|
ÖZET: Başvuran, Limited Şirketi’nde 01/05/2018-20/07/2022 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığını, ancak işverenin belirli dönemlerde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) gerçeğe aykırı olarak eksik gün bildiriminde bulunduğunu iddia ederek, eksik günlerin hizmetine eklenmesini talep etmiştir. Başvuru, SGK’nın başvuranın itirazlarına ilişkin herhangi bir işlem yapmaması ve sonrasında yapılan denetimlerin yetersiz olduğunu belirtmesi üzerine yapılmıştır. SGK, başvuranın şikayetleri üzerine iki denetim raporu düzenlemiş, ancak eksik gün bildirimlerine ilişkin yeterli bulguya ulaşılamadığını ifade etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirirken, eksik gün bildirimlerini ispatlamak için gerekli belgelerin sunulmadığını belirtmiş ve başvuranın 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesi uyarınca hak kaybına uğramaması için 5 yıl içinde iş mahkemesine başvurabileceğini bildirmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde başvuranın puantaj kayıtlarının eksik olduğu ve bu nedenle yapılan denetimlerin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiğine ve SGK’nın eksik bildirimlerin yeniden incelenmesi için gerekli işlemleri yapması gerektiğine dair tavsiyede bulunmuştur. Ayrıca, SGK’nın bu karar üzerine 30 gün içinde işlem tesis etmesi zorunludur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/643-S.24.1042
BAŞVURU NO : 2023/12558
KARAR TARİHİ : 19.01.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın eksik bildirilen hizmet sürelerine ilişkin idarece gereği gibi
BAŞVURUNUN KONUSU :
gerçekleştirilmediğini iddia ettiği inceleme ve denetimin yeniden yapılarak eksik günlerinin hizmetine eklenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; sicil numaralı
Limited Şirketi’ne ait iş yerinde 01/05/2018-20/07/2022 tarihlerinde kesintisiz olarak çalışmasına karşılık işveren tarafından 2018/05-2018/11-2019/01-2019/02-2020/01-2020/09 dönemlerine ilişkin olarak “07-Puantaj” kayıtlarına dayanılarak Sosyal Güvenlik Kurumuna gerçeğe aykırı şekilde eksik gün bildiriminde bulunulduğunu, söz konusu sürelere ilişkin prim günlerinin tespiti ve işverene yaptırım uygulanması talebiyle SGK’ya yaptığı başvuruya ilk olarak hiçbir işlem tesis edilmediğini, anılan işleme itiraz etmesi üzerine tarafına bu kez anılan iş yerindeki çalışmasına ilişkin herhangi bir bulguya rastlanılmadığı, hizmet tespiti talebine yönelik olarak iş mahkemesinde dava açabileceği şeklinde cevap verildiğini belirterek başvuruya konu eksik günlerin hizmetine eklenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 20/10/2023 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü)
tarafından gönderilen 14/11/2023 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde ilgili mevzuatına da yer verilmek suretiyle özetle; 2.1. Başvuran tarafından 11/07/2022 tarihinde yapılan CİMER şikâyeti ile ilgili incelemede, söz konusu şikâyetin Atakum Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından 06/12/2022 tarihli ve sayılı yazı ile Sosyal
Güvenlik Denetmenlik Servisine intikal ettirildiği, buna istinaden 21/02/2022 tarihli ve sayılı raporun düzenlendiği ve raporun sonuç kanaat kısmında ’ın Kurumlarına bildirilen sigorta prim günleri incelendiğinde ilgili dönemler için “7- puantaj kodu” ile belirtilen dönemlerde 7 günden fazla olarak bir ay üzerinden bildirim yapıldığı görüldüğünden 5510 sayılı Kanun gereğince yapılacak başka bir işleme yer olmadığı kanaatine varıldığının belirtildiği, 2.2. Adı geçen tarafından 01/03/2023 tarihinde yapılan ikinci CİMER şikâyeti ile ilgili olarak ise konunun yeniden anılan sosyal güvenlik merkezi tarafından 09/03/2023 tarihli sayılı yazı ile denetmenlik servisine intikal ettirildiği, buna istinaden başlatılan araştırmada ’ın bahis konusu husus ile ilgili iddiaları hakkında görüşmek üzere 13/03/2023 tarihli, sayılı tebligat ile Kurumlarına çağrıldığı, ilgili tebligatın 15/03/2023 tarihinde “AYNI KONUTTA YAKINA” teslim edildiği ancak kişinin tebligata icabet etmediği, bunun üzerine yasa gereği tutulması zorunlu olan defter ve belgelerin 13/03/2023 tarihli sayılı tebligat ile işverenden istendiği ve 30/03/2023 tarihli, varideli sayılı yazı ile taraflarına ibraz edilen kayıtların 13/04/2023 tarihinde imza karşılığı teslim edildiği, bahis konusu belgelerin incelenmesi neticesinde 13/04/2023 tarihli ve sayılı raporun düzenlendiği ve raporun sonuç kanaat kısmında belirtilen hususlara göre işlem tesis edildiği ve anılana ilgili aylardaki kazançlardaki farklılıkların tespiti üzerine 5+1 olmak üzere toplam 6 gün hizmetin resen kazandırıldığı, 2.3. Ayrıca, başvuranın şikâyetinde belirtmiş olduğu diğer aylardaki eksik bildirimlerin hatalı olduğunu ortaya koymaya yönelik başkaca bulguya ulaşılamadığı, tespit edilemeyen eksik hizmet iddiaları için 5510 sayılı Kanun’un 86’ıncı maddesi dâhilinde hak kaybına uğramaması için 5 yıl içerisinde iş mahkemesine başvurabileceği yönünde adı geçene 19/06/2023 tarihli, sayılı yazı ile bilgi verildiği, bahse konu hususa ilişkin tüm bilgi ve belgelerin yazı ekinde gönderildiği, 2.4. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi” başlıklı 59’ncu maddesinde; “…Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir…” düzenlemesine yer verildiği, 2.5. Yine aynı Kanun’un 86’ncı maddesinin; 2.5.1. Dördüncü fıkrasında, “Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların eksik gün nedeni ve eksik gün sayısı, işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir. Sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını gösteren eksik gün nedenleri ile bu nedenleri ispatlayan belgelerin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, saklanması ve diğer hususlar Kurumca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”, 2.5.2. Beşinci fıkrasında, “Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumca istenilmesine rağmen ibraz edilmemesi veya ibraz edilen bilgi ve belgelerin geçerli sayılmaması halinde otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde Kurumca resen düzenlenir ve muhteviyatı primler, bu Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.” hükümlerinin yer aldığı,
2.6. Diğer taraftan, 18/06/2020 tarihli ve 2020/20 sayılı Genelge’nin Üçüncü Kısım, Birinci Bölüm
“1.2.3.2- Eksik gün bildiriminde esas alınacak belgeler” başlıklı maddesinde; “(…)
Ay içinde otuz günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin; a) Kurumca elektronik ortamda alınabilenler hariç Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya iş yeri hekimlerinden alınmış istirahatli olduğunu gösteren rapor, b) Sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi, c) Sigortalıya tebliğ edilen disiplin cezası uygulamasına ilişkin belge, ç) Gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeler, d) Kısmi süreli çalışmalara ait sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan yazılı iş sözleşmesi, e) Sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtları, f) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle iş yerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği, g) İşe devamsızlığa ilişkin belgeler, ğ) İş sözleşmesinin fesih edildiği tarihte çalışılmadığına dair belge, h) Kısa çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge, ı) 5434 sayılı Kanunun Ek 76 ve Geçici 192 nci maddesine tabi olunduğunu gösterir belge, i) Yarım çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge, j) İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı İSG-KATİP üzerinden alınan sözleşmeler, eksik çalışmaya ilişkin belgelerdendir.
Ay içinde otuz günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin olarak yukarıdaki paragrafın (a), (c), (ç), (f), (h), (ı), (i) ve (j) bentlerinde belirtilen belgeler her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan belgeler olup diğer belgeler ise her zaman düzenlenebilir nitelikte olan belge olarak işlem görecektir.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 102 nci maddesinin on üçüncü fıkrasında sayılan belgelerin eksik çalışmaya ilişkin belgelerden olduğu belirtilmiş olup, sayılan belgeler dışında kalan durumların dışındaki otuz günden az çalışılan sürelere ait eksik gün belgeleri belirlemeye Kurum Yönetim Kurulu yetkili olacaktır.” hükümlerinin yer aldığı, 2.7. Bu bakımdan başvuranın şikâyeti doğrultusunda düzenlenen 13/04/2023 tarihli ve sayılı
Denetmen Raporu’nda tespit edilen hususlar çerçevesinde Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce gerekli tüm iş ve işlemlerin tamamlandığı, hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prim belgeleri ve işyeri kayıtları” başlıklı 86’ncı maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların eksik gün nedeni ve eksik gün sayısı, işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir.
Sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını gösteren eksik gün nedenleri ile bu nedenleri ispatlayan belgelerin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, saklanması ve diğer hususlar Kurumca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumca istenilmesine rağmen ibraz edilmemesi veya ibraz edilen bilgi ve belgelerin geçerli sayılmaması halinde otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı primler, bu Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.”, 6. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin; 6.1. “Hizmetlerin Tespiti” başlıklı 26’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “1) Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca, işyeri kayıtlarının incelenmesi sonucunda yapılan tespitlerden çalıştığı belirlendiği halde, hizmetleri Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan sigortalıların geriye yönelik hizmetleri dikkate alınır.”, 6.2. “Aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenmesi, verilmesi ve saklanması” başlıklı 102’nci maddesinin on üçüncü fıkrasında; “Ay içinde otuz günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin; a) Kurumca elektronik ortamda alınabilenler hariç Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya işyeri hekimlerinden alınmış istirahatli olduğunu gösteren rapor, b) Sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi, c) Sigortalıya tebliğ edilen disiplin cezası uygulamasına ilişkin belge, ç) Gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeler, d) Kısmi süreli çalışmalara ait sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan yazılı iş sözleşmesi, e) Sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtları,
f) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği, g) İşe devamsızlığa ilişkin belgeler, ğ) İş sözleşmesinin fesih edildiği tarihte çalışılmadığına dair belge, h) Kısa çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge, ı) 5434 sayılı Kanunun mülga ek 76 ve mülga geçici 192 nci maddelerine tabi olunduğunu gösterir belge, i) Yarım çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge, j) İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı İSG-KATİP üzerinden alınan sözleşmeler, eksik çalışmaya ilişkin belgelerdendir. Eksik gün bildirim nedenlerinin aylık prim ve hizmet belgesinde/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde belirtilmesi yeterlidir. Eksik çalışmaya ilişkin belgeler ilgili ayda düzenlenir ancak Kuruma verilmez. Söz konusu belgeler Kanunun 86 ncı maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen süreyle işverence saklanır. Eksik çalışmaya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumca istenilmesi halinde, onbeş günlük süre içinde ibraz edilmesi zorunludur. İlgili bilgi ve belgelerin Kurumca yapılan tebligata rağmen onbeş gün içinde ibraz edilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin yukarıda belirtilen usul ve esaslara uygun düzenlenmemiş olması halinde Kurumca geçersiz sayılarak, Kanunun 86 ncı maddesinin beşinci fıkrasına göre işlem yapılır.”, 6.3. “Aylık prim ve hizmet belgesinin sonradan verilmesi ve resen düzenlenmesi” başlıklı 103’üncü maddesinin beşinci fıkrasında; “…
(5) (Ek fıkra: 21.08.2013 – 28742 s. R.G. Yön./15. md.) İşyerlerinde; a) Fiilen veya işyeri kayıtlarından tespit edilecek her türlü bilgiden ya da kamu idareleri ile 5411 sayılı
Kanun kapsamındaki kuruluşlar tarafından düzenlenen belge veya bilgilerden, çalıştığı tespit edildiği halde bu çalışmaları Kuruma bildirilmeyen veya eksik bildirilen, b) Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığına veya eksik ücret ödendiğine dair belgeleri Kuruma verilmeyen veya verilen bu belgeler Kurumca geçerli sayılmayan, sigortalılar ile ilgili olarak düzenlenmesi gereken, sigortalı işe giriş bildirgesi, sigortalı işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgesi ünitece yapılacak bir ay süreli tebligat ile ilgili işveren veya alt işverenden istenir. Söz konusu belgeler, yapılan tebligata rağmen verilmediği takdirde ünitece resen düzenlenir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran özetle; Limited Şirketi’ne ait iş yerinde 01/05/201820/07/2022 tarihlerinde kesintisiz olarak çalışmasına karşın işveren tarafından 2018/05-2018/11-2019/012019/02-2020/01-2020/09 dönemlerine ilişkin “07-Puantaj” kayıtlarına dayalı olarak eksik gün bildiriminde bulunulduğunu belirterek söz konusu eksik günlerin hizmetine eklenmesini talep etmektedir.
9. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle; başvuranın uyuşmazlık konusu aynı itirazla Kurumlarına başvurmasının ardından ilgili dönemlere ait çalışmalarının tespitine dair iki adet denetim raporu düzenlendiği, bunun sonucunda kendisinin belirtmiş olduğu dönemlerdeki eksik bildirimlerin hatalı olduğunu ortaya koymaya yönelik bir bulguya ulaşılamadığı, o nedenle tespit edilemeyen eksik hizmet iddiaları için 5510 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesi uyarınca hak kaybına uğramaması adına 5 yıl içerisinde iş mahkemelerine başvurabileceğinin tarafına bildirildiği ifade edilmiştir.
10. Bu çerçevede uyuşmazlığın temel olarak; başvuranın adı geçen şirkete ait iş yerinden eksik bildirildiğini iddia ettiği hizmetlerine dair SGK tarafından yapılan inceleme, araştırma ve denetimin mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı ile söz konusu denetim neticesinde yapılan işlemlerin hukuka uygun olup olmadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
11. Somut olaya ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; 11.1. Başvuranın 07/11/2022 tarihinde başvuru konusu iş yerinden sigorta primlerinin eksik ödendiğini belirterek CİMER üzerinden yapmış olduğu şikâyet başvurusunda bahsi geçen iş yerinin Sosyal Güvenlik
Kurumunca denetlenip gerekli müeyyidenin uygulanmasını talep ettiği, bunun üzerine Atakum Sosyal
Güvenlik Merkezinin 06/12/2022 tarihli ve sayılı denetim emrine istinaden 21/12/2022 tarihli ve sayılı raporun düzenlendiği, anılan raporun sonucuna göre Kurum tarafından yapılacak bir işlemin olmadığının değerlendirildiği, 11.2. Devamında başvuranın 01/03/2023 tarihinde yeniden CİMER üzerinden şikâyette bulunduğu, bu şikâyetinde önceki denetim raporunun gerekli incelemelerin yapılmadan hazırlandığını belirterek denetimin yenilenmesini talep ettiği, bunun üzerine Atakum Sosyal Güvenlik Merkezinin 09/03/2023 tarihli ve sayılı denetim emrine istinaden 13/04/2023 tarihli ve sayılı araştırma inceleme raporunun düzenlendiği, anılan raporun sonucuna göre adına 2018/05 dönemi için 5 gün ve 2020/01 dönemi için 1 gün hizmet eklendiği, ayrıca bu sürelerin bildirilmemesi nedeniyle iş yerine idari para cezası uygulandığı, 11.3. Bahse konu 13/04/2023 tarihli ve sayılı rapor kapsamında denetmen eliyle yapılan inceleme ve araştırmada özetle; başvuranın 13/03/2023 tarihli tebligat ile ifadeye çağrıldığı ancak kendisinin bu çağrıya icabet etmediği, aynı tarihli bir başka tebligat ile iş yeri sahibinden yasa gereği tutulması zorunlu olan defter ve belgelerin istendiği, 30/03/2023 tarihinde muhtasar beyanname ve tahakkuk fişleri, puantaj kayıtları, ücret bordroları, banka maaş ödeme dekontları ve işçi özlük dosyasının ibraz edildiği, başvuran adına yapılan banka ücret ödemeleriyle ücret bordrolarının karşılaştırılması sonucunda kendisine 2018/05 dönemi için 266,30 TL ve 2020/01 dönemi için 140,28 TL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiği, ücret bordrosundaki tutarın asgari ücret üzerinden hesaplandığı görüldüğünden 2018/05 dönemi dâhilinde 5 gün ve 2020/01 dönemi dâhilinde 1 gün olmak üzere başvuran adına asgari ücret üzerinden ilave hizmet bildiriminde bulunulması gerektiğine dair sonuç ve kanaate varıldığı, anlaşılmaktadır.
/
12. 5510 sayılı Kanunun 59’uncu maddesinde kanunun uygulanmasına ilişkin işlemlerin denetiminin
Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütüleceği, bu memurların görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemlerin, yemin hariç her türlü delile dayandırılabileceği düzenlenmiştir.
13. Diğer yandan 5510 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesinde ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların eksik gün nedeni ve eksik gün sayısının ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesinde (APHB) veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edileceği, eksik gün nedenleri ile bu nedenleri ispatlayan belgelerin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, saklanması ve diğer hususlar Kurumca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, söz konusu bilgi ve belgelerin Kurumca istenilmesine rağmen ibraz edilmemesi veya ibraz edilen bilgi ve belgelerin geçerli sayılmaması halinde otuz günden az bildirilen sürelere ait APHB veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin verilmesinin işverenden isteneceği, yapılan tebligata rağmen bir ay içinde bildirim yapılmaması halinde söz konusu belgelerin bu kez Kurumca resen düzenleneceği ve muhteviyatı primlerin tahsil edileceği düzenlenmiştir.
14. Bahse konu madde çerçevesinde Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde (SSİY) bir takım düzenlemelere yer verilmiştir. Yönetmelik’in 26’ncı maddesinde Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca iş yeri kayıtlarının incelenmesi sonucunda yapılan tespitlerden çalıştığı belirlendiği halde, hizmetleri Kuruma eksik bildirildiği saptanan sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin dikkate alınacağı, 102’nci maddesinde mevcut uyuşmazlığın da temelini oluşturan “sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtlarının” da aralarında sayıldığı eksik çalışmaya ilişkin belgeler ile söz konusu belgelerin düzenlenmesi, saklanması ve Kuruma sunulması usullerinin neler olduğu, 103’üncü maddesinde iş yeri kayıtlarından tespit edilecek her türlü bilgiden çalışmaları Kuruma eksik bildirilen sigortalılar ile ilgili olarak düzenlenmesi gereken APHB’nin ünitece yapılacak bir ay süreli tebligat ile işverenden isteneceği, söz konusu belgelerin yapılan tebligata rağmen verilmediği takdirde ünitece resen düzenleneceği belirlenmiştir.
15. Buna göre, sigortalılar adına puantaj kaydına dayalı olarak yapılan eksik gün bildirimleri üzerinde bir ihtilaf söz konusu olduğunda şikâyete ilişkin incelemenin Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütülmesi gerektiği, “sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtlarının” puantaj kaydına dayalı olarak yapılan eksik gün bildirimlerinde ispatlayıcı belgelerden sayıldığı, eksik gün bildirimine ilişkin bilgi ve belgelerin ibraz edilmemesi ya da ibraz edilen bilgi ve belgelerin usulüne uygun düzenlenmemiş olması nedeniyle geçersiz sayılması halinde eksik bildirilen günlerin sigortalıların hizmetine eklendiği anlaşılmaktadır.
16. Bu çerçevede somut olayda; başvuranın prim gün sayısının eksik bildirildiğine ilişkin şikâyetinin
“Araştırma İnceleme Raporu” düzenlenmek suretiyle denetmen eliyle incelendiği, araştırma inceleme aşamasında şikâyete konu dönemler için işverenden 13/03/2023 tarihli yazı ile istenen kayıt ve belgeler arasında “Eksik gün nedeni belgelerin (Puantaj kayıtları vb.)” yer aldığı, puantaj kayıtlarının işverence sunulduğu ancak puantaj kayıtlarında sigortalının imzasının bulunmadığı, işverenden istenilmiş ve temin edilmiş olmasına rağmen inceleme araştırma raporunda “İncelenen yasal defter ve belgeler” arasında puantaj kayıtlarına yer verilmediği, sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtlarının bulunmaması hususunun eksik gün tespitine etkisi ile sigortalı ve işveren yönünden sonuçlarına yönelik herhangi bir değerlendirmeye gidilmediği, neticede banka dekontları ve bordrolar arasındaki farklardan hareketle
başvuranın eksik gün bildirim şikâyetine konu dönemlerden yalnızca ikisi yönünden ilave hizmet bildirimi gerektiği sonucuna ulaşıldığı görülmüştür.
17. Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tespitlerini yemin hariç her türlü delile dayandırabilmekle birlikte Yönetmelik’te sigortalıların puantaj kaydına dayalı olarak eksik gün bildirimlerini ispatlayıcı belge olarak açıkça “sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtları” zikredilmiştir.
Bu itibarla 13/04/2023 tarihli ve sayılı denetmen raporunda incelemeye esas alınan bilgi ve belgelerin, mevzuatta eksik gün nedenlerini ispatlamak için aranan “sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtlarını” içermediği ve raporda bu eksikliğe ilişkin herhangi bir değerlendirmeye gidilmediği görüldüğünden raporun mevcut haliyle ulaşılan sonucunun açık bir kanaate ulaşmaya yeterli bulgu, tespit ve açıklamaya dayanmadığı değerlendirilmiştir.
18. Yukarıda yapılan açıklamalar ve ilgili denetmen raporu çerçevesinde yapılan incelemede; başvuran adına 2018/05-2018/11-2019/01-2019/02-2020/01-2020/11-2020/12 dönemlerine ilişkin
.TİC.LTD.ŞTİ. ünvanlı iş yerinden bildirilen hizmetlerin eksik olup olmadığının tespitine yönelik düzenlenen araştırma inceleme raporunun mevzuatta eksik gün nedenlerini ispatlamak için aranan “sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtları”nı içermediği ve raporda bu eksikliğe ilişkin herhangi bir değerlendirmeye gidilmediği, dolayısıyla raporun mevcut haliyle ulaşılan sonucun açık bir kanaate ulaşmaya yeterli bulgu, tespit ve açıklamaya dayanmadığı değerlendirildiğinden idarece başvuranın talebinin reddedilmesi şeklinde uygulanan işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Samsun İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın 2018/05-2018/11-2019/01-2019/02-2020/01-2020/11-2020/12 dönemlerine ilişkin hizmetlerinin eksik bildirip bildirilmediğine yönelik araştırma ve incelemenin yenilenmesi ve varılan
sonuca göre işlem tesis edilmesi hususunda SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi