|
ÖZET: Başvuran, eğitimini sürdürdüğü İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde son üç dersinin sınavlarına girebilmek için Kayseri Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’ndan İstanbul Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na nakil talep etmiştir. Ancak, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, başvuranın eğitim durumunu dikkate almayarak, Covid-19 nedeniyle nakillerin kapalı olduğu gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Başvuranın, eğitimini sürdürdüğüne dair belge sunmaması nedeniyle talebi isteğe bağlı nakil olarak değerlendirilmiştir.
Hukuki değerlendirmede, eğitim hakkının Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alındığı, ancak bu hakkın mutlak olmadığı ve devletin düzenlemeler yapma yetkisine sahip olduğu belirtilmiştir. Başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın eğitim durumu ile ilgili belge talep etmemesi ve doluluk oranları gibi kriterleri göz önünde bulundurarak nakil talebini reddetmesi, hukuki ve hakkaniyete uygun bir işlem olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın nakil talebinin reddedilmesi hukuka aykırı bulunmamıştır. |
T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6547-S.22.10017
BAŞVURU NO : 2021/21263
KARAR TARİHİ : 23/05/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKA N LIĞ I
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, e ğit im ini sürdürdü ğü Üniversite’nin bulunduğu ilde veya çevre illerde bulunan bir ceza infaz kurumuna nakledilme talebine il işki ndir.
BAŞVURU TARİHİ : 15/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvur an özetle; 20.08.2021 tarihinde Kayseri Kadın Kap alı Ceza İn fa z Kurumuna zorunlu nedenlerle nakledildi ğini ve halen a nıl an Kurumda bulunduğunu, a ynı zamanda İst anb ul Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sını f ö ğren cisi olduğunu ve mezuniyeti için ya lnı z ca üç dersinin kaldı ğı nı, ancak ülke çapında yüz yüze eğit im e geçil di ği için tutuklu bulunduğu Kurumdan son üç dersinin vize ve final sınavlarına girem e yec e ğini , Ceza ve Tevkifevleri Genel M üdürlüğün e hitaben, örgün eğit im nedeniyle İst anbul
Bakırkö y K adın Kapalı Ceza İn faz Kurumuna nakil talebinde bulunduğunu ancak kendisine verilen cevabi ya z ıda e ğit im durumunun dikkate alı nmadığını ve Covid-19 nedeniyle nakillerin kapalı olm ası gerekçesiyle talebinin reddedil diğini , ancak içinde bulundu ğu durumda e ğit im hakkı nın en gell endi ğini iddia ederek 2022 yı lı nın Ocak a yında ya pıl acak vize sınavlarına girebilmesi adına, öncelikle Bakırkö y Kadın K apalı Ceza
İn faz Kurumuna, bunun mümkün olm aması durumunda, başvuru dilekçesinde beli rtti ği (söz konusu kuruml arın İstanbul iline yakın oldu ğunu ve anıl an kurumlardan Üniversite binasına götürülebilmesinin maddi im kânları a çısı ndan daha kolay olac a ğını belirterek) di ğer ceza infaz kurumlarından birine ücreti hesabından ka rşıl anmak üzere naklini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ş ikâ yet başvu rusunun çözüme kavuşt urulması amacı yla Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünden,
28.12.2021 tarih ve – – sa yıl ı yaz ı mız ile bilgi ve belge talep edil mi ş olup
adı geçen Genel Müdürl üğün, 04.04.2022 tarihli ve – – sa yıl ı cevabi yaz ıl arında; 2.1. Başvuranın, son nakil taleplerinin Genel Müdürlüğün 27.09.2021 tarihli, – – sa yıl ı ve 07.02.2022 tarihli, – – sa yıl ı yaz ıl arı yla uygun görülmedi ği, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
2.2. Başvur anın, bilgi formunun incelenmesi sonucunda, infaz edil memiş ve kaldı rılmamı ş herhangi bir disiplin cez asını n bulunmadığı, 2.3. Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukl arı kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hak kında Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasını n (e)
bendinde “ İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fının uygun bulunm ası ve tutukevi olmama sı ” ifadelerine yer verildi ği, bu nedenle, nakil taleplerinin incelenmesinde; kurumun kapasitesi, güvenli ği ve hangi suç türüne ait odaların bulunduğu, kişi lerin can güv enli ğine il işki n olarak, talepte bulunanın hasım olarak bil dirdiği bir kişi nin talep et ti ği kurumda bulunup bu lu nm adığı gibi hususlar göz önünde bulundurulduğun dan, her talebin uygun d e ğe rlendiril emedi ği, 2.4. Eğit im nedenli nakil talebine il işki n olarak; 05.06.2015 tarihli ve 167 No.lu Ceza İnfaz Ku rumlarının
Tahsisi, Nakil İşlemle ri ve Di ğer Hükümler H akkında Genelge ’nin 19 uncu maddesi ile 5275 sa yıl ı
Kanun ’un 76 ncı maddesinin birinci fıkrası hükümlerine yer verildi ği, söz konusu nakil talebine il iş ki n kararın ilgili mevzuat hükümleri ile birlikte değerlendiril diğind e, kapalı kurumda bulunan başvu ranın, yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri ger e ğinc e, örgün e ğiti mden f a yd alanama ya ca ğı, okulun kabul etmesi halinde ve masr a fı kendisince karşılan ara k ancak ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınav larına katı labilece ğini n beli rtildi ği, 2.5. Başvu ranın, 2021 yıl ını n Eylül a yınd a yap mı ş olduğu nakil talebinin incelendi ği ve başvu r usunda eğit im ini sürdürdüğün e dair eğit im kurumundan belge ibraz etm ediği anlaşıldı ğından, talebinin ist eğe bağlı nakil talebi kapsamı nda değerlendiril di ği, 2.6. Baş vu ranın, ilgili üniversitesinin sınavları na katı labilm ek için Genel Müdürlükten geçici nakil talebinde bulunm ası halinde, okulundan alı nacak güncel öğrenci belgesi, güncel sınav takvimi ile birlikte sınavlara katı labili r resmi yaz ısı nın Genel Müdürlüğe ulaşması halinde geçici nakil talebinin a yrıc a değerlendiril e ce ği, 2.7. Başvur anın; bulunduğu Kayseri K adın Kap alı Ceza İn faz Kurumunun kapasitesinin 460, mevcudunun 485, doluluk oranının %105 olduğu, 09.09.2021 tarihli dilekçesinde naklini talep etti ği; – B akırk ö y Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 1000, mevcudunun 1468, doluluk or a nını n
%147, – Silivri Kapalı Ceza İnf a z Kurumunun kapasitesinin 490, mevcudunun 285, doluluk oranını n %58, – Sakarya L Tipi Kap alı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 698, mevcudunun 1671, doluluk or anını n
%239, – Yeniş ehi r K adın Kap alı Ceza İnf az Kurumunun kapasitesinin 170, mevcudunun 341, doluluk or anı nın %
201 olduğu,
2.8. 5275 sa yıl ı Kanun ’un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkr ası u ya rınca (Eylem ve tut uml arı nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim alt ında bulundurulm aları gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya i yileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısr arla karşı koyanlar) ba rındırılan kişi lerin, yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında b arındırılm ak zorunda oldu ğu, do la yısı yl a hükümlü ve tut uklul arın bahse konu ku rumları talep etmesi halinde, talep eden kişi lerin ceza m ik tarları ve örgütteki ko nu m ları dikkate alı narak ve incelenerek taleplerin de ğe rlendiril diği, 2.9. Hükümlü ve tutukl uların nakil taleplerine il işkin yapıl an işl eml erin; ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, do ğum, felsefî inanç, millî veya sosyal köken, siyasî veya diğe r fikir yahut düşün cel eri ile ekonomik güçleri ve di ğe r toplumsal konuml arı yönünden a yırım ya pıl maks ız ın ve hiçbir kimseye a yr ıcalık tanınmaksız ın u ygulandı ğı, ceza infaz kurumla rında bulunan hükümlü ve tutukluların; hastalık, disiplin, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
güvenlik, özellikle toplu nakiller ve tut uklul arın mahkeme nedeniyle yapı lan sevkleri sonucu, ceza infaz kurumu mevcudunun gü naşırı değişt i ği, bu nedenle, ceza infaz kurumların da bulunan hükümlülerin nakil talepleri Genel Müdürlü ğe ulaştığı anda, talep edilen kurumların kapasitelerinin o günkü veriler göz önüne alı narak de ğerlendiril di ği , 2.10. Covid-19 pandemisi nedeniyle virüsün kurumlarda ya yıl mam ası için alı nan önlemler kapsamı nda; kuruma ilk defa kabul edilen, güvenlik ve dur uşma gibi zorunlu nedenlerle nakil edilen hükümlü ve tut uklul arın kurumlara girişl erinde 14 gün boyunca izolasyona tabi tut ulm aları ge rekti ği için kurum kapasitelerinde artış görü ldüğü, 2.11. Di ğe r taraftan, Genel Müdürlüğün 30.12.2021 tarihli ve E-35211520-249.02- 6060/135872 sa yıl ı genel yaz ısı yla hükümlü ve tut uklul arın 01-10 Ocak 2022 tarihleri arasınd a TENS İS üzerinden bir defaya mahsus ist eğe ba ğlı nakil taleplerinin alı na c ağını n tüm Cumhuriyet başsavcıl ıkl arına bil dirild iği,
10.01.2022 tarihinde sistemin otomatik olarak nakillere kapatı ldı ğı, başvuranın da söz konusu tarihler
arasında nakil talebinde bulunduğu, ancak talep etti ği kurumla rın kapasitesinin dolu olm ası nedeniyle naklinin Genel Müdürlü ğün 07.02.2022 tarihli, – – sa yılı yaz ısı yla uygun olarak de ğerlendiril emed iği, 2.12. Yine Covid-19’dan ka ynakl ı pandeminin seyrine göre 2022 Nisan ayı içerisinde bir defaya mahsus ist eğe ba ğlı nakillerin açı ldı ğını n tüm Cumhuriyet baş s avcılı kl arına bil dirild iği, başvuranın da 01-10 Nisan
2022 tarihleri arasında konumuna uygun en az üç yeri belirtir dilekçesi ile nakil talebinde bulunm ası halinde
mevzuat u yarınc a değe rlendiril ece ği, bu konuda, S ağlı k Bak anlı ğı Bilim Kurulunun hükümlü ve tut uklul arın nakillerine il işki n tavsiyeleri do ğrultu sunda karar verile ce ği ve iş lem yapıl ac a ğı, Açıkl amalarına yer ve rilmi şti r.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”, 3.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinin ilgili kısımlarında; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. … Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz…”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ’ne Ek 20.03.1952 tarihli 1 No lu Protokol’ün “Eğitim hakkı” başlıklı 2 nci maddesinin ilgili kısımlarında; “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. …”, 5. Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından 15 Ağustos 2000 tarihinde imzalanan ve 04.06.2003 tarihli ve 4867 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan 16 Aralık 1966 tarihli Ekonomik, Sosyal ve
Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin; 5.1. 4 üncü maddesinde; “Bu Sözleşme’ye Taraf Devletler, bu Sözleşme’ye uygun olarak Devletin sağladığı haklardan yararlanılmasında, Devletin, bu hakları ancak yasanın belirlediği ölçüde
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
sınırlayabileceğini ve bu sınırlamayı da ancak bu hakların niteliği ile bağdaştığı ölçüde ve yalnızca demokratik bir toplumda genel refahın arttırılması amacı ile yapabileceğini kabul ederler.”, 5.2. 13 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili kısımlarında; “Bu sözleşmeye taraf Devletler, herkesin eğitim görme hakkına sahip olduğunu kabul ederler. Taraf Devletler, eğitimin, insanın kişiliğinin ve onur duygusunun tam olarak gelişmesine yönelik olacağı ve insan hakları ile temel özgürlüklere saygıyı güçlendireceği hususunda mutabıktırlar.”, 6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un; 6.1. “İnfazda temel amaç” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmaktır.”, 6.2. “Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının ilgili
bentlerinde; “Hapis cezalarının infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:
b) … Hürriyeti bağlayıcı cezanın zorunlu kıldığı hürriyetten yoksunluk, insan onuruna saygının korunmasını sağlayan maddî ve manevî koşullar altında çektirilir. Hükümlülerin, Anayasada yer alan diğer hakları, infazın temel amaçları saklı kalmak üzere, bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısıtlanabilir., c) Cezanın infazında hükümlünün iyileştirilmesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kullanılır.
Hükümlünün kanun ve yönetmeliklerle tanınmış haklarının dokunulmazlığını sağlamak üzere cezanın infazında ve iyileştirme çabalarında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alınır.” 6.3. “Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır.
(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezaları, bu kurumlarda infaz edilir.
(4) Birinci fıkrada tanımı yapılan kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır.”, 6.4. “ Nakiller” başlıklı 53 üncü maddesinde, “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim, öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilirler.”, 6.5. “Kendi istekleri ile nakil” başlıklı 54 üncü maddesinde, “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) (Değişik:14/4/2020-7242/30 md.) Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Gerekir.”, 6.6. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 76 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.” 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin “Hükümlülerin Nakillerinde Dikkat
Edilecek Hususlar” başlıklı 127 nci maddesinin ilk fıkrasında; “Hükümlülerin nakilleri 5275 sayılı
Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerçekleştirilir.”, 9. Adalet Bakanlığının 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe konulan 167 sayılı “Ceza İnfaz
Kurumlarının Tahsisi, Nakil İşlemleri ve Diğer Hükümler” konulu Genelge’nin; 9.1. “Hükümlülerin Kendi İstekleri İle Nakilleri” başlıklı 15 inci maddesinde, Kanun’un ve
Yönetmelik’in “Kendi istekleri ile nakil” maddelerinde aranan şartlara ek olarak; ‘‘h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısından güvenlik riski oluşturmaması, ı) Disiplin nedeniyle ayrıldıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlıkça değerlendirilmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alınmış olması, j) Bakanlık tarafından dönem itibariyle isteğe bağlı nakle kapatılmış olmaması, gerekir”, 9.2. “Eğitim ve Öğretim Nedeniyle Nakil” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında; (1) Hükümlüler, eğitim ve öğretim nedeniyle; a) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, b) Eğitimini sürdürdüğüne dair eğitim kurumundan belge ibraz etmeleri, c) Talep edilen kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması, d) Tutuklulara tahsis edilmiş olmaması, e) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
f) Almış oldukları disiplin cezaları, cezanın türü ve ceza almalarına neden olan eylemin niteliği, suç vasıfları itibarıyla, talep ettikleri ceza infaz kurumunda güvenlik riski oluşturmamaları koşuluyla, süreli veya daimi olarak Bakanlıkça başka bir ceza infaz kurumuna nakledilebilecektir.
(2) Milli Eğitim Bakanlığına veya Yükseköğretim Kurumuna bağlı okullara kayıt olan hükümlü ve tutukluların yılsonu, ara ve bütünleme gibi okullarında yapılan sınavlarına; kapalı ceza infaz kurumlarında kalanların dış koruma görevlileri… nezaretinde katılmaları sağlanacaktır.
(3) Sınavlara katılma izni, dönem başında bulunduğu kurum ve okul için bir defa verilecek; her eğitim ve öğretim döneminin başında ve ayrıca bulunduğu kurum veya devam edeceği okulun değişmesi durumunda bu izin talebi yenilenecektir.” 9.3. “Nakillerle İlgili Ortak Hükümler” başlıklı 22 nci maddesinin 16 ncı fıkrasında, “Hükümlü ve tutukluların nakil taleplerinde, naklin Genelge’nin hangi maddesine istinaden istendiği mutlaka belirtilecektir.” 10. Adalet Bakanlığının 27.07.2007 tarihli ve “Genç ve Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve
İyileştirilme İşlemleri ve Diğer Hükümler” konulu 46/1 no lu Genelge’nin; 10.1. “F- Yüksek Öğretim Çalışmaları” başlıklı bölümünün birinci ve ikinci fıkralarında; “Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi nezaretinde ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır.
“Öğrencinin sınava gireceği yere sevk edilmesi için gerekli süre de dikkate alınarak, sınavdan en az on gün önce akademik takvim, öğrenci belgesi ve öğrencinin dilekçesi bir üst yazıyla Genel Müdürlüğün
Eğitim Birimine fakslanacaktır.”
Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. İl gil i mevzuat ve tüm dosya kaps amı birlikte de ğerl endiril diğinde ; başvurunun reddi yönünde haz ırlanan “R et Ka rarı Ö nerisi” Kamu Başden etçi si’ne sunul muşt ur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvur an 1 numaralı paragrafta a yrıntı larına yer verilen b aşvurusund a; Kayseri K adın Kapalı Ceza
İn faz Kurumunda bulunduğunu, a ynı zamanda İs tanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sını f öğrencisi olduğunu ve tutuklu bulunduğu Kurumdan son üç dersinin vize ve final sınavla rına gireme ye c e ğini , Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğün e hitaben, örgün eğit im nedeniyle İstanb ul Bakırkö y K adın Kapal ı Ceza
İn faz Kurumuna nakil talebinde bulundu ğunu ancak kendisine verilen cevabi yaz ıda e ğit im durumunun dikkate alı nmadığını ve Covid-19 nedeniyle nakillerin kapalı olm ası gerekçesiyle talebinin redd edil diğini , ancak içinde bulundu ğu durumda e ğit im hakkı nın engell endiğini iddia ederek 2022 yıl ını n Ocak a yın d a ya pıl a cak vize sınavları na girebilmesi adına, öncelikle B akırkö y Kadın Kapalı Ceza İnf az Kurumuna, bunun mümkün olm aması durumunda, başvuru dilekçesinde beli rttiği (söz konusu kurumların İstanbu l iline ya kın olduğunu ve anıl a n kurumlardan Üniversite bi nas ın a götürülebilmesinin maddi im kânları a ç ısı ndan daha kolay olac a ğını belirterek) di ğer ceza infaz k urumlarından birine ücreti hesabından k arşılanmak üzere naklini talep etmektedir.
13. Temel bir insan hak kı olarak kabul edilen e ğit im hakkı; ulusl ararası düzeyde, ya pıl an S öz leşmelerle (Bkz, 4 üncü ve 5 inci para.), ulusal düzeyde ise T.C. Ana yasası’nın 42 nci maddesiyle düz enlen mi ş ve
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
kişi lerin e ğit im görme h akkı anayasal güvence a lt ına alı nmı ştı r. Ancak söz konusu hak, mutlak bir hak olm a yıp, do ğası ge re ği devletler ta rafınd an düzenleme yapıl masını ge rekti rdiğinden, z ım nen kabul edilen baz ı sını rlamalara tabi olabilmektedir. Bununla birlikte, bu hak üzerinde getirilecek kısı tl amala r; h akkı n özünü zedeleyecek ve etki nl iğin den yoksun bırakac ak düzeyde olm amalı, ilgili kişiler açısı ndan öngörülebilir olm alı ve meşru bir amaç t aşım alı dır (Belçika dil davası § 4-5; Leyla Şahin/Türkiye, § 154).
14. Diğe r yandan, yasal olarak tutuklanan kişi ler de, özgürlük hakları dışı nda, A İHS ile güvence alt ına alı nan bütün hak ve özgürlüklerden ya rarlanm a yı sürdürebilmektedir. Bu nedenle, ilgili kişi ler, 1 No lu
P rotokol’ün 2 inci maddesiyle güvence alt ına a lı nan e ğit im hakkına sahiplerdir (Avrupa İnsa n Hakl a r ı
Mahkemesi, Avrupa İnsa n Hakl a r ı Sözleş mes i ne Ek 1 No’ l u Prot okol ’ ün 2. Maddesi Hakkı nda Rehber-Eği t i m
Hakkı , sf. 11).
15. Ancak bununla birlikte, T.C. Ana yas a’sının 42 nci maddesinde düzenlenen e ğit im hakkını n, ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülere eğit im ve öğr eti m faaliyeti im kânı sağlanması için bir düzenleme ya pıl masını güvence alt ına aldı ğı söylenemez (AYM, B. No: 2013/583, 10/12/2014 § 71); bir diğe r ifadeyle An a yas a’nın ilgili maddesi, ceza infaz kur umlarında bulunan hükümlü ve tutuklara devletin eğiti m ve öğreti m imkânı sağla ması yönünde pozitif bir yükümlülük getirmemektedir (AYM, B. No: 2017/35352, 23.05.2018, § 27). Buna karşın, 5275 sa yıl ı Kanun ile hükümlülerin eğit im-öğreti m nedeniyle nakil talebinde bulunm aları ve kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin ya ygın ö ğreti mden ya rarl an maları, Adalet B akanlı ğınca çıkarıl an Genelgeler ile de kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tut uklul arın, okull arının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafaz asında, ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sı navlarına katı lı m sa ğlana bil mesi yönünde bir imkân tanındığı görülmektedir.
16. Yukarıda yapıl an a çıkl amalar k apsamı nda baş vu ranın iddi aları ve İdar enin açıkl am aları birlikte değerlendiril di ğinde; baş vuranın örgün e ğit imi nedeniyle nakil talebinde bulun duğu ancak İd are ta r afından başvuranın e ğit im durumunun dikkate alı nmadığı ve Covid-19 nedeniyle nakillerin kapalı o lm ası gerekçesiyle talebinin r eddedil diğini n iddia edi ldi ği görülmektedir. Bu hususa il işki n olarak İd are tarafından yapıl an a çıkl a madan ise; başvuranın söz konusu nakil talebine -ilgili mevzuat (Bkz, 9.2. numar al ı para.) kapsamında gerekli olan- e ğiti mini sürdürdüğüne dair belgeyi ekle mediği, dola yısı yl a başv uranın talebinin, eğit im nedeniyle nakil kapsamı nda d eğil, ist e ğe b a ğlı nakil kapsamı nda de ğerlendi rildi ği anlaşılm ışt ır.
17. İl gil i mevzuat kapsamı nda İda renin söz konusu açıkl amalarına b akıl dığında, gerçekten de 5275 sa yıl ı
Kanun ile farklı nedenlere da yanıl ar ak nakil talebinde bulunma im kânı geti rildi ği ve konuya il işki n olarak da 167 No lu Genelge’ni n 22 nci maddesinin 16 ncı fıkrasında, “hükümlü ve tut uklul arın nakil taleplerinde, naklin Genelge’nin hangi maddesine istinaden ist endiğini n mutlaka belirtilmesi ger ekti ği ” ifade edil mi şti r.
İlgili düzenlemenin, fark lı nedenlere d a yalı olarak yapıl abil en nakil başvurularının, farklı de ğerle ndirme koşul larına tabi kıl ınm a sı karşısı nda oluşabil ec ek karışıkl ıkl arı önleme amacı t aşıdı ğını öne sürmek mümkündür. Ancak somut başvuruda, b aşvuran ta rafından nakil talebinin d a ya ndı ğı nedenlere il işkin ispat nit eli ğindeki belgenin ( eğit im kurumundan e ğit im ini sürdürdüğüne dair alı nacak belge) sunul madığı görülmektedir. Bu kapsamda, başvuranın nakil talebi hakkında, kendi ist eği ile nakil hükümlerine göre değerlendirm e yapıl masında herhangi bir hukuka a ykırılı k tespit edil emem işt ir.
18. Başvur anın kendi ist eği yle nakil talebinin reddedilmesi işl emi nin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olm adığı yönünden yapıl an incelemede ise; b aşvur anın talep ett iği kurumlardan üçünün kapasitesinin %100 ün üzerinde oldu ğu, söz konusu doluluk oranını n, 5275 sa yıl ı Kanun’ un -ist e ğe b a ğlı nakle i li ş ki n koşul lardan- 54 üncü maddesinin birinci fıkrasını n (e) bendinde yer alan “İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması” şartını sağlamadı ğı, a yr ıca, hapis cez asını n infaz ında gözetilecek temel ilkelerinden olan, infaz ın insan onuruna sa ygını n korun masını sağla ya n maddî ve manevî koşul larda çektirilmesi ilkesine aykırı düşe ce ği değerlendiril mektedir. Diğe r yandan kapasitesi %100 ’ün alt ında bulunan di ğer kuruma naklinin uygun görülmemesinin ise; nakil
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
taleplerine il işki n yapıl an değe rlend irm ed e; kurumun güvenli ği ve hangi suç türüne ait odaların bulunduğu gibi hususl arın da dikkate alın m ası, a yr ıca, b aşv uranın 5275 s a yıl ı Kanu n’un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası u yarın ca yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılm ak zorunda ol ması ve dola yısı yla hükümlü ve tut uklul arın bahse konu ku rumları talep etmesi halinde, talep eden kişi lerin ceza mi ktarları ve örgütteki konuml arı dikkate alı narak ve incelenerek taleplerin de ğerlendiril m esi karşıs ında meşru bir amaç taşıdı ğı, sonuç olarak başvu ranın nakil talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete a ykırılı k bu lu nm adığı sonuç ve kanaatine varılmı ştı r.
19. Tüm bu a çıkl amalar a ve de ğerlendirmel ere ek olarak; b aşvuranın, e ğit im ini sürdürdüğü okulun kabul etmesi durumunda, bulunduğu ceza infaz kurumu a racıl ığın ca ara, yıl sonu ve bütünleme sınavla rına k a tı lım sağla ya bil ec e ği, a yrı ca, b aşvuranın, ilgili üniversitesinin sınavlarına katı labilm ek için Genel Müdürlükten geçici nakil talebinde bulunm ası halinde, okulundan alac a ğı güncel ö ğren c i belgesi, güncel sınav takvimi ile birlikte sınavlara katı labili r resmi yaz ısı nın Genel Müdürlü ğe ulaşmas ı halinde geçici nakil talebinin a yrı ca d e ğerl endiril ece ği hususu başvurana bildirilmektedir.
20. Sonuç olarak, yuka rıda yapılan a çıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildi ğinde; başvuranın nakil talebinin reddi işl emi nde hukuka ve hakkaniyete a yk ırılı k tespit edil emedi ğinden başvurunun reddedilmesi ge rekti ği sonuç ve kanaatine varılmı ştı r.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gazetede ya yım lan an Kamu
Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygulanm asına İli şkin Usul ve Esaslar Hakkında Yön etm eli ği n “İyi yönetim ilkeleri” b aşlı klı 6 ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirm e neticesinde; 21.1. Şikâyet başvurusun un inceleme ve ar aştı rması kapsamı nda Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakım ından İdare tar afın dan süresi içerisinde işl e m tesis edil mediği, dola yı sı yl a İd are t ara fından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmes i” ilkelerine uygun d avranıl madı ğı tespit edilmi ş olup İdar e ye belirtilen ilkelere uygun dav r anması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 6328 sa yıl ı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası u yarın ca, bu Ret Kararının başvu rana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işl emi ne karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup Ankara İd are Mahkemelerinde dava yolu a çıkt ır.
VII. KARAR
Açıkl anan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kara rın Başvu ran a ve Adalet Bak anlı ğın a tebliğin e,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başden etçisi nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr