TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16533-16533 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/4098 2018/ 4098
KARAR TARİHİ : 02/10/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ege Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Bölüm başkanı hakkında uyarma cezası verilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 03/04/2018 3.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili, müvekkili ’in Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe
Bitkileri Bölümünde öğretim üyesi olduğunu, tarafından müvekkiline mobbing uygulandığını, bu nedenle de görevini kötüye kullandığı gerekçesiyle Cumhuriyet
Savcılığına şikayette bulunduklarını ve sonrasında ilgili hakkında soruşturma açıldığını neticede ilgili hakkında uyarma cezası verildiğini, ancak 2547 sayılı kanunun 53/D maddesi “ Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir alt derce disiplin cezası uygulanabilir .” hükmü gereğince uyarma cezasının kaldırıldığını, uyarma cezasının bir alt cezası olmadığı için disiplin cezasının tamamen kaldırılmasının hukuka uygun olmadığını belirterek ilgilinin uyarma cezası ile cezalandırılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ege Üniversitesi Rektörlüğünün 19/ 07/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. un ayrımcılık, tehdit, hakaret, aşağılama yoluyla başvurana uyguladığı mobbing nedeniyle şikayette bulunulması üzerine ilgili hakkında soruşturma açıldığı,
1 / 4netice itibariyle ilgili hakkında iddia edilen hususların varlığına ilişkin kesin kanıtların olmadığı bu
nedenle mobbing hususunda net delillere ulaşılamadığı, ancak ilgilinin toplantıda sarf ettiği sözleri ve tutanakları tutmaktaki özensizliği nedeniyle Yükseköğretim Kanununun 53 üncü maddesi de gözetilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (A) fıkrasının ( e) bendinde düzenlenen hüküm gereğince bir derece alt ceza verilmesi hususunda takdir hakkının gözetildiği ve uyarma cezası yerine adı geçene ceza verilmediği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun; “Genel esaslar” başlıklı 53 üncü maddesinin (b)
bendinin birinci fıkrasında
“ 657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak bu Kanun kapsamındaki kamu görevlileri için uyarma
cezasını gerektiren fiiller şunlardır :
a) Yetkili makamların bilgi ve belge istemini mazeretsiz olarak zamanında yerine getirmemek .
b) Maiyetindeki elemanların yetiştirilmesinde özen göstermemek .
c) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek .”
“Disiplin cezası verilmesinde uygulanacak temel ilkeler” başlıklı 53/D maddesinde;
“Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir . Bir derece alt cezayı, asıl cezayı vermeye yetkili makam verir .”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller ” 125/ 1-A maddesinde;
“A – Uyarma : Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir .
Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır :
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak, b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek,
2 / 4c) Kurumca belirlenen tasarruf tedbirlerine riayet etmemek,
d) Usulsüz müracaat veya şikayette bulunmak, e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak, f) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak, g) Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak, h) Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak .”
Hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. İlgili uyarma cezası yerine ceza verilmemesi yönünde idare tarafından tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık görülmediğinden, hukuka ve hakkaniyete aykırı bir duruma Rastlanmamış olup
“Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran vekili, müvekkili in Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe
Bitkileri Bölümünde öğretim üyesi olduğunu, tarafından müvekkiline mobbing uygulandığını, bu suretteki davranışları nedeniyle şikayette bulunduklarını, ancak yapılan soruşturma neticesinde ilgili hakkında uyarma cezası verildiğini Yükseköğretim kanununun ilgili maddesinde belirtilen “…bir derece alt ceza verilebilir” hükmü gereğince uyarma cezasının alt cezası olmadığı için idare tarafından ceza verilmediğini belirterek, kararın iptalini ve ilgili hakkında disiplin cezası hükümlerinin uygulanmasını talep etmektedir .
8. Disiplin cezaları ilgili kanunlarda en hafif olandan ağır olana doğru “ uyarama, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, devlet memurluğundan çıkarma ” olmak üzere beş grup halinde sayılmıştır . Her bir cezanın uygulanabilmesi için ilgili mevzuatta sayma suretiyle sebep teşkil edecek fiiller sayılmış olup, bu fiillerden birinin işlenmesi durumunda idarenin takdiri çerçevesinde ilgili fiile karşılık gelen ceza hükmü uygulanır .
9. Mevzuat gereğince söz konusu cezaların uygulanması ile ilgili olarak, geçmiş çalışmalarında başarılı olan kişiler hakkında idare tarafından bir alt ceza uygulanabileceği düzenlenmiş olup, ilgili hüküm söz konusu bu kişilerin ödüllendirilmesi amacı taşımaktadır . Dolayısıyla zamanında idarenin taktirini kazanmış kişiler hakkında uygulanacak ceza hükümleri hafifletilmek suretiyle uygulanarak kamu çalışanlarının işlerinde daha başarılı olmaları teşvik edilmiştir .
10. Söz konusu maddenin işlevselliğini yitirmemesi açısından lafzi olarak yorumlanması yerine
3 / 4amaçsal yorumlanması gerekmektedir . Dolayısıyla ilgili kanun maddesinde alt ceza verilmesi
yönünde idareye takdir hakkı tanınırken gerektiği hallerde ceza vermek yerine ilgilinin ikaz edilmesi hususunda da idareye takdir yetkisi tanınmıştır . Dolayısıyla ilgili kanunda belirtilen disiplin cezalarının her birinin bir alt ceza içermesi durumunda bu kanun maddesi uygulanabilirken, daha az cezayı gerektirecek fiili işleyen ve uyarma cezası verilen durumlarda ilgili kanun maddesinin evleviyetle uygulanabilir olması gerekmektedir .
11. Söz konusu olayda ilgilinin yaptığı eylem ile verilen ceza hakkında bir uyuşmazlık olmamakla birlikte ilgili kanun maddesinin idare tarafından yorumlanması hususunda uyuşmazlık mevzu bahistir . Yukarıda açıklanan gerekçeler nedeniyle idare tarafından ilgili maddenin yorumlanması neticesinde bölüm başkanı hakkında uyarma cezası işleminin tesis edilmemesinin hukuka aykırı bir durum oluşturmadığı söz konusu işlemin idarenin takdir yetkisini kullanabileceği alanlardan biri olduğu kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin söz konusu ilkelere uygun davrandığı anlaşılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ege Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi