|
ÖZET: Başvuran, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olarak eğitimine devam etmekte ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle ceza infaz kurumunda nakil talebinde bulunmuştur. İlgili idare, başvurunun değerlendirildiğini ve nakil talebinin, mevcut ceza infaz kurumlarının doluluk oranları ve güvenlik gerekçeleri nedeniyle uygun görülmediğini belirtmiştir. Başvuranın, nakil talebinin yerine getirilmemesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunduğu ifade edilmiştir.
İdarenin açıklamalarında, nakil taleplerinin, ceza infaz kurumlarının kapasitesi, güvenliği ve tutukluların durumları gibi unsurlar göz önünde bulundurularak değerlendirildiği vurgulanmıştır. Ayrıca, başvuranın disiplin cezası almadığı ve mevcut ceza infaz kurumunun doluluk oranının %91 olduğu belirtilmiştir. Başvuranın nakil talebinin reddedilmesi, ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka uygun bulunmuş, ancak başvuranın eğitim durumu ve nakil koşullarını taşıması nedeniyle, ilerideki boşalmalar halinde talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği önerilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın nakil talebi kısmen kabul edilip kısmen reddedilmiştir. Adalet Bakanlığı’na, başvuranın durumunun yeniden gözden geçirilmesi için tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvuran ve Adalet Bakanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/432-S.24.675
B AŞVURU NO :
KARAR T ARİHİ :
KISMEN T AVS İYE KISMEN RET KARARI
B AŞVURAN : ,TCKN:
Adres:
B AŞVURUYA KONU İ DARE : CEZA VE TEVK İF EV LER İ GENEL MÜDÜR LÜĞÜ
B AŞVURUNUN KONUSU : Eğit im nedeniyle nakil talebi hakkındadır.
B AŞVURU T ARİHİ :
I. B AŞVURANIN İDDİ A VE T ALE PL E Rİ
1. B aşvu ran özetle, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk fakültesi öğren cisi olduğunu, vize ve final sınavlarına gidip ge ldi ğini , ekonomik durumlarını n kötü olduğunu, ailesinin çiftçi olduğunu, okuyan bir kardeşini n daha olduğunu, ailesinin her ikisinin eğit im masraflarını karşı la yam adı ğını , nakil talebinin 4 a ydır yerine geti rilmedi ğini , geçerli bir mazereti olduğunu iddia ederek sırası yl a Konya, Akşeh ir ve
Aksara y’ da bulunan ceza infaz kurumlarından birine ist eğe ba ğlı naklinin yapıl masını talep etmektedir.
II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI
2. Ş ik âyet b aşvu ru sun u n çözüme k avu şturul ması a ma cıyl a Ceza ve Tevkifevleri Genel
Mü d ü rlü ğün d en 13/11/2023 tarih ve sayı lı yazımız ile bilgi ve belge talep ed il miş olup, adı geçen Genel Mü d ü rlü ğü n 15/12/2023 tarihli ve sayı lı cevabi yazısı n d a; 2.1. Adı geçenin, son nakil talebinin Genel Müdürlüğümüz ün 31.10.2023 tarihli ve sa yıl ı yaz ıs ı yla uygun görülmedi ği, 2.2. Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukl arı kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hak kında Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasını n (e)
bendinde ”İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fının uygun bulunm ası ve tutukevi olm aması” ifadelerine yer verild iği 2.3. Bu nedenle, nakil taleplerinin incelenmesinde; kurumun kapasitesi, gü venli ği ve hangi suç türüne ait odaların bulunduğu, kişi lerin can güvenli ğine il işki n olarak, talepte bulunanın hasım olarak bil dirdiği bir kişi nin talep ett iği kurumda bulunup bulunm adığı gibi hususlar göz önünde bulundurulduğundan her talebin uygun de ğerlendiril em ed iği, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
2.4. Adı geçenin, bilgi formunun incelenmesi sonucunda, infaz edil memiş ve kaldı rılmamı ş herhangi bir disiplin cez asını n bulunmadığını n tespit edil diği, 2.5. Hükümlünün, barındırıldı ğı Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1100, mevcudunun 1006, doluluk oranını n %91, 2.6. tarihli dilekçesinde ist e ğe ba ğlı naklini talep ett iği; -Sungurlu T Tipi Kapalı Ceza İnf az
Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1184, doluluk oranını n %99, -Bafra T Tipi Kapalı Ceza İn faz
Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 1220, doluluk oranını n %122, -Keskin T Tipi Kap alı Ceza İn faz
Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1334, doluluk oranını n %111, -Aksaray T Tipi K apalı Ceza İnf az
Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1519, doluluk oranını n %127, -Akşehir T Tipi Kapalı Ceza İn faz
Kurumu kapasitesinin 432, mevcudunun 550, doluluk oranını n %127 olduğu, 2.7. Öte yandan, a ynı suç türünden çok fazla tutuklu ve hükümlünün a ynı kurumda barındı rılması durumunda bu tutuklu ve hükümlülerin fikir ve eylem birliği içinde hareket etmeleri nedeniyle kurum güvenli ğini zafiyete u ğr a tabilece ğini n de ğe rlendir il diği, 2.8. Bu kapsamda, adı geçenin de kendi suç türünden tutuklu ve hükümlülerin yo ğun oldu ğu ku r uml arı talep etmesi nedeniyle nakil taleplerinin uygun de ğe rlendiril emedi ği, 2.9. 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakkında Kanun’un 54 ile 05.06.2015 tarihli ve 167
No.lu Genelgenin 15 inci maddesinin ilgili fıkraları gere ğin ce, hükümlülerin gitmek istedikleri kurumlardan durumların a uygun en az üç yeri belirten dilekçe vermeleri ge rekti ği hüküm alt ına alı nmı ş olduğundan Genel Müd ürlüğümüz ün ist eğe ba ğlı nakillerde hükümlülerin nakil gitmek istedikleri yer dışı nda re’sen kurum belirleme yetkisinin bulunm adığı, 2.10. 5275 sa yıl ı Kanun’un 9’uncu maddesinin üçüncü fıkr ası u ya rınc a (Eylem ve tut uml arı nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim alt ında bulundurulm aları gerekli olduğu saptananlar ile bul undukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya i yil eşti rme tedbir, araç ve usûllerine ısr arla karşı koyanlar) ba rındırılan kişi lerin, yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında ba rındırılm ak zorunda oldukl arı, dol a yısı yla hükümlü ve tut u klul arın nakil taleplerinin ceza mi ktarları ve örgütteki k onuml arı dikkate alı nara k değerlendiril di ği, 2.11. Hükümlü ve tut ukl uların nakil taleplerine k arşın yapıl an işl eml e rin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, do ğum, felsefî inanç, millî veya sosyal köken, siyasî veya d iğer fikir yahut düşüncel eri ile ekonomik güçleri ve di ğer toplumsal konuml arı yönünden a yırım yapıl ma ksız ın ve hiç kimseye a yrıcalı k tanınmaksız ın u ygulandı ğı, 2.12. Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tut uklul arın; hastalık, disiplin, güvenlik, özellikle toplu nakiller ve tut uklul arın mahkeme nedeniyle yapı lan sevkleri sonucu, ceza infaz kurumları mevcutl arının günaşırı d e ğişt iği, 2.13. Bu nedenle; ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin nakil talepleri Genel Müdürlü ğü müz e ulaştığı anda, talep edilen kurumların kapasitelerinin o günkü veriler göz önüne alı narak d e ğe rlendiri ldi ği, 2.14. Adı geçenin, nakil dönemlerinde konumuna uygun en az üç yeri belirtir dilekçesi ile nakil talebinde bulunm ası halinde mevzuat çerçevesinde de ğe rle ndiril ebil ece ği, 2.15. Adı geçene ait ziyaret ve telefon görüşme r a porlarının bir örne ğini n ekte gönd erildi ği”
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
Bilgisi edini lm işt ir.
III. İL GİL İ MEVZUAT
3. 2709 sayı lı Türkiye Cumhuriyeti Anayas asın ın ; 3.1. “T e mel hak ve hürriyetlerin sın ırlan ması” b aşlı k lı 13. mad d esin d e; “ T emel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksız ın yalnı zca Anayasanı n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sını rlana bil ir. Bu sını rlamal ar, Anayasanı n sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” ; 3.2. “Kişi n in d ok un u lma zlı ğı, maddî ve manevî varlı ğı” b aşlı klı 17. maddesinin 1. fık rasın d a; “ Herkes, yaşama, maddî ve manevî varlı ğını koruma ve geli şti rme hak kına sahi pti r.” , 3.3. “E ğitim ve öğren i m h ak k ı ve öd evi” b aşlı k lı 42. maddesinde; “Kimse, eğit im ve öğr enim ha kk ından yoksun bırakıl amaz. Öğr enim hakkını n kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.” 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine b aşvu rma h ak k ı” b aşlı k lı 74. maddesinin 3. ve 4.
f ık ralarınd a; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlı ğına ba ğlı olarak kurulan Kamu Denet çil iği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâ yetl eri inceler”, 4. Avrupa İn san Hak ları S özleşmesi’n in 4.1. “Yaşam h ak k ı” b aşlı k lı 1. maddesinde; “ Herkesin yaşam ha kkı yasayla korunur. Y asanın ölüm cezası ile cezalan dırdı ğı bir suçtan dolayı hakkı nda mahkemece hükmedilen bu c ezanı n infaz edilmesi dışı nda, hiç kimsenin yaşamına kasten son veril em ez.” , 4.2. “E ğitim h ak k ı” b aşlı k lı 2. maddesinde; “ Hiç kimse eğit im hakkında n yoksun bırakıl amaz. Devlet, eğit im ve öğreti m alanı nda yüklene ceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğit im ve öğreti min kendi dini ve felsefi inançları na göre yapıl masını sağl ama haklarına saygı göst erir .” 5. B irleş miş Milletler Genel Kurulunun 9 Aralı k 1988 tarihli ve 43/173 sayı lı k ararıyl a kabul edilen, “Herh an gi Bir Ş ek il de Tutulan veya Hapsedilen Kişilerin Koru n masın a İli şk in Prensipler
B ü tünü ”n ün “Aile me n su p ları ve d ış dünya ile il etişim kurma h ak k ı” b aşlık lı 19. Maddesinde; “ T utul an veya hapsedilen bir kimseye kanunda veya kanuna dayanan bir düzenlemede belirtilen makul şart lara ve sını rlamal ara tabi olarak, özellikle aile üyeleri taraf ından ziyaret edilebilme ve onlarla haberleşme gibi, dış dünya ile il eti şim kurabilmesi için kendisine yeterli imkân veril ir.’’ hükmü, ‘‘İka metgâhı na ya kın bir yerde tutulma hak kı’’ b aşlı klı 20. maddesinde; “ T utul an veya hapsedilen kişi talep ett iği takdirde, mümkün olduğu ölçüde ikamet ett iği yere makul uz aklı ktaki bir tutukevinde veya hapishanede tut ulmalı dır.” , 6. 5275 sayı lı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn f azı Hakk ınd a Kanunun; 6.1. “İn f azd a temel a m aç” b aşlı k lı 3. maddesinin birinci f ık rasın d a; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin inf azı ile ulaşı lmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağl amak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işl emesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sos yall eşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygıl ı, sorumluluk taşı yan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaşt ırmaktı r.” , Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
6.2. “Hap is cezaların ın in f azınd a gözetilecek ilk eler” b aşlı k lı 6. maddesinin birinci f ık rasın ın ilgili bentlerinde; “ Hapis cez aları nın infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:..
c) C ezanı n inf azınd a hükümlünün iyileşti ril mesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kull a nıl ır.
Hükümlünün kanun, yönetmelik ve yönetmeliklerle tanı nmış hakları nın dokunulmazl ığı nı sağl amak üzere cezanı n inf azınd a ve iyile şti rme çabalar ında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alı nır… ” , 6.3. “Naki ll er” b aşlı klı 53. Maddesinde; “ Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hast alı k, eğit im, öğreti m, suç ve yargı lama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebili rler.” , 6.4. “Ken d i istekleri ile n ak il ” b aşlı klı 54. Maddesinde; “ (1 ) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumları na uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumları nda bulunul ması gereken sürenin üç aydan fazla olması , d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldı rıl mış olması , e) İstekt e bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fı nın uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barı ndırı ldı ğı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrıl mak zorunda kaldı kları kurum olmam ası, Gerekir… ” , 6.5. “E ğitim p rog ra mla rı” b aşlı k lı 75. maddesinde; “ (1 ) Ceza infaz kuru mları nda bulunduğu süre içinde hükümlüye, kişi li ğini geli şti recek, eğit imini güçlendirecek, yeni beceriler elde etmesini, suç işl eme eğ il imini yok etmeyi sağl ayacak ve salı veril me sonras ına hazır layacak programlar uygulanı r. (2) Hükümlünün yaş, ceza süresi ve yeteneklerine öncelik verilerek ekonomik ve kültür durumuna uygun biçimde düzenlenen eğit im programları ; temel eğit im, orta ve yüksek öğreti m, meslek eğit imi, din eğit imi, beden e ğit imi, kütüphane ve psiko-sosyal hizmet konular ını kapsar.” 6.6. “Öğreti md en yarar lan ma” b aşlı k lı 76. maddesinde; “ (1 ) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğit im evlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğreti mden yararl anmaları sağl anır.” 6.7. “Kap alı ceza infaz kurumu d ışın a çık ma h âll eri” b aşlık lı 92. maddesinde; “ (1 ) Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet B aşsavcıl ığı na veya duruş maya sevk, eğit im, öğreti m, işyurdu, cezanı n ertelenmesi, salı veril me, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışı nda ve yetkili makamca veril mi ş yazıl ı bir emir olmadıkça kapa lı kurumun dışı na çıkarıl amaz. (Ek cümle: 15/8/2016-KHK-674/16 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/16 md.) 9 uncu maddenin ikinci fı krası nda yazılı suçlardan hükümlü ve tutuklu olanl arın, ceza infaz kurumu düzeni ile toplum güvenli ğini tehlikeye düşüreb il eceği, terör örgütü veya diğer suç örgütü üyelerinin örgütsel amaçlı faaliyet ve haberleşmelerine imkân sağl ayabil eceği, yol, kalı nacak ceza infaz kurumu ya da sınav merkezi veya okulda güvenlik a çısı ndan sakınca bulunabi leceği değerlendiri ldi ği takdirde kurum dışı na çıkmaları Cumhuriyet başsavcıl ığı taraf ından kısı tl anabili r.” 7. 6328 sayı lı Kamu D en etçil iği Kurumu Kanununun “Ku ru mu n Görevi” b aşlı k lı 5. maddesinin birinci f ık rasın d a; “ K urum, idarenin işl eyişi yle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işl emleri
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
ile tutum ve da vranı şlar ını ; insan hakları na dayal ı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, a raşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görev li dir.” 8. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayı lı Resmi Gaz et e’de yayı mlan an Ceza İ n f az Ku ru mla rın ın Yönetimi
İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn f azı Hak kın d a Yönetmeli ğin ; 8.1. “Hü kü mlü n ü n radyo, televizyon yayın ları ile internet olan akların d an yararlanma h ak kı” b aşlı k lı 75. maddesinde; “ (3 ) K apalı ve a çık kurumlar ile çocuk eğ it imevlerinde ancak eğit im ve iyileşti rme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işi tsel eğit im araç ve gereçlerinin kull anım ına izin verilebilir. Eğiti m ve iyileşti rme progra mları gerekli kıl dığı takdirde denetim alt ında internetten yararl anıl abil ir. Hükümlü, odası nda bilgisayar bulunduramaz. Ancak
Bakanlı ğın uygun görmesi hâlinde eğit im ve kültürel amaçlı olarak bil gisayarın kuruma alı nmasına izin verilebilir.
(4) Bu haklar, idare ve gözlem kurulu kararı ile tehlikeli hükümlü oldu kları saptananlar veya örgüt mensubu hükümlüler bak ımından kısı tl anabil ir.
(5) İşlediği suçun nitelik ve işl eniş biçimi göz önüne alı ndığı nda, toplum için ciddi bir tehlike olu ştur an, kurumdaki tutum ve davr anışl arıyla, suç işl emek a macıyla kurulan silahl ı örgütün yöneti cil iği ni yapmaya devam eden, bu konuda herhangi bir yöntemle, kurum içi veya dışı ndaki k işi lere talimat veya mesaj veren hükümlülerin, idare ve gözlem kurulu kararı y la televizyon yayınl arını izlemesine ve bilgisayar ile internetten yararlan masına izin veril mez.” , 8.2. “E ğitim ve öğ reti m ile eğiti m p rogra mları ” b aşlı k lı 88. maddesinde; “ (1 ) Kurumlarda eğit im ve öğreti m; hükümlüye yeni ve olumlu davranı şlar kazandı rmayı hedefleyen ve bu amacı gerçekleşt irmek üzere beden, zihin, ahlâk ve duygu bakımından dengeli ve sağl ıklı bir biçimde geli şmiş bir yapıya, özgür ve bilimsel düşün cey e, g eniş bir dünya görüşün e sahip, insan hakları ve onuruna saygıl ı, yapıcı, y arat ıcı ve verimli kişi ler olarak y eti şti rmek, bilgi, yetenek, beceri ve davranı şlar ını geli şti rmek, birlikte çalı şma ve iş görme alı şkanlı ğı kazandır arak yaşama hazı rlamak, kendilerinin geçim ve mutlul ukları nı sağl ayacak faaliyetleri içeren hizmetlerin bütünüdür.
(2) Hükümlüye, kurumda bulunduğu süre içinde, kişi li ğini geli şti recek, eğit imini güçlendirecek, yeni beceriler elde etmesini, suç işl eme eğil imini yok etmeyi sağl ayaca k ve salı veril me sonras ına hazı rlayaca k eğit im programları uygulanı r.
(3) Eğiti m programları ; temel eğit im, orta ve yüksek öğreti m, meslek eğit imi, din eğit imi, beden eğit imi, kütüphane ve psiko-sosyal hizmet konular ını kapsar.
(4) Eğiti m programları , hükümlünün, yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, ceza süresi, yetenekleri ve kültür durumuna uygun olarak hazı rlanı r.” 8.3. “Öğreti md en yara r lan ma” b aşlı k lı 89. maddesinde; “(1) Açık kurumlar ile çocuk eğit imev lerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin ya ygın öğret imden yararl anmaları sağl anır.” , 8.4. “Ku ru m d ışı n a çık ma h âll eri” b aşlı k lı 126. maddesinde; “ (1) Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet başsavcıl ığı na veya duruşma ya sevk, eğit im, öğreti m, işyurdu, cezanı n ertelenmesi, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
salı veril me, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışı nda ve yetkili makamca veril mi ş yazıl ı bir emir olmadıkça kapal ı kurumun dışı na çıkarıl ama z” 8.5. “Hü k ü mlü lerin nakillerinde dikkat edilecek h u su slar” b aşlık lı 127. maddesinin ilk f ık rasın d a; “ Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayıl ı Kanunun 53 ilâ 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerçekl eşti ril ir.” ; 9. Adalet B ak an lı ğın ın 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yü rü rlü ğe konulan 167 sayı lı Ceza İnf az
Ku ru mların ın Tahsisi, Nakil İşl emleri ve Diğer Hükümler konulu Genelgenin, 9.1. “Hü kü mlü lerin Kendi İstek leri İle Nak il leri” b aşlık lı 15. maddesinde, Kanunun ve Yönetmeli ğin
“Ken d i istekleri ile n ak il ” maddelerinde aranan şartlara ek olarak; ‘ ‘ …h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, di ğer hükümlüler ve kurum açısı ndan güvenlik riski oluşt urmaması, ı) Disiplin nedeniyle a yrıl dıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Ba ka nlı kça değerlendiri lmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısı nda n somut gerekçelerle güvenlik riski oluşt urup oluşt urmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alı nmış olması , j) Bakanl ık taraf ından dönem itibariyle ist eğe bağlı nakle k apatı lmış olmaması, gerekir” , 9.2. “E ğitim ve Öğreti m Nedeniyle Naki l” b aşlık lı 19. maddesinde; “ (1) Hükümlüler eğit im ve öğreti m nedeniyle; a) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, b) Eğiti mini sürdürdüğüne dair e ğit im kurumundan belge ibraz etmeleri, c) Talep edilen kurumda yer, kapsama gücü ve sını fı nın uygun bulunması , d) Tutuklulara tahsis edil miş olmam ası, e) Daha önce disiplin nedeniyle ayrıl mak zorunda kaldı kları kurum olma ması, f) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda güvenlik riski oluşt urmaması, koşul uyla, süreli veya daimi olarak Bakanlı kça başka bir ceza infaz kurumuna nakledilebilecektir. (2) Milli
Eğiti m Bakanlı ğına veya Yüksek Öğreti m Kurumuna bağlı okullara kayıt lı olan hükümlü ve tut uklul arın yıl sonu, ara ve bütünleme gibi okull arınd a yapıl a n sınavları na; kapalı ceza infaz kurumları nda kal anlar ın dış koruma görevlileri, açık ceza infaz kurumu ve çocuk eğit ime vi hükümlüleri ile bu kurumlarda kalmaktayken sınava ka tı lmak amacıyla kapalı ceza infaz kurumları na nakledilenlerin iç güvenlik görevlileri nezaretinde k atı lmalar ı sağl anacaktı r.” 10. Genç Yetişk in Hükümlü ve T u tuklu ların E ğitim ve İyil eştir me İ şleml eri ve Diğer Hükümler
Hak k ın d a 46/1 No’lu Gen elge’n in “E ğitim-Öğr eti m Çalış maları” b aşlı k lı 4. Bölümünün F Yüksek
Öğreti m Çalış maları b a şlı ğın ın ; 10.1. Birinci f ık rasınd a; “ Herhangi bir yükseköğ reti m kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencil erin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tut ukl uları n kapalı ceza infaz kurumları ndan, okull arını n kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazası nda, açık ceza infaz kurumları ndan iç güvenlik görevlisi nezaretinde ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavları na katı lmalar ı sağl anacaktı r. Talebi olması hâlinde okull arını n kabul etmesi koşu luyla kayıt dondurma işl emi ya pıl ması için giri şimlerde de bulunul acaktı r.” , 10.2. Dördüncü f ık rasınd a; “ Açık ceza infaz kuru mları nda bulunan hükümlüler, kurumla a ynı Büyü kşehir belediyesi veya belediye sını rları içinde olan herhangi bir yükseköğret im kurumunda okuma hakkını kazandı kları nda, okull arının kabul etmesi hâlinde, talepleri doğrul tusun da, okull arına devam etmeleri ve örgün eğit imden yararl anmaları sağ lanacaktı r.”
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
10.3. 22/1/2007 tarihli ve 45/1 No.lu Ceza İn faz Ku ru mların ın Tahsisi, Nakil İşl emleri ve Diğer
Hükümler konulu Genelge’nin “Hük ü mlü ve T u tuk lu ların Nakil İşl eml eri” b aşlı k lı İk in ci
Bölümünün ilgili k ısı mların d a; “ Hükümlü ve tut uklul arın, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hast alı k, eğ it im, öğreti m, suç ve yargı lama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakilleri yapıl abil ecekti r.” 11. Avrupa Konseyi Bakanlar Ko mitesi’n in Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Ku rall arı Hakk ınd a
REC (2006) 2 S ayıl ı Tavsiye Kara rın a Ek 11.1. “T e mel İlk eler” b aşlı k lı 3. maddesinde; ‘‘Özgürlüğünden yoksun bırakıl an kişi lere getirilen kısı tl amalar, asgari gereklilikte ve hakları nda hükmedilen kararı n meşru a macıyla orant ıl ı olmalı dır.’’, 11.2. “Yerleştir me ve B arın d ırma” b aşlı k lı 17.1. , 17.2. ve 17.3. maddelerinde; “ Mahpusl ar, mümkün olabi ldi ğince evlerine veya sosyal rehabilitasyon ortaml arına yakın cezaevlerine y erleşti ril meli dirl er.” , “ C ezaevlerine yerl eşti rmede, suçun d evamlı takibi, güvenlik ve emniyet gerekleri ve tüm mahpuslara uygun rejimlerin sağl anması iht iyacı hesaba katı lmalı dır.” , “ İlk yerleşti rme ve sonradan yapıl ac ak bir cezaevinden diğerine nakil konusunda, mümkün ol abil diği nce mahpusa danış ıl malıdı r.’’, 11.3. “Dış Dünya ile İliş k i” b aşlı klı 24.4. ve 24.5. maddelerinde; “ Z iyaretl er için yapıl an düzenlemeler, mahpuslara aile il işkilerini mümkün olduğunca normal bir düzeyde sürdürmelerine ve geli şti rmelerine izin verecek bir tarzda olmalı dır. ” , “ C ezaevi yetkilileri, d ış dünyayla yeterli bir il eti şim sürdürmelerinde mahpuslara yardı m etmelidirler ve bunun için onlara “ uygun destek ve y ardı m sağl amalıdı rlar .”, Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.
IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ NE ÖNE RİSİ
12. B aşvuranın iddi al arı, idarenin konu ile ilgili aç ıkl amaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya k apsamı birlikte değerlendiril di ğinde; h az ırlanan “ Kıs men Tavsiye Kıs men Ret Karar Ö n erisi ” Kamu Başd enetç isi ’ne sunul muşt ur.
V. DEĞE RLE NDİRM E VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. B aşvu ran 1 nu mar alı paragrafta ayrın tıların a yer verilen b aşvu ru su nd a; Konya Necmettin
Erbakan Üniversitesi Hukuk fakültesi öğren cisi old u ğu n u , vize ve final sın avların a gidip geld iği ni, ekonomik d u ru mların ın kötü oldu ğun u , ailesinin çiftçi ol d u ğu n u , okuyan bir k ard eşin in daha old u ğun u , ailesinin her ikisinin eğitim masraf la rın ı k arşıl ayamad ığı n ı, nakil talebinin 4 ayd ır yerine getiril med iği n i, geçerli bir mazereti old u ğu nu iddia ederek sırasıyl a Konya, Akşehi r ve Aksa ray’da bulunan ceza infaz ku ru mların d an birine isteğe b ağlı naklinin yap ıl masın ı talep etmektedir.
14. 5275 sa yıl ı Kanunun 53-58. maddelerinde ‘Hüküml ülerin nakil leri’ başlı ğı alt ında, nakile il işki n hükümler düz enlenmiş , 54. maddede ‘ Kendi istekleri ile nakil ’ şartla rı düz enlenmiştir. 5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sa yıl ı Genelge hükümlülerin, eğiti m, öğre tim nedeniyle b aşk a ceza infaz k u ru mların a yerleştiril melerin e yönelik emredici bir hüküm içermemektedir. Buna ka rşılı k 5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sa yıl ı G en elge’de, ‘K endi istekleri ile nakil ’ hükmü kaps am ında, maddede düzenlenen ş art lar mevcut oldu ğu takdirde naklin mümkün olduğu düz enlenmiş ti r.
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
15. Ana ya sa ‘nın 42. maddesinin birinci fıkrası şö yledir: “Kims e, e ğit im ve öğr enim hakkından yoksun bırak ıl amaz . Öğrenim ha kkını n kapsamı kanunla tespit edilir ve düz enlenir.” 16. Avrupa İns an H akla rı S öz leşmesi’ne ek Türkiye’nin taraf oldu ğu 1 No.lu P rotokol’ün 2. maddesi şö yledir: “ Hiç kimse e ğit im hakkından yoksun bır akıl amaz .” 17. Mahkûmlar, Ana ya s a’nın 19. maddesi kapsamı nda hukuka uygun “bir mahkûmiyet kara rına bağlı olarak tutma” şekli nde d eğerlendiril ebil e cek kişi öz gürlüğü ve güv enli ği hakkı dışı nda Ana yas a ‘n ın ve
S öz leşme’nin ortak alanı kapsamı nda kalan temel hak ve hürriyetlerin tam amı na genel olarak sahiptirler (Hirst/ Birleşik Kr all ık, B.No. 74025/01, 6/10/2005). Bununla birlikte mahkûmların temel hak ve hürriyetlere genel olarak sahip olm aları, bu haklar ın mahkûmlar için ceza infaz kurumu dışı ndaki bireyler kadar güvence alt ına alı ndığı anlamında d e ğerlend irilm emelidi r.
18. Eğit im hakkı için de a ynı d e ğerl endirme mümkündür. Tutuklu ve hükümlülerin eğit im hakkına yönelik değerlendirm elerde tutuklu ve hükümlüler açı sından ceza infaz kurumunda bulunm anın doğal ve kaçını lm az sonuçları göz önünde tut ulm alı dır. Zira tutuklu ve hükümlülerin temel hak ve hürriyetlere genel olarak sahip olm aları, bu hakların tutuklu ve hükümlüler için ceza infaz kurumu dışı ndaki bireyler kadar güvence alt ına alı ndığı anlamında d e ğerl endiri lm emelidi r. Ceza infaz kuruml arının işl evi ve amacı kapsamı nda tutuklu ve hükümlülerin hakları ceza infaz kurumuna girmekle zaten sını rlanmı ştı r. Temel hak ve hürriyetlerin sını rlandırıl masına il işki n olarak A na ya sa ‘nın 13. maddesinde belirtilen kanunla, meşr u bir amaçla ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak ölçülü olma şartları gözetilerek mahkûmların haklarına yönelik sını rlandırma ya pıl ması mümkündür.
19. A İHM de, “hükümlüler”in bir mahkeme t ara fından verilen mahkumiyetin infaz ı için tut uldukl arı süreye karşılı k gelen süre boyunca (Epistatu/Ramanya, B. No: 29343/10, 24/9/2013), “tut uklul ar”ın ise devam etmekte olan bir ya r gıl a ma esnasındaki yasal tutukluluk süresi z arfında (Baltan/Türkiye, B. No: 32777/09, 27/3/2012) tam z amanlı eğit im e erişim lerini n engellenmesinin ek 1 No.lu Protokol’ün 2. maddesinin birinci cümlesi kapsamı nda e ğit im den yoksun bırakma olarak de ğe rlendiril eme ye ce ği görüşündedir. Bu kapsamda
A İHM, S öz leşme’ ye hükümlü veya tut uklul arın ceza infaz kurumunda bulundukl arı süre z arfında fiilen eğit im lerine devam edememelerinin e ğit im hak kını ihlal ett iğine il işki n başvuruları açıkç a dayanaktan yoksun bulm aktadır (Durmaz, Işık, Unutmaz ve Sezal/Türkiye, B. No: 46506/99, 46569/99, 46570/99, 4/9/2001).
20. 27/07/2007 tarihli ve 46/1 Nolu Genelge’nin; 4/F-1’inci maddesi; “Herhangi bir yüksek ö ğreti m kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencil e rin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tut uklul a rın kapalı ceza infaz kur uml arından, okull arının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafa z asında ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katı lm aları sa ğlana caktı r .” hükmü yer alm aktadır . Yer verilen mevzuat k apsamı nda devlete; tutuklanan veya hüküm giyen ö ğr encil erin derslere devam etmesini sağl amak adına pozitif bir yükümlülük yü klenmemi şti r. Mevzuat kapsamı nda, devletin yüküml ülüğü, okull arı nın kabul etmesi durumunda, tutuklu/hükümlülerin sınavlara k atı lm alarını sa ğla mak olarak beli rle nmi şti r.
21. İd aren in cevabi yazısı ve ekleri in celend iği nd e; 21.1. Başvur anın infaz e dil memiş ve kaldı rılmamış herhangi bir disiplin ce z asını n bulunm adığı, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
21.2. Başvur anın barındır ıl dığı Sincan T Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1100, mevcudunun 1006, doluluk oranını n %91, 21.3. Başvu ranın tarihli dilekçesinde i steğe ba ğlı naklini talep ett iği; Sungurlu T Tipi Kapalı
Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1184, doluluk oran ını n %99, Bafra T Tipi Kapalı
Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 1220, doluluk oranının %122, Keskin T Tipi Kapalı
Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1334, doluluk oranını n %111, Aksaray T Tipi Kapalı
Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1519, doluluk oranını n %127, Akşehir T Tipi Kapalı
Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 432, mevcudunun 550, doluluk oranını n %127 olduğu, 21.4. Başvuranın son 6 ayda ya kınl arı yla 22 adet ziyaret ge rçekl eşti rdiği ve düzenli telefon görü şmesi ya ptı ğı, Anlaşıl mı ştı r.
22. Somut olayda; başvu ran e ğit im gördü ğü Konya ili ve çevresinde bulunan ceza infaz kuruml arı ndan birine nakil talebinde b ulunm uştur. Mevzuat kapsamı nda, devletin yükü ml ülüğü tutuklu/hükümlülerin okull arının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafaz asın da ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına k atı lm alarını sa ğlamak ile sın ırlıdı r.
23. Başvuranın 5275 sa yı lı yasa 53. maddesi kapsa mı nda aile, eğit im , öğr eti m nedeniyle başk a bir kuruma nakledilmeyi talep hakk ı mevcuttur ancak talebinin yerine getirilebilmesi için a ynı yasa 54. maddesi kapsamı nda yer alan ve 167 sa yıl ı Genelge ile bu maddeye eklenen şa rtları n da mevcudiyeti aranm a ktadır.
Bu kapsamda, b aşvuranı n nakil isteminde bulund uğu ku rumların kapasitesinin dolu olduğu, ilgili mevzuat kapsamı nda başvu ranın nakil talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun oldu ğu, bununla birlikte; başvuranın ba rındırıldı ğı kurum ile sına vların ya pıl dığı infaz kurumu arasındaki mesafe, geçici sevk masrafla rı, v.b. etkenler dikkate alı ndığında, başvuranın halen Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Hukuk Fakültesi öğr enci si olm ası ve nakil koşul larını taşıması ka ydı yla (disiplin cez ası alm amı ş olması ya da kaldı rılmı ş olm ası / nakil giderlerini peşin ödemeyi kabul etmeleri gibi) nakil talep edilen kurumlarda boşalm a olm ası halinde, nakil taleplerinin idarece yeniden de ğe rlendiril mesi ge rekti ği kanaatine v arıl mı ştı r.
B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 24. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gazetede ya yım lan an Kamu
Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygulanm asına İli şkin Usul ve Esaslar Hakkında Yön etm eli ği n “İyi yönetim ilkeleri” b aşlı klı 6. maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirm e neti cesind e; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâ yet b aşvur usunun inceleme ve ar aştı rması kapsamı nda Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakım ından idareler ta rafından süresi içerisinde işl em tesis edil diği; böylece “ mak u l sürede karar verme ve k ara rın geciktirilmeksizin b il dirilmesi” ilkelerine uygun dav ranıl dığı anlaşı lm ışt ır.
VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT
25. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sa yıl ı Kamu Den et çil iği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu De netçili ği Kurumuna dava açma süresi içinde yapıl an başvuru, işl eme ye b aş lamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anıl an Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkr ası u yarınca başvurunun Kurum tara f ından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
kararının ilgiliye tebliğin den itibaren kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek, 21 inci maddenin ikinci fı krası u ya rınca ise tavsiye kar arı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işl em tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) d urmuş olan dava açma süresi kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup ilgili
İd arenin işl emi ne ka rşı Ankara İd are Mahkemesi nezdinde yar gı yolu a çı ktı r.
VII. KARAR
Yuk arıd a açık lan an gerekçe ve dosya k ap samın a göre;
B AŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE,
Başvur anın talep ett i ği kurumlara nakledilmesi talebinin REDDİNE, Diğe r yandan b aşvuranın halen Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Bölümü öğrencisi olm ası ve nakil koşul ları nı taşıması ka ydı yl a nakil talep edilen kurumlarda boşalm a olm ası halinde nakil talebinin yeniden de ğe rlendiril mesi hususunda ADALET B AKANL IĞI’N A T AVS İYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sa yıl ı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü f ıkrası u ya rınc a, bu karar üzerine tesis edilecek iş lemin
veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kara rın, Başvu ran a ve Adalet Bak anlı ğı ’na tebli ğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu B aşd en etçisi nce karar verildi.
Ş eref MALKOÇ
Kamu B aşd en etçisi
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr