|
ÖZET: Başvuru, Adalet Bakanlığı’na bağlı bir ceza infaz kurumunda ek ders karşılığı öğretmenlik yapan bir bireyin, ek ders ücretinin artırılması ve ek ders uygulamalarından yararlanma talebini içermektedir. Başvuran, 21.11.2022 tarihinden itibaren Konya’daki ceza infaz kurumunda haftada 40 saat çalıştığını ve ek ders ücreti alması gerektiğini ifade etmiştir. 01.11.2023 tarihinde yürürlüğe giren %25 zam ve her iki saat ders için bir saat ek ders ücreti uygulamasından faydalanamadığını belirterek, bu durumun kendisini mağdur ettiğini dile getirmiştir.
Adalet Bakanlığı, başvuranın talebine ilişkin olarak, ek ders ücretlerinin artırılmasının yalnızca belirli öğretmenler için geçerli olduğunu ve başvuranın durumunun bu kapsamda değerlendirilmediğini açıklamıştır. Ayrıca, başvuranın ek ders ücretinin %25 artırımlı ödenmesi konusunda herhangi bir engel bulunmadığını belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin haklı olduğunu ve gerekli mevzuat düzenlemelerinin ivedilikle yapılması gerektiğini tavsiye etmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın ek ders ücretinin artırılması ve her iki saat ders için bir saat ek ders ücreti ödenmesi taleplerinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek, Adalet Bakanlığı’na bu konuda gerekli işlemleri yapması için 30 gün süre vermiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8495-S.24.13276
BAŞVURU NO : 2024/2501
KARAR TARİHİ : 13.08.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
İlave ek ders ücreti ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 15.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusunda, başvuran özetle, 21.11.2022 tarihinden beri
Konya\ Tipi Kapalı\Açık Ceza İnfaz Kurumunda ek ders karşılığı ücretli öğretmenlik yaptığını, Kurumda haftada 40 saat olmak üzere aylık yaklaşık olarak 160 ve üzeri saat çalıştığını, I. ve II. Kademe
Okumu-Yazma Öğretimi kursunda ve kurumun bütün eğitim öğretim faaliyetlerinde aktif olarak görev aldığını ancak resmi görevi bulunmayıp ek ders karşılığı çalışan öğretmenlere fiilen çalıştıkları her 2 saat için hizmetlerine destek karşılığında 1 saat daha ek ders ücreti ödenmesi yönündeki uygulamanın ve ek ders karşılığı çalışan Ücretli Öğretmenlere %25 artış zammı kararının 01.11.2023 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesine rağmen bu uygulamanın Adalet Bakanlığını kapsamaması nedeniyle mağdur olduğunu belirterek, hem %25 zamdan hem de 2 saat için hizmetlerine destek karşılığında 1 saat daha ek ders ücreti uygulamasından faydalanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ceza ve Tevkifevleri
Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Genel Müdürlüğün 06.09.2012 tarihli ve 139/1 Genelgesi kapsamında, ceza infaz kurumları ve denetimli serbestlik müdürlüklerinde üzerinde resmî görev bulunmayanlardan mali yılla sınırlı olmak üzere ek ders ücreti karşılığı öğretmen, psikolog, sosyal çalışmacı vb. unvanlarda görevlendirme yapıldığı, ek ders karşılığı görevlendirilen personelin görevlendirme süresinin bitiminde kurum ile ilişiklerinin kesildiği, ilişiği kesilen kişilerin hizmetlerine ihtiyacın devam etmesi durumunda ise ilişikleri kesildikten sonra bir sonraki dönem için yeniden Genel Müdürlükten talepte bulunmaları gerektiği,
2.2. Anılan Genelge kapsamında, başvuranın (Konya) Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun öğretmen ihtiyacına binaen Genel Müdürlüğün 18.11.2022 tarihli ve E- – – sayılı uygun görüş yazısı ile anılan Kuruma ek ders ücreti karşılığı öğretmen olarak görevlendirildiği,
2.3. Ceza infaz kurumlarında görevli öğretmenlerin, ek ders ücretlerinin %25 artırımlı ödeneceğinin 657 sayılı Kanun’un 176 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki hükümle bildirildiği ancak ek ders karşılığı görev yapan öğretmenlere (eğitim uzmanları) ise anılan Kanun’da bu şekilde artırımlı ödeneceğine ilişkin olarak herhangi bir hükme yer verilmediği, ek ders karşılığı görev yapan personele ek ders ücretlerinin %25 artırımlı ödenmesinin bu nedenle mümkün olmadığı,
2.4. Her 5 saat ders için 1 saat daha ek ders ücreti ile ilgili olarak ise Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve
Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın, Millî Eğitim Bakanlığının merkez ve taşra teşkilâtı ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarını, hizmet içi eğitimleri, kurs ve seminerleri kapsaması nedeniyle, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin
Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’a eklenen 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen “…fiilen okuttukları her 5 ders saati için 1 saat daha eğitim öğretime destek görevi karşılığında ayrıca ek ders ücreti ödenir.” hükmü, 11.11.2023 tarihli ve 32366 sayılı Resmî Gazete’de ” her 5 saat ders için 1 saat daha ” ibaresi “her 2 saat için 1 saat daha” şeklinde ifadelerine yer verildiği, 11.11.2023 tarihli ve 32366 sayılı
Resmî Gazete’de yapılan bu değişikliklerin Milli Eğitim Bakanlığını, Diyanet İşleri Başkanlığını, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ders ve ek ders saatlerine ilişkin esasları kapsaması nedeniyle Ceza infaz kurumu ve denetimli serbestlik müdürlüğünde ek ders ücreti karşılığında görev yapan öğretmelere uygulanmasının mümkün olmadığının değerlendirildiği,
2.5. Resmî görevi bulunmayıp ek ders karşılığı çalışan öğretmenlerin ek ders ücretlerine ilişkin ilgili
Bakanlıklarda yapılan düzenlemeler doğrultusunda Genel Müdürlükçe çalışmaların başlatıldığı, bu hususta
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile görüşüldüğü, söz konusu mevzuat değişikliği ile ilgili çalışmaların hâlen devam ettiği,
2.6. Konuya dair başvuran tarafından dava açıldığına dair bilgi ve belgeye rastlanılmadığı
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 5.1. “Ders görevi:” başlıklı 89 ncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile
Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.
Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar
Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.”
5.2. “Ders ve konferans ücretleri:” başlıklı 176 ncı maddesinde; “Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00’den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir.
(Değişik ikinci fıkra: 27/3/2015 – 6639/9 md.) Bu ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere %25, Millî Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın
Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi kapsamında görev alan yönetici ve öğretmenlere
%100 fazlasıyla ödenir.
Bu madde kapsamında ücretle ders vermek üzere yükseköğretim kurumlarından görevlendirilen öğretim elemanlarına 2914 sayılı Kanun hükümlerine göre ek ders ücreti ödenir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan Tavsiye Kararı Önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Konya\ Tipi Kapalı\Açık Ceza İnfaz Kurumunda ek ders karşılığı ücretli öğretmen olarak çalıştığını belirterek hem %25 zamdan hem de her 2 saat için hizmetlerine destek karşılığında 1 saat daha ek ders ücreti uygulamasından faydalanmayı talep etmektedir.
8. İdarenin nasıl işlem tesis edeceğinin sınırları önceden bir hukuk kuralıyla kesin olarak belirlenmişse, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta
/
bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki söz konusudur. İdarenin bağlı yetki içinde tesis ettiği işlemlerde, sebep ve konu unsuru açısından takdir yetkisi söz konusu değildir. İdare, bağlı yetki durumunda, kanunun öngördüğü sebebi tespit ettiğinde yine kanunun öngördüğü işlemi yapmak zorundadır.
9. Somut olayda sunulan belgeler incelendiğinde; Ceza infaz kurumlarında görevli öğretmenlerin, ek ders ücretlerinin %25 artırımlı ödeneceğinin mevzuatla düzenlendiği ancak mevzuatta ek ders karşılığı görev yapan öğretmenlere dair herhangi bir hükme yer verilmediği ayrıca 11.11.2023 tarihli ve 32366 sayılı
Resmî Gazete’de yapılan bu değişikliklerin Milli Eğitim Bakanlığını, Diyanet İşleri Başkanlığını, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ders ve ek ders saatlerine ilişkin esasları kapsaması nedeniyle Ceza infaz kurumu ve denetimli serbestlik müdürlüğünde ek ders ücreti karşılığında görev yapan öğretmelere uygulanmasının mümkün olmadığının İdare tarafından değerlendirildiği görülmektedir.
10. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 176 ncı maddesinin Kanunun 89 uncu maddesine atıf yaptığı ve bu madde kapsamında kendisine görev verilenlere ek ders ücreti ödeneceği ve bu ücretin özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere %25 fazlasıyla ödeneceğinin hüküm altına alındığı,
89 ncu maddeye bakıldığında her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi
(Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceğinin ifade edildiği yani başvurana 89 ncu madde kapsamında görev verildiği dolayısıyla 176 ncı maddede de kadrolu/ücretli öğretmen ayrımı bulunmadığından artırımlı ödemeyi alması gerektiği değerlendirilmektedir.
11. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunanlara aynı hukuki kural uygulanarak mağduriyetin önüne geçilmesini sağlamaktır. Sadece Milli Eğitim Bakanlığında ek derse giren öğretmenler için değil, başka bir bakanlıkta derse giren öğretmenlere de söz konusu şartları taşıması şartıyla artırımlı ek ders ücreti verildiği anlaşılmıştır. İlgili bakanlıklara bağlı olarak çalışan Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına tabii öğretmenlere artırımlı ek ders ücreti verilirken, Adalet Bakanlığına bağlı olarak çalışan ve fiilen derslere giren emsal nitelikteki personele aynı kuralın uygulanmaması eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı değerlendirilmiştir.
12. Bununla beraber, eşit davranma ilkesinin tüm hukuk alanında geçerli olduğu çalışanlar arasında haklı ve objektif bir neden olmadıkça farklı davranmama borcunu İdareye yüklediği bir bütün olan Kamu yönetiminde ayrım yapma yasağı çalışanlar arasında nedensiz ayrım yapılmasını yasaklamaktadır. Eşit durumdaki ücretli öğretmenlerin “Ücrette Adalet Sağlanması” adına farklı ödemeye tabi tutulmasını önlemek ve yeknesaklığı sağlayarak çalışma barışını korumak adına her 2 saat ders için 1 saat daha ek ders ücreti uygulamasından Ceza infaz kurumlarında görevli ücretli öğretmenlerin de yararlandırılması amacıyla ivedilikle gereken mevzuat çalışmasının tamamlanması gerekmektedir.
13. / numaralı başvuruda başvuranın Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı denetimli serbestlik müdürlüğünde; eğitim-öğretim sınıfında öğretmen olarak çalışan Millî Eğitim
Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve
/
doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretlerinin sırasıyla %5 ve %15 artırımlı ödenmesinin hükme bağlandığını, 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmede ise aynı hüküm korunmakla birlikte bu oranların sırasıyla %7 ve %20 olarak düzenlendiğini, yüksek lisans yapanlara ödenen artırımlı ek dersten yararlanması gerekirken tarafına bu hükümler kapsamında artırımlı ek ders ücreti verilmediğini belirterek, Kamuda çalıştığı, yüksek lisans yaptığı ve eğitim-öğretim sınıfında öğretmen olarak görev yaptığı için, mevzuattaki eşitlik ilkesi gereği artırımlı ek dersten yararlanmayı, geçmişe yönelik ek ders ödemesi yapılmasına, karar verilmesini talep etmekte olduğu, Kararın gerekçesinde, sadece Milli Eğitim Bakanlığında ek derse giren öğretmenler için değil, başka bir bakanlıkta derse giren öğretmenlere de söz konusu şartları taşıması şartıyla artırımlı ek ders ücreti verildiği anlaşılmıştır. İlgili bakanlıklara bağlı olarak çalışan Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına tabii öğretmenlere artırımlı ek ders ücreti verilirken, Adalet Bakanlığına bağlı olarak çalışan ve fiilen derslere giren emsal nitelikteki personele aynı kuralın uygulanmaması eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı, bu nedenle toplu sözleşmede Milli Eğitim Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında derse giren öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapanlara ek ders ücretleri belli bir oranda arttırılarak ödenmesi yönünde düzenleme yapılıp, diğer Bakanlıklarda bulunan aynı durumdaki öğretmenler için söz konusu düzenlemenin yapılmaması eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı için benzer düzenlemenin diğer bakanlıklarda çalışan benzer durumdaki personel için de yapılması gerektiği kanaatine varılarak ve Tavsiye
Kararı verildiği görülmüştür.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 657 sayılı kanunun 89 maddesi kapsamında görev yapması nedeniyle 176 ncı maddede yer alan ek ders ücretlerinin %25 artırımlı olarak ödenmesi yönünde herhangi bir engelin bulunmadığı değerlendirilerek gerekli ödemenin yapılması ve her
2 saat ders için 1 saat daha ek ders ücret ödenmesi yönündeki talebine ilişkin olarak ise gerekli mevzuat
düzenlemesinin ivedilikle tamamlanarak mağduriyetinin giderilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın 657 sayılı kanunun 89 maddesi kapsamında görev yapması nedeniyle 176 ncı maddede yer alan ek ders ücretlerinin %25 artırımlı olarak ödenmesi yönünde herhangi bir engelin bulunmadığı değerlendirilerek gerekli ödemenin yapılması ve her 2 saat ders için 1 saat daha ek ders ücret ödenmesi
/
yönündeki talebine ilişkin olarak ise gerekli mevzuat düzenlemesinin ivedilikle tamamlanarak mağduriyetinin giderilmesi hususunda TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ADALET
BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi