TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2762-S.3941
BAŞVURU NO : 2018/13281
KARAR TARİHİ : 10/05/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Tarafına yapılan eksik ödemelerin 2012 yılından itibaren
BAŞVURUNUN KONUSU :
enflasyon değerlemesiyle güncellenmesi ve güncellenen tutarların temerrüt faiziyle tarafına ödenmesi talebi
BAŞVURU TARİHİ : 26/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran … özetle, 15/01/2012 tarihinden önce
Başmüfettiş ve Müfettiş olarak atanıp, kesintisiz olarak aynı kadroda bulunanlara 375 sayılı
Kararnameye eklenen Geçici 12 nci maddesi kapsamında olanların maaşlarının 15/01/2012 tarihinden önceki mevzuata göre ödenmesi gerekirken, Ek 10 uncu maddeye göre ödendiğinden tarafına eksik ödeme yapılarak temerrüde sebebiyet verildiğini, 15/01/2012-15/03/2018 tarihleri arasındaki eksik maaş ödemelerinin karşılığı olarak tarafına 30/04/2018 tarihinde 5644,41 TL ödendiğini, söz konusu tutarın 2012 ila 2017 yıllarındaki maaş ödeme katsayıları üzerinden hesaplandığını, toplu ödemenin yapıldığı 30/04/2018 tarihi itibariyle enflasyon nedeniyle oluşan aşınmayı gidermediğini ve geç ödeme nedeniyle faizi kapsamadığını belirterek, eksik ödemelerin 2012 yılından itibaren enflasyon değerlemesiyle güncellenmesi ve güncellenen tutarların temerrüt faizi uygulanarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi ve belge talebimize üzerine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel
Müdürlüğünün 13/12/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve
6745 sayılı Kanunla ek maddeler eklenerek değişiklik yapıldığı, bu çerçevede, Kurumda
Başmüfettiş ve Müfettiş olarak çalışanların maaşlarının 666 sayılı KHK’nin ek 10 uncu maddesine göre hesaplanarak ödendiği,
2.2 Ancak, Müfettişlerde …’ın iki ayrı başvurusu üzerine yapılan inceleme ve yazışmalar
neticesinde, birinci derece kadroda bulunan Başmüfettiş ve Müfettişlerin maaşlarının, 15/01/2012 tarihinden itibaren, ek 10 uncu madde yerine 666 sayılı KHK öncesi yürürlükte bulunan mevzuata göre hesaplanarak ödenmesi gerektiği anlaşıldığından, maaş farklarının ayrıca hesaplanarak ödendiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3 Ayrıca, adı geçen ve ilgilerin, kendilerine ödeme yapıldığı tarih itibariyle enflasyon
değerlemesi yapılması, yapılan değerlemeye de temerrüt faizi uygulanarak ödemelerin güncellenmesi taleplerinin mevzuata uygun bulunmaması nedeniyle ilgililere cevap verilmeyerek taleplerin zımmen reddedildiği,
Hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 375 sayılı KHK’nin;
666 sayılı KHK’nin 1 inci maddesi ile eklenen Ek 10 uncu maddesinde; “Cumhurbaşkanlığı
İdari İşler Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan başkanlıklar ve Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı, Başbakanlık ve bakanlıklar ile bunların bağlı ve ilgili kuruluşları (Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile
2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 2 nci
maddesi kapsamında bulunanlar hariç), sosyal güvenlik kurumları, Türki-ye İnsan Hakları ve
Eşitlik Kurumu, Yüksek Seçim Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ve
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının; ………..
c) Merkez teşkilatlarında; Dışişleri Meslek Memuru ve Konsolosluk ve İhtisas Memurları, özel yarışma sınavı sonucunda mesleğe yardımcı veya stajyer olarak alınıp belirli süreli yetiştirme döneminden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda müfettiş, uzman, denetçi, kontrolör, aktüer ve stenograf unvanlı kadrolara (mevzuatı uyarınca söz konusu kadrolara atananlar dâhil)
atananlar ve bunların yardımcı ve stajyerleri ile iç denetçilerden ekli (III) sayılı Cetvelde yer alan unvanlı kadrolarda bulunanlardan, aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlara anılan Cetveller-de kadro unvanlarına karşılık gelen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonu-cu bulunacak tutarlarda ücret ve tazminat verilir. Bu ödemelere hak kazanılmasında ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde atandıkları kadro dereceleri esas alınarak belirlenen ücret ve tazminatlar, 657 sayılı Kanunun
45 inci madde-sine göre atananlar ile haklarında aynı Kanunun 67 nci maddesi uygulananlar
için kazanılmış hak aylık dereceleri dikkate alınarak ödenir. Tazminat damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.
……..”,
666 sayılı KHK’nin 2 nci maddesi ile eklenen Geçici 12 nci maddesinde; “Ekli (II) ve (III)
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre söz konusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir.”,
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden, idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
7. Başvuran, 15/01/2012-15/03/2018 tarihleri arasında tarafına yapılan eksik maaş ödemelerinin karşılığı olarak tarafına 30/04/2018 tarihinde 5644,41 TL ödenmesine rağmen, bahse konu tutarın 2012 ila 2017 yıllarındaki maaş ödeme katsayıları üzerinden hesaplandığı, toplu ödemenin yapıldığı 30/04/2018 tarihi itibariyle enflasyon nedeniyle oluşan aşınmayı gidermediği ve geç ödeme nedeniyle faizi kapsamadığı hususlarını belirterek, eksik ödemelerin
2012 yılından itibaren enflasyon değerlemesiyle güncellenmesi ve güncellenen tutarların
temerrüt faizi uygulanarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.
8. Karayolları Genel Müdürlüğünden istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
9. Karayolları Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında 657 sayılı Kanuna tabi personele
666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen ek 10 uncu madde uyarınca ek ödeme yapıldığı,
ancak başvuran …’ın, 19/10/2017 tarihli başvurusunda Anayasa Mahkemesince anılan ek 10 uncu maddenin birinci fıkrasının 6745 sayılı Kanunla yapılan değişiklik öncesinde yürürlükte bulunan (c) bendinde yer alan Müfettiş ibaresi ile (III) sayılı Ücret ve Tazminat Gösterge
Cetvelinin yine 6745 sayılı Kanunla yapılan değişiklik öncesinde yürürlükte bulunan (1)
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
numaralı sırasında yer alan “…müfettiş…” ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle kendisine ve emsallerine 15/01/2012 tarihinden itibaren 666 sayılı KHK öncesi hükümlere göre maaş hesaplanmasını talep ettiği,
10. Kurum Müfettişlerine hangi esaslara göre aylık ödeneceği hakkında Ek 10 uncu maddenin c bendinin son fıkrası gereği Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş istendiği, alınan görüş yazısında; “…Müfettiş kadrosunda görev yapanların 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen ek 10 uncu madde ve anılan KHK’ye ekli (III) sayılı Cetvel uyarınca ücret ve tazminat ödemelerinden yararlanması gerektiği, ayrıca Anayasa Mahkemesince verilen 26/07/2017 tarihli ve Esas No: 2017/141, Karar No: 2017/123 sayılı iptal kararı nedeniyle geçmişe dönük herhangi bir hak talep edilmesinin mümkün olmadığı” hususlarının belirtildiği, adı geçenin başvurusunun bu cevabi yazı doğrultusunda reddedildiği, başvuranın ise farklı gerekçelerle ikinci kez yazılı müracaatta bulunduğu,
11. İkinci müracaat sonrası yapılan inceleme sonucunda; Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde 1. Derece kadrolarda çalışan Başmüfettiş ve Müfettişlere 15/01/2012 tarihinden sonraki yıllarda 375 sayılı KHK’ye eklenen en 10 uncu maddeye göre yıllık net ödenmesi gereken ücret toplamı ile aynı KHK’ye eklenen geçici 12 nci maddeye göre 666 sayılı KHK öncesi yürürlükte bulunan mevzuata göre ödenmesi gereken yıllık net ücret toplamının mukayese edildiği, ek 10 uncu maddeye göre aylık net ödeme tutarının 666 sayılı KHK öncesi yürürlükte bulunan mevzuata göre ödenen aylık net ödeme tutarından fazla olsa da, gelir vergisi dilimlerinden dolayı önceki mevzuata göre yıllık net ödemeler toplamından düşük olduğu,
12. Bu tespit doğrultusunda; 666 sayılı KHK öncesi yürürlükte bulunan yıllık net ödeme toplamının 375 sayılı KHK’ye eklenen ek 10 uncu maddesine göre ödenecek yıllık net ödemeler toplamından daha düşük olana kadar, KHK öncesi yürürlükte bulunan mevzuata göre ödenmesi gerektiğinin anlaşıldığı, başvuran ve aynı durumda bulunan diğer ilgililerin kadro derecelerine göre ait oldukları yıllar ve aylarda yürürlükte bulunan gösterge ve katsayılar üzerinden 15/01/2012-15/03/2018 tarihleri arasındaki net ödemeler toplamı ile aradaki farklar için kişi bazında ayrı ayrı bordro düzenlenerek başvuran ve diğer ilgililere ödeme yapıldığı,
13. Başvuranın 15/01/2012-15/03/2018 tarihleri arasında ödenen maaş fark bordrolarına, ödemelerin yapıldığı tarih itibariyle enflasyon değerlemesi yapılarak güncellenmesi, yapılan bu güncellemeye de temerrüt faizi uygulanarak ödeme yapılmasını talep ettiği, Karayolları Genel
Müdürlüğünün de enflasyon değerlemesi yapılması ve herhangi bir faiz ödenmesi şeklinde açık bir mevzuat düzenlemesi bulunmaması gerekçesiyle başvuran ve diğer ilgililerin taleplerini reddettiği,
14. Anlaşılmış olup, başvuran tarafından eksik ödemelerin 2012 yılından itibaren enflasyon değerlemesiyle güncellenmesi ve güncellenen tutarların temerrüt faizi uygulanarak ödenmesi talep edilmektedir.
15. Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, başvuran tarafından 19/10/2017 tarihli müracaatı üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş talep edildiği, gelen olumsuz cevabi yazı sonrası başvuranın 25/01/2018 tarihinde taleplerini yinelediği, idarece konunun ayrıntılı olarak incelenmesi sonrasında 15/01/2012 tarihinden önce Başmüfettiş ve Müfettiş olarak atanıp, kesintisiz olarak aynı kadroda bulunanlar ile bu görevlerinden ayrılanlardan ayrıldıkları tarihe kadar 375 sayılı KHK’ye eklenen geçici 12 nci maddesi kapsamında olanların maaşlarının 15/01/2012 tarihinden önceki mevzuata göre ödenmesi gerekirken sehven ek 10
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
uncu maddeye göre ödendiği, fazla gelir vergisi kesilerek eksik ödemeye neden olunduğunun farkına varılması sonucunda KHK’nin ilgili maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten tespitin yapıldığı tarih aralığındaki farkların hesaplanarak başvuran ve diğer ilgililere ödendiği görülmüştür.
16. Ancak başvuran ve diğer ilgililer ile Karayolları Genel Müdürlüğü arasında çıkan ihtilaf toplu ödemenin yapıldığı tarih itibariyle enflasyon nedeniyle oluşan aşınmayı yansıtmadığı ve geç ödenme nedeniyle yapılması gereken temerrüt faizinin kapsamadığı noktasında çıkmaktadır.
17. Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında “idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü yer almaktadır. Buna göre, hukuka aykırılığı saptanan işlemler nedeniyle ilgililerin uğradığı zararların idarece tazmini bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Söz konusu sorumluluğun ortaya çıkmasının ön koşulu da idarenin kusurlu olup olmadığının saptanmış olmasıdır. Hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi gibi durumlar; idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılmaktadır. Hizmet kusuru nedeniyle bireyler nezdinde gerçekleşen zararların, idarenin kusura dayanan sorumluluğu sebebiyle, devlet eliyle tazmini gerekmektedir.
18. Başvuranın maaşının 15/01/2012 tarihinden önceki mevzuata göre ödenmesi gerekirken, Karayolları Genel Müdürlüğünün 27/04/2018 tarihli yazısı uyarınca tarafına sehven Ek 10 uncu maddeye göre ödendiği, buna göre de, fazla gelir vergisi kesilerek eksik ödeme yapılmasına sebep olunduğu tespit edildiğinden, 15/01/2012 tarihinden sonra yapılması gereken ödemeler ile yapılan ödemeler arasında oluşan farkın hizmet kusuru nedeniyle enflasyon oranları gözetilerek güncel değerleri üzerinden karşılanmasının Anayasanın 125 inci maddesine göre uygun olacağı anlaşılmaktadır.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuran …’ın 15/01/2012 – 15/03/2018 tarihleri arasında almakta olduğu maaşlar ile alması gereken maaş miktarı arasındaki farkların enflasyon oranları gözetilerek güncel tutarlar üzerinden ödenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmüş olup, bundan böyle de idarenin bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve (varsa)
dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 24/04/2019 tarihli ve S.2042 sayılı yazı ile bildirilmiş olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜ ile;
Başvurana ödenen maaş farklarının enflasyon oranları gözetilerek güncellenen tutarlar üzerinden ödenmesi yönünde Karayolları Genel Müdürlüğüne TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Tarım ve Orman
Bakanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.