Eğitim mazeretiyle ikinci kez tayin talebi ve idarenin takdir yetkisi çerçevesinde hukuka uygunluk değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/8749-S.21.14095

BAŞVURU NO : 2020/103898

KARAR TARİHİ : 10/06/2021

RET KARARI

,TCKN:

Adres:

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Eğitim mazeteti nedeniyle atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 30/12/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; İstanbul ili Ümraniye Eğitim ve Araştırma

Hastanesinde hemşire olarak görev yaptığını, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve

Genetik Bölümü (4 yıllık örgün) öğrencisi olduğunu, eğitim durumu mazereti gerekçesiyle Kırşehir iline tayin olmak istediğini belirterek, tayinin Kırşehir iline yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 12/1/2021 tarihli ve E.

sayılı yazısı ve eklerinde, özetle; sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personelinin atama ve yer değiştirmelerine ilişkin başvurularının Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine değerlendirildiği, bu kapsamda ilgili yönetmeliğin 16’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi yer alan “Sağlık ile ilgili bir alanda en az dört yıllık örgün öğrenim gördüğünü belgelendirmesi hâlinde, öğrenim süresi ile sınırlı olmak kaydıyla, öğrenim gördüğü yere, bir defaya mahsus olmak üzere atanabilir.” hükmüne göre yapılan değerlendirme sonucunda başvuranın Kırşehir iline tayin başvurusunun reddedildiği, ayrıca evrak değerlendirme sürecinde Bakanlık Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 27/10/2020 tarihli ve sayılı yazısı ile öğrenim durumuna istinaden yapılacak tayinlerin ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğu,

3) Mülga Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Hukuk Müşavirliği’nin konuyla görüş yazısında, sağlık

ile ilgili bir alanda dört yıllık lisans öğrenimine başlayan ve eğitim durumu mazereti nedeniyle öğrenim gördüğü ile naklen ataması yapılan personelin, öğrenimini tamamlamadan yeniden başka bir ilde bulunan sağlık ile ilgili dört yıllık bir örgün Öğretim kurumuna yerleşmesi halinde öğrenim gördüğü

yere naklen tayin talep edip edemeyeceğine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmadığı, ancak eğitim durumu mazeretine ilişkin mezkûr Yönetmelik’te yer alan düzenlemenin sağlık personelinin, sağlık ile ilgili bir alanda lisans öğrenimi görmesinin desteklenmesi ve yetişmiş personel ihtiyacının mevcut personel ile karşılanması olduğu; bir defaya mahsus olarak öğrenim gördüğü İle naklen atanmış personele öğrenimini tamamlamaksızın yeniden bu hakkın tanınmasının hakkın kötüye kullanılmasına neden olabileceği, bu nedenle Yönetmelikte yer alan “bir defaya mahsus” şeklindeki açık hükmün hali hazırda eğitim durumu mazeretine binaen öğrenim gördüğü İle naklen ataması yapılmış bulunan başvurucu hakkında uygulandığı, aynı personelin öğrenimini tamamlamadan yine aynı mazerete dayalı olarak başka bir İle naklen atanma talebi hakkında işlem tesis edilmesinin mümkün bulunmadığı,

4) Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 27/10/2020 tarihli ve sayılı

yazısında, Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görevli bütün personelin öğrenim durumuna dayalı atamalarının ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğu, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

5) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”

6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

7) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.”

8) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin,

8.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkânları

gözönünde bulundurulur. b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”

8.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu

maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. (…)”

9) Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;

9.1) “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde,

“Bu Yönetmelik tüm atama ve yer değiştirmelerde; a) Kadro imkânları göz önünde bulundurulması, b) Ekonomik, sosyal ve kültürel şartlar ile ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illerin gruplandırılarak işlem yapılması, c) Personelin hizmet bölgeleri ve grupları arasında, hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımın sağlanması, ç) Personel hareketlerinde hizmet puanının belirleyici olması, d) PDC’de belirlenen sayılardaki aktif çalışanların dikkate alınarak idarenin hizmet ihtiyacının karşılanması, aylıksız izin, askerlik ve geçici görev gibi nedenlerle aktif olmayan standartlara bu süre içerisinde atama yapılması, e) Atamalarda hizmet birimlerinin ihtiyacına göre sertifika, diploma gibi özel nitelikler aranılarak, nitelikli personel eliyle hizmet sunumunun sağlanması, f) Personelin başvuru tarihinde yürürlükte olan usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapılması ilkelerini esas alır.”

9.2) “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde, “g) Sağlık

ile ilgili bir alanda en az (Değişik ibare:RG-30/9/2016-29843) dört yıllık örgün öğrenim gördüğünü belgelendirmesi hâlinde, öğrenim süresi ile sınırlı olmak kaydıyla, öğrenim gördüğü yere, bir defaya mahsus olmak üzere atanabilir.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11) Başvuran 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; eğitim durumu mazereti gerekçesiyle atamasının

Kırşehir iline yapılmasını talep etmektedir.

12) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme

suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

13) Ayrıca Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci

maddesi gereğince yapılacak atamalarda kadro imkanları ile hizmet ihtiyacının göz önünde bulundurması, personelin birimler arasında hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımının sağlaması, yine atamalarda, PDC’de belirlenen sayılardaki aktif çalışanların dikkate alınarak idarenin hizmet ihtiyacının karşılanması ilkelerinin esas alınması gerektiği ifade edilmektedir.

14) Bu kapsamda şikâyet konusu somut olay incelendiğinde, başvuranın Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliğinin “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendindi gereğince sağlık ile ilgili bir alanda en az dört yıllık örgün öğrenim görmesi hasebiyle öğrenim gördüğü yer olan Kırşehir iline atanma talebinde bulunduğu görülmektedir. Ancak mezkûr

Yönetmelik gereğince eğitim mazeretine ilişkin atamanın bir defaya mahsus olabileceği düzenlenmiştir. Bu kapsamda başvuranın daha önceden eğitim mazeretine ilişkin atamasının yapılmış olması ve COVID-19 salgını ile mücadele kapsamında öğrenim durumuna dayalı atamalarının ikinci bir duyuruya kadar durdurulması nedeniyle başvuranın atamasının yapılmadığı anlaşılmaktadır.

15) Anayasa Mahkemesi, 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı ve 20/02/2014 tarihli ve

2013/2069 başvuru numaralı kararlarında; eğitim hakkının korunması gerekçesiyle idareden, atamaya ilişkin bütün işlemlerde personelin eğitim mazeretlerini kayıtsız şartsız karşılamasının beklenmesinin, idarenin üstlendiği kamu hizmetinin yürütülmesini imkânsız hale getireceği, dolayısıyla bu konuda idareye, belirli bir takdir alanı tanınmasının makul karşılanması gerektiği, zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almanın ilgili idarenin öncelikli görev ve sorumluluğu olduğu, ayrıca düzenleniş şekli itibarıyla eğitim hakkının kapsamının, kamu görevlisinin devam etmek istediği bir eğitim programının, atanma veya atanmama taleplerinde mazeret olarak dikkate alınması ve atanma talebinin eğitim mazereti doğrultusunda yerine getirilmesi gibi pozitif yükümlülükler içerecek kadar geniş olduğu sonucuna ulaşılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle idarenin naklen atanma taleplerinin reddine dair kararları sonucunda başvurucunun eğitimine devam edememesinin, eğitim hakkını dolaylı olarak etkilemekte olduğunu, doğrudan bir müdahale olarak değerlendirilemeyeceği ifade edilerek; Anayasanın 42 nci maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin kısmın “açık dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğu yönünde karar verildiği görülmektedir.

16) Anayasada yer alan eğitim ve öğrenim hakkı, kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim

almasını engellememe negatif ödevini yüklemekle birlikte, bütün bireylere her alanda eğitim ve öğrenim sağlaması şeklinde pozitif bir ödev yüklememektedir. Bu doğrultuda devletin, yükseköğrenim görmek isteyen herkese, bunu sağlama şeklinde pozitif bir ödevi de bulunmamaktadır. (Anayasa Mahkemesinin 17/09/2013 tarihli ve B. No: 2012/1334 kararı.)

17) Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirildiğinde; başvuranın daha önceden Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme

Yönetmeliğinin “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendindi gereğince eğitim durumu mazereti nedeniyle öğrenim gördüğü İle naklen atamasının yapıldığı, bu nedenle mezkûr Yönetmelikte yer alan “bir defaya mahsus” şeklindeki açık hükmün daha önceden eğitim durumu mazeretine binaen öğrenim gördüğü İle naklen ataması yapılmış bulunan başvuran hakkında uygulandığı, ilgili mevzuat uyarınca yükseköğrenim mazeretine dayalı yer değiştirilme

taleplerinin idare tarafından karşılanması yükümlülüğünün bulunmadığı, bu konudaki talepler karşısında her personelin çalışmakta olduğu birimin ihtiyacının idarece her olayda ayrı ayrı değerlendirilmesinin gerektiği, COVID-19 salgını ile mücadele kapsamında öğrenim durumuna dayalı atamalarının ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğu, ayrıca başvuranın görev yaptığı Ümraniye

Eğitim ve Araştırma Hastanesinin hemşire kadrosunda PDC (Personel Dağıtım Cetveli) doluluk oranı

% 93 iken başvuranın atanmak istediği Kırşehir ilinde PDC doluluk oranının % 115 olduğu, dolayısıyla başvuranın hizmetine mevcut görev yerinde daha fazla ihtiyaç duyulduğu, bu kapsamda

İdarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanılarak işlem tesis ettiği anlaşıldığından İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

18) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden

itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi