açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun;
5.1) “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda
yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler .
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz .”,
5.2) “Kurum içi düzenlemeler” başlıklı 25 inci maddesinde; “Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu
ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır . Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır .”,
6) Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme
Yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinin;
6.1) “Sözlü sınav komisyonunun oluşumu ve çalışma usulü ” başlıklı 9 uncu maddesinde; “( 1)
Sözlü sınav komisyonu; il millî eğitim müdürünün veya görevlendireceği bir il millî eğitim müdür yardımcısı veya il millî eğitim müdürlüğü insan kaynaklarından sorumlu şube müdürünün ya da bir ilçe millî eğitim müdürünün başkanlığında, il millî eğitim müdürünce il millî eğitim müdürlüğünden belirlenen bir şube müdürü ile farklı ilçe millî eğitim müdürlüklerinden belirlenen üç şube müdüründen oluşur . Aynı usulle birer yedek üye belirlenir .
( 2) Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir .
( 3) Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır . Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır . Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır .
( 4) Sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı sözlü sınavlarda görev alamaz .
( 5) Sözlü sınav komisyonunun sekretarya işlemleri, il millî eğitim müdürlüklerinin insan kaynakları hizmetlerinden sorumlu şube müdürlüğünce yürütülür .”,
6.2) “Sözlü sınav komisyonunun görevleri ” başlıklı 10 uncu maddesinde; “( 1) Sözlü sınav
2 / 7komisyonunun görevleri şunlardır :
a) Sözlü sınav sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, sözlü sınavları Ek- 2’de yer alan Sözlü Sınav
Formuna göre yapmak ve değerlendirmek .
b) Sözlü sınav sonuçlarının duyurulmasını sağlamak .
c) Sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak .
ç) Sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemlerin yürütülmesini sağlamak .”,
6.3) “Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları ” başlıklı 14 üncü maddesinde; “( 1) Sözlü sınav konuları
ve puan değerleri şunlardır :
a) Mevzuat (T .C. Anayasası, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair
Kanun, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı
Kanunu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname) : %40, b) Analitik düşünme ve analiz yapabilme kabiliyeti : %10, c) Temsil kabiliyeti ve liyakat düzeyi : %10, ç) Muhakeme gücü ve kavrayış düzeyi : %10, d) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti : %10, e) Genel kültür : %10, f) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi : %10.”,
6.4) “Sözlü sınav“ başlıklı 15 inci maddesinde; “( 1) Değerlendirme sonucunda unvanlar bazında
oluşan puan sıralamasına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere, yöneticiliği boş bulunan eğitim kurumu sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılır . Son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır .
( 2) Sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylar, 14 üncü maddede belirtilen sözlü sınav konuları ve ağırlıkları dikkate alınarak Ek- 2’de yer alan form üzerinden sözlü sınav komisyonunca yüz tam puan üzerinden değerlendirilir .
( 3) Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır ve değerlendirme başvurusunda belirttiği yöneticilik görevi için eğitim kurumu tercihinde bulunma hakkına sahip olur .”,
6.5) “ Sözlü sınav sonuçlarının duyurulması ve itiraz ” başlıklı 16 ncı maddesinde; “( 1) Sözlü
sınav sonuçları, sınavların tamamlandığı tarihten itibaren en geç on iş günü içinde il millî eğitim müdürlüklerinin internet sitesinde duyurulur .
( 2) Sözlü sınav sonuçlarına, sonuçların açıklandığı tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde ilgili il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir . Bu itirazlar en geç beş iş günü içinde sözlü sınav komisyonunca incelenerek karara bağlanır . İtiraz sonuçları, il millî eğitim müdürlüklerince itiraz sahiplerine duyurulur .”, düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın, sözlü sınavda tarafına yapılan haksızlığın düzeltilerek uğramış olduğu hak
kayıplarının iadesi talebinin reddi, sözlü sınavda cevaplamak üzere tarafına verilen sınav kâğıdının bir örneğinin şahsına verilmesi talebinin yerine getirilmesi hususunun tavsiye edilmesi ile başvurunun kısmen kabul kısmen reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
3 / 7V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Uşak Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 18.04.2018 tarihinde yapılan idarecilik
mülakatına katıldığını, mülakatta tarafına yazılı olarak cevaplamak üzere içinde 4 adet soru bulunan bir kâğıt verildiğini ve neden idareci olmak istediğinin sözlü olarak sorulduğunu, mülakat sonuçları açıklandığında 56 puan aldığını öğrendiğini, hem sınav sonucuna yazılı olarak itiraz ettiğini, hem de sınav kâğıdının bir fotokopisinin tarafına verilmesini yazılı olarak kurumdan talep ettiğini, her iki talebinin de reddedildiğini belirterek cevaplamak üzere verilen sınav kâğıdının bir örneğinin şahsına verilmesini ve mülakatta tarafına yapılan haksızlığın düzeltilerek uğramış olduğu hak kayıplarının iadesini talep etmektedir .
9) Yukarıda verilen hükümlerin değerlendirilmesinden, yöneticiliği boş bulunan eğitim kurumu
sayısının üç katı adayın sözlü sınava çağrılacağı, son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adayların da sözlü sınava çağrılacağı, sözlü sınava katılmaya hak kazanan adayların, mevzuat (% 40), analitik düşünme ve analiz yapabilme kabiliyeti (% 10), temsil kabiliyeti ve liyakat düzeyi (% 10), muhakeme gücü ve kavrayış düzeyi (% 10), iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti (% 10), genel kültür (% 10), Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi (% 10) konuları ve ağırlıkları dikkate alınarak form üzerinden sözlü sınav komisyonunca yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği, sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanların başarılı sayılacağı ve değerlendirme başvurusunda belirttiği yöneticilik görevi için eğitim kurumu tercihinde bulunma hakkına sahip olacağı düzenleme altına alınmıştır .
10) Şikâyet başvuru dosyanın incelenmesinden, başvuranın Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü
tarafından 09- 19.04.2018 tarihleri arasında yapılan eğitim kurumları yöneticiliği sözlü sınavına
18.04.2018 tarihinde katıldığı, mevzuat bilgisi konu başlığından iki tane, genel kültür konu
başlığından bir tane ve İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konu başlığından bir tane olmak üzere toplam
4 soru sorulduğu, toplamda 40 puan değerinde mevzuat bilgisi konu başlığından sorulan her iki
sorunun da doğru cevaplandığı, ancak toplamda 20 puan değerinde genel kültür ile İnkılap Tarihi ve
Atatürkçülük konu başlıklarından sorulan soruların yanlış cevaplandığı, analitik düşünme ve analiz yapabilme kabiliyeti, temsil kabiliyeti ve liyakat düzeyi, muhakeme gücü ve kavrayış düzeyi, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti konu başlıkları yönünden başvuranın her bir komisyon üyesince ayrı ayrı puanlandığı ve her bir komisyon üyesinin verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak başvuranın sözlü sınav puanının 56 olarak belirlendiği ve başarısız sayıldığı, başvuranın
28.06.2018 tarihli dilekçeyle sınav sonucuna itiraz ettiği, yine aynı tarihli dilekçe ile sınav kâğıdının
bir fotokopisinin tarafına verilmesini talep ettiği, her iki talebinin de uygun görülmemesi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır .
11) Başvuranın sözlü sınav puanın düzeltilmesi yönündeki başvurusunun reddine ilişkin işlem
yönünden değerlendirme;
11.1) İdarenin Kurumumuza sunmuş olduğu bilgi ve belgelerden, her bir komisyon üyesi tarafından
yönetmelikte belirtilen değerlendirme kriterlerine uygun hazırlanmış değerlendirme formlarının ayrı ayrı doldurulup tutanak altına alındığı, komisyon üyelerinin verdiği puanların ortalamasının adayın almış olduğu nihai puanı belirlediği görülmüştür .
11.2) Her bir komisyon üyesince başvuran için doldurulup imza altına alınan değerlendirme
formlarının incelenmesinden, komisyon tarafından verilen puanların ortalamasının hesaplanmasında başkanı da dahil olmak üzere komisyon üyelerinin verdikleri not ağırlıklarının eşit olarak
4 / 7değerlendirildiği, komisyon üyeleri ve başkanının başvuran için verdikleri puanlar arasında dikkat
çekici farklılıklar bulunmadığı, sözlü sınavda başvuranın eşit olmayan bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu ortaya koyacak somut bilgi ve belgeler tespit edilememiştir .
11.3) Vergi Müfettişliği sözlü sınavına yapılan itiraz üzerine Danıştay 2 nci Dairesinin 27/ 03/ 2017
tarihli ve E :2016 / 7249, K:2016 / 7249 sayılı Kararı’nda da “178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK’nın “Sözlü sınav” başlıklı Ek- 33 üncü maddesi ile 10/ 12/ 2003 tarihli ve
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60 ncı maddesi uyarıca maddesi uyarınca
yapılacak giriş sınavlarının sözlü aşaması ile 42’nci maddenin (c) fıkrası uyarınca yapılacak sınavların sözlü aşamasının, adayın; a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünün, b) Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğunun, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, değerlendirilmesi suretiyle yapılacağı, sınav komisyonunun, adaylar hakkında yukarıda yazılı özelliklerin her biri için değerlendirme yapacağı, yapılan değerlendirmeye göre verilen puanların tutanağa geçirileceği, bunun haricinde sözlü sınavla ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmayacağı hususları hükme bağlanmıştır .
Yukarıda yer alan mevzuat hükmünün incelenmesinden değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır . Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir . Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır .” ifadelerine yer verilmektedir . Gözlem ve kanaate dayalı bir mülakatın yapıldığı başvuru konusu olayda, başvurana sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirildiği ve başvuranın verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin Değerlendirme Formunda ayrı ayrı gösterildiği, verilen puanlar arasında şüpheye yer bırakacak farklıklar bulunmadığı belirlenmiştir . Değerlendirme formundaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir kanıt da sunulmamış olup, Kurumumuzca da bu yönde bir saptama yapılamamıştır .
11.4) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sözlü sınavda tarafına
yapılan haksızlığın düzeltilerek uğramış olduğu hak kayıplarının iadesi talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmekte olup, İdarenin eğitim kurumları yöneticiliği için yaptığı sözlü sınava ilişkin iş ve işlemlerinde hukuka aykırılık görülmemiştir .
12) Başvuranın sözlü sınavda cevaplamak üzere tarafına verilen sınav kâğıdının bir örneğinin
şahsına verilmesi talebi yönünden değerlendirme;
12.1) Yukarıda 5 numaralı paragrafta yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden,
kurum ve kuruluşların, 4982 sayılı Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olduğu, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalara ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışında bırakılmakla birlikte söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklı tutulmuştur .
5 / 712.2) Bu yönüyle başvuranın talep ettiği sözlü sınavda cevaplamak üzere şahsına verilen sınav
kâğıdının bir örneğinin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu gereğince tarafına verilmesi gerekirken sebep gösterilmeksizin talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamıştır .
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle
başvuranın sözlü sınavda tarafına yapılan haksızlığın düzeltilerek uğramış olduğu hak kayıplarının iadesi talebinin reddi, sözlü sınavda cevaplamak üzere tarafına verilen sınav kâğıdının bir örneğinin şahsına verilmesi talebinin kabulü gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi”, “bilgi edinme hakkı” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Manisa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN KABUL- KISMEN REDDİNE;
– Başvuranın, sözlü sınavda tarafına yapılan haksızlığın düzeltilerek uğramış olduğu hak kayıplarının iadesi talebinin REDDİNE, – Başvuranın, sözlü sınavda cevaplamak üzere tarafına verilen sınav kâğıdının bir örneğinin şahsına verilmesi talebinin yerine getirilmesi hususunda UŞAK İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ’NE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvuran ve Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Uşak İl Milli Eğitim
Müdürlüğü’nce bu kararın tavsiye kısmı üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi