|
ÖZET: Başvuru, Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Türkiye Vakıflar Bankası arasında imzalanan maaş ödemesi protokolü çerçevesinde, banka promosyonunun tam olarak ödenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 2021 yılında yapılan promosyon ödemesinin eksik olduğunu belirterek, kendisine 4300 TL yerine yalnızca 2598 TL ödendiğini ifade etmiştir. Başvuruya ilişkin Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, başvuranın önceki iş yerinden aldığı promosyonun, yeni kurumla yapılan protokol gereği mahsup edildiğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, başvuranın maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevde olmasına rağmen, eksik promosyon ödemesi yapılmasının hukuka ve eşitlik ilkesine aykırı olduğuna karar vermiştir. İdarenin, başvuranı diğer personelden farklı bir muameleye tabi tutarak mülkiyet hakkını ihlal ettiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne, eksik promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesis edilmesi tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için gerekli adımların atılmasını önermiştir. İdarenin, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde gerekli işlemleri yapması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13975-S.21.22414
BAŞVURU NO : 2021/7436
KARAR TARİHİ : 29/09/2021
TAVSİYE KARARI
SELÇUK İLÇE TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Banka promosyonunun tam olarak ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihli başvuruda şikayetçi özetle, “İzmir ili, Selçuk ilçesi, İlçe Tarım ve
Orman Müdürlüğü ile Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.’nun Selçuk Şubesi arasında imzalanan personel maaş ödemesi protokolü ile 4 yıl için kişi başı 4300 TL. üzerinden ve de peşin olarak adı geçen Banka tarafından promosyon ödemesinde bulunulacağının karara bağlandığını, buna binaen Kurumun 15/01/2021 tarih ve sayılı promosyon ödeme talimatı konulu yazısı ile de bahse konu banka şubesine personel listesi ile tahakkuk edecek kişi bazlı ve de toplam promosyon tutarlarına dair bildirimde bulunulduğunu, buna karşın 22/01/2021 tarihi itibariyle Banka tarafından 2598 TL.’lik bir promosyon tutarının hesabına aktarıldığını, kurumla banka arasında yapılan sözleşme esnasında kurum personeli olarak görev yapmasına ve listede adı olmasına rağmen kendisine eksik promosyon ödemesi yapıldığını iddia ederek eksik yatırılan tutarın ivedilikle hesabına aktarılmasını” talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden 29/07/2021 tarihli ve sayılı yazı ile konuya ilişkin bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Selçuk İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğü’nden alınan 26/08/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvurucu isminin diğer personellerle birlikte bankaya gönderildiği, ödemeyi yapacak olan kurumun banka şubesi olduğu, İlçe Müdürlüğünün bu konuda bir yetkisinin bulunmadığı,
2.2. İlgili çalışan ın 26.02.2020 tarihli kayıt numarası ile Müdürlüğe yaptığı başvuru, 04.03.2021 tarihinde sayılı yazıyla Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O İzmir Selçuk Şubesine
iletildiği, Bankanın 17.03.2021 tarih ve 154 sayılı cevabi yazısının 23.03.2021 tarihli 920881 sayılı yazı ile başvurana bildirildiği,
2.3. Söz konusu promosyon ödemesinin 20.07.2007 ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21
Sayılı Başbakanlık Genelgesine istinaden, 08.12.2020 tarih ve sayılı Selçuk Kaymakamlığının
Olur’u ile düzenlenen Banka Promosyon İhalesini Türkiye Vakıflar Bankası İzmir Selçuk Şubesinin kazandığı ve İlçe Müdürlüğü ile 4 yıl için (2021-2024) 4300 TLkişi başı olmak üzere, Kurum Maaş Ödeme
Protokolünün 06.01.2021 tarihinde imzalandığı, başvurucu bir önceki çalıştığı kurum olan İzmir Bayındır İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün de Vakıflar Bankası ile promosyon anlaşması yaptığı, ve başvuranın oradan promosyon aldığı için İlçe Müdürlüğü ile banka arasında yapılan protokol gereği banka tarafından başvuranın, Bayındır İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünde iken aldığı promosyon tutarını kurumdan alacağı tutardan mahsup ettikten sonra başvurana ödediği,
2.4. İlgili personel İzmir Valiliği’nin 12.11.2019 tarih ve 368 sayılı Olur’una istinaden
Bayındır İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü emrine atarak
Veteriner Sağlık Teknikeri olarak 06.01.2020 tarihinde görevine başladığı,
2.5. Şikâyet konusuna ilişkin başvuran tarafından Kurumlarına karşı açılmış bir davanın bulunmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve
uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi;
“Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,
8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran, 1. paragrafta da açıklandığı üzere, naklen atandığı Selçuk İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğü’nce, daha önceki çalıştığı yerde promosyon alması gerekçe gösterilerek eksik ödenen banka promosyonun tam olarak ödenmesini talep etmektedir.
12. Başvuruya muhatap Selçuk ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada; şikayetçinin Bayındır İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nde çalışırken naklen atanmak suretiyle,
kurumlarında 06.01.2020 tarihinde Veteriner Sağlık Teknikeri olarak çalışmaya başladığı, kurum olarak
Vakıfbank Selçuk Şubesiyle 2021 yılının başından geçerli olmak üzere 4 yıllık banka promosyonu sözleşmesi imzalandığı ve kurumlarından maaş alan her bir personele, 4.300,00 TL. peşin ödeme yapıldığı, şikayetçinin de naklen gelmiş olduğu Bayındır ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden almış promosyon tutarından bankaca mahsup işlemi yapıldığı ve şikayetçiye 2598,00 TL. promosyon ödemesinin yapıldığı, idarelerince yapılan işlemlerin mevzuat hükümlerine ve bankayla yapılan sözleşme hükümlerine uygun olduğu, ayrıca promosyon konusunda muhatap olmadıklarını ve bu nedenle ilgiliye, başvuruya konu ödemenin yapılamayacağı hususları belirtilmiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14.Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Dosyadaki bilgi ve belgelerden Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Vakıfbank Selçuk Şubesi arasında 06/01/2021 tarihinden geçerli olmak üzere 4 yıllık Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı ve bu protokol uyarınca, ilgili tarihte fiili olarak görev yapan personele peşin olarak 4300,00 TL nakit promosyon ödemesi yapıldığı, şikayetçinin de protokolden yaklaşık 1 yıl önce Selçuk İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğü’nde çalışmaya başladığı, Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün, şikayetçinin önceki çalışmış olduğu Bayındır İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden geçmiş dönemde almış olduğu
/
promosyon tutarını göz önünde bulundurarak ve diğer personelden farklı olarak şikayetçiye eksik promosyon ödemesi yaptığı tespit edilmiştir.
17. Öte yandan şikayetçinin eski görev yeri olan Bayındır İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile ilgili banka arasında yapılan maaş ödeme protokolü kapsamında aldığı promosyonun iadesinin istenmediği, şikayetçinin daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonu söz konusu ihale şartnamesi gereği iade etmediği, dolayısıyla eski çalışmış olduğu kurum olan Bayındır İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile
Bayındır Vakıfbank Şubesi arasında yapılan protokollere uygun hareket edilerek ilçe Tarım Müdürlüğü ile ilgili banka arasında yapılan maaş ödeme protokolü kapsamında aldığı promosyonun şikayetçi kurumundan ayrılırken talep edilmediği, dolayısıyla önceki Kurumun bu durumu personel lehine yorumladığı, kaldı ki
Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından aynı bakanlık uhdesinde olunsa bile farklı bir birim tarafından ve aynı bankanın farklı bir şubesi tarafından imzalanan protokole personel aleyhine bir hüküm konularak sözleşme tarihinden 1 yıl önce göreve başlayan personel özelinde eşitlik ilkesinin gözetilmediği ve şikayetçinin gelecek 48 ay içinde sözleşme imzalanan banka şubesinden maaş alacağı, anılan banka şubesinin bu durumdan faydalanacağının da gözardı edildiği bu durumun şikayetçinin mağduriyet yaşamasına yol açtığı anlaşılmaktadır.
18. Şu halde yeni bir kurumda göreve başlayan, yeni bir maaş ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak olan personel için, bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin eşit davranma yükümlülüğüne uyması Anayasamızda öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesinin gereğidir. Ayrıca idarenin, başvuranı, ihale şartnamesi düzenlenirken Kurumda çalışan personel sayısına ve Kurumun nakit akışına dahil etmesine rağmen, başvurana 4300,00 TL. banka promosyonu ödenmesi gerekirken 2598,00TL ödenmesiyle şikayetçinin mülkiyet hakkının ihlal edildiği değerlendirilmektedir.
19. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçinin maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevli olmasına rağmen, daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonun sözleşme süresi gerekçesiyle eksik promosyon ödenmesi işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın mahrum kaldığı eksik promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için
SELÇUK İLÇE TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Selçuk İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Selçuk İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/