T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12954-S.23.20485
BAŞVURU NO : 2023/3079
KARAR TARİHİ : 13/10/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAKANLIĞI
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, deprem sonrasında yıkılarak yenisi yapılan ve mirasçı sıfatıyla hak sahibi olduğu taşınmazın kendisine teslimi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 06/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 06.03.2023 tarihinde tarafından yapılan başvuruda başvuran
vekili özetle; müvekkilinin de mirasçıları arasında olduğu Mahallesi Sokak
No: Kat: Elazığ adresindeki taşınmazın Elazığ depremi sonrasında yıkılarak Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı (“TOKİ”) tarafından yeniden yapıldığını, müvekkil ile birlikte mirasçılar olan ., ve ye Mahallesi Etap Kat: D: Merkez Elazığ adresinde yeniden yapılan konutun verilmesinin kararlaştırıldığını, müvekkili tarafından söz konusu taşınmazda elbirliği mülkiyeti ile ortak olan mirasçıların hisselerinin satın alındığını, gelinen aşamada müvekkilinin yalnızca kız kardeşi ile elbirliğiyle mülkiyet sahibi olduğunu, TOKİ tarafından söz konusu taşınmazların tamamlanmış ve 21.10.2021 tarihinde anahtar teslimleri gerçekleştirilmiş olmasına rağmen müvekkil ve kardeşine ait taşınmazın elbirliği mülkiyetinin devam etmesi nedeniyle anahtar teslimi yapılmadığını, zira TOKİ tarafından müvekkili ve kardeşinin birlikte başvuru yapmaları gerektiğinin
bildirildiğini, bunun üzerine müvekkilinin Elazığ 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin Esas sayılı dosyası üzerinden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi talepli dava açtığını, söz konusu davanın hala derdest olduğunu, öte yandan söz konusu taşınmaza ilişkin elektrik, doğalgaz (merkezi sistem), aidat ve su aboneliklerinin de müvekkili ve kardeşi adına olduğunu, anahtar teslimlerinden itibaren taşınmazda aktif herhangi bir kullanım olmamasına rağmen doğalgazın merkezi sistem olması sebebiyle ve diğer aboneliklere ilişkin aylık fatura ve bedellerin birikmeye devam ettiğini, TOKİ tarafından da anılan faturaların tahsili hususunda yasal yollara başvurulacağının beyan edildiğini, ayrıca taşınmazın kayıtlarda halen “arsa” vasfında ve bu nedenle müvekkilinin diğer mirasçılarla elbirliği mülkiyeti sahibi olarak gözüktüğünü, TOKİ tarafından Rüstempaşa Mahallesinde yapılan yazılı ilanla söz konusu taşınmazların en geç 10.12.2022 tarihinden önce anahtar teslimlerinin yapılması gerektiği ve aksi halde hak kayıplarının yaşanacağının duyurulduğunu, bunun üzerine 15.11.2022 tarihinde ya Elazığ 4.Noterliğinin yevmiye sayılı ihtarnamesi gönderilerek anahtar teslimin yapılması gerektiğinin ve şayet dilerse kendisine ait kısmın müvekkili tarafından satın alınabileceğinin bildirildiğini, ancak söz konusu ihtarnameye herhangi bir cevap verilmediğini, ardından müvekkilinin 15.12.2022 tarihinde Elazığ Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğü’ne başvuru yaparak durumu izah ettiğini, idarece söz konusu başvurusuna cevap verilmediğini, müvekkilinin mağdur olduğunu, bu durumun mülkiyet hakkı ihlali niteliğinde olduğunu ifade etmekte; borçlanma işlemlerinin ve taşınmazın anahtar tesliminin müvekkili adına yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 16.03.2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın 02.08.2023 tarih ve sayılı yazısı ekinde ilgili bilgi-belgeler gönderilmiş olup yapılan açıklamada;
2.1) Başvuruya konu edilen ve başvuranın babasına ait Elazığ ili, Merkez ilçesi, Mahallesi
ada parselde yer alan taşınmazın da içinde bulunduğu yaklaşık 6,02 hektar büyüklüğündeki alanın üzerinde yapılaşma açısından can ve mal kaybına yol açma riski taşıdığı gerekçesiyle 11.03.2020 tarihli ve
2268 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile 6306 sayılı kanun kapsamında riskli alan ilan edildiği,
2.2) Anılan alanda 6306 sayılı kanun kapsamındaki kentsel dönüşüm uygulamalarına ilişkin tüm iş ve
işlemlerin Bakanlık Makamı’nın 27.01.2020 tarih ve sayılı Olur’u uyarınca 6306 sayılı kanunun 6/A maddesi kapsamında yürütüldüğü,
2.3) Devam eden süreçte başvuru konusu taşınmazın da içinde bulunduğu alanda yürütülen inşaat
faaliyetlerinin tamamlandığı ve yeni üretilen konutların Elazığ 3. Noterliği huzurunda gerçekleştirilen kura işlemi sonucunda hak sahiplerine teslim edildiği,
2.4) Başvuranın babasının da anılan kura işlemine dahil edildiği, daha evvel sahip olduğu kat nolu
bağımsız birime karşılık yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında üretilen blok kat nolu bağımsız birimin adına tahsis edildiği,
2.5) Ancak devam eden süreçte başvuranın babasının vefatı üzerine mirasçılar olan başvuran ve .’nın
elbirliği mülkiyeti ile hak sahibi olduğu, bu kapsamda mirasçıların anahtar teslimi için oybirliği ile muvafakatname imzalamadıkları,
2.6) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri’nin
24.08.2022 tarih ve sayılı yazısı ile Elazığ Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü’ne anahtar teslimini almayan hak sahiplerine kendilerine tahsis edilen taşınmazı 30 gün içinde teslim almaları, almamaları durumunda ilgili taşınmaz üzerindeki haklarının 6306 sayılı Kanunun 6/A maddesi uyarınca sona ereceği ve dönüşümden önceki taşınmazlarının kıymet takdir bedelinin güncellenerek adlarına açılacak vadeli bir hesaba yatırılacağına ilişkin tebligat gönderilmesi gerektiğinin bildirildiği,
2.7) Gelinen aşamada oybirliğiyle muvafakatname imzalanmadığı için teslim alınmayan başvuru konusu
taşınmazın 21.02.2023 tarih ve sayılı Bakanlık yazısı ile 7269 sayılı Kanun kapsamındaki hak sahiplerinin faydalandırılmasına yönelik olarak Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tasarrufuna bırakıldığı
ifade edilmiştir.
3) Kurumumuzun 11.08.2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben İçişleri
Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın 13.09.2023 tarih ve sayılı yazısı ekinde ilgili bilgi-belgeler gönderilmiş olup yapılan açıklamada;
3.1) Başvuruya konu edilen Elazığ İli, Merkez İlçesi, Mahallesi ada parselde yer
alan taşınmazın da içinde bulunduğu alanda hasar tespit çalışmaları ve 6306 sayılı Kanun kapsamında
“Riskli Alan” uygulamalarına ilişkin iş ve işlemler ile başvuruya konu taşınmazın maliki ve mirasçıları ile ilgili iş ve işlemlerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca gerçekleştirildiği,
3.2) Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca (Altyapı ve Kentsel Dönüşüm
Hizmetleri Genel Müdürlüğü) yapılan kura ve dağıtım neticesinde farklı gerekçelerle Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığı uhdesinde kalan 231 adet konut ve 232 adet ticari bağımsız birimin 7269 sayılı kanun kapsamında hak sahiplerine dağıtılmak üzere noter kuraları çekilerek dağıtımlarının yapıldığı,
3.3) Yapılan kura ve dağıtım neticesinde farklı gerekçelerle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı uhdesinde kalan Mahallesi .Etap Kat: Daire: konutun 7269 Sayılı Kanun kapsamında hak sahiplerine dağıtılmak üzere Başkanlıklarının 27.02.2023 tarih ve sayılı yazısı ile
Elazığ Valiliği (İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü)’ne gönderildiği,
3.4) Söz konusu konutun kurasının 01.03.2023 tarihinde Elazığ 1.Noter tarafından çekilerek yeni hak
sahibi .’ye 04.03.20223 tarihinde teslim edildiği,
3.5) Ayrıca başvuranın yasal süreler içerisinde hak sahipliği yönünden Elazığ Valiliği (İl Afet ve Acil
Durum Müdürlüğü)’ne herhangi müracaatı bulunmadığı
ifade edilmiştir.
4) Öte yandan Kurumumuzca yapılan UYAP sorgulamasında başvuran tarafından Elazığ 2. Sulh
Hukuk Mahkemesi’nin Esas sayılı dosyası üzerinden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi talepli açılan davanın Karar sayılı ve 06.06.2023 tarihli karar ile kabul edildiği, taşınmaz üzerindeki nolu elbirligi mülkiyetinin; payın ( m2 sinin ) ve payın ( m2 sinin) başvuran adına isabet edecek şekilde paylı mülkiyete çevrilerek tapuda bu şekilde tesciline karar verildiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun;
7.1) “Elbirliği mülkiyeti” başlıklı 701 inci maddesinde; “Kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler
uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir.
Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır.”,
7.2) “Hükümleri” başlıklı 702 nci maddesinde; “Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu
doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir.
Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir.
Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz.
Ortaklardan her biri, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır.”,
8) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un
“Uygulamaların resen yapılması” başlıklı 6/A maddesinin birinci fıkrasında; “Yıkılacak derecede
riskli olan yapıların bulunduğu alanlar ile kendiliğinden çöken veya zeminin kayması, heyelan, su baskını, kaya düşmesi, yangın, patlama gibi sebeplerle ağır hasar gören veya ağır hasar görme riski bulunan yapıların bulunduğu alanlarda dönüşüm uygulamaları maliklerin ve ilgililerin muvafakati aranmaksızın
Bakanlıkça resen yapılabilir veya yaptırılabilir. Uygulama yapılacak alanın sınırları uygulama bütünlüğü gözetilerek belirlenir.”,
9) 7269 Sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak
Yardımlara Dair Kanunun;
9.1) 31 inci maddesinde; “– (Değişik: 4/4/1985-3177/1 md.) Bu Kanuna veya afete ilişkin hükümler
taşıyan diğer kanunlara göre, yapılan veya yaptırılan binalardan ve çeşitli biçimlerde iktisap olunan arsa veya arazilerden türlü sebeplerle arta kalanlar halihazır durumlarıyla, aşağıdaki öncelik sırasına göre; a) Afetten zarar gören veya zarar görmesi muhtemel bulunanlardan hak sahibi olanlara, bu Kanun esaslarına göre, b) Kamu kurum ve kuruluşlarına, faizsiz ve en çok 2 yıl vade ile, c) Mahalli belediyeler, İl Özel İdareleri, köy tüzelkişileri ile gerçek ve tüzelkişilere, % 25 (yüzde yirmibeş)
peşin alınmak kaydıyla % 20 (yüzde yirmi) faiz ve en çok 5 yıl vade ile, Valiliklerince tespit ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onaylanacak rayiç bedel üzerinden satılabilir veya devredilebilir.
Türlü sebeplerle artakalan arazi, arsa veya binaların satış veya devredilmesine, satılamayanların veya devredilemeyenlerin kiralanmasına dair esaslar Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.”,
9.2) 40 ıncı maddesinin 1 inci fıkrasında; “(Değişik fıkra: 4/4/1985-3177/1 md.) Bu Kanuna göre arsa
olarak dağıtılan veya üzerinde bina inşa edilen taşınmaz mallar, hak sahiplerine borçlandırma senetleri imza ettirilmek sureti ile verilir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca o yerde borçlandırmanın ilanı tarihinden itibaren Bakanlıkça kabul edilebilir mazereti dışında 2 ay içerisinde borçlanmalarını yapmayanlarla, borçlanmasını yapmış olmasına rağmen binayı Bakanlıkça mahallinde yaptırılacak duyurudan itibaren 45 gün içinde teslim almayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer.”
10) 13.10.1985 tarih ve 18897 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Afetler Sebebiyle Edinilen Bina
Arsa ve Arazilerden Arta Kalanların Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik’in;
10.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı; 7269 Sayılı Kanun veya
afete dair hükümler taşıyan diğer kanunlara göre iktisap olunan arsa veya araziler ile yapılan veya yaptırılan binalardan türlü sebeplerle artakalanların değerlendirilmesi olup buna ait uygulamanın esaslarını kapsar.”,
10.2) “Öncelik Sıralaması” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Artakalan gayrimenkullerin satış, veya
devredilmesi aşağıdaki öncelik sıralamasına göre yapılır:
a) Afetten zarar gören veya zarar görmesi muhtemel bulunanlardan hak sahibi olanlara, b) Kamu kurum ve kuruluşlarına,
c) Mahalli Belediyeler, İl Özel idareleri, Koy Tüzel kişilerine, d) Gerçek ve tüzel kişilere.
(a) (a) fıkrası kapsamındaki işlemler bitmeden diğer fıkraların uygulanmasına geçilmez.”,
10.3) “Hak sahiplerine devir” başlıklı 7 nci maddesinde; “Hak sahibi olması muhtemel olanların hak
sahipliği işlemleri öncelikle tamamlanır ve aşağıdaki sıra dahilinde borçlandırma işlemleri yapılır:
a) Binaların yapılmasını gerektiren afetten etkilenip çeşitli sebeplerle kendilerine inşaat yardımı yapılmamış hak sahipleri dahil, o yerdeki hak sahiplerine borçlandırma ilanı yapılır. Borçlanmasını yapanlar, gayrimenkul sayısından fazla olursa kur’a çekilir.
İlan tarihinden itibaren kanuni suresi olan 2 ay içinde borçlanmalarını yapmayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer. …”,
11) 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde; “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir…”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın, Elazığ
depremi sonrasında yıkılan taşınmazlarının yerine yeni yapılan ve kura çekimi sonucu mirasçı sıfatıyla hak sahibi olduğu taşınmazın kendisine teslim edilmesi talebi kapsamında Ret Kararı verilmesi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuran, 1 no.lu paragrafta yer verildiği üzere, Elazığ depremi sonrasında yıkılan taşınmazlarının
yerine yeni yapılan ve kura çekimi sonucu mirasçı sıfatıyla hak sahibi olduğu taşınmazın kendisine teslim edilmesini talep etmektedir.
14) Konuyla ilgili 8 nolu paragrafta yer verilmiş olan mevzuata bakıldığında; 6306 sayılı Afet Riski
Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında deprem dolayısıyla ağır hasar alan binaların resen yıktırılacağının ve bu alanda dönüşüm uygulamaları yaptırılacağının, 9 ve 10 nolu paragraflarda yer verilmiş olan mevzuata bakıldığında ise; afet sebebiyle dönüşüm uygulamaları sonucunda yapılan veya yaptırılan binaların hak sahiplerine teslimi ile çeşitli gerekçelerle hak sahiplerine teslim edilememesi halinde arta kalan taşınmazların nasıl değerlendirileceği hususlarının düzenlendiği tespit edilmiştir.
15) Bu kapsamda başvuruya konu uyuşmazlık çerçevesinde; idare tarafından gönderilen bilgi ve
belgelerin incelenmesi neticesinde, kanun ve yönetmelik hükümleri uyarınca belirlenen sıraya uyulmak suretiyle taşınmazların yıkılarak yenisinin yapılması ve ardından kura çekimi ile hak sahiplerinin
belirlenmesi süreçlerinin eksiksiz olarak yerine getirildiği anlaşılmıştır. Ancak esas sorun başvuranın babasının kura çekimine dahil edilmesini müteakip daha evvel sahip olduğu kat nolu bağımsız birime karşılık yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında üretilen blok kat nolu bağımsız birimin adına tahsis edilmesi ile taşınmazın inşaatı tamamlanarak teslime hazır hale gelmesi arasında geçen süre içinde, başvuranın babasının vefatı üzerine ortaya çıkmıştır. Nitekim başvuranın babasının vefatı üzerine başvuran diğer mirasçılarla birlikte elbirliği mülkiyeti ile başvuru konusu taşınmaz üzerinde hak sahibi olmuştur.
16) Bilindiği üzere taşınmaz üzerine elbirliği mülkiyeti, birden fazla kişi hak sahibi olduğu halde hak
sahibi olan her bir kişinin paylarının belli olmadığı durumlardır. Elbirliği mülkiyetinin mevcudiyeti halinde ortakların tek başına herhangi bir işlem yapması veya karar alması mümkün olmayıp, ancak oybirliği ile taşınmaza dair işlem yapılması mümkün olmaktadır. Nitekim bu husus Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin
Esas, Karar sayılı ve 04.05.2010 tarihli kararında; “Elbirliği mülkiyetinde, hiçbir ortak için tasarruf edebileceği pay söz konusu değildir. Mülkiyet hakkı, elbirliği ile ortaklara aittir. Elbirliği mülkiyetine tabi bir eşya üzerinde hukuki işlemde bulunan taraf tüm malikler adına hareket etmişse (temsil yetkisi varsa), o hukuki işlem tüm ortakları bağlar. Fakat tüm malikler adına hareket eden tarafın temsil yetkisi yoksa veya malikler işleme sonradan icazet vermemişse, işlem bağlayıcı değildir.” şeklinde ifade edilmiştir. (Aynı yöne karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2002/7194
Esas, 2002/7317 Karar sayılı ve 14.10.2002 tarihli kararı. Yargıtay Altıncı Hukuk Dairesi’nin 2012/4999 1
Esas, 2012/7656 Karar sayılı ve 22.05.2012 tarihli kararı.)
17) Bu kapsamda bir değerlendirme yapıldığında; başvuranın babasının vefatı üzerine kendilerine
teslim edilmesini talep ettiği taşınmaza ilişkin diğer mirasçılarla birlikte gerekli başvuruları yapması gerektiği şüphesizdir. Ancak gerek idare tarafından Kurumumuza iletilen belgelerin gerekse de başvuranın dilekçesine eklemiş olduğu belgelerin incelenmesi neticesinde; TOKİ tarafından Rüstempaşa Mahallesinde yapılan yazılı ilanla söz konusu taşınmazların en geç 10.12.2022 tarihinden önce anahtar teslimlerinin yapılması gerektiği ve aksi halde hak kayıplarının yaşanacağının duyurulduğu, bunun üzerine 15.11.2022 tarihinde başvuran tarafından mirasçılardan biri ve kendisiyle birlikte elbirliği mülkiyeti ile hak sahibi olan ya Elazığ 4.Noterliğinin yevmiye sayılı ihtarnamesi gönderilerek anahtar teslimin yapılması gerektiğinin ve şayet dilerse kendisine ait kısmın satın alınabileceğinin bildirildiği, ancak söz konusu ihtarnameye herhangi bir cevap verilmediği, bir diğer ifadeyle başvuranın diğer mirasçılardan biri olan ile bu hususta bir uzlaşma sağlayamadığı ve her ikisi tarafından taşınmazın teslimine yönelik yapılmış geçerli bir başvuru veya bu konuda imzalanmış bir muvafakatname bulunmadığı tespit edilmiştir.
18) Öte yandan her ne kadar başvuran tarafından Elazığ 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin Esas
sayılı dosyası üzerinden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi talepli dava açılmış ise de söz konusu davanın Karar sayılı ve 06.06.2023 tarihli karar ile kabul edildiği, taşınmaz üzerindeki nolu elbirligi mülkiyetinin; 4 payın m2 sinin ) ve 24 payın ( m2 sinin)
başvuran adına isabet edecek şekilde paylı mülkiyete çevrilerek tapuda bu şekilde tesciline karar verildiği
1
Bkz. https://www.corpus.com.tr/#!/Yargitay Erişim tarihi:13.09.2023.
tespit edilmiştir. Dolayısıyla henüz başvuru konusu taşınmazın AFAD’a devredilmesi sürecinden önce başvuranın anılan taşınmaz üzerinde elbirliği mülkiyeti ile hak sahibi olduğu tartışmasızdır.
19) Dolayısıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından deprem sonrasında
dönüşüme uğratılarak yeniden inşa edilen ve yukarıda açıklanan gerekçelerle hak sahiplerine teslimi gerçekleştirilemeyen blok kat nolu bağımsız birimin 7269 sayılı Kanun kapsamında Afet ve Acil
Durum Yönetimi Başkanlığı’na devredilmesi sürecinde mevzuata herhangi bir aykırılık tespit edilememiştir.
20) Devam eden süreçte Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından 7269 sayılı Kanun ve
Afetler Sebebiyle Edinilen Bina Arsa ve Arazilerden Arta Kalanların Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca başvuru konusu taşınmazın yeniden değerlendirmeye tabi tutulduğu, bu kapsamda yapılan yeni kura çekimi sonucunda hak sahibi olarak belirlenen ilgilisine teslim edildiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda yapılan devir teslim işlemlerinde de herhangi bir mevzuata aykırılık saptanmamıştır. Kaldı ki başvuranın AFAD’a konuyla ilgili yapmış olduğu herhangi bir başvurusu bulunmadığı da göz önüne alındığında, başvuru konusu taşınmazın yen hak sahibine tesliminde bu yönüyle de bir mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
21) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından
başvuru konusu taşınmazın teslimi sürecinde elbirliği mülkiyeti ile hak sahibi olan mirasçıların tamamının muvafakatini içerecek şekilde ilgili belgelerin teslimini talep etmesinde ve devamında söz konusu belgelerin süresi içinde teslim edilmemesi üzerine anılan taşınmazın Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı’na devredilmesinde, nihayetinde taşınmazın yeni kura çekimi ile belirlenen yeni hak sahibine teslim edilmesinde ilgili kanun ve yönetmelik hükümlerinde ayrıntıları ile düzenlenen hükümlere eksiksiz olarak riayet ettiği, dolayısıyla idarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından başvuranın taşınmazın kendisine teslimi talebinin reddi gerektiği değerlendirilmiştir.
22) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, Elazığ depremi sonrasında
yıkılan taşınmazlarının yerine yeni yapılan ve kura çekimi sonucu mirasçı sıfatıyla hak sahibi olduğu taşınmazın kendisine teslim edilmesi talebi kapsamında Ret Kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanun’un “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay
içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 01.09.2023 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Başvurunun REDDİNE,
Kararın başvuran ile ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI’NA VE
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi