|
ÖZET: Başvuru, Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yürütülen banka promosyonu sözleşmesinin güncellenmesi talebini içermektedir. Başvuran, 15 Temmuz 2022 ile 14 Temmuz 2027 tarihleri arasında Yapı Kredi Bankası ile yapılan anlaşmanın, diğer il ve kurumlarla yapılan sözleşmelere göre düşük kaldığını belirtmiş ve sözleşmenin feshedilmesi durumunda ödenecek tutarların yeni sözleşme kapsamında kesintiye tabi olacağını ifade etmiştir. Bu nedenle, promosyon güncellemesi yapılmasını talep etmiştir.
Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü, başvuruya ilişkin olarak, 28 Temmuz 2022 tarihinde tüm personele 19.205 TL promosyon ödendiğini ve sözleşmenin feshedilmesi durumunda tazminat ödeneceğini belirtmiştir. Ancak, personelden gerekli onay dilekçelerinin toplanamaması nedeniyle fesih girişiminden vazgeçilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, mevcut ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak promosyon sözleşmesinin güncellenmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Sonuç olarak, Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü’ne, banka promosyonu sözleşmesinin güncel ekonomik şartlara uygun hale getirilmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi tavsiye edilmiştir. Bu kararın, ilgili idare tarafından 30 gün içinde uygulanması gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2492-S.24.3987
BAŞVURU NO : 2023/17863
KARAR TARİHİ : 05.03.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELAZIĞ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, promosyon güncellemesi yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan (T.C Kimlik No: )
başvurusunda özetle; Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü’nün 15.07.2022 – 14.07.2027 yılları arasında Yapı Kredi
Bankası ile yapılan promosyon anlaşmasında 5 yıl 19.250 TL olacak şekilde anlaşma yapıldığını ve bu anlaşmanın farklı il ve kurumlar da yapılan anlaşmaların altında kaldığını, kendilerinden “Elazığ il sağlık müdürlüğünce Yapı kredi bankası ile devam eden maaş ve banka promosyon ödeme sözleşmesinin feshedilmesi halinde hesaplanacak geri ödeme, faiz, cezai müeyyide vb. tüm tutarların yeni maaş ödeme sözleşmesine müteakip her türlü ödemelerimden (maaş, ek ödeme, harcırah vb) iki taksit halinde mahsup ve/veya kesinti yapılarak Yapı Kredi Bankası A.Ş ye ödenmek üzere Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından belirlenecek IBAN nolu hesabına aktarılması hususunda gereğini arzederim” hususlarının bulunduğu dilekçenin imzalanmasının istendiğini, aksi halde promosyon güncellenmesi yapılmayacağının söylediğini belirterek; promosyon güncellenmesi yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 28.11.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Elazığ İl Sağlık Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Elazığ
İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 16.02.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuruya konu edinen promosyon ödemesinin 2007/21 sayılı Banka Promosyonları konulu
Başbakanlık Genelgesi ve Yapı Kredi Bankası A.Ş. ile imzalanan maaş ödemeleri protokolü kapsamında yapıldığı ve tüm personele 28/07/2022 tarihinde 19.205,00 TL promosyon ödemesi gerçekleştirildiği,
2.2 Banka ödemeleri protokolünün 10.03 maddesi; “Ayrıca iş bu protokolün süresinden önce KURULUŞ
tarafından sona erdirilmesi ya da protokol hükümlerinin KURULUŞ tarafından ihlali nedeni ile kısmen dahi olsa fiilen sona ermesi nedeni ile BANKA’nın her türlü tazminat, talep ve dava hakları saklıdır.” hükmü gereğince, banka ile yapılan sözleşmenin fesh edilmesi durumunda banka tarafından geriye dönük olarak ödenen meblağların faizi ile geri alınması ve maddede belirtilen tazminat ödemesi durumunun muhtemel olacağı,
2.3 Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü ile Yapı Kredi Bankası A.Ş. arasında 15.07.2022 tarihinde imzalanan ve
15.07.2022 ile 14.07.2027 tarih aralığını kapsayan promosyon ihalesinin feshedilmesi için, 11.05.2023 tarih
ve sayılı yazı ekindeki dilekçenin istisnasız tüm personellerin imzalayarak kabul etmeleri durumunda, Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü ile Yapı Kredi Bankası A.Ş. arasında 15.07.2022 tarihinde imzalanan ve 15.07.2022 ile 14.07.2027 tarih aralığını kapsayan promosyon ihalesinin tek taraflı feshedilmesinden ötürü ödenmesi gereken tazminatın tamamı personellerden toplanan ücret ile ödenerek yeniden banka promosyon ihalesi yapılmak istendiği,
2.4 Ancak personellerden toplanmak istenen dilekçelerin istisnasız tamamının toplanamaması ve banka
temsilcileri ile yapılan görüşmelerin olumlu sonuçlanmaması neticesinde Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü ile
Yapı Kredi Bankası A.Ş. arasında 15.07.2022 tarihinde imzalanan ve 15.07.2022 ile 14.07.2027 tarih aralığını kapsayan promosyon ihalesinin feshedilmesi girişiminden vazgeçildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.2 “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde, “Devletin temel amaç ve görevleri,
Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.3 “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde; “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet,
çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır,”,
3.4 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, 7. 11/01/20211 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun, “Yenileme” başlıklı 133’üncü maddesinde; “Yeni bir borçla mevcut bir borcun sona erdirilmesi, ancak tarafların bu yöndeki açık iradesi ile olur. Özellikle mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak senedi ya da yeni bir kefalet senedi düzenlenmesi, tarafların açık yenileme iradeleri olmadıkça yenileme sayılmaz.”, 8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin,
8.1 2’inci maddesinde; “ 2- Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç
kişilik bir komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir. Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır…”,
8.2 3’üncü maddesinde; “3- Bankalar ile yapılacak protokollerin süresi iki yıldan az beş yıldan çok
olmayacaktır.”,
8.3 4’üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele
dağıtılacaktır”,
8.4 5’inci maddesinde; “5-Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan
hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
8.5 7’nci maddesinde; “7- Genelge çerçevesinde yapılacak uygulamalar kurum personelinin rahatlıkla
bilgi edinebileceği şekilde ilan panoları ve internet siteleri yoluyla ilan edilecek, aleniyet ilkesine titizlikle riayet edilecektir.”, 9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin;
9.1 “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer
alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
9.2 “Aylıkların bankalar aracılığıyla ödenmesi” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Merkezi yönetim
kapsamında yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir…”,
9.3 “Aylıklardan yapılacak bazı kesintiler” başlıklı 9’ıncı maddesinde; “ Bankalarla yapılacak
protokolde kamu görevlileri ile işçilerin yazılı talebi halinde yapılacak özel kesintilerin aylıklardan kesilmesinin sağlanmasına yönelik hususlara da yer verilebilir. Ancak, söz konusu kesintilere aylık bordrolarında yer verilmez…Kamu görevlileri ile işçilerin talebi halinde, banka hesaplarına aktarılan tutar üzerinden bankaca söz konusu kesintilerin yapılabilmesi, harcama birimi ile banka şubesi arasında yapılacak protokolle kararlaştırılabilir.”, düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; promosyon güncellenmesi yapılmasını talep etmektedir.
12. Somut olayda; idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
12.1 Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü ve Yapı Kredi Bankası A.Ş arasında 28.07.2022 tarihinden itibaren 5 yıl
geçerli olmak üzere promosyon sözleşmesi imzalandığı ve söz konusu sözleşme kapsamında; her bir personele 19.205,00 TL ödeme yapıldığı,
12.2 Değişen ekonomik gelişmeler ışığında promosyon ihalesinin tek taraflı feshedilmesinden ötürü
ödenmesi gereken tazminatın tamamının personellerden toplanan ücret ile ödenerek yeniden banka promosyon ihalesi yapılmak istendiği, bu kapsamda; 11.05.2023 tarih ve sayılı yazı ile personelden onay dilekçesi toplanmak istendiği, ancak dilekçelerin istisnasız tamamının toplanamaması ve banka temsilcileri ile yapılan görüşmelerin olumlu sonuçlanmaması neticesinde promosyon ihalesinin feshedilmesi girişiminden vazgeçildiği anlaşılmıştır.
13. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmakla görevli anayasal bir kurumdur.
14. Kurumumuza ulaşan başvuruların konusunu genellikle bireysel mağduriyet iddiaları oluşturmakla birlikte, toplumun çoğunluğunu ilgilendiren ve kamuoyunun gündemini oluşturan konular da Kurumumuza yapılan başvurular arasında yer almaktadır. Kurumumuz söz konusu toplumun çoğunluğunu ilgilendiren ve kamuoyunun gündemini oluşturan konuları da titizlikle inceleyerek karara bağlamaktadır. Örneğin; son dönemde, Kurumumuza bu kapsamda ulaşan başvuruların önemli bir kısmı, kamu çalışanlarının almış olduğu banka promosyonlarının güncellenmesi ve günün ekonomik şartlarına uygun hale getirilmesine ilişkin taleplerden oluşturmaktadır.
15. Kamu çalışanları tarafından Kurumumuza yapılan başvurularda; kamu kurumlarının banka promosyonu sözleşmelerini güncellememesi nedeniyle, yukarıda değinildiği üzere kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı bir unsuru olan banka promosyonlarının son derece düşük kaldığı, konuya ilişkin idarelerin banka promosyonu sözleşmelerini yenilemekten ya da fesih etmekten imtina ettikleri görülmüş olup, bu durumun farklı kamu kurumlarında çalışan personeller arasında farklı uygulamalara neden olabileceği düşünülmektedir.
16. Şöyle ki, 2022 yılı başından itibaren kamu görevlilerinin ücret ödemeleri için bankalara yatırılan parasal miktarların büyük oranda arttığı, bunun yanında, geçmiş dönem itibariyle yapılan anlaşmalar gereği kamu görevlilerine verilen promosyon ödemelerinin çok düşük kaldığı, bu çerçevede; 2022 Temmuz ayı öncesi yapılan banka promosyonu sözleşmeleri ile bu tarihten sonra akdedilen anlaşmalar arasında çok büyük rakamsal farklar oluştuğu görülmektedir.
17. Benzer şekilde bazı kamu kurumlarının personelden gelen şikayetleri dikkate alarak, önceki dönemlerde yapılan banka promosyonu sözleşmelerini fesih ya da güncelleme yoluna giderek personelini mağdur etmeme adına yeni banka promosyonu sözleşmeleri akdettikleri de görülmektedir.
18. Örneğin; Kurumumuza Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında çalışan personel ile Memur Sendikası tarafından banka promosyon ücretlerinin güncellenmesi talebiyle yapılan başvuru hakkında yapılan
incelemeler neticesinde; ilgili Kurum tarafından banka promosyon ücretlerinin güncellenerek başvuranların taleplerinin yerine getirildiği tespit edildiğinden 24/10/2022 tarihinde Dostane Çözüm Kararı verilmiştir.
(24/10/2022 tarihli ve 22.21067 sayılı Dostane Çözüm Kararı)
19. Somut olayda; başvuranın; “promosyon miktarının güncellenmesi” talebine ilişkin olarak;
19.1 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinde, madde kapsamına giren personelin
her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı’nın yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün
34 Sıra No’lu Genel Tebliği’nde ise; kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine
yönelik usul ve esaslar belirlenmiştir.
19.2 Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz
konusu mâli haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden, “promosyon” adı verilen ek mâli imkânları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin olarak 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
19.3 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan “Banka Promosyonları” konulu
2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nin 1. Maddesinde; “Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinin Maliye
Bakanlığı Muhasabat Genel Müdürlüğü’nün (6) Sıra Nolu Tebliği’nde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasıtasıyla ödenmesine devam edilecektir.”; 2. maddesinde, “Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir. Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır. Birden fazla birimin aylık ve ücretlerinin birlikte ödenmesi talebinde bulunmaları halinde merkezde üst yönetici, taşrada ise söz konusu birimlerin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından görevlendirilecek ilgili harcama yetkililerinden birinin başkanlığında oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından aylık ve ücretlerin ödeneceği banka yukarıdaki esaslara göre tespit edilecektir. Bu şekilde oluşturulacak komisyona ilgili birimlerdeki yetkili sendikalardan bu birimlerin tamamı itibarıyla en fazla üyeye sahip olan sendikadan üye alınacaktır.” kuralına; 10/08/2010 tarihli ve 27668 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile değişik 4.
Maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.” kuralına; 05/08/2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2008/18 sayılı Başbakanlık
Genelgesi ile değişik 5. maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” kuralına yer verilmiştir.
19.4 Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, bankanın seçimi konusunda komisyonun takdir yetkisinin
bulunduğu anlaşılmaktadır.
19.5 Türk Borçlar Kanununun da borcu sona erdiren sebepler sayılmış olup; Kanunun 133. maddesinde,
borcu sona erdiren sebepler arasında “Yenileme” hukuki sebebine yer verilmiştir. Yenileme, mevcut bir borcun yeni bir borçla sona erdirilmesi halidir. Yenileme, bazen bir borcun konusunun ya da tabi olduğu hükümlerin değiştirilmesinde söz konusu olurken bazen de borcun sebebinin ya da tarafların değiştirilmesi şeklinde de olabilmektedir. (YÜCER İpek, Yenileme (Tecdit), s. 235)
19.6 Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kararında bu hususu; “Borcun yenilenmesi dar anlamda borcu sona
erdiren nedenlerden birisidir. Bir borcun yerine yenisinin geçmesi suretiyle eski borcun sona erdirilmesi sözleşmesine yenileme (Neuerung=Novation) denir. Örneğin satım sözleşmesinde satım parası borcu yenilendiğinde satım sözleşmesi eskiden olduğu gibi geçerli şekilde varlığını devam ettirir. Yenilenen sadece satım parası borcudur. Borcun yenilenmesi alacaklı veya borçlu arasında yapılacak bir sözleşme ile gerçekleşir. Buna yenileme sözleşmesi (neuerungsvertrag) denir. Bu sözleşme tarafların eski bir borç yerine yenisini geçirme iradelerinden oluşur. (…) Yenileme eski borcu sona erdirir ve onun yerine geçecek bir borç doğar. Borç ilişkisi varlığını korur ama borç yenilenmiş olur. İki borç arasında bir fark olmalı, taraflar yenileme iradesiyle hareket etmeli, yeni bir borç meydana getirirken eskisini ortadan kaldırma iradesi ortaya konulduğu anlaşılmalıdır. (Tekinay, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt2 İstanbul, 1985 s. 1325)” şeklinde belirtmiştir. (Y.12. HD.,2015/3996 E., 2015/14700 K., 28.05.2015 tarihli kararı)
19.7 Somut olayda; Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü ve Yapı Kredi Bankası A.Ş arasında 28.07.2022 tarihinden
itibaren 5 yıl geçerli olmak üzere promosyon sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin halen yürürlükte olduğu, sözleşme süresinin sona ereceği 14.07.2027 tarihi de göz önünde bulundurulduğunda; söz konusu sözleşmenin devamı durumunda çalışanların hak kaybının devam edeceği, mevcut durumda; taraflar arasında borcun konusunun ‘yenileme’ hukuki kurumu ile yenilenmesi mümkün olup, bu takdirde mevcut borç ilişkisinin, yeni borç konusu üzerinden devam edebileceği ve çalışanların hak kayıplarının ortadan kaldırılmasının da sağlanmış olacağı değerlendirilmektedir.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; çalışanlarının banka promosyon ödemelerinin güncellenmesi talepleri karşısında ekonomik gelişmeler, piyasa fiyatlarındaki artış ve bunlara bağlı olarak promosyon ödemeleri ile ilgili sözleşme yeniliğine giden kamu kurumlarının da uygulamaları dikkate alınarak, Kurumların yapılan promosyon sözleşmesi miktarlarını, ‘yenileme’ hukuki kurumu ile yenilemesinin mümkün olduğu değerlendirilmiş olup, bu taleplerinin idare tarafından yeniden ele alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında, Kurumumuzca istenilen
bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde gönderilmediği bundan böyle idarenin, “Kararların gerekçeli olması” ve “Makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Elazığ İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE, Banka promosyonu sözleşmesinin güncel ekonomik şartlara uygun hale getirilmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi hususunda; ELAZIĞ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ELAZIĞ
İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA ve ELAZIĞ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi