|
ÖZET: Başvuru, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı müze ve örenyerlerine ücretsiz giriş hakkı talebiyle yapılmıştır. Başvuran, 2002 yılından itibaren öğretmen olarak çalışmakta ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı bir kurumda uzman öğretmen olarak görev yapmaktadır. Ancak, Müzekart almak istediğinde öğretmenlik haklarından yararlanamadığını belirtmiş ve bu durumun kendisi gibi diğer eğitim personelini de etkilediğini ifade etmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, başvuruya verdiği yanıtta, yalnızca Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel ilk ve orta öğretim kurumlarında görevli öğretmenlerin, geçerli kimlik kartlarını ibraz etmeleri durumunda müze ve örenyerlerine ücretsiz giriş yapabileceğini açıklamıştır. Başvuranın, bu kapsamda yer almadığı ve dolayısıyla ücretsiz giriş hakkı bulunmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, Müzekart+ ve İndirimli Müzekart gibi alternatiflerin mevcut olduğu, ancak bunların da belirli koşullara tabi olduğu ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, idarenin uygulamalarında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır. Başvuranın talebinin yerinde olmadığına ve idarenin takdir yetkisini uygun bir şekilde kullandığına karar verilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12336-S.24.18705
BAŞVURU NO : 2024/6798
KARAR TARİHİ : 11.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı müze ve örenyerlerine ücretsiz girebilme talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 29.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda , özetle; 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığı
emrinde öğretmen olarak çalışmaya başladığını, 2016 yılında kurumlar arası naklen geçiş yaptığını ve halen
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı Mamak Sosyal Hizmet Merkezinde uzman öğretmen olarak görev yapmakta olduğunu, 2002 yılından itibaren Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfında hizmet verdiğini, Öğretmenlik Meslek Kanununa tabi olarak görev yaptığını, ancak MÜZEKART almak istediğinde öğretmenlik haklarından faydalanamadığını belirtmekte olup kendisi ve kendisi gibi diğer kamu kuruluşlarında Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfında bulunan personellerin de MÜZEKART almasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 09.07.2024 tarihli ve sayılı yazısıyla bilgi-belge talebinde bulunulmuş
olup Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü Strateji ve Bütçe
Grup Başkanlığının 19.07.2024 tarihli ve – – sayılı yazı ve ekinde;
2.1) “Söz konusu talebe ilişkin 16.05.2024 tarih ve sayılı cimer başvurusu kurumumuza
iletilmiş ve 28.05.2024 tarihinde ilgilisine cevabi mesaj iletilmiştir.
Bakanlığımız “Müze ve Örenyerlerine Girişlerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge”nin 9/3 maddesi ve eki Muafiyetler listesi (Ek-4) gereğince “Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel ilk ve orta öğretim kurumlarında görev yapmakta olan öğretmenler geçerli kimlik kartlarını ibraz etmeleri kaydıyla; MEB Tarafından Düzenlenen Kimlik Kartı İbrazı ya da e-devlet Görev Yeri Belgesi Görseli” ile
Bakanlığımıza bağlı müze ve örenyerlerine ücretsiz girebilmektedir. Adı geçen yönerge ve eklerine
Bakanlığımız web sayfasından erişim sağlanabilmektedir.
Başvuru sahibi halihazırda, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretim kurumlarında görev yapmaması sebebiyle mezkur yönergenin ilgili maddesi ve muafiyetler listesi kapsamına girmemektedir. Dolayısıyla
Bakanlığımıza bağlı müze ve örenyerlerine ücretsiz giriş hakkı bulunmamaktadır.
Diğer yandan, yalnızca Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartına sahip ziyaretçilere yönelik olarak uygulamaya konulan, Bakanlığımız, Milli Saraylar ve Çanakkale ve Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığına bağlı müze ve örenyerlerine yılda iki kez ziyaret olanağı sağlayan ve alındığı tarihten itibaren bir yıl geçerli olan
Müzekart+ ile müze ve örenyerlerini ziyaret etmektedirler. Halihazırda Müzekart+ 60 TL’den satışa sunulmaktadır. Aynı zamanda, Müzekart+ kültürel ve sanatsal faaliyetlere katılım kolaylığı sunarak çeşitli özel müzeler ile kültürel turistik çekim noktalarına girişlerde, bu kurumların kafelerinde ve hediyelik eşya dükkanlarında değişik oranlarda indirim sağlamaktadır.
Müzekart+ ile aynı özelliklere sahip ve 30 TL’den satışa sunulan, aynı müzeye yılda 2 kez giriş hakkı tanıyan ve alındığı tarihten itibaren bir yıl geçerli İndirimli Müzekart ise; Emekli öğretmenler için düzenlenebilmektedir.
Yukarıda da belirtildiği üzere Bakanlığımıza bağlı müze ve ören yerlerine ücretsiz giriş şartları ile
Müzekart+ ve İndirimli Müzekart edinme koşulları “Müze ve Örenyerlerine Girişlerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge” ile düzenlenmiş olup yönerge kapsamına girmeyen taleplere müspet cevap verilememektedir.”
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) Müze ve Örenyerlerine Girişlerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge’nin “Bilet ve
giriş kartı ücretleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Müze ve örenyerlerinin ziyaretine olanak sağlayan bilet ve giriş kartı ücretleri EK-2’de yer alan tarife cetvellerinde belirtilmiştir. (2) Bilet ve giriş kartı ücretlerini belirlemeye münhasıran Yönetim Kurulu yetkilidir. (3) Yönetim Kurulunca, 28/01/2002 tarih ve 2002/3654 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararda yer alanlara, değişik yaş gruplarına, belli meslek gruplarına veya Müzekart sahipliğine dayalı olarak farklı fiyat tarifeleri belirlenebilir. (4) Giriş kartlarına ilişkin toplu alımlarda 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu’nun 1 inci maddesi uyarınca işletmecilik indirimi uygulanabilir. İndirim uygulanacak giriş kartı alım miktarı ile indirim oranları Yönetim Kurulu Kararı ile belirlenir. (5) Taşıma kapasitesi düşük olan ve aşırı ziyaretçi trafiğine maruz kalması halinde tarihi dokusu
zarar görebilecek olan mekanlar, kültür varlıklarının korunması gayesiyle kamu yararını teminen ayrıca ücretlendirilebilir. Bu şekilde ayrıca ücretlendirilen mekanlar EK-2’de yer alan tarife cetvelinde sayılı olarak yer alır. (6) Yönergenin 8 inci ve 9 uncu maddelerinde sayılan istisna ve muafiyetler ile bu maddede belirtilen işletmecilik indirimi dışında herhangi bir ziyaretçiye indirimli veya ücretsiz tarife uygulanamaz.”
“Biletleme ve giriş kartı işlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(…)(3) Hak sahipliğinin yaş, meslek gibi belli koşullara bağlandığı bilet veya giriş kartı türlerinin satışlarında Bakanlıkça belge ibrazı, çevrimiçi uygulama kaydı, çevrimiçi başvuru, kanıtlayıcı kimlik ibrazı gibi usul şartları istenebilir. Bu durumlarda usul şartlarını sağlama külfeti ziyaretçiye aittir. Ziyaretçi tarafından bu usul şartları sağlanamadığı takdirde Bakanlığa ve DÖSİMM’e herhangi bir sorumluluk atfedilemez.(…)” “Muafiyetler” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Yönergenin 5 inci ve 6 ncı maddesinden muaf sayılacaklar, muafiyetlerin kapsamı ve muafiyet için aranan usul ve başvuru şartları EK-4’de yer alan cetvelde belirtilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Kurumumuza yapılan başvuruda; başvuran tarafından 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığı emrinde
öğretmen olarak çalışmaya başladığı, 2016 yılında kurumlar arası naklen geçiş yaptığı ve halen Aile ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı Mamak Sosyal Hizmet Merkezinde uzman öğretmen olarak görev yapmakta olduğu, 2002 yılından itibaren Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfında hizmet verdiği, Öğretmenlik
Meslek Kanununa tabi olarak görev yaptığı ancak Müzekart almak istediğinde öğretmenlik haklarından faydalanamadığı belirtilmekte olup kendisi ve kendisi gibi diğer kamu kuruluşlarında Eğitim Öğretim
Hizmetleri sınıfında bulunan personelin de Kültür ve Turizm Bakanlığının Milli Eğitim Bakanlığı emrinde görev yapan öğretmenlere uyguladığı müze örenyerlerine ücretsiz giriş hakkından yararlanmasını talep edildiği anlaşılmaktadır.
8) Konuyla ilgili olarak İdare tarafından Kurumumuza iletilen cevabi yazıda özetle, yukarıda belirtilen
yönerge kapsamında işlem tesis edildiği, mevzuata göre sadece Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel ilk ve orta öğretim kurumlarında görev yapmakta olan öğretmenlerin geçerli kimlik kartlarını ibraz etmeleri kaydıyla; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kimlik kartı ibrazı ya da e-devlet görev yeri belgesi görseli ile Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı müze ve örenyerlerine ücretsiz girebildiği belirtilmiştir.
9) Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından merkez
teşkilat birimleri ile il milli eğitim müdürlüklerine iletilen 17.02.2022 tarih ve E-30408313-880-43756202 sayılı yazıda da açıkça; “1. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı müze ve ören yerlerinden ücretsiz yararlanacak olanlar sadece Bakanlığımıza bağlı resmi ve özel ilk ve orta öğretim kurumlarında görev yapmakta olan öğretmenler olup, Bakanlığımız ve bağlı eğitim kurumları diğer personeli (idareci, yönetici, memur, hizmetli, işçi vb.) uygulamaya dahil değildir. 2. Uygulamadan yararlanacak olan Bakanlığımıza bağlı resmi ve özel ilk ve orta öğretim kurumlarında görev yapmakta olan öğretmenler söz konusu müze ve ören yerlerine; sadece geçerli kurum öğretmen kimlik kartlarını ibraz etmeleri kaydıyla uygulamadan
yararlanacak olup, bilişim uygulamaları/ sistemleri (Mebbis vb.) üzerinden sorgulama yöntemi ile veya öğretmenlerimiz tarafından bu uygulamaların ekran görüntüsünün ibrazı vb. diğer yöntemler ile müzelere ücretsiz giriş yapamazlar.” şeklinde duyuru yapıldığı görülmektedir. Somut olaya baktığımızda başvuranın Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretim kurumlarında görev yapmaması sebebiyle adı geçen yönergenin ilgili maddesi ile muafiyetler listesi kapsamına girmediği, bu nedenle Kültür ve Turizm
Bakanlığına bağlı müze ve örenyerlerine ücretsiz giriş hakkı bulunmadığı anlaşılmaktadır.
10) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması görevlerinin niteliği yönünden zorunludur. Ancak
idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanmamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır. (Bkz. Prof.
Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s. 204)
11) Bu bağlamda takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı
alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanabilir.
12) Dolayısıyla mevzuat hükümleri uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı müze ve örenyerlerine
diğer kamu kuruluşlarında Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfında bulunan personelin ücretsiz yararlanamaması hususunda tesis edilen işlemde ilgili bakanlığın takdir yetkisini kullandığı, bu uygulamanın sübjektif uygulandığına yönelik emare bulunmadığı, idarenin kendisine verilen yetkiyle yaptığı işlemlerin makul ve kamu yararına matuf olduğu değerlendirilmiştir.
13) Başvuranın iddiaları, idarenin cevabı, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamında yapılan inceleme
neticesinde; başvuranın talebinin yukarıda açıklanan gerekçelerle yerinde olmadığı değerlendirilmiş ve idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurana verilen cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, böylelikle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvuran ile Kültür ve Turizm Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi