|
ÖZET: Başvuru, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nda görevli bir kişinin, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılması ve ardından Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından göreve iade edilmesi sürecine dayanıyor. Başvuran, görevde olmadığı dönemde Türkiye Halk Bankası ile yapılan promosyon sözleşmesi gereği eksik promosyon ödemesi alındığını iddia ederek, bu ödemenin tamamlanmasını talep etmiştir. İdare ise, promosyon ödemelerinin sözleşme hükümlerine uygun olarak yapıldığını ve başvuranın çalışmadığı dönemlere ait promosyon talebinin uygun bulunmadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, idarenin hukuka uygun bir işlem tesis etmediğini tespit etmiştir. Başvuranın, kamu görevine iade edilmesi durumunda promosyon ödemelerinden yararlanma hakkının bulunduğu, dolayısıyla eksik ödenen tutarın kendisine ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, idarenin başvurana hangi yollara başvurabileceği konusunda yeterli bilgi vermediği de tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesine ve eksik promosyon tutarının ödenmesi yönünde Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. İdarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi için 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/74589-S.20.81069
BAŞVURU NO : 2020/6146
KARAR TARİHİ : 08/09/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU
BAŞKANLIĞI
Promosyon ücretinin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 07/04/2020
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nda görev yapmakta iken 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, bu işleme karşı başvuru yaptığını, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonunun 03/10/2019 tarih ve 2019/ sayılı kararı ile kamu görevine iade edildiğini, 01/11/2019 tarihinde görevine başladığını, geriye dönük maaşların 04/12/2019 ve 10/10/2019 tarihlerinde Halk Bankası maaş hesabına yatırıldığını, 15/01/2020 tarihinde ise 1.527,68 TL banka promosyon ödemesi maaş hesabına yatırıldığını, bu miktar kıst olarak tarafına ödendiğini, idare ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. Ankara Çankaya Alacaatlı Şubesi arasında, görevde olmadığı dönemde, promosyon sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşmede daha yüksek bir miktar üzerinden anlaşma yapıldığını, tarafına eksik promosyon ödemesi yapıldığını iddia ederek idarenin söz konusu işleminin kaldırılmasını, eksik ödenen promosyon tutarının hesaplanmasını ve maaş hesabına yatırılmasını talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Sağlık Bakanlığı Türkiye
İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan alınan cevabi yazıda;
“İlgi:20/04/2020 tarihli ve 36311982–S. sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazınız incelenmiş olup, kurumunuza başvuru yapan kişinin Kurumumuz personeli olduğu anlaşılmıştır.
Konuyla ilgili istediğiniz bilgiler sırasıyla yazılmıştır.
l-Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2007/21, 2008/18 ve 2010/17 sayılı “Banka
Promosyonları” konulu Başbakanlık Genelgeleri hükümlerine göre yapılmıştır.
2-17 Temmuz 2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren aylıkların banka aracılığıyla ödenmesi tebliğine göre bankayla sözleşme imzalandı.
3-Başbakanlık Genelgelerine göre yapılan sözleşme gereği,
4-15/05/2018 tarihinde Türkiye Halk Bankası Alacaatlı Şubesiyle imzalanan sözleşmenin
‘madde 4.3.’ hükmüne göre uygulanmaktadır.
5-15 Temmuz 2018 maaş promosyonu ödendikten sonra 6 ayda bir (Ocak ve Temmuz) olmak üzere senede iki defa banka sözleşmemizin ‘madde 4.5.’ gereğince kıst usulü gerçekleştirilmektedir.
6-Kurumumuz da benzer konumdaki personeller için sözleşme imzaladığımız Türkiye Halk
Bankası Alacaatlı Şubesi banka sözleşmesinin ‘Madde 4.5.’ uygulamaktadır.
7-Yeniden atanan, yeni atanan ve tayin olacak kişiler için banka sözleşmesinin ‘madde 4.5’ uygulanmaktadır.
8-Bahsedilen banka sözleşmesinden bağımsız bir idari uygulamamız yoktur. Sözleşme hükümleri çerçevesinde işlemler tesis edilmektedir.
9-Tekrar işe başladığı günden itibaren banka sözleşmesinin ‘4.5. maddesine’ göre kıst usulü promosyon almıştır.
10-31/07/2011 tarihinden açığa alındığı 28/07/2016 tarihine kadar ‘Tıbbi Teknolog’ olarak görev yapmıştır. İhraç edildiği 01/09/2016 tarihinden göreve iade edildiği 01/11/2019 tarihinden itibaren ‘Tıbbi Teknolog’ olarak görevini sürdürmektedir.
11-Personelin talebi üzerine Kurumumuzca bankaya 30/01/2020 de yazı yazıldı. 08/05/2020 tarihinde gelen cevabi yazıda, ‘Kurumumuzun banka ile yapmış olduğu sözleşmenin ‘5.1 maddesinde’, ‘Kurum personeline yapılacak maaş ödemelerinin o döneme ait toplam tutarını ödeme tarihinden en az iki iş günü önce en geç saat 12:00 kadar ve diğer ödemelerde ise en geç bir iş günü önce en geç saat 12:00’ye kadar bankanın Alacaatlı Şubesi nezdinde vadesiz mevduat hesabında tam ve eksiksiz olarak bulunduracak’ denmektedir.
12-Şikayateçinin promosyon talep dilekçesi Halk Bankasına bildirilmiş olup, Halk Bankası 05/05/2020 tarih ve sayılı yazısı ile ödemenin uygun olmadığını bildirmiştir.
13-Şikayetcinin çalışmadığı dönemlere ait promosyon talebi Halk Bankasınca uygun bulunmamıştır.
14-Kurumumuz ile Halk Bankası Alacaatlı Şubesi arasında yapılan 15/05/2018 tarihinde imzalanan banka promosyon sözleşmesinin ‘5.1 maddesine’ göredir.
15-30/01/2020 tarihli ve E. sayılı yazı ile Türkiye Halk Bankası Alacaatlı Şubesine eksik ödenen promosyon tutarının ilgili kişinin banka hesabına yatırılması hususunda yazı gönderilmiştir.
16-Kurumumuza açılmış bir dava bulunmamaktadır.
Kurumumuza başladığı tarihten itibaren sözleşmenin bitim tarihine kadar olan banka promosyonu ve geçmişe dönük tüm özlük hakları ödendiği hususunu bilgilerinize arz ederim.” şeklinde ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.2.“Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“…İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
3.3.“Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler: Genel ilkeler” başlıklı 128 nci maddesinde;
“…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır…”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Aylığın Ödeme Zamanı ve Esasları” başlıklı
164 üncü maddesi;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
6.08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin;
6.1.”Komisyonun oluşumu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.”,
6.2.“Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a)Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi,
b)Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi,
c)Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması…” ,
6.3.“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır.
Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir.
Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.”, hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7.İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8.Başvuran, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nda görev yapmakta iken 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, bu işleme karşı başvuru yaptığını, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonunun 03/10/2019 tarih ve 2019/ sayılı kararı ile kamu görevine iade edildiğini, 01/11/2019 tarihinde görevine başladığını, geriye dönük maaşların 04/12/2019 ve 10/10/2019 tarihlerinde Halk Bankası maaş hesabına yatırıldığını, 15/01/2020 tarihinde ise 1.527,68 TL banka promosyon ödemesi maaş hesabına yatırıldığını, bu miktar kıst olarak tarafına ödendiğini, idare ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. Ankara Çankaya Alacaatlı Şubesi arasında, görevde olmadığı dönemde, promosyon sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşmede daha yüksek bir miktar üzerinden anlaşma yapıldığını, tarafına eksik promosyon ödemesi yapıldığını iddia ederek idarenin söz konusu işleminin kaldırılmasını, eksik ödenen promosyon tutarının hesaplanmasını ve maaş hesabına yatırılmasını talep ettiği tespit edilmiştir.
9.Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2007/21, 2008/18 ve 2010/17 sayılı “Banka Promosyonları” konulu Başbakanlık Genelgeleri hükümlerine göre yapıldığını; 17 Temmuz 2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren aylıkların banka aracılığıyla ödenmesi tebliğine göre bankayla sözleşme imzalandığını; Başbakanlık Genelgelerine göre yapılan sözleşme gereği ve 15/05/2018 tarihinde Türkiye Halk
Bankası Alacaatlı Şubesiyle imzalanan sözleşme hükümlerine göre uygulandığı; 31/07/2011 tarihinden açığa alındığı 28/07/2016 tarihine kadar ‘Tıbbi Teknolog’ olarak görev yaptığını; ihraç edildiği 01/09/2016 tarihinden göreve iade edildiği 01/11/2019 tarihinden itibaren ‘Tıbbi
Teknolog’ olarak görevini sürdürdüğünü; başvuranın promosyon talep dilekçesi Halk
Bankasına bildirildiğini; Halk Bankası 05/05/2020 tarih ve sayılı yazısı ile ödemenin uygun olmadığını bildirdiğini; başvuranın çalışmadığı dönemlere ait promosyon talebi Halk
Bankasınca uygun bulunmadığını, ifade edilmiştir.
10.Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatı / iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
11.Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
12.Diğer yandan, 23/01/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/712016 tarihli ve 1116 sayılı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur” hükmü ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
13.Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/07/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
14.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir” hükmünü amirdir.
15.Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
16.Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
17.Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
18.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 5 inci ve 4 üncü maddesinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu husus, promosyon bedelinin doğrudan kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
19.BİLİNDİĞİ GİBİ HUKUK DEVLETİNİN GEREKLERİNDEN BİRİ DE İDARENİN
HUKUKLA BAĞLI OLMASI VE HUKUKA AYKIRI İŞLEM VE EYLEMLERİNDEN
DOLAYI KİŞİLERE VERDİĞİ ZARARLARIN TAZMİNİ OLUP, ANAYASANIN 125
İNCİ MADDESİNDE DE İDARENİN, KENDİ EYLEM VE İŞLEMLERİNDEN
DOĞAN ZARARI ÖDEMEKLE YÜKÜMLÜ OLDUĞU AÇIKÇA HÜKÜM ALTINA
ALINMIŞTIR.
20.Bu çerçevede ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta
FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.
21.Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL KHK’larıyla düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
22.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesi kapsamında 2019 yılında Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 22 Mart 2019 tarihli ve 30722 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Söz konusu Karar’da 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Devlet Memurlarına
Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar” ve eki cetvellerin 2019 yılında da uygulanmaya devam edilmesi Cumhurbaşkanlığınca uygun görülmüştür.
23.Bu doğrultuda, kamu görevinden çıkarılan ancak OHAL İnceleme Komisyonunun Kararı ile de göreve iade edilen başvuran kamu görevinden çıkarılmamış olsaydı mevcut personel olarak promosyon ödeme sözleşmesine dahil edilecek ve maaşının banka aracılığıyla yatırılması nedeniyle promosyon ücretinden yararlanabilmesi muhtemel olacaktı.
24.Başvuranın idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle bu imkandan mahrum kaldığı dikkate alındığında idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği, başvurana ödenmesi gereken miktar kadar promosyon ödemesinin idare tarafından karşılanması gerektiği tespit edilmiştir.
25.Kurumumuza benzer nitelikte “Vergi kesintilerinin iadesi talebi” ile ilgili 2019/17171 numaralı başvuru hakkında 27/03/2020 tarihinde; “Bölge tazminatı ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/18199 numaralı başvuru hakkında 03/01/2020 tarihinde; “Başvuranın kamu görevinden çıkarıldığı döneme ait mali ve sosyal haklarının ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/12302 numaralı başvuru hakkında 19/12/2019 tarihinde; “Promosyon ödeme talebi” ile ilgili 2019/13756 numaralı başvuru hakkında 07/01/2020 tarihinde ve benzeri konularda benzeri nitelikte farklı tarihlerde olmak üzere TAVSİYE KARARLARI VERİLMİŞTİR.
26.Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece ret edilmesinde, promosyonunun ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28.14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi hususunda SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE İLAÇ ve TIBBİ CİHAZ
KURUMUNA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE İLAÇ ve TIBBİ CİHAZ
KURUMUNA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi