|
ÖZET: Başvuran, Elazığ İl Müftülüğü tarafından semt kütüphaneleri projelendirme işine atanmış bir mimar olarak, teslim ettiği projelerin karşılığında ödemelerin yapılmadığını iddia etmektedir. Başvuru, bu durumun kendisine maddi ve manevi zarar verdiği gerekçesiyle mağduriyetinin giderilmesi talebini içermektedir. İdare, başvuranla resmi bir sözleşme veya protokol bulunmadığını, dolayısıyla ödemelerin yapılmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın ihale sürecinde son fiyat teklifini vermeyerek ihaleden çekildiği ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını incelemiş ve idarenin başvuruya ilişkin açıklamalarını değerlendirmiştir. İnceleme sonucunda, başvuranın yaptığı işlerin karşılığının ödenmesi talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığına kanaat getirilmiştir. Ancak, başvuranın projelerinin idare tarafından kullanıldığı ve bu nedenle vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde bir ödeme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın idare ile arasında resmi bir akdi ilişki olmaksızın yaptığı işlerin karşılığının ödenmesi gerektiğini belirtmiş ve ilgili işlemlerin yapılması için Diyanet İşleri Başkanlığı’na tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuran ve Diyanet İşleri Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11563-11563 |sayi|95802452-101.07.04-E.95802452-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/3071 2017/ 3071
KARAR TARİHİ : 02/10/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1- Elazığ İl Müftülüğü 2- Diyanet İşleri
Başkanlığı (Re”sen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın projeye sağladığı katkıların karşılığının ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 30/03/2017 30.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Elazığ’da serbest mimar olarak çalıştığını, İl Müftülüğünce semt kütüphaneleri projelendirme işi için görevlendirildiğini, sene sonunda teslim ettiği projeler sonucunda emeğinin karşılığının ödenek olmadığı gerekçesiyle ödenmediğini, yaptığı işin kendisini maddi ve manevi zarara uğrattığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 12/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi belge isteme talebine istinaden
Diyanet İşleri Başkanlığının 14/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ekinde yer alan
Elazığ Valiliği İl Müftülüğünün 09/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; 3. Şikâyet konusu kapsamında İl Müftülüğü ile şikâyetçi Mimar arasında yapılan bir yazışmanın olmadığı, ancak Elazığ İl Müftülüğünün İdari ve Mali İşler Kısım Şefi ile koordinasyon içerisinde 16 Haziran 2016 tarihinde Erzurum İlinde DAP Bölge Kalkınma
İdaresi Başkanlığında yapılan bilgilendirme toplantısına katıldığına dair Onay bulunduğu, 4. Şikâyete konu projenin DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile İl Müftülüğü arasında
1 / 8yapılan protokol çerçevesinde Semt Kütüphanelerinin kurulması protokolü olduğu,
5. Mimar ( Mimarlık Bürosu) ile Müftülük arasında resmi herhangi bir protokol veya sözleşmenin olmadığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 21 inci maddesinin (b) bendi kapsamında ( Mimarlık Bürosu) ve iki mimara ihaleye katılmaları için ihale dokümanı almak ve teklif vermek için davet yazısı gönderildiği, Mimar
’ın son fiyat teklifi vermeye davet edilmesine rağmen son fiyat teklifini vermeyerek ihaleden çekildiği, 6. Şikâyete konu olan ve resmi belge olarak dilekçesine eklediği evrakın İl Müftüsü nın göreve başladığı günün ertesi günü, Mimar ’ın önceki İl
Müftüsü ile bu projeyi yürüttüğünü ve imzalanması gerektiğini belirtmesi üzerine imzalandığını, projenin imzalandığı tarihte usulüne uygun ihaleye çıkılmış ve iş bitme aşamasına gelmiş olduğu, şayet bu proje mezkur iş için esas alınacak olsaydı, ihaleden ve inşaat başlamadan önce tasdik edilmesi gerektiği, tarihlere dikkat edilecek olursa işe başlanıldığı ve kalabalık ortamda ilgili belgenin imzalanmak durumunda kalındığı, 7. Proje finansmanının DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı olduğu, projeyle ilgili olarak
Valilikten gelen yazı çerçevesinde Müftülük ile DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı arasında protokol yapıldığı, 8. Proje planlanırken DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığınca, mobilya ve mefruşat malzemelerinin alımı için gerekli olan ödeneğin Kurumca karşılanması gerektiğinin, bildirilmesi üzerine Mimar tarafından düzenlenen Yaklaşık Maliyet
İcmalinde belirtilen tamamı 1.355.193,90 TL ye mal olan ödeneğin eski İl Müftüsünün imzası ile 12/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı yazı; 18/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı yazılar ile
Diyanet İşleri Başkanlığından talep edildiği, Yaklaşık Maliyet İcmalinde belirtilen ödeneğin,
450.000 TL’sinin DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığınca tahsis edildiği, kalan
905.193,90 TL’sinin Diyanet İşleri Başkanlığından talep edildiği, ancak Diyanet İşleri
Başkanlığının 31/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı yazısı ile talep edilen ödeneğin karşılanmayacağının belirtildiği, 9. Kent Kütüphaneleri Projesi kapsamında Çatalçeşme, Dumandağ, Hafız Abdullah, Haydarbaba ve Yurtbaşı Cami ve Kur ’an Kurslarında 5 adet semt kütüphanesinin ihale aşamasına getirilmesi amacıyla Elazığ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne talep yazısı yazıldığı, 09/ 12/ 2016 tarihinde saat 10:00 ’da yapılan ihale için Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğünden iki teknik eleman talep edildiği, 10. .DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığınca tahsis edilen 450.000 TL ödenek ile bakım ve onarım işi için çıkılan ihale neticesinde 254.879,79 TL (KDV dahil ) harcandığı, belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
11. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili
2 / 8şikâyetleri inceler . … ” ,
12. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”,
13. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ‘Temel İlkeler ’ başlıklı 5 inci maddesinde :
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur . …Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir . Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir . ” 14. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ‘Pazarlık usulü’ başlıklı 21 inci maddesi : “Aşağıda
belirtilen hallerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir :
b) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması .
(Değişik ikinci fıkra : 20/ 11/ 2008- 5812/ 7 md.) (b), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen hallerde ilan yapılması zorunlu değildir . İlan yapılmayan hallerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir .
(Değişik dördüncü fıkra : 20/ 11/ 2008- 5812/ 7 md.) (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılacak ihalelerde, ihale dokümanında belirtilen değerlendirme kriterlerine göre yeterliği tespit edilen istekliler, öncelikle ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyatı içermeyen ilk tekliflerini sunar. İdarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılayacak yöntem ve çözümler üzerinde ihale komisyonu her bir istekli ile görüşür. Teknik görüşmeler sonucunda şartların netleşmesi üzerine bu şartları karşılayabilecek isteklilerden, gözden geçirilerek şartları netleştirilmiş teknik şartnameye dayalı olarak fiyat tekliflerini de içerecek şekilde tekliflerini vermeleri istenir .
(Değişik beşinci fıkra : 20/ 11/ 2008- 5812/ 7 md.) Bu madde kapsamında yapılacak ihalelerde, ilk fiyat tekliflerini aşmamak üzere isteklilerden ihale kararına esas olacak son yazılı fiyat teklifleri alınarak ihale sonuçlandırılır . ” 15. 4734 sayılı Kamu ihale Kanununun ‘Danışmanlık Hizmetleri’ başlıklı 48 inci
maddesinde :
“Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır . Danışmanlık hizmetleri, bu bölümde yer alan hükümlere uygun olarak sadece belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilir .
Ancak yaklaşık maliyeti … hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının dört katının altında kalan danışmanlık hizmetleri, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebilir . ”
3 / 816. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun ‘İşin Görülmesi’ başlıklı 526 ncı maddesinde;
“Vekâleti olmaksızın başkasının hesabına işgören, o işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun olarak görmekle yükümlüdür .” 17. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun ‘İşin İşsahibinin Menfaatine Yapılması Halinde’ başlıklı 531 inci maddesinde; “İşsahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masrafları faiziyle ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hâkimin takdir edeceği zararı gidermekle yükümlüdür . Bu hüküm, umulan sonuç gerçekleşmemiş olsa bile, işi yaparken gereken özeni göstermiş olan işgören hakkında da uygulanır .
İşgören, yapmış olduğu giderleri alamadığı takdirde, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayırıp alma hakkına sahiptir .” 18. Yapım işleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ‘Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler ’ başlıklı 8 inci maddesinde : “( 6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır . Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir . ”
Hükümleri düzenlenmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
19. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın idare ile arasında herhangi bir sözleşme, protokol, danışmanlık hizmeti alımı gibi bağlayıcı bir hukuki ilişki kurulmadan yaptığı iş ve işlemlerin karşılığını alma talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 20. Başvuruya konu uyuşmazlık; başvuranın Elazığ İl Müftülüğünce semt kütüphaneleri projelendirme işi için görevlendirildiği ve sene sonunda teslim ettiği projeler sonucunda emeğinin karşılığının ödenmediğinden bahisle, Kurumumuza sunduğu ve söz konusu projelendirme işi için hazırladığını iddia ettiği beş adet proje, keşif, maliyet ve ihale belgeleri ile birlikte yaklaşık maliyet icmali, pursantajlar ve ürün teknik şartnamelerinin incelenerek mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkindir .
21. İdare tarafından verilen cevabi yazıda, başvuranın bilgilendirme toplantısına katıldığı, ihale aşamasında son fiyat teklifini vermeyerek ihaleden çekildiği, başvuran ile imzalanan resmi herhangi bir protokol veya sözleşmenin olmadığı, başvuranın başvurusuna eklediği proje onayına ilişkin belgenin İl Müftüsünün göreve başladığı günün ertesi günü, başvuranın önceki İl Müftüsü ile bu projenin yürütüldüğü ve imzalanması gerektiğinin belirtilmesi üzerine imzalandığı belirtilmiştir .
22. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; İl
4 / 8Müftülüğünün İlde semt kütüphanesi kurulumuna ilişkin proje talebi üzerine Doğu Anadolu
Projesi (DAP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından Elazığ İlinde toplam beş adet
Semt Kütüphanesi kurulumunun desteklenmesinin uygun görüldüğü, İl Müftülüğü ile DAP
İdaresi arasında yapılan protokol ile ‘DAP Bölgesinde Okuma Kültürünün Geliştirilmesi
Projesi’ kapsamında beş adet semt kütüphanesi için ödenek tahsis edildiği, 23. Proje kapsamında DAP İdaresi Başkanlığınca Elazığ Valiliğine yazılan 13/ 06/ 2016 tarihli ve sayılı yazı ile semt kütüphanesi kurulacak mekanların tasarımı ve projelendirme işlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla 16/ 06/ 2016 tarihinde Erzurum İlinde bir bilgilendirme toplantısı yapılacağının bildirilerek bahsi geçen toplantı için İldeki tüm projelerin teknik çalışmalarını yürütmek ve koordine etmek üzere bir mimar ve bir müftülük personelinin görevlendirilmesinin istendiği, 24. Bunun üzerine başvuran ve İl Müftülüğü İdari ve Mali İşler Kısım Şefinin semt kütüphanesi kurulacak mekanların tasarımı ve projelendirme işlemlerinin koordinasyon içerisinde yürütmek ve 16/ 06/ 2016 yapılacak bilgilendirme toplantısına katılmak üzere 22/ 06/ 2016 tarihli ve sayılı Valilik Makamı Oluru ile görevlendirildiği, 25. Elazığ İl Müftülüğünün Diyanet İşleri Başkanlığına muhatap 12/ 10/ 2016 tarihli yazısında; İl
Müftülüğünün DAP Bölge Kalkınma İdaresi tarafından sağlanan sermaye transferine İlişkin protokol ile Camii ve Kur’an Kurslarında 5 adet Semt Kütüphanesi İçin “DAP Bölgesinde
Okuma Kültürünün Geliştirilmesi Projesi” kapsamında 450.000-TL (Dört Yüz Elli Bin Türk
Lirası) ödenek tahsis edildiği, bu Kütüphanelerin Projelerinin Yaklaşık Maliyet İcmalinin 1.355,193,90 TL olduğu ve DAP Kalkınma İdaresi tarafından tahsis edilen ödenek yeterli olmadığından 5 adet Semt Kütüphane projesinin bitirilebilmesi için 905.193,90 ödeneğe ihtiyaç olduğu, belirtilerek protokol ve yaklaşık maliyet icmalinin ekte sunulduğu, 26. Ekte yer alan tarihsiz ‘yaklaşık maliyet icmali’nde İdari ve Mali İşler Kısım Şefi ile birlikte başvuran Mimar ’nun kaşe ve imzasının yer aldığı, 27. Bu yazı üzerine Diyanet İşleri Başkanlığının Elazığ Müftülüğüne muhatap 31/ 10/ 2016 tarihli yazısında talebin istenilen belgelerin eksik olması nedeniyle işleme alınamadığından iade edildiğinin, ayrıca 2016 Mali Yılı Bütçesinin ilgili tertibinde yeterli ödenek bulunmadığından, Cami ve Kur’an Kursu inşaat ve onarımları için yeni talep dosyası gönderilmemesinin bildirildiği, 28. Elazığ İl Müftülüğünce Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne hitaben yazılan 17/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı yazı ile semt kütüphanelerinin projeleri, yaklaşık maliyet ve metraj cetvelleri eklenerek tetkik edilmesinin ve ihale aşamasına getirilmesinin, 02/ 12/ 2016 tarihli ve sayılı yazı ile de sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (b) bendi uyarınca İl
Müftülüğünce Kur ’an Kurslarında kütüphane yapılması ve Kur ’an kurslarının onarım işi için 09/ 12/ 2016 tarihinde yapılacak ihale için iki teknik elemanın görevlendirilmesinin istendiği, 29. Yine Elazığ İl Müftülüğünün 02/ 12/ 2016 tarihli ve – sayılı yazılarıyla başvuran ile birlikte iki ayrı mimarın; Elazığ Müftülüğüne bağlı kuran kurslarında kütüphane yapılması işi Kuran Kurslarının onarımının ( Çatalçeşme, Dumandağ, Hafiz Abdullah, Haydar Baba ve Yurtbaşı Kent Kütüphaneleri) sayılı Kanunun 21 inci maddesinin [(b)]
5 / 8bendi uyarınca ihale edileceği belirtilerek doküman almaya ve teklif vermeye davet edildiği,
30. Başvuranın 07/ 12/ 2016 tarihinde ihale dokümanını satın aldığı, ihaleye ilişkin 09/ 12/ 2016 tarihinde ihale teklif zarfı verdiği ve bu hususun tutanak altına alındığı, başvuran tarafından
265.000 TL, diğer istekliler tarafından ise 239.000 TL ve 245.000 TL teklif verildiği,
idarenin 09/ 12/ 2016 tarihli yazısı ile son fiyat tekliflerinin istendiği ve ihalenin 216.000 TL bedelle başvuran dışında bir başka istekliye ihale edildiği ve 27/ 12/ 2016 tarihinde söz konusu ihaleye ilişkin sözleşmenin imzalandığı anlaşılmıştır .
31. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda, idarelerin, yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulünün ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabileceği; doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması durumlarında pazarlık usulüne göre işlem yapılabileceği düzenlenmektedir .
32. Yargı içtihatlarında da bir ihalenin pazarlık usulüyle yapılabilmesi için 4734 sayılı Kanunun 21/b maddesinde yer alan iki şartın bir arada ve birbirine bağlı olarak gerçekleşmesi gerektiği, birinci şartın doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması, ikincisinin ise bu nedenlerle ihalenin ivedi olarak yapılması zorunluluğunun doğması olduğu, bir olayın “idarece öngörülemeyen olay” olarak değerlendirilebilmesi için, ortaya çıkan olayın ihalenin yapılmasını gerektiren durumdan önce idare tarafından “öngörülemez” nitelikte olması, öngörülememe halinin de objektif kriterlere göre yerinde bulunması ve idarenin iradesinden bağımsız olması gerektiği ifade edilmektedir . (Danıştay 13. D.
E :2014 / 4045, K:2015 / 2447, Danıştay 13. D. E :2015 / 357, K:2015 / 1219)
33. Yine kamu ihale mevzuatında, mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, plan, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetlerin, danışmanlık hizmet sunucularından alınacağı, bununla birlikte yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanmasının esas olduğu, ancak işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda yaklaşık maliyetin de bu kapsamda hesaplatılabileceği, yaklaşık maliyetin isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanamayacağı düzenlenmiştir .
34. Somut olayda, ihale süreçlerinde yukarıda bahsedilen usul ve esaslara uyulmadığı , proje başlangıç aşamasında herhangi bir danışmanlık hizmeti alım yoluna başvurulmadığı, başvuranın Valilik tarafından doğrudan görevlendirildiği, bilgilendirme toplantılarına katıldığı, işin koşulları oluşmamasına rağmen pazarlık usulüyle ihale edildiği, yaklaşık maliyet icmalinin başvuranın katkısı ile hazırlandığı, başvuranın yaklaşık maliyet icmalinin hazırlanmasına katkı sunduğu ihalede doküman almaya ve teklif vermeye davet edildiği, başvuranın ise son teklif aşamasında teklif vermediği, yüklenici sıfatı ile bir başka mimar ile 27/ 12/ 2016 tarihinde sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir .
6 / 835. Diğer taraftan başvuran ile idare arasında uyuşmazlığa neden olan işlerin danışmanlık hizmet
alımı yoluyla kamu ihale mevzuatına göre görülmesi gereken işler olduğu, başvuranın gördüğü işlerin karşılığının verilmesi talebinin idarece başvuran ile imzalanan resmi herhangi bir protokol veya sözleşmenin olmadığı gerekçesiyle ödenmediği anlaşılmıştır .
36. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatları, Kamu İhale Kanunu’na göre ihale yapılmamasından dolayı taraflar arasında usulüne uygun akdi ilişki kurulmamış olsa dahi işgörenin gerçekleştirdiği ve işsahibi tarafından kabul edilen faydalı imalat bulunduğunun anlaşılması, sözleşme dışı yapıldığı iddia edilen işlerin iş sahibinin yararına olması, işin idarece benimsenmiş olması durumunda idarenin Türk Borçlar Kanununun vekaletsiz iş görme hükümleri gereğince rayiç bedel üzerinden yapılacak hesaplamayla, işgörenin zorunlu ve faydalı masraflarını ödemekle yükümlü olduğu yönündedir . (Yargıtay Huk.Gen .Kurulu
E :2015 / 95, K:2013 / 1431, Yargıtay 15. Huk. Dai . E :2015 / 1724, 2015/ 3093)
37. Somut olayda idare tarafından başvuruya konu ihale dokümanları sunulmadığından, başvuranın hazırladığı projenin, sözleşmesi imzalanan ihale kapsamında kullanılıp kullanılmadığı anlaşılamamakla birlikte başvuranın Valilik Oluruyla semt kütüphanesi kurulacak mekanların tasarımı ve projelendirme işini yürütmekle görevlendirildiği, resmi bir yazı ile bir işin gördürülmesi için yapılan görevlendirmenin işgörende karşılığının ödenmesi hususunda beklenti oluşturduğu, Diyanet İşleri Başkanlığından ödenek talep edilen 12/ 10/ 2016 tarihli yazı ekinde de başvuranın hazırlamış olduğu yaklaşık maliyet icmalinin gönderildiği, bu kapsamda başvuranın gördüğü işlerin idare tarafından kullanıldığı tespit edilmiştir .
38. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde ; başvuruya konu ihale sürecinde kamu ihale mevzuatında öngörülen ihale usul ve esaslarına uyulmadığı, bu nedenle ihale sürecine ilişkin tüm aşamaların Kamu İhale Usulü açısından incelenerek gerekli işlemlerin yapılması gerektiği, başvuran ile idare arasında ihale mevzuatına uygun olarak kurulmuş bir akdi ilişki bulunmamakla birlikte yapılacak inceleme neticesinde başvuran tarafından görülen ve idare tarafından faydalanıldığı tespit edilen işlerin karşılığının vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 39. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, bu yönüyle ‘ makul sürede karar verme ’, ve ‘ kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ’ ilkelerine uygun davrandığı, başvuranın 06/ 03/ 2017 tarihli BİMER başvurusu ve 08/ 03/ 2017 tarihli dilekçe ile yaptığı başvurulara cevap verildiğine dair -başvuran tarafından imza ve sayı içermeyen bir evrak sunulmuş olmakla birlikte- idare tarafından resmi herhangi bir bilgi veya belge sunulmadığı, bu açıdan idarenin ‘makul sürede karar verme’ , ‘hesap verilebilirlik’ ve
‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, bu ilkelere uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
7 / 840. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Elazığ Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuruya konu ihale sürecine ilişkin tüm aşamaların Kamu İhale Usulü açısından incelenerek gerekli işlemlerin yapılması ve yapılacak inceleme neticesinde başvuran tarafından görülen ve idare tarafından faydalanıldığı tespit edilen işlerin karşılığının vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde ödenmesi hususunda DİYANET İŞLERİ
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi