarının olumsuz olması durumunda alınan idari yaptırım kararlarının, bahsi geçen yıllara ait olanlar da dahil olmak üzere YMDS’de güncel olarak mevcut olduğu; ancak başvuranın veri girişi ve tutanak taleplerine ilgili mevzuat hükümleri gözönüne alınarak olumsuz cevap verildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 3.2. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz”, 3.3. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.
Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.
Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”, 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
/
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …”,
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun, 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde; “Bu Kanunda geçen; … c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi, d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını, … ifade eder.”, 5.2. “Bilgi edinme hakkı” başlıklı 4. maddesinde; “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir. …”, 5.3. “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5. maddesinde; “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.”, 5.4. “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7. maddesinde; “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler. …”, 5.5. “Ticarî sır” başlıklı 23. maddesinde; “Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.”, 5.6. “Kurum içi düzenlemeler” başlıklı 25. maddesinde; “Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.”, 6. 7223 sayılı Ürün Güvenliği Ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun,
6.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı, ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak; piyasa gözetimi ve denetiminin esasları ile yetkili kuruluşların görevlerini ve iktisadi işletmeciler ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yükümlülüklerini
belirlemektir.”,
6.2. “Yetkili kuruluşun piyasa gözetimi ve denetiminde görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 16.
maddesinde; “… (6) İktisadi işletmeci, 7 nci, 8 inci, 9 uncu ve 10 uncu maddelerde düzenlenen yükümlülükleri ölçüsünde aşağıdaki düzeltici önlemlerden uygun ve gerekli olanları orantılılık ilkesine riayet ederek zamanında ve etkili olacak şekilde alır. Aksi takdirde yetkili kuruluş, gerektiğinde bir süre sınırı da koyarak iktisadi işletmeciden;
a) Ürünün taşıdığı risk ve alınan düzeltici önlemler ve sonuçları hakkında yetkili kuruluşun eksiksiz ve ayrıntılı bir şekilde bilgilendirilmesi,
b) Uygun olmayan bir ürünün uygunluğunu sağlamak için gerekli önlemlerin alınması,
c) Belli durumlarda veya belli kişiler bakımından risk taşıyabilecek ürünlerin; riskler hakkında uygun, açık ve kolayca anlaşılabilir Türkçe uyarılarla işaretlenmesi ve bu risklerin ürüne eşlik eden belgelerde yer alan montaj, kullanım ve bakım talimatları ile güvenlik kurallarında açıkça belirtilmesi veya bu ürünlerin piyasaya arzının uygunluğunu temin edecek ön koşullara tabi tutulması ve risk altındaki kişilerin riskler hakkında ivedilikle ve uygun şekillerde uyarılması,
ç) Hakkında ciddi risk taşıdığına dair belirtilerin bulunduğu ürünlerin piyasaya arzının, piyasada bulundurulmasının, önerilmesi veya teşhir edilmesinin gerekli değerlendirmeler ve kontroller için ihtiyaç duyulacak zaman süresince geçici olarak durdurulması,
d) Ciddi risk taşıyan ürünlerin piyasaya arzının ivedilikle durdurulması, piyasada bulundurulmasının önlenmesi, piyasadan çekilmesi ve geri çağrılması, dağıtıcıların bu kararlardan haberdar olmaları ve kararlara uymalarını sağlamak amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve ürünün taşıdığı riskler hakkında nihai kullanıcıların uyarılması, ürünlerin uygun koşullarda imhası veya işlevsiz hale getirilmesi, öneri ve teşhirinin durdurulması,
e) İktisadi işletmeci tarafından alınan önlemlerin, piyasaya arz ettiği ve önleme konu her bir ürün için etkin bir şekilde ve eksiksiz uygulanmış olduğunun yetkili kuruluşa bildirilmesi,
önlemlerinden uygun ve gerekli gördüklerini almasını ister. …
(8) Yetkili kuruluş, iktisadi işletmecinin aldığı altıncı fıkrada belirtilen düzeltici önlemler ile bu Kanun kapsamında kendisinin aldığı önlemleri 23 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya bir internet haber sitesinde ivedilikle ilan eder. …”,
6.3. “İktisadi işletmeciler tarafından alınan önlemlerin duyurulması” başlıklı 18. maddesinde; “(1)
Risk taşıyan ürünlerle ilgili olarak kendiliğinden veya yetkili kuruluşun talebi üzerine bu Kanunun gerektirdiği önlemleri alan iktisadi işletmeci, bu önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri etkili olacak şekilde duyurur ve duyurunun kapsamına göre engellilerin erişebilirliğini dikkate alır.
Duyuru, asgari aşağıdaki bilgileri içerir:
a) Ürünü tanıtacak marka, model veya cins ismi veya diğer ayırt edici özellikler
b) Mümkün ise ürünün fotoğrafı veya resimli tasviri
c) Alınan önlem
ç) Önlemi gerektiren sorunun açık ve anlaşılır tarifi
d) Sorumlu iktisadi işletmecinin isim, adres ve diğer iletişim bilgileri
e) Riskten sakınmak veya sorunu gidermek için önerilen yöntemler
(2) Yetkili kuruluş, birinci fıkrada belirtilen duyuruyu veya duyuru şeklini uygun bulmaz veya yetersiz görürse, duyurunun daha uygun bir şekilde ve yöntemlerle tekrar edilmesini talep edebilir.
(3) Dağıtıcılar, iktisadi işletmecinin ürüne ilişkin riskler ve önlemler hakkında kendilerine bildirdiği bilgileri, varsa tedarik zincirindeki bir sonraki dağıtıcıya iletmek ve birinci fıkrada belirtilen duyuruyu müşterilerinin kolaylıkla görebileceği veya ulaşabileceği yerlere koymak zorundadır.”, 6.4. “Gizlilik, ticari sırlar ve şeffaflık” başlıklı 23. maddesinde; “Yetkili kuruluş, bu Kanunu uygularken kişisel verilere dair, ticari sır niteliğindeki veya fikrî ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin edindiği bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlüdür. Ancak, insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hallerde bu bilgilerin açıklanması bu kapsamda sayılmaz.”, 7. 28/10/2022 tarihli ve 31997 sayılı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı
Malzemeleri Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği’nin, 7.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığının sorumluluğunda bulunan yapı malzemelerine ilişkin teknik düzenlemelerde veya 11/3/2021 tarihli ve 31420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğinde belirtilen insan sağlığı ve güvenliği, tüketicilerin korunması, çevrenin korunması, kamu emniyetinin sağlanması ve diğer kamu yararının azami düzeyde korunmasını hedefleyen gereklilikleri yerine getiren uygun ve güvenli ürünlerin piyasaya arz edilmesi veya piyasada bulundurulmasını teminen piyasa gözetimi ve denetimi ile sonucunda alınacak önlemlerin usul ve esaslarını belirlemektir.”, 7.2. “Denetim personelinin görev, yetki ve yükümlülükleri” başlıklı 23. maddesinde; “… Denetim personelinin yükümlülükleri şunlardır: …
ç) Piyasa gözetimi ve denetimi sırasında elde ettiği bilgi ve belgelere ilişkin olarak gizlilik ilkesine riayet etmek.”,
7.3. “Bilgilerin gizliliği” başlıklı 28. maddesinde; “Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyeti sırasında
Genel Müdürlük veya il müdürlüklerince yapılan yazışmalar, ihbar ve şikayetler ile denetimlerde temin edilen ve ticari sır niteliğindeki veya fikri ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin bilgiler gizli tutulur. Ancak, mevzuatın ve insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hallerde yapılan duyurular bu kapsamda sayılmaz.” ,
8. 09/07/2021 tarihli ve 4269 sayılı Ürünlerin Piyasa Gözetimi Ve Denetimine Dair Çerçeve
Yönetmelik’in,
8.1. “İktisadi işletmeciler tarafından önlemlerin duyurulması” başlıklı 23. maddesinde; “Risk
taşıyan ürünlerle ilgili olarak kendiliğinden veya yetkili kuruluşların talebi üzerine Kanunun ve bu
Yönetmeliğin gerektirdiği önlemleri alan iktisadi işletmeci, bu önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri Kanunun 18 inci maddesi kapsamında duyurur. Duyuru, Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen asgari bilgileri içerecek şekilde yetkili kuruluşlarca belirlenen yöntem ve süre çerçevesinde yapılır.”,
8.2. “Bilgilerin kullanımı, mesleki ve ticari sırlar” başlıklı 24. maddesinde; “Yetkili kuruluşlar, Kanunun 23 üncü maddesi kapsamında, faaliyetlerini şeffaflık ilkesine riayet ederek gerçekleştirir ve bu doğrultuda, edindikleri bilgileri nihai kullanıcıların haklarını korumak amacıyla kamuoyuna açıklar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan başvuran, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, Tekirdağ ili, ilçesinde müteahhitlik yaptığını, inşaatı için anlaştığı firma tarafından kusurlu beton gönderildiğini, betonun laboratuvar tarafından verilen sahte evrakla sağlam gösterildiğini, kendisinin ve ilgili idarenin yanıltıldığını, bu süreçte mağdur olduğunu, mahkeme sürecinin devam ettiğini, laboratuvarın kapandığını, beton santralinin de yeni şirket kurup malları kaçırdığını, betonu veren firmanın Edirne il sınırları içinde olmasından dolayı Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü tarafından yapılması gereken piyasa gözetim ve denetiminin yapılmadığını öğrenmeleri üzerine dilekçe verdiklerini, ancak dilekçelerine açık bir cevap verilmediğini belirterek ilgili denetimin yapılıp yapılmadığının tespitini talep etmektedir.
11. Başvuranın 07/11/2023 ve 24/11/2023 tarihlerinde Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü’ne başvuruda bulunduğu, ilgili başvurusunda şantiyelerine kusurlu betonu gönderen beton firması ile ilgili 7223 sayılı Kanun kapsamında 2022 yılı ve 2023 yılı piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetinin yapılıp yapılmadığı, yapılmış olması halinde piyasa gözetim ve denetim tutanaklarının tarihleri ile birlikte tarafına verilmesi, ayrıca Bakanlık YMDS’ye hangi tarihte veri girişi yapıldığı hususunun bildirilmesi talebinde bulunduğu görülmüştür. Bu bağlamda, İl Müdürlüğü’nün 01/12/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle, “Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü’nün 25/08/2022 tarihli ve sayılı yazısının, gereği için değil bilgi amaçlı
Müdürlüklerine gönderildiği; yapı laboratuvarlarınca alınan beton veya karot numunelerinin sonuçlarının uygunsuz çıkmasından dolayı beton firmalarına herhangi bir yaptırım uygulanmadığı;
Müdürlüğümüzce Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) faaliyetinin Bakanlıkça verilen yıllık program kapsamında hem belge kontrolü hem de numune alma yöntemleri ile yapı malzemesi üreticilerinin düzenli olarak denetlendiği ve aykırılık tespit edilmesi durumunda mevzuat kapsamında ilgili üreticiye idari yaptırım uygulandığı ve YMDS veri girişlerinin düzenli olarak yapıldığı; firmasına yönelik olarak talep ettiğiniz 2022 ve 2023 yılı PGD denetim tutanaklarının 4982 sayılı Bilgi Edinme
Kanunu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik
Düzenlemeler Kanunu, Yapı Malzemeleri Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği gereğince verilmesinin mümkün olmadığı; Müdürlüğümüzce 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler
/
Kanunu kapsamında, PGD faaliyeti yürütülmekte ve Bakanlıkça verilen yıllık program kapsamında hem belge kontrolü hem de numune alma yöntemleri ile yapı malzemesi üreticileri düzenli olarak denetlenerek, YMDS tutanaklar ve eklerine ait veri girişleri düzenli olarak yapıldığı” ifade edilmiştir.
12. Dosya kapsamında, Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından Edirne
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne iletilen 25/08/2022 tarihli ve sayılı yazıda, “ Şirketi’nin Tekirdağ
İli, İlçesi, Mahallesi ada, parsel numaralı taşınmaz üzerinde inşa edilen ve YİBF numaralı yapıların taze beton sonuçları ve karot sonuçlarının düşük çıkması nedeniyle 31/01/2022 tarihli ve sayılı ( / Genelge gereğince Müdürlüğümüz personelleri gözetiminde 2. karot (Sertleşmiş Beton) numuneleri alınarak teste tabii tutulması istenilmiştir. 09/08/2022 tarihinde Müdürlüğümüz personelleri gözetiminde alınan 2. karot (Sertleşmiş
Beton) numunelerine ait deney sonuçları uygunsuz çıkmış olup, deney sonuçları Yapı Denetim Sistemine yüklenmiştir.” ifadelerine yer verildiği ve yazının İl Müdürlüğü’ne bilgi olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
13. Başvuranın vekili Av. tarafından 16/06/2023 tarihinde, Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 12/12/2022 tarihli yazısında başvuruya konu beton firmasının
Edirne ili sınırları içerisinde olması nedeniyle uygun olmayan beton karot deney sonuçları kapsamında gerekli işlemlerin yapılmasının istenildiğini belirterek Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü’nden beton firması hakkında hangi işlemlerin yapıldığı hususuna ilişkin başvuruda bulunduğu görülmüştür. Bu kapsamda, Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 03/07/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında, “4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında;
Bakanlıkça yetki verilen ilgili yapı denetim kuruluşu tarafından beton dökümü en az bir gün önce yine
Bakanlıkça yetki verilen ilgili yapı laboratuvarına bildirilerek beton numunesi alınır. Ayrıca yapıdan ilk kez karot numunesi alınacaksa işin bulunduğu il sınırları içerisinde yer alan Bakanlıkça yetki verilen bir yapı laboratuvarınca, eğer ikinci kez karot numunesi alınacaksa işin bulunduğu il sınırları içerisindeki
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü laboratuvarınca bizzat veya onların gözetiminde il sınırları içerisinde yer alan Bakanlıkça yetki verilen bir yapı laboratuvarınca numune alınır ve sonuçları ilgili idaresine ve ilgili yapı denetime gereği için gönderilir. Ancak yapı laboratuvarlarınca alınan beton veya karot numunelerinin sonuçlarının uygunsuz çıkmasından dolayı beton firmalarına herhangi bir yaptırım uygulanmamaktadır. 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamında;
Müdürlüğümüzce Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) faaliyeti yürütülmekte ve Bakanlıkça verilen yıllık program kapsamında hem belge kontrolü hem de numune alma yöntemleri ile yapı malzemesi üreticileri düzenli olarak denetlenmekte ve aykırılık tespit edilmesi durumunda mevzuat kapsamında ilgili üreticiye idari yaptırım uygulanmaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
14. Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından başvuru konusuna ilişkin
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan görüş talep edildiği; Bakanlığın 24/05/2024 tarihli ve sayılı görüş yazısında, konuyla ilgili olarak 7223 sayılı Kanun’un “Gizlilik, ticari sırlar ve şeffaflık başlığı” altında yer alan 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında yetkili kuruluşların “Kanunu uygularken kişisel verilere dair, ticari sır niteliğindeki veya fikrî ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin edindiği bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlü olduğu”; 16 ncı maddesinin sekizinci fıkrasında “risk taşıyan ürünlerle ilgili olarak …. Alınan önlemleri 23 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya bir internet haber sitesinde ivedilikle ilan edeceği” hususlarının düzenlendiği; ayrıca kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasların belirlendiği 09/07/2021 tarihli ve 4269 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan
Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik’in 23 üncü maddesinde iktisadi işletmeci tarafından alınması gereken düzeltici önlemler sayılırken “ürüne ilişkin uyarıların
/
yayımlanması da dahil olmak üzere, risk altındaki nihai kullanıcıların … uyarılmasına; ürünün yalnızca belirli koşullarda veya yalnızca belirli nihai kullanıcılara yönelik bir risk taşıyacağı durumlarda gerek olabileceği”, 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise yetkili kuruluşların, “Kanunun 23 üncü maddesi kapsamında, faaliyetlerini şeffaflık ilkesine riayet ederek gerçekleştireceği ve bu doğrultuda, edindikleri bilgileri nihai kullanıcıların haklarını korumak amacıyla kamuoyuna açıklayacakları” hükümlerinin bulunduğu; bu itibarla, Bakanlık tarafından yapı malzemeleri alanında alınan bilgi, ihbar veya şikayetler neticesinde yapılan piyasa gözetimi ve denetiminin anılan mevzuat uyarınca yürütüldüğü, risk taşıyan ürünlerle ilgili olarak alınan önlemlerin de yukarıda yer verilen usule göre duyurulduğu, bu faaliyetler esnasında tutulan tutanak veya test/muayene raporları gibi evrakların denetimin yapıldığı iktisadi işletmeciler dışındaki üçüncü kişilerle paylaşılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
15. Hak arama hürriyetinin ayrılmaz bir parçası olan bilgi edinme hakkı T.C. Anayasa’nın 74.
maddesinde düzenlenmiş olup “herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu” belirtilmiştir. Anılan madde, genel bir düzenleme olup hakkın sınırı konusunda ayrıca bir hüküm içermemektedir. Ancak elbette ki, bilgi edinme hakkı mutlak bir hak değildir. Dolayısıyla, hakkın Anayasanın 13. maddesi kapsamında belli bazı kısıtlamalara tabi tutulması mümkündür. Nitekim, yasa koyucu bilgi edinme hakkının eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kullanımını güvence altına almak amacıyla hakkın kullanımına ilişkin esas ve usulleri 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile düzenlemiştir. Bu kapsamda, Kanun’un 3. maddesinde bilgi edinme hakkının konusunu oluşturan “bilgi” kamu kurum ve kuruluşlarının sahip olduğu kayıtlarda yer alan her türlü veri olarak, “belge” ise, kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılar olarak tanımlanmıştır.
16. Bilgi edinme hakkının kullanımının zorlaştırılması veya imkansız hale getirilmesinin önüne geçmek amacı ile 4982 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca, kamu kurum ve kuruluşları, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü kılınmıştır. Kurum ve kuruluşların yükümlülüklerinin kapsamının ne olduğu ve bilgi verme yükümlülüğünün sınırlarının neler olduğu Kanun’da belirlenmiştir. Dolayısıyla, 4982 sayılı Kanun’un temel amacı açısından serbesti kural olmakla birlikte, Kanun kapsamındaki bir bilgi edinme başvurusu istisnaya dayanılarak reddedilebilecektir. Bu bağlamda, Kanun’un 7. maddesinde, bilgi edinme başvurusunun, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olması gerektiği, kurum ve kuruluşların, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebileceği düzenlenmiştir.
17. Bilgi edinme hakkının kullanımına ilişkin esas ve usullerin düzenlendiği 4982 sayılı Kanun’da kurum ve kuruluşlar, bu Kanun’da yer alan istisnalar dışında bilgi vermekle yükümlü tutulmuştur. Anılan
Kanun’da bilgi verme yükümlülüğünün sınırlarından birini ise Kanun’un “Ticarî sır” başlıklı 23. maddesi oluşturmaktadır. İlgili madde “Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.” düzenlemesini içermekte olup Kanun’da ticari sır kavramına ilişkin bir tanıma da yer verilmemiştir.
18. Ülkemizde kanun düzeyindeki pozitif hukuk kuralları arasında ticari sır tanımının yer aldığı bir düzenlemeye rastlanmamakla birlikte, ticari sırrın tanımına, kanunlaşmayan Ticari Sır, Banka Sırrı ve
Müşteri Sırrı Hakkında Kanun Tasarı’sında yer verildiği görülmektedir. İlgili Tasarı’da ticari sır; bir
ticari işletme veya şirketin faaliyet alanı ile ilgili yalnızca belirli sayıdaki mensupları ve diğer görevlileri tarafından bilinen, elde edilebilen, özellikle rakipleri tarafından öğrenilmesi halinde zarar görme ihtimali bulunan ve üçüncü kişilere ve kamuya açıklanmaması gereken, işletme ve şirketin ekonomik hayattaki başarı ve verimliliği için büyük önemi bulunan; iç kuruluş yapısı ve organizasyonu, mali, iktisadi, kredi ve nakit durumu, araştırma ve geliştirme çalışmaları, faaliyet stratejisi, hammadde kaynakları, imalatının teknik özellikleri, fiyatlandırma politikaları, pazarlama taktikleri ve masrafları, pazar payları, toptancı ve perakendeci müşteri potansiyeli ve ağları, izne tabi veya tabi olmayan sözleşme bağlantılarına ilişkin veya bu gibi bilgi veya belgeler, olarak ifade edilmiştir.
19. Öte yandan, Rekabet Kurumunun Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların
Korunmasına İlişkin Tebliğ’inde de ticari sır tanımına yer verilmekle birlikte, Tebliğ’in “Teşebbüslerin ticari sır beyanında bulunmaları” başlıklı 13. maddesinde; “(1) Kurum kayıtlarına giren bilgi ve belgelerin ticari sır içerip içermediklerinin belirlenmesi ve bu durumun gerekçelendirilmesi, esas olarak sır sahibi teşebbüslerin sorumluluğundadır.” düzenlemesi yer almaktadır.
20. Yargıtay içtihatlarında ise dar anlamda ticari sır; gerçek ya da tüzel kişi tacire, rakiplerine karşı ekonomik anlamda menfaat sağlayan, sır olarak saklanan ve gizli kalması için gerekli önlemlerin sahibi tarafından alındığı bilgi olarak ve ayrıca haksız rekabet ilkeleri de göz önünde bulundurularak yapılan bir başka tanımlamada; tacirin ticari faaliyetleri esnasında kullandığı, aynı olanağa sahip olmayan veya kullanamayan rakiplerine karşı kendisi için avantaj teşkil eden herhangi bir formül, düzen, model vs.
toplam bilgiler şeklinde ifade edilmekte olup (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, E. 2016/6958 K. 2019/4349, T. 21.10.2019, https://www.corpus.com.tr) ticari sır kavramının en önemli unsurunun toplumun bilgisi dâhilinde olmama veya ilgili alanda rakip firmalarca bilinmeme şartının olduğuna (Yargıtay 11. Hukuk
Dairesi, E. 2004/782, K. 2005/5755, T. 02.06.2005, https://www.corpus.com.tr) işaret edildiği görülmektedir.
21. 7223 sayılı Ürün Güvenliği Ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile, ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak, piyasa gözetimi ve denetiminin esasları ile yetkili kuruluşların görevlerini ve iktisadi işletmeciler ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yükümlülüklerini belirlemek amaçlanmıştır. Kanun’un 23. maddesinde, yetkili kuruluşun, bu Kanunu uygularken kişisel verilere dair, ticari sır niteliğindeki veya fikrî ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin edindiği bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlü olduğu, ancak insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hallerde bu bilgilerin açıklanmasının bu kapsamda sayılmayacağı düzenlenmiştir. Benzer şekilde, 28/10/2022 tarihli ve 31997 sayılı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı Malzemeleri Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Yönetmeliği’nin 28. maddesinde, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyeti sırasında Genel
Müdürlük veya il müdürlüklerince yapılan yazışmaların, ihbar ve şikayetler ile denetimlerde temin edilen ve ticari sır niteliğindeki veya fikri ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin bilgilerin gizli tutulacağı; 23.
maddesinde ise, denetim personelinin piyasa gözetimi ve denetimi sırasında elde ettiği bilgi ve belgelere ilişkin olarak gizlilik ilkesine riayet etmekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
22. Öte yandan, 7223 sayılı Kanun’un 16. maddesinin altıncı fıkrasında, iktisadi işletmecinin sayılan düzeltici önlemlerden uygun ve gerekli olanları orantılılık ilkesine riayet ederek zamanında ve etkili olacak şekilde alacağının belirtildiği; sekizinci fıkrasında ise, yetkili kuruluşun, iktisadi işletmecinin aldığı altıncı fıkrada belirtilen düzeltici önlemler ile bu Kanun kapsamında kendisinin aldığı önlemleri 23 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla kendi internet sitesi dahil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya bir internet haber sitesinde ivedilikle ilan edeceği ifade edilmiştir. Yine, 09/07/2021 tarihli ve 4269 sayılı Ürünlerin Piyasa Gözetimi Ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik’in 23.
maddesinde, risk taşıyan ürünlerle ilgili olarak kendiliğinden veya yetkili kuruluşların talebi üzerine
Kanunun ve bu Yönetmeliğin gerektirdiği önlemleri alan iktisadi işletmecinin, bu önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri Kanun’un 18 inci maddesi kapsamında duyuracağı; 24. maddesinde ise yetkili kuruluşların, Kanun’un 23 üncü maddesi kapsamında, faaliyetlerini şeffaflık ilkesine riayet ederek gerçekleştireceği ve bu doğrultuda, edindikleri bilgileri nihai kullanıcıların haklarını korumak amacıyla kamuoyunda açık olduğu ifade edilmiştir.
23. Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün cevabi yazı ve eklerinde, 4708 sayılı
Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında, Bakanlıkça yetki verilen ilgili yapı denetim kuruluşu tarafından beton dökümünden en az bir gün önce yine Bakanlıkça yetki verilen ilgili yapı laboratuvarına bildirilerek beton numunesi alındığı, ayrıca yapıdan ilk kez karot numunesi alınacaksa işin bulunduğu il sınırları içerisinde yer alan Bakanlıkça yetki verilen bir yapı laboratuvarınca, eğer ikinci kez karot numunesi alınacaksa işin bulunduğu il sınırları içerisindeki Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü laboratuvarınca bizzat veya onların gözetiminde il sınırları içerisinde yer alan Bakanlıkça yetki verilen bir yapı laboratuvarınca numune alınacağı, sonuçların ilgili idareye ve yapı denetimine gereği için gönderileceği, ancak yapı laboratuvarlarınca alınan beton veya karot numunelerinin sonuçlarının uygunsuz çıkmasından dolayı beton firmalarına herhangi bir yaptırım uygulanmadığı; inşaatların, ruhsat vermeye yetkili ilgili idarelerin gözetiminde, Bakanlıkça yetkilendirilmiş yapı denetim firmaları tarafından yine Bakanlıkça yetkilendirilmiş yapı laboratuvarlarınca her beton dökümünde alınan numunelerin kontrolünün yapılması suretiyle denetlendiği, Bakanlık tarafından yapılan PGD denetimlerinin ise, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamında, her sene belirlenen yıllık program doğrultusunda, beton, demir, çimento ve agrega başta olmak üzere, İl
Müdürlükleri tarafından her ilde faaliyet gösteren yapı malzemeleri üreticilerine yönelik belge kontrolü ve gerekli görülmesi halinde numune alımı şeklinde yapıldığı, beton üreticilerine her sene düzenli olarak hem belge kontrolü yoluyla hem de TS EN 206 standardı kapsamında çoktan seçme metodu ile belli sayıda inşaattan numune alma yoluyla denetim gerçekleştirildiği, aykırılık tespit edilmesi durumunda mevzuat kapsamında ilgili üreticiye idari yaptırım uygulandığı; Müdürlüklerince il sınırları içerisinde faaliyet gösteren tüm beton firmalarına olduğu gibi, bahsi geçen
Şti. firmasına da 2022 ve 2023 yıllarında PGD kapsamında, G Belgesi kontrolü, şantiyelerden beton numunesi alınması şeklinde denetimler gerçekleştirildiği, düzenlenen tutanakların ve eklerinin (g uygunluk belgeleri, irsaliyeler, beton kırım sonuçları, uygunsuzluk olması durumunda alınan idari yaptırım kararları vb.) Bakanlıklarına ait YMDS girişlerinin güncel olarak bulunduğu; Müdürlüklerince PGD kapsamında bugüne kadar alınan beton numune tutanaklarının, kırım sonuçlarının ve kırım sonuçlarının olumsuz olması durumunda alınan idari yaptırım kararlarının bahsi geçen yıllara ait olanlar da dahil olmak üzere YMDS’de mevcut olduğu ifade edilmiş, ancak ilgili tutanaklar ticari sır niteliğinde olduğu gerekçesiyle başvuran ile paylaşılmamıştır.
24. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek somut olaya bakıldığında; başvuranın Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 25/08/2022 tarihli ve sayılı yazısının Edirne Çevre, Şehircilik ve
İlkim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne ilgili beton firması hakkında gerekli işlemlerin yapılması amacıyla gereği için gönderildiğini iddia ederek, ilgili beton firmasına yönelik olarak 2022 ve 2023 yıllarında PGD denetimi yapılıp yapılmadığı, YMDS’ye veri girişi olup olmadığı ve denetim yapıldıysa PGD tutanaklarının tarafına iletilmesi talebinde bulunduğu; Edirne Çevre, Şehircilik ve İlkim Değişikliği İl
Müdürlüğünce, il sınırları içerisinde faaliyet gösteren tüm beton firmalarında olduğu gibi, bahsi geçen
Şti. firmasına da 2022 ve 2023 yıllarında PGD kapsamında G Belgesi kontrolü ve/veya şantiyelerden beton numunesi alınması yoluyla denetimler yapıldığının, düzenlenen tutanakların ve eklerinin (g uygunluk belgeleri, irsaliyeler, beton kırım sonuçları, uygunsuzluk olması durumunda alınan idari yaptırım kararları vb.) Bakanlıklarına ait YMDS
/
girişlerinin güncel olarak mevcut olduğunun, Müdürlüklerince PGD kapsamında bugüne kadar alınan beton numune tutanaklarının, kırım sonuçlarının ve kırım sonuçlarının olumsuz olması durumunda alınan idari yaptırım kararlarının bahsi geçen yıllara ait olanlar da dahil olmak üzere YMDS’de bulunduğunun ifade edildiği; bu bağlamda 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu’nun 23. maddesinde, kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgilerin, bu Kanun kapsamı dışında olduğunun düzenlendiği;
7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı Yapı Malzemeleri Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği’nde, yetkili kuruluşun, bu
Kanunu uygularken kişisel verilere dair, ticari sır niteliğindeki veya fikrî ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin edindiği bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlü olduğunun, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyeti sırasında Genel Müdürlük veya il müdürlüklerince yapılan yazışmaların, ihbar ve şikayetler ile denetimlerde temin edilen ve ticari sır niteliğindeki veya fikri ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin bilgilerin gizli tutulacağının, ancak mevzuatın, insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hallerde yapılan duyuruların bu kapsamda sayılmayacağının hükme bağlandığı; kusurlu beton nedeniyle başvuruya konu inşaatın yıkıldığının ve beton firmasına yönelik olarak mahkeme sürecinin devam ettiğinin dosya kapsamından anlaşıldığı; 7223 sayılı Kanunun 16. maddesinde, yetkili kuruluşun iktisadi işletmecinin aldığı düzeltici önlemler ile bu Kanun kapsamında kendisinin aldığı önlemleri kendi internet sitesi dahil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya bir internet haber sitesinde ivedilikle ilan edebileceğinin, yine benzer şekilde Ürünlerin Piyasa Gözetimi Ve Denetimine Dair Çerçeve
Yönetmelik’in 23. maddesinde, risk taşıyan ürünlerle ilgili olarak kendiliğinden veya yetkili kuruluşların talebi üzerine Kanunun ve bu Yönetmeliğin gerektirdiği önlemleri alan iktisadi işletmecinin, bu önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri duyurabileceğinin, Ürünlerin Piyasa Gözetimi Ve
Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik’in 24. maddesinde, yetkili kuruluşların, Kanunun 23 üncü maddesi kapsamında, faaliyetlerini şeffaflık ilkesine riayet ederek gerçekleştireceği ve bu doğrultuda, edindikleri bilgileri nihai kullanıcıların haklarını korumak amacıyla kamuoyuna açık olduğunun düzenlendiği; dolayısıyla ilgili idarenin 7223 sayılı Kanun 16. maddesi ve adı geçen Yönetmelik hükümleri kapsamında gerekli gördüğü hallerde aldığı önlemleri ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri ilan edebileceği dikkate alındığında başvuranın talebinin 4982 sayılı Kanun ve 7223 sayılı Kanun hükümleri gereğince reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde Edirne İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve EDİRNE ÇEVRE ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İL
MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi