|
ÖZET: Başvuru, Bingöl İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde çalışan bir memurun, eğitimine devam edebilmek amacıyla Adana İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne atanma veya görevlendirme talebini içermektedir. Başvuran, Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Mühendisliği Bölümünü kazanmış ve bu nedenle Adana’ya atanmak istemiştir. Ancak, idare, başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun geçici 48. maddesi gereğince, memur kadrosuna atandıktan sonra dört yıl süreyle başka bir yere atanamayacağını belirterek talebi reddetmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, afet ve acil durum yönetimi alanında sürdürülebilir hizmet sunabilmek için personel ihtiyaçları ve norm kadro durumu dikkate alınarak değerlendirme yapılmaktadır. Başvuranın mevcut görevinde hizmetine ihtiyaç duyulduğu ve bu nedenle geçici görevlendirme talebinin kabul edilmediği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasını ise yeterli dayanak bulmadığı gerekçesiyle kabul edilemez bulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın gerekçeleri, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde kamu yararı gözetilerek alındığı belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın idareye karşı yargı yoluna başvurma hakkı olduğu da vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1509-S.24.2448
BAŞVURU NO : 2023/16324
KARAR TARİHİ : 09.02.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
Eğitim mazereti gerekçesiyle atanma veya görevlendirme talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, Bingöl İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde memur kadrosunda görev yapmakta iken Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su
Ürünleri Mühendisliği Bölümünü kazandığını, eğitimine devam edebilmek için Adana İl Afet ve Acil
Durum Müdürlüğüne görevlendirilmek veya atanmak istediğini belirterek, Adana İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğüne atanmayı veya görevlendirilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 23/10/2023 tarih ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başkanlığın afet ve acil durumlar ile ilgili sürdürülebilir kalkınmayı esas alan risk odaklı, etkin, etkili ve güvenilir hizmet sunan uluslararası düzeyde model alınabilecek yönlendirici ve koordinatör bir kurum olma vizyonuyla, çalışmalarını büyük bir gayretle sürdürdüğü, bu kapsamda, afet yönetiminde başarının disiplinler arası çalışma gerektiren farklı uzmanlık alanlarında çalışanlarla mümkün olabileceği esas alınarak hazırlanan 17.12.2009 tarihli ve 27435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İl
Afet ve Acil Durum Müdürlükleri ile Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri Norm Kadro
İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik” ile her İl Müdürlüğünün nitelik, unvan ve sayı itibariyle norm kadrolarının belirlendiği, ancak, merkez ve taşra teşkilatında kurumlar arası nakil, emeklilik, istifa ya da memuriyetten çıkarma vb. nedenlerle yıllar itibariyle ayrılan personelin yerine, ihtiyaç duyulan sayıda kadro ve atama kontenjanı alınamadığından hâlihazırda yürütülmekte olan çalışmaların olumsuz yönde etkilendiği, kısa ve uzun vadede atılması planlanan stratejik adımların atılmasının güçleştiği,
2.2. Yukarıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde, İl Müdürlüklerinin afet ve acil durumlara ilişkin hizmetlerinde aksaklıklar yaşanmaması için naklen atama veya geçici görevlendirme talebinde bulunan personelin bulunduğu ildeki norm kadro durumu ve hizmetine duyulan ihtiyaç da göz önünde bulundurularak değerlendirme yapıldığı, başvuranın 09.09.2022 tarihi itibariyle Bingöl İl Afet ve Acil
Durum Müdürlüğünde Büro Personeli pozisyonunda sözleşmeli olarak görev yapmakta iken, 23 Ocak
2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 Sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamında Bingöl İl Afet ve
Acil Durum Müdürlüğünde Memur kadrosuna atamasının yapıldığı, Adana İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde başvuranın atanabileceği münhal bulunmakla birlikte anılan kanunun 3 üncü maddesinin (Ç) fıkrasında belirtilen “Birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar.” hükmü gereğince başvuranın talebiyle ilgili herhangi bir işlem yapılamadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.” 6. 3 Ocak 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile
663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü
maddesinin (Ç) fıkrasında, “(…) Birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar. Dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebilir. (…)” 7. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin, 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik
72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle
atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.” 7.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, …
ifade eder.”
8. 17/12/2009 tarihli ve 27435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İl Afet ve Acil
Durum Müdürlükleri ile Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin “Norm kadro standartları cetveli” başlıklı 5 inci maddesinde,“(1)İl müdürlükleri ile birlik müdürlüklerinin norm kadroları unvan ve sayı itibariyle; bulundukları illerin afet ve acil durum hassasiyeti, nüfusu, yüzölçümü, ilçe sayısı, sanayi, ticaret ve turizm niteliği, coğrafi özelliği, nüfus hareketliliği ve gelişme potansiyeli kriterleri göz önüne alınarak, bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-1 İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri Norm Kadro Standartları Cetveli ile EK-2 Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri Norm Kadro Standartları Cetvelinde belirlenmiştir. (2) Ayrıca, il müdürlüklerinin teşkilat yapısı içerisinde bulunan il afet ve acil durum yönetim merkezi ile arama kurtarma ekiplerine ilişkin norm kadrolar da EK-1 İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri
Norm Kadro Standartları Cetvelinde ayrı bölümler halinde gösterilmiştir.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bingöl İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde memur kadrosunda görev yapmakta olan başvuran, öğrenim durumuna istinaden Adana İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne atanmayı veya görevlendirilmeyi talep etmektedir.
11. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
12. 3 Ocak 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663
Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesinin (Ç)
fıkrasında ise “(…) Birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar. Dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebilir. (…)” hükmüne yer verilmiştir.
13. Bu kapsamda şikâyet konusu somut olay incelendiğinde, başvuranın Bingöl İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde sözleşmeli büro personeli pozisyonunda görev yapmakta iken yukarda yer verilen mevzuat çerçevesinde memur kadrosuna atamasının yapıldığı, görev yaptığı birimde hizmetine ihtiyaç duyulduğu, bu nedenle Adana iline görevlendirme talebinin reddedildiği, Adana iline atanma talebinin ise yukarda yer verilen 7433 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanuna eklenen geçici 48 inci madde kapsamında sözleşmeli olarak görev yapmakta iken memur kadrosuna ataması yapılan personelin dört yıl süreyle başka bir yere atanmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle kabul edilmediği anlaşılmaktadır.
14. Anayasa Mahkemesi, 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı ve 20/02/2014 tarihli ve 2013/2069 başvuru numaralı kararlarında; eğitim hakkının korunması gerekçesiyle idareden, atamaya ilişkin bütün işlemlerde personelin eğitim mazeretlerini kayıtsız şartsız karşılamasının beklenmesinin, idarenin üstlendiği kamu hizmetinin yürütülmesini imkânsız hale getireceği, dolayısıyla bu konuda idareye, belirli bir takdir alanı tanınmasının makul karşılanması gerektiği,
zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almanın ilgili idarenin öncelikli görev ve sorumluluğu olduğu, ayrıca düzenleniş şekli itibarıyla eğitim hakkının kapsamının, kamu görevlisinin devam etmek istediği bir eğitim programının, atanma veya atanmama taleplerinde mazeret olarak dikkate alınması ve atanma talebinin eğitim mazereti doğrultusunda yerine getirilmesi gibi pozitif yükümlülükler içerecek kadar geniş olduğu sonucuna ulaşılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle idarenin naklen atanma taleplerinin reddine dair kararları sonucunda başvurucunun eğitimine devam edememesinin, eğitim hakkını dolaylı olarak etkilemekte olduğunu, doğrudan bir müdahale olarak değerlendirilemeyeceği ifade edilerek; Anayasanın 42 nci maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin kısmın “açık dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğu yönünde karar verildiği görülmektedir.
15. Anayasada yer alan eğitim ve öğrenim hakkı, kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim almasını engellememe negatif ödevini yüklemekle birlikte, bütün bireylere her alanda eğitim ve öğrenim sağlaması şeklinde pozitif bir ödev yüklememektedir. Bu doğrultuda devletin, yükseköğrenim görmek isteyen herkese, bunu sağlama şeklinde pozitif bir ödevi de bulunmamaktadır. (Anayasa Mahkemesinin 17/09/2013 tarihli ve B. No: 2012/1334 kararı.)
16. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 7433 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanuna eklenen geçici 48 inci madde kapsamında sözleşmeli olarak görev yapmakta iken memur kadrosuna ataması yapılması hasebiyle dört yıl süreyle başka bir yere atanmasının mümkün olmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, aynı kurum içinde geçici görevlendirme konusu düzenlenmemiş olmakla birlikte gerekli koşulların varlığı halinde memurların kurum içinde görevlendirilebilmesi hususunun idarenin takdir yetkisi dâhilinde mümkün bulunduğu, somut olayda başvuranın görev yaptığı birimde hizmetine ihtiyaç duyulduğu göz önünde bulundurulduğunda, görevlendirilme talebinin reddedilmesi işleminde ilgili idare tarafından kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu; ayrıca, başvuranın eğitim mazereti nedeniyle geçici görevlendirilmesi halinde bir kamu hizmetinin ifasına bağlı olmaksızın harcırah hükümlerinden de faydalanacağı dikkate alındığında başvuranın geçici görevlendirilmesi talebinin de reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi