Ek ders ücretlerinin hesaplanmasında hukuki boşluk Yükseköğretim Kurulu’nun açıklamalarıyla giderildi, farklı program dersleri ayrı değerlendirilmeli (Sayıştay)

Bitirme ödevi kapsamındaki bir ders için I. ve II. Öğretimin (ve farklı fakülte/enstitü/yüksekokulların) ayrı ayrı değerlendirilerek haftada 4 saat üzerinden ek ders ödenmesi;

132 sayılı İlamın 1. maddesiyle; bitirme ödevi kapsamında verilen ‘Mezuniyet Çalışması’ dersiyle ilgili olarak I. ve II. Öğretimin (ve farklı fakülte/enstitü/yüksekokulların) ayrı ayrı değerlendirilerek haftada 4 saat üzerinden ek ders ödemesi yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde özetle; bahse konu ilam incelendiğinde ‘Denetçi Görüşü’ kısmında; “Savunmalar karşısında denecek kalmadığı, ancak sorguda ve savunmalarda adı geçen Yüksek Öğretim Kurulunun yayınladığı Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslarda bitirme ödevi/projesi gibi unsurlarda ders yükü açısından I. ve II. Öğretimin ayrı ayrı değerlendirilerek haftada 4 saat hesaplanacağı veya birlikte değerlendirilerek haftada sadece 2 saat hesaplanacağına ilişkin bir açıklık bulunmadığı, denetim kapsamındaki başka üniversitelerde de mevzuatın sorumluların savunmalarında açıkladığı şekilde değerlendirilerek ek ders ödemelerinin haftada 4 saat üzerinden yapıldığının görüldüğü, bu itibarla yukarıda anılan maddelerde yer alan muğlak hususların giderilmesi için konunun Yüksek Öğretim Kuruluna yazılmasının uygun olacağı” denildiğini, Denetçi Görüşü doğrultusunda; dilekçe ekinde sunulan … Üniversitesinin … tarih ve … sayılı yazısı ile ilgili olarak Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … nolu yazısında; “Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esasların 2. maddesinin b/2 bendinde yer alan hususlar dikkat alınarak, birinci ve ikinci öğretim programlarının bir arada yürütülmesi durumunda 2 saat, ayrı ayrı yürütülmesi halinde 2’şer saat (4 saat) olarak hesaplanması gerektiği” şeklinde bir görüş bildirildiğini, üniversitede … Fakültesinde normal ve ikinci öğretim (I. ve II. Öğretim) programları ayrı ayrı yürütüldüğünden ek ders ücret formlarının mevzuata uygun olarak normal ve ikinci öğretim için ayrı ayrı 2 saat olarak beyan edildiğini, dilekçe ekinde sunulan Y.Ö.K. kararına istinaden Sayıştay ilamında bahsi geçen ve karara gerekçe oluşturan hususun, Y.Ö.K.’ün Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esasların Bitirme ödevi/projesi gibi unsurlarda ders yükü hesaplanmasına ilişkin maddesinin yanlış yorumuna isnat etmekte olup geçerli olmadığını; üstelik, yukarıda zikredilen hususa ek olarak, ilam konusu ders ücret formları yeniden incelendiğinde hesaplamalarda hatalar olduğunun görüleceğini, nitekim anılan ders ücretleri net fiyat üzerinden ödenmişken, iadesinin brüt fiyat üzerinden talep edilerek hesaplandığını, kaldı ki, bazı öğretim üyelerinin (meselâ, …’in) bazen doçent olarak bazen de yardımcı doçent olarak gösterildiğini, buna bağlı olarak da ders başına ücretinin yer yer değiştiğini, bununla birlikte, iadesi talep edilen ücretlerin normal öğretime karşılık gelenler olacakken çoğunlukla ikinci öğretime karşılık gelen ders ücretleri olduğunu (bu konuda şahısların iradesinin yok sayıldığını), … Fakültesi Öğretim Üyesi …’un, 11.10.2011 tarihinden itibaren bu güne kadar ilgili fakültenin dekanlığını yürüttüğünü, kendisinin mevzuat gereği ders yükü 0 (sıfır) olup, Ocak 2013-Eylül 2013 döneminde (Temmuz-Ağustos ayları) hariç haftalık 28 (yirmi sekiz) saat ders yükü (mecburi ders yükü + 28 saat/hafta) var olduğunu, bu ders yükünün haftalık 8 (sekiz) saatini fazlalık olarak hiçbir ücret almadan yürüttüğünü, Mezuniyet Çalışması-I-II (İkinci Öğretim)’den aldığı ders ücreti yasal hakkı olup, kendisine yasal çerçevede ödeme yapıldığını; dolayısıyla, kendisine Ocak 2013-Eylül 2013 dönemi için çıkarılan … TL kamu zararının söz konusu olmadığını, ayrıca, yine …’a ders ücret formlarında … Fakültesinden yürütmekte olduğu Bitirme Çalışması-I dersi için toplam … TL zimmet çıkarıldığını, Eylül-Ekim-Kasım 2013 ayları ders ücret formları incelendiğinde, bu aylar için ders ücret formlarında …nce Bitirme Çalışması-I dersi için kendisine herhangi bir ödemenin tarafına yapılmamış olduğunun görüleceğini; bu nedenle, kendisine … Fakültesindeki Bitirme Çalışması-I dersi için çıkarılan zimmetin (kamu zararının) geçeği yansıtmadığını; bu durumun gerçeğe aykırı olduğunu, Fakültenin öğretim üyelerinden …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve …’ın … Fakültesi ve … Fakültesi programlarında Mezuniyet Çalışması-I-II derslerinin, mevzuata uygun olarak öğrenci sayısına bakılmaksızın birbirinden farklı ayrı ayrı programlar olması nedeniyle 2’şer saat olarak beyanda bulunduklarını, bu beyanları Bölüm Başkanı ve Komisyon Başkanının kontrol ettiğini ve onların onayından sonra 2’şer saat olarak ödeme yapıldığını, Fakültenin öğretim …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …’e … Fakültesi Normal Öğretim Programı, … Fakültesi İkinci Öğretim Programı ya da … Fakültesi Programlarından ya iki farklı programdan ya da bir programdan borç çıkarıldığını, ancak Mezuniyet Çalışması-I-II’nin mevzuata uygun olarak öğrenci sayısına bakılmaksızın hepsi birbirinden farklı ayrı ayrı programlar olması nedeniyle, söz konusu kişilerin 2’şer saat olarak beyanda bulunduklarını, bu beyanları Bölüm Başkanı ve Komisyon Başkanının kontrol ettiğini ve onların onayından sonra 2’şer saat olarak ödeme yapıldığını, Fakültenin öğretim üyelerinden …, … ve …’a Haziran 2013 ayında ikinci öğretimde 4 saat fazla ödeme karşılığı … TL ayrı ayrı borç çıkarıldığını, söz konusu öğretim üyelerinin ders ücret forumlarında beyanları olmadığı için böyle bir ödeme yapılmadığını, dilekçedeki tabloda; ders ücret formları incelendiğinde isimleri yazılı fakültenin öğretim üyelerinin ders yüklerinin bazı aylar, ödemeye esas olan miktardan (mecburi ders yükü + 20 saat/hafta) fazla olduğunun görüleceğini; bu durumun, listede ismi bulunan elemanların, bazı aylar Mezuniyet Çalışması I ve II dersini ders yükünden saymasa bile yerine saydırabileceği başka ders yükünün zaten var olduğu anlamında olduğunu; üstelik, bazı öğretim üyelerinin de mecburi ders yükü + 20 saat/hafta ders saatinden fazla olan ders saatlerini, formlarda belirtilen ders saatleri yeterli olduğundan, ücret formlarına yansıtmadıklarını belirterek netice itibariyle Fakültede birinci ve ikinci öğretim programları ayrı ayrı olarak yürütüldüğünden dolayı, yukarıda belirtilen ve dilekçe ekinde sunulan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının görüş yazısına istinaden tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini bildirmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 40127 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen …, temyiz dilekçesinde farklı olarak özetle; … MYO’dan …’a yapılan ek ders ücret ödemesine ilişkin, kamu zararı/geri ödemeye ilişkin hesap hatası ve maddi hata gibi sebeplerden;

1) İlgili sorgu ve ilamda 56 (ellialtı) saat olarak geri ödeme talep edildiğini ancak 2013 Bahar Yarıyılı Mart, Nisan Mayıs ve Haziran ayları normal öğretim fazla ödenen toplam ders saatinin toplam (6 saat + 8 saat + 10 saat + 4 saat =) 28 (yirmi sekiz) saat olması gerektiğini,

2) İlgili sorgu ve ilamda ikinci öğretim için 26 (yirmialtı) saat olarak tespit ve geri ödeme talep edilmesine karşın, ikinci öğretimde fazla ödenen ders saati olmadığı (haftalık 10 saate kadar ödeme söz konusu ve girilen ders saati haftada 20 saat olduğundan) hatta ek ders ücreti dışında gönüllü fazladan derse girildiğinden, buna mukabil bir kamu zararına yol açacak bir borcun bulunmadığını,

2914 Sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 11 inci maddesi ve 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dâhil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok ‘normal örgün öğretimde 20 (yirmi) saate kadar’, ‘ikinci öğretimde ise en çok 10 (on) saate kadar’ ek ders ücreti ödeneceğine ve ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetlerin dikkate alınacağına ilişkin hükümlere istinaden ek ders ücret ödemelerinin gerçekleştirildiğini ve Sayıştay Başkanlığı 2. Daire tarafından yapılan denetime istinaden 2013 yılı bahar dönemini içeren Mart Ayı 19/04/2013 tarih ve 3443 nolu ÖEB, Nisan Ayı 07/05/2013 tarih ve 4072 nolu ÖEB, Mayıs Ayı 14/06/2013 tarih ve 5840 nolu ÖEB ve Haziran Ayı 17/07/2013 tarih ve 7213 nolu ÖEB incelendiğinde normal öğretim fazla ödenen toplam ders saatinin 56 (elli altı) saat olarak tespit edildiğini/gösterildiğini, ikinci öğretim fazla ödenen ders saati toplamının 26 (yirmi altı) saat olarak tespit edildiğini/gösterildiğini ve buna bağlı olarak kamu zararı hesaplandığını ve savunma istendiğini, Sayıştay sorgusuna istinaden …’un savunma ve istem yazısı ile birlikte kurum tarafından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak savunmalarının ilgili Sayıştay Dairesi’ne iletildiğini, 132 sayılı İlamın tebliğine istinaden de geri ödemenin yasal faizi ile birlikte dilekçe ekinde yer aldığı üzere Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına ahizince yatırılmak suretiyle tahsil edilmeye başlandığını ancak ilama esas olan sorguda değerlendirmede geri ödeme miktarının yanlış hesaplanması ve anılan öğretim elemanın savunma ve istem yazısının değerlendirilmesi sonucunda hesap hatası ve/veya maddi hata varlığının kendilerince de kabul edildiğini, ilama konu olan ve kamu zararı niteliğinde geri ödeme tutarının normal öğretimde 28 (yirmisekiz) saat olması gerekirken 56 (ellialtı) saat olarak belirtildiğini, ikinci öğretim için ilgili öğretim elemanının sorgu konusu olan ve ilama esas teşkil eden dönemlerde 20 (yirmi) saat (gönüllü) derse girdiği, ancak 2914 Sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 11 inci maddesi ve 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 36 ncı maddesine göre 10 (on) saat ek ders ücreti ödenebildiğinden geri kalan derslerin gönüllü olarak; yani ücret talep etmeden gerçekleştirildiğinin görüleceğini, Sayıştay denetiminde ek ders ücret çizelgesinde görülen ve geri ödemeye esas olan “bitirme tezi” dersinin kişi sayısı gözetilmeden iki saat yazılması ve fazla yazıldığından dolayı bir kamu zararının ortaya çıktığı ve ilamda buna bağlı olarak bir geri ödeme talep edilmesinin; -anılan öğretim elemanının ücret çizelgesinde tüm dersleri göstermesi ve fazladan girmiş olduğu derslerinde bu ücret çizelgesinde yer alması sebebi ile- 10 (on) saat ödeme dışında bir ödeme olmayacağından ve 20 (yirmi) saat gönüllü olarak derse girildiğinden, denetim değerlendirilmesinde “bitirme tezi” dersinin bu ödemeye esas olan 10 (on) saat içinde değerlendirilerek fazladan ücretsiz; yani gönüllü olarak girilen derslerin dikkate alınmaması sonucunda, hakkaniyet açısından ilgili öğretim elemanının mağduriyetine yol açıldığını, dilekçe ekinde ücret çizelgeleri incelendiğinde, ikinci öğretimde fazladan derse girdiğinden ve bitirme tezi adlı dersin, bu fazladan ücretsiz olarak girilen dersler içinde değerlendirilmesiyle en fazla 10 saate kadar ödeme gerçekleştiğinden kamu zararının söz konusu olmadığını, sonuç olarak, adı geçen öğretim üyesine ait ek derslerin hesaplanmalarındaki yanlışlığın Sayıştay tarafından düzeltilmesi gerektiğini ve fazla ödenen ders saati ve dolayısı ile kamu zararının normal öğretimde 28 (yirmi sekiz) saat fazla ödenen ders saati olması gerektiğini ve bu 28 saatlik fazla ödenen ders saati ücretinin anılan öğretim elemanı tarafından iadesinin kabul edildiğini, ilgili ilam gereği ödemenin başladığını ve dilekçe ekinde yer alan savunmadaki ayrıntılı açıklamalar ve ücret çizelgeleri incelendiğinde ikinci öğretimde fazla ödenen ders saati olmadığını (haftalık 10 saate kadar ödendiğinden ve girilen ders saati haftada 20 saat olduğu için) hatta ücret dışında fazladan derse girildiğinden, buna mukabil bir kamu zararına yol açacak bir borcun olmadığını ifade etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; dilekçede; üniversite personeline yapılan ders ücreti ödemelerinin üniversite personeline ilişkin mevzuata uygun olduğu, ödemelerde hukuka ve mevzuata aykırı bir cihet bulunmadığı, yargılama sırasında ikinci öğretime ilişkin düzenlemelerin dikkate alınmadığı belirtilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra dilekçede ortaya konulanlar karşısında adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

İşbu dosyayla duruşmalı temyiz talebinde bulunan sorumlu … ve aynı ilam maddesi ile ilgili sorumluluğu bulunan ve kendi gündem sırasında görüşülen 40089 sayılı dosyayla duruşmalı temyiz talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun ‘Ek Ders Ücreti’ başlıklı 11 inci maddesinin 2 nci fıkrasında “öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağının Yükseköğretim Kurulunca belirleneceği” hüküm altına alınmış, bu hükme dayanarak Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslarda haftalık ders yükünün hesabında esas alınacak teorik dersler ve diğer faaliyetler sayılmıştır.

Anılan Esasların 2/b-2 inci maddesinde aynen:

“Bitirme ödevi, bitirme projesi, diploma projesi, proje ve staj raporu değerlendirme ve benzeri eğitim, öğretim faaliyetlerini yöneten öğretim elemanları, öğrenci sayısına bakılmaksızın toplam 2 saat/hafta uygulamalı ders yükü yüklenmiş sayılır.”

Yine aynı Esasların 3 üncü maddesinde:

“Ek ders ücreti ödemelerinde 2 nci maddede belirtilen hususlar da dikkate alınarak aşağıdaki esaslar uygulanır.

a) Ek ders ücreti, haftalık ders yükü sınırını aşan teorik dersler ve diğer faaliyetler için ödenir. Kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elemanlarına normal örgün öğretimde en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Bir öğretim elemanı hem normal örgün öğretimde, hem de ikinci öğretimde görev alıyorsa en çok otuz saate kadar (20 saati normal öğretim, 10 saati ikinci öğretim için olmak üzere) ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesaplanmasında, öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.

Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak, haftalık ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, toplam on saati aşan kısım için ek ders ücreti ödenmez.

…”

Hükümleri yer almaktadır.

Söz konusu bu mevzuat hükümlerine göre; -ilamda da belirtildiği üzere- mezuniyet çalışması, bitirme ödevi ve benzeri eğitim-öğretim faaliyet kapsamında teorik dersler dışındaki diğer faaliyetler olarak kabul edilmekte ve bu faaliyetleri yürüten öğretim elemanlarının ders yükleri öğrenci sayısına bakılmaksızın 2 saat/hafta ile sınırlandırılmaktadır. Aynı mevzuatta; -yine ilamdaki ifade şekliyle- haftalık 2 saat ders yükü sınırı çizilirken normal öğretim veya ikinci öğretimin ayrı ayrı değerlendirilebileceğine dair bir ibare bulunmamaktadır. Ancak, sorumlunun temyiz savunmasında da dile getirdiği gibi normal öğretim veya ikinci öğretimin ayrı ayrı değerlendirilemeyeceğine dair de bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durum, mevzuatta hukuki bir boşluk bulunduğunu göstermekte olup, ilama konu ihtilafın çözümünde Esasların ilgili maddesinde ne kastedildiğinin bilinmesi gerektirmektedir. Nitekim, Esasları hazırlaması hasebiyle bu görüşü verecek olan Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı, … Üniversitesinin … tarih ve … sayılı yazısına hitaben … tarih ve … nolu yazısında; “Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esasların 2. maddesinin b/2 bendinde yer alan hususlar dikkat alınarak, birinci ve ikinci öğretim programlarının bir arada yürütülmesi durumunda 2 saat, ayrı ayrı yürütülmesi halinde 2’şer saat (4 saat) olarak hesaplanması gerektiği” şeklinde görüş bildirmiştir.

Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının da isabetle belirttiği üzere; farklı öğrencilerle farklı saatlerde farklı fakülte/yüksekokul/enstitülerde yürütülen isimleri aynı derslerin ayrı ayrı ders yükünden sayılmasında olduğu gibi birbirinden ayrı olarak yürütülen birinci ve ikinci öğretim programlarının da ayrı ayrı ders yükünden sayılması gerekmektedir.

Bu itibarla, öncelikle ilamda kamu zararı tablosunda gösterilen farklı öğrencilerle farklı saatlerde farklı fakülte/yüksekokul/enstitülerde yürütülen ‘Mezuniyet Çalışması’ dersinin ayrı ayrı ders yükünden sayılması konusunda zaten bir tereddüt bulunmamakla beraber Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı’nın yukarıda bahsi geçen görüşü karşısında birbirinden ayrı olarak yürütülen birinci ve ikinci öğretim programlarında yürütülen ‘Mezuniyet Çalışması’ dersi de aynı usulle değerlendirildiğinde yapılan ek ders ödemelerinde mevzuata bir aykırılık söz konusu olmayacağından; sorumlunun temyiz savunmasındaki iddialarının kabul edilerek 132 sayılı İlamın 1. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA; oy birliğiyle,

Karar verildiği 25.10.2016 tarih ve 42340 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.