|
ÖZET: Başvuran, 08.06.2021 tarihinde mezun olduğu ilahiyat önlisans programı sonrası, mevcut sözleşmesinin yenilenerek mali ve sosyal haklarının güncellenmesini talep etmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, kamu görevlilerinin hak ve yükümlülükleri kanunla düzenlenmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat, sözleşmeli personelin unvanlarının eğitim durumu ile belirlendiğini ve unvan değişikliğinin belirli prosedürlere tabi olduğunu ortaya koymaktadır.
İlgili mevzuat, yüksek öğrenim görenlerin “idari büro görevlisi” unvanına atanabileceğini, diğerlerinin ise “idari destek görevlisi” olarak kalacağını belirtmektedir. Başvuranın eğitim durumu değiştiği için unvan değişikliği talebinin değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın unvan değişikliği suretiyle atamasının yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvuranın eğitim durumu ve mevcut mevzuat çerçevesinde hak kaybını önlemek amacı taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6894-S.22.10583
BAŞVURU NO : 2022/87
KARAR TARİHİ : 01/06/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözleşmesinin yenilenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu 4/B maddesine tabi olarak
Kütahya İl Milli Eğitim Müdürlüğünde İdari Destek Görevlisi olarak çalıştığını, Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esaslarda sözleşmenin yıllık olarak imzalanması gerektiği yazıldığı halde
02.04.2018 tarihinden itibaren tarafına sözleşme imzalatılmadığını, bir üst öğrenimini tamamlamasının
ardından İl Milli Eğitim Müdürlüğüne mali ve sosyal haklarının tamamladığı üst öğretime göre değiştirilmesi yönündeki talebini ilettiğini ancak talebinin olumsuz karşılandığını bu uygulama nedeniyle mezun olduğu 08.06.2021 tarihinden itibaren mali ve sosyal yönden hak kaybına uğradığını belirterek, mezuniyeti göz önünde tutularak tekrar sözleşme imzalayıp mali ve sosyal haklarının tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Millî Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, özelleştirme uygulamaları ile 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/C maddesi kapsamında geçici personel olarak 10/11/2005 tarihinde Kütahya Yunus Emre İlköğretim Okulunda görevine başladığı, Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 10/04/2018 tarih ve sayılı yazısına istinaden 4/B Sözleşmeli personel statüsüne geçtiği, lise mezunu olduğu için
Sözleşmeli İdari Destek Görevlisi (657 S.K. 4/B) olarak 02/04/2018 tarihinde sözleşme imzaladığı,
/
2.2. 30/03/2018 tarihli ve 30376 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 26/03/2018 tarihli ve 2018/11587 sayılı
“Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair
Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar” ile 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar”a eklenen Ek 9 uncu maddesine göre personelin özlük haklarının belirlendiği,
2.3. 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar”a eklenen Ek 9 uncu maddesinde “Söz konusu personelden; yükseköğrenim mezunu olanların “idari büro görevlisi” unvanlı pozisyonlara, diğerlerinin ise “idari destek görevlisi” unvanlı pozisyonlara atama teklifleri yapılır. Bu madde kapsamında yer alan personele ilişkin pozisyonlar; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca kamu kurum ve kuruluşlarına atama teklifi yapıldığı tarih itibarıyla başka bir işleme gerek kalmaksızın ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Bu kapsamda ihdas edilen pozisyonlar herhangi bir şekilde boşalmaları halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama işlemi yapılan personele ilişkin bilgiler ve bu bilgilerdeki değişiklikler en geç onbeş gün içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile kamu personeli bilgi sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir.” denildiği,
2.4. “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 5. Maddesinde; “(Değişik:22/11/20102010/1169) Sözleşme süreleri mali yıl ile sınırlıdır. (Ek ikinci fıkra:RG-4/1/2022-31709-CK-5060/2 md.)
Sözleşmeli personel ile imzalanacak hizmet sözleşmesi örneği Cumhurbaşkanlığınca vize edilir” denildiği, 02/04/2018 tarihinde imzalatılan hizmet sözleşmesinde bir değişikliğe gidilmediği ve Bakanlıktan yeni bir hizmet sözleşme örneği gelmediği için yeni atanan personel dışında sözleşme imzalatılmadığı,
2.5. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Unvan değişikliği başlıklı Ek Madde 4’de; “(Ek:
2/3/2009-2009/14799) Sözleşmeli personelin, unvan değişikliği suretiyle atamasının yapılacağı pozisyon için öngörülen ilk defa hizmete alınma prosedürüne riayet edilmesi kaydıyla, unvan değişikliği mümkündür” denildiği, bu nedenle görevde olan bir personelin unvan değişikliğinin, (idari destek görevlisi unvanlı personelin idari büro görevlisi yapılması) sözleşme yenilenmesi suretiyle mümkün olmayacağının anlaşıldığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesinde; “B) Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. … (Ek paragraf: 4/4/2007 – 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 – 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.”
6. 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların;
6.1. 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında;“(Ek:22/11/2010-2010/1169) Sözleşmeli personelin ücreti; pozisyon unvanı, bu unvana ilişkin eğitim düzeyi, kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresi dikkate alınarak tespit edilir. (Ek:14/05/2018-2018/11809)
6.2. 5 inci maddesinde; “Sözleşme süreleri mali yıl ile sınırlıdır.”
6.3. 14 üncü maddesinde; “657 sayılı Kanunun değişik 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre çalıştırılacak sözleşmeli personelin (…)sayısı, unvanı, nitelikleri, sözleşme ücreti ve süreleri ilgili Bakanlığın önerisi ve
Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca saptanır.
Bu saptamaya dayanılarak ilgili Bakanın onayı ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir.”
6.4. “Unvan değişikliği” başlıklı Ek Madde 4’de; “(Ek: 2/3/2009-2009/14799) Sözleşmeli personelin, unvan değişikliği suretiyle atamasının yapılacağı pozisyon için öngörülen ilk defa hizmete alınma prosedürüne riayet edilmesi kaydıyla, unvan değişikliği mümkündür.”
6.5. Ek madde 9’da; “… Söz konusu personelden; yükseköğrenim mezunu olanların “idari büro görevlisi” unvanlı pozisyonlara, diğerlerinin ise “idari destek görevlisi” unvanlı pozisyonlara atama teklifleri yapılır…”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, üst öğrenimi tamamladığı 08.06.2021 tarihinden itibaren, mezuniyeti göz önünde tutularak tekrar sözleşme imzalatılmasını ve mali ve sosyal haklarının tarafına verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
9. Anayasa’nın 128 inci maddesinde; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri ile hak ve yükümlülükleri, aylık, ödenek ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerinin hukuki durumlarının, hak ve yükümlülüklerinin; başta 657 sayılı Kanun ve diğer özel yasalarla bu yasalara uygun olarak yürürlüğe konulan alt mevzuat düzenlemelerin doğal sonucu olarak, bu düzenleyici tasarruflarda yer alan kurallar esas alınarak saptanması ‘Statü Hukuku’nun gereğidir.
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun geçici 43 üncü maddesinde, “…Bu madde kapsamında sözleşmeli personel pozisyonlarına geçirilenlere iş sonu tazminatı ödenmez. Bu personelin önceden iş sonu tazminatı ödenmiş süreleri hariç, iş sonu tazminatına esas olan toplam hizmet süreleri, yeni pozisyonlarında iş sonu tazminatına esas toplam hizmet süresi ile ücret ve izin sürelerinin hesabında dikkate alınır… ” hükmünün yer aldığı, diğer taraftan, 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı eki
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esasların 3 üncü maddesinde, “Sözleşmeli personelin ücreti; pozisyon unvanı, bu unvana ilişkin eğitim düzeyi, kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresi dikkate alınarak tespit edilir… “ hükmü, 14 üncü maddesinde, “657 sayılı Kanunun değişik 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre çalıştırılacak sözleşmeli personelin sayısı, unvanı, nitelikleri, sözleşme ücreti ve süreleri ilgili Bakanlığın önerisi ve Devlet Personel
Başkanlığının olumlu görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca saptanır.
Bu saptamaya dayanılarak ilgili Bakanın onayı ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir… “ hükmünün yer aldığı, Ek 4 üncü maddesinde, “Sözleşmeli personelin, unvan değişikliği suretiyle atamasının yapılacağı pozisyon için öngörülen ilk defa hizmete alınma prosedürüne riayet edilmesi kaydıyla, unvan değişikliği mümkündür.” hükmünün yer aldığı, Ek 9 uncu maddesi ile ‘…657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B)
fıkrası kapsamında istihdam edilir… söz konusu personelden; yükseköğrenim mezunu olanların “idari büro görevlisi” unvanlı pozisyonlara, diğerlerinin ise “idari destek görevlisi” unvanlı pozisyonlara atama teklifleri yapılır…” denildiği görülmektedir.
11. Yukarıda yer verilen hükümlerden de anlaşılacağı üzere, bu kapsamda istihdam edilenlerin atanabilecekleri pozisyon unvanları öğenim durumuna göre belirlenmiştir. Ayrıca, mezkur Esasların 14 üncü maddesine istinaden, yüksek öğenim görenlerin idari büro görevlisi olarak tek bir ücret dilimi, idari destek görevlisi olarak istihdam edilenlerin ise “lise ve dengi okul” mezunları ve “okur yazar, ilkokul, ilköğretim, ortaokul” şeklinde iki farklı ücret dilimi ile çalıştırılması uygun görülmüştür. Bu itibarla, “İdari destek görevlisi” olarak istihdam edilenlerden bilahare öğenim durumu değişenlerin brüt sözleşme ücretinin değiştirilmesinde bir sakınca bulunmadığı, eğitim durumu değişen sözleşmeli idari destek
/
görevlisi ve idari büro görevlilerinin, unvan değişikliği suretiyle atamasının yapılacağı pozisyon için öngörülen ilk defa hizmete alınma prosedürüne riayet edilmesi kaydıyla unvan değişikliği yapabileceği; ilk defa alım prosedürünün ise Esaslar’ın ek 2 nci maddesinde açıkça sayıldığı görülmektedir.
12. Somut olayda idari destek görevlisi olarak görev yapan başvuran, 08/6/2021 tarihinde Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi ilahiyat önlisans bölümünü tamamlamış olup, bu nedenle sözleşmesinin yenilenerek yeni durumuna göre mali ve sosyal haklarına kavuşmak istemektedir. Bu kapsamda; Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esasların 3 üncü maddesinde yer alan; “Sözleşmeli personelin ücreti; pozisyon unvanı, bu unvana ilişkin eğitim düzeyi, kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresi dikkate alınarak tespit edilir…” hükmü, 9 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 14 üncü maddesi ile birlikte Mülga Devlet Personel Başkanlığının 19/10/2018 tarihli ve 6861 sayılı yazısında; “Mezkur Esaslar’ın 14 üncü maddesine istinaden, yüksek öğrenim görenlerin idari büro görevlisi olarak tek bir ücret dilimi, idari destek görevlisi olarak istihdam edilenlerin ise “lise ve dengi okul” mezunları ve “okur yazar, ilkokul, ilköğretim, ortaokul” şeklinde iki farklı ücret dilimi ile çalıştırılması uygun görüldüğü,… idari destek görevlisi olarak istihdam edilenlerden bilahare öğrenim durumu değişenlerin brüt sözleşme ücretinin değiştirilmesinde bir sakınca bulunmadığı hususu”nun bildirildiği görülmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, mülga
Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve ilgilinin durumu birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın atamasının yapıldığı tarihte lise mezunu olduğu ancak sonrasında ilahiyat önlisans bölümünü tamamladığı dolayısıyla eğitim durumu değişen sözleşmeli idari destek görevlisi başvuranın unvan değişikliği suretiyle atamasının yapılacağı pozisyon için öngörülen ilk defa hizmete alınma prosedürüne riayet edilmesi kaydıyla unvan değişikliği yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kütahya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Eğitim durumu değişen sözleşmeli idari destek görevlisi başvuran hakkında unvan değişikliği suretiyle atamasının yapılacağı pozisyon için öngörülen ilk defa hizmete alınma prosedürüne riayet edilmesi kaydıyla unvan değişikliği yapılması yönünde TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/