TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2766-S.3945
BAŞVURU NO : 2018/16639
KARAR TARİHİ : 10/05/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın; ek ders ücreti arasındaki farkın ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan …, … İlkokul Müdürlüğü görevinde çalışmakta iken
bu görevden alınarak 13/03/2017 tarihinde Düzköy … İlkokulu sınıf öğretmenliği görevine başladığını, müdürlük görevinden alınma işlemine karşı açmış olduğu davada Samsun Bölge
İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin E.2018/… sayılı kararı ile işlemin iptal edildiğini ve 20/06/2018 tarihinde müdürlük görevine iade edildiğini belirterek, 13/03/2017 ile 19/06/2018 tarihleri arasında ilkokul müdürlerine ödenen ek ders ücretinden ilkokul sınıf öğretmenleri için öngörülen ek ders ücretinin mahsup edilerek aradaki farkın tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı’ndan
18/01/2019 tarihli ve … sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup ilgili idarenin 26/02/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eki belgelerde özetle; Başvuranın Akçaabat İlçesi … İlkokulu müdürü iken hizmet gereği (soruşturma sonucu)
06/03/2017 tarihinde Trabzon Düzköy İlçesi … İlkokuluna sınıf öğretmeni olarak atandığı, 13/03/2017 tarihinde atandığı okulda göreve başladığı, 21/03/2017-09/06/2017 tarihleri arasında özel eğitim sınıf öğretmeni olarak görevlendirildiği için ek ders ücretinin %25 artırımlı gündüz olarak ödendiği, daha sonra 19/06/2018 tarihine kadar sınıf öğretmeni olarak görevlendirildiğinden görevden ayrıldığı 19/06/2018 tarihine kadar sınıf öğretmeni ek ders ücreti ile ücretlendirildiği, 20/06/2018 tarihinde yargı kararı gereği eski görevi olan Akçaabat
İlçesi … İlkokulu müdürlüğü görevine döndüğü, 13/03/2017 ile 19/06/2018 tarihleri arasında müdürlük görevini fiili olarak yapmadığı dolayısıyla ek ders ücret farkının ödenmeyeceği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ders görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde;
“Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.”
6) 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar
Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri
Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında müdürlük, müdür başyardımcılığı, eğitim şefliği, müdür yardımcılığı yapan öğretmenler haftada 6 saat ders okutmakla yükümlüdürler. Bunlara, ihtisasları içinde veya muvafakat ettikleri takdirde ihtisasları dışında haftada oniki saate kadar ücretle ek ders ve eksersiz verilebilir.”
7) 2006/11350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders
Saatlerine İlişkin Kararın;
7.1) “Aylık karşılığı ders görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Kapsama dahil örgün ve
yaygın eğitim kurumlarında görevli; a) Örgün ve yaygın eğitim kurumlarının müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcıları haftada 6 saat,(…) ders okutmakla yükümlüdürler…”
7.2) “Ek ders görevi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Kapsama dahil örgün ve yaygın eğitim
kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan; a) Müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına haftada 6 saate, (…) kadar alanlarında, alanlarında ek ders görevi verilemeyen veya kısmen verilebilenlere, ihtiyaç halinde ve istekleri üzerine alanları dışında da ek ders görevi verilebilir.”
7.3) “Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) İlgili mevzuat
hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden; (…) c) Azınlık okullarında görevli olanlar dahil her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarından; (…) 4) Diğer örgün ve yaygın eğitim kurumları ile azınlık okullarının müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 20 saati, (…) ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.”
7.4) “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Bu Karar kapsamında ek
ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı haller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. Ek ders ödemelerinden harcama yetkilisi, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve bu Kararda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlileri müteselsilen sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
9) Şikayet başvurucusu, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere müdürlük görevinin üzerinden
alınması işlemine karşı açmış olduğu davada Mahkeme tarafından iptal kararı verildiği ve müdürlük görevine iade edildiği dolayısıyla ek ders ücret farkının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10) Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin E.2018/… sayılı kararı ile işlemin
iptal edilmesi üzerine başvuran 20/06/2018 tarihinde eski görevi olan Akçaabat İlçesi …
İlkokulu müdürlüğü görevine iade edilmişse de, ilgili idare tarafından, 13/03/2017 ile 19/06/2018 tarihleri arasında müdürlük görevini fiili olarak yapmadığı dolayısıyla ek ders ücret farkının ödenmeyeceği ifade edilmiştir. Bu kapsamda Mahkeme tarafından verilen iptal kararlarının niteliğine değinmek gerekmektedir.
11) İdari yargı organlarınca verilen iptal kararları, hukuka aykırılığı saptanan dava konusu
işlemleri, yapıldığı tarih itibariyle işlemez hale getiren ve geriye yürüyen yargısal işlemlerdir.
Bununla birlikte idare tarafından sadece iptale konu işlemin önceki haline iade edilmesi yeterli olmamakta kaldırılan işleme bağlı olarak tesis edilmiş diğer işlemlerin de eski hale iadesi gerekmektedir. Yani hakkında iptal kararı verilmiş idari işlem yapıldığı tarihe kadar geriye yürümekte ve tüm sonuçlarıyla ortadan kalkmaktadır. Ancak iptal kararı ile kaldırılan işlemin tüm sonuçlarının da ortadan kaldırılması idarenin işlemi ile mümkün hale gelmektedir.
12) Nitekim Danıştay 1. Dairesinin 07/06/1982 tarihli E: 1982/112, K: 1982/130 sayılı
istişari kararında; “Anayasa, Yasa hükümleri ve idare hukuku ilkesi karşısında, idarenin, iptal kararının amaç ve kapsamına göre yeni bir işlem ya da işlemler yapmak, iptal edilen işlemden doğan sonuçları ortadan kaldırmak, işlemin hiç yapılmamış sayılması ilkesi gereği olarak, önceki hukuki durumun geçerliliğini sağlamak görevi ile yükümlü olduğu, iptal kararının bu sonuçları doğurduğu göz önüne alındığında, haklarında göreve son verme, görevinden çekilmiş sayılma ya da benzeri işlemler yapılan kamu görevlilerinin, yargısal yoldan bu işlemlerin iptalini sağlamaları halinde, idarenin bu kararlara uygun işlem tesis etmesi ve işlemin doğurduğu hukuki ve fiili bütün sonuçları ortadan kaldırmak için memurun iptal edilen işlem ile sıkı ilişkisi bulunan bütün maddi haklarını, o görev yapılmış gibi ve başkaca bir hükme gerek olmaksızın kendiliğinden ödemesinin gerekli bulunduğu, iptal kararı üzerine memurun, görevine iadesi ile yetinip, memuriyet görevinin fiilen yapılmadığı süreye ilişkin maddi haklarını ödememek, iptal kararı ile ortadan kaldırılmış bir işlemin sonuçlarını geçerli bırakmak anlamına gelir ki, bunun yukarıda açıklanan idare hukuku ilkesiyle bağdaşmayacağının açık olduğu,” ifade edilmiştir.
13) Yine Danıştay 5. Dairesinin 27/12/1989 tarihli ve E.1988/2903, K.1989/2565 sayılı
kararında da, “…davacının 1402 sayılı yasa uyarınca görevine son verilmesine ilişkin işlemin
…. İdare Mahkemesinin 17.12.1986 günlü, E:1985/1641, K:1986/1031 sayılı kararı ile davacının açıkta geçen sürede yoksun kaldığı aylık ve diğer özlük haklarının tazmini isteğinin kabul edildiği anlaşılmış olup, aynı sürelere ilişkin olan ve davacıya ödenmeyen ikramiyelerin ait oldukları yıllarda davacının fiilen çalışması, geri alınan göreve son verme işlemiyle idarece engellenmiş bulunduğundan temyiz istemine konu İdare Mahkemesi kararı bu yönden hukuka uygundur.” denilerek davacı fiilen çalışmamış ise de bu çalışmanın idarece engellenmiş olduğuna vurgu yapılmış ve açıkta geçen sürelerin fiilen çalışma şartına bağlı olarak kazanılan ikramiye hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmedilmiştir.
14) Benzer bir konuda; Anadolu Öğretmen Lisesinde Müdür olarak görev yapmakta iken
İlköğretim Okulu Müdürlüğüne atanan kişinin bu işlemin iptali istemi ile açmış olduğu dava sonucunda verilen karar doğrultusunda tekrar eski görev yerine iade edildiğinden bahisle ilgilinin İlköğretim Okulu Müdürü olarak görev yaptığı söz konusu sürelerde Anadolu
Öğretmen Lisesi Müdürleri için öngörülen ek ders ücretinden faydalandırılıp faydalandırılmayacağına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün 10/03/2011 tarih ve 947/16159 sayılı yazısında; “…yöneticiler bakımından ek ders ücretlerinin kadrolarına bağlı olarak ödendiği dikkate alındığında, Anadolu lisesi müdürlüğü görevinin üzerinden alınmasına yönelik işlemin yargı kararı ile iptal edilmesi üzerine yeniden bu göreve döndürüldüğü belirtilen ilgilinin… Anadolu lisesi müdürleri için öngörülen ek ders ücreti ile ilköğretim okulu müdürleri için öngörülen ek ders ücreti farkından yararlandırılması gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
15) Netice itibari ile hukuka aykırı olması nedeniyle bir idari işlemin iptal edilmesine ilişkin
kararın, geçmişe yürüyerek sakat idari işlemi tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kaldıracağı ve idareye iptal edilen idari işlemden önce var olan ve bu işlemle değiştirilmiş bulunan hukuki durumu aynen iade etmek zorunluluğu yüklediği açıktır. Hukuka aykırı işlemden doğan sonuçların silinmesi amacıyla, iptal edilen işlemin hiç yapılmamış sayılması ve sakat bir işlem nedeni ile görevinden ayrılan kamu görevlisinin, bu sakat işlem yapılmamış olsaydı elde edeceği hakları tam olarak vererek, bu yüzden hiçbir kayba uğramamasını sağlamak temel ilke olarak kabul edilmelidir (Yıldırım ULER, İdari Yargıda İptal Kararlarının Sonuçları, Ankara Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Yayınları No:281, Ankara, 1970, s.29-31).
16) Her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders
Saatlerine İlişkin Kararda ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması şartı aranmakta ise de başvuranın müdürlük görevini fiilen yapmasının idarenin hukuka aykırı işlemi ile engellendiği ve bu işlemin yargı kararı ile iptal edildiği dikkate alındığında emsal yargı kararları ışığında, başvuranın talep ettiği ek ders ücret farkının ödenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
17) Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, emsal yargı kararları ve
tüm dosya kapsamı çerçevesinde; başvuranın fiilen müdürlük görevini yapmaması sebebi ile ilkokul müdürleri için öngörülen ek ders ücretinin ödenmesi talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine ve idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; 13/03/2017 ile 19/06/2018 tarihleri arasında ilkokul müdürleri için öngörülen ek ders ücreti ile ilkokul sınıf öğretmenlerine ödenen ek ders ücreti arasındaki farkın başvurana ödenmesi hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
ilgili idarelerce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi