|
ÖZET: Başvuran, Zonguldak’taki mülkiyetinde bulunan binanın önüne geçici veya sabit bir garaj/otopark yapabilmek için elektrik aydınlatma direği ve elektrik dağıtım panosunun kaldırılmasını veya yerinin değiştirilmesini talep etmiştir. Başvuru, 10 Mart 2023 tarihinde yapılmış olup, ilgili idarenin (Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.) konuya ilişkin açıklamaları, başvurunun reddedilmesine yol açmıştır. İdare, elektrik tesislerinin kamusal alanda bulunduğunu ve başvuranın mülkiyetinde yer almadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirirken, ilgili mevzuat çerçevesinde idarenin hukuka uygun hareket ettiğini tespit etmiştir. Başvuranın, elektrik panosunun ve aydınlatma direğinin kaldırılması talebi, mevcut mevzuat ve düzenlemeler açısından uygun bulunmamıştır. İdare, gerekli izinlerin alındığını ve tesislerin yerleştirilmesinin kamu yararına uygun olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde alınan karar, hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediği gerekçesiyle Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır. Başvuran, bu karara karşı Zonguldak İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10921-S.23.17402
BAŞVURU NO : 2023/3373
KARAR TARİHİ : 31/08/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞKENT ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın mülkiyetinde bulunan bina önüne geçici veya sabit garaj/otopark yapabilmesi için elektrik aydınlatma direğinin ve elektrik dağıtım panosunun kaldırılması yahut yerinin değiştirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; Zonguldak ilçesinde bulunan üç katlı betonarme bina ve arsası niteliğindeki kat mülkiyetli tapunun aynı yer Mahalle ada, parselde kayıtlı taşınmazı bulunduğu, mülkiyetinde bulunan taşınmazın batı cephesine kaldırım üzerine elektrik aydınlatma direği, doğu cephesindeki kaldırım üzerine de elektrik dağıtım panosu yerleştirildiği, oysa mülkiyetinde bulunan bu alana başvuranın aracını park etmek istediği ve fakat söz konusu elektrik direği ve dağıtım panosu nedeniyle bu hakkının elinden alındığını ifade ederek geçici veya sabit garaj/otopark yapabilmesi için elektrik aydınlatma direğinin ve elektrik dağıtım panosunun kaldırılması yahut yerinin değiştirilmesi ile
Kurumumuza yapılan başvuruya rağmen konuya ilişkin cevap vermeyen İdareye gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 25/07/2023 tarih Sayı : 2023/10921-S.23.17402 yazısında özetle;
2.1. Bahse konu talebin, TEDAŞ tarafından yayınlanan “Dağıtım Tesislerinin Deplase/İptaline İlişkin
Uygulanacak Usul ve Esaslar” kapsamında değerlendirilmiş olup saha incelemesinin yapıldığı, buna göre ilgili dağıtım tesislerinin kamusal alanda bulunduğu ve mülkiyeti talep sahibine ait olan parsel içerisinde bulunmadığının anlaşıldığı,
2.2. Başvuru talebine ilişkin olarak, müşteriler veya diğer ilgililer tarafından Şirketleri aleyhine açılmış bir davaya rastlanmadığı,
3. 22/09/2022 tarihinde Kurumumuzca verilen Gönderme Kararı üzerine Başkent Elektrik Dağıtım
A.Ş. tarafından verilen 07/11/2022 tarihli sayılı cevabi yazıda; Yatırım kapsamında tesis edilecek dağıtım şebekesi için, projelendirme ve tesis aşamasından önce ilgili kurumlarla izin ve protokol süreçlerinin yürütüldüğü, söz konusu envanterin kamusal alanda olup, Dağıtım Tesislerinin
Deplase/İptaline ilişkin Uygulanacak Usul Ve Esaslar kapsamında değerlendirilememekte olduğu, müşterinin talep etmesi halinde Şirketleri ile yapacağı tesis sözleşmesi sonrasında ilgili dağıtım envanteri, müşteri tarafından proje ve tesis süreçlerinin yürütülmesi ile beraber deplase edilebileceği,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
6. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun “Dağıtım faaliyeti” başlıklı 9’uncu maddesinde; “(1)
Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi tarafından lisansında belirlenen bölgede yürütülür.
Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur…(2) Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek,
kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.”
7. 03/07/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliği’nin “Yapılaşmada idarenin yükümlülükleri” başlıklı 26’ncı maddesinde; “(1) İdareler; tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için, TSE standartlarına ve ilgilimevzuatına göre; a) Bisiklet yolu, otopark, yönlendirme, sinyalizasyon, aydınlatma ve ağaçlandırma uygulamalarıyla ve kent mobilyalarıyla beraber kaldırım ve kavşak düzenlemelerini yapmak veya yaptırmakla, … (2) Birinci fıkrada belirtilenlerin ve her türlü altyapının yapımı ve kullanımı ile bakım ve onarımı sırasında yaya sirkülasyonunun engellenmemesi, engellilerin erişiminin, can ve mal güvenliğinin sağlanması zorunludur.”
8. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin “Dağıtım varlıkları” başlıklı 21 inci maddesinde; “Başvuru sahibinin gerekli dağıtım şebekesinin yapımını üstlenmeyi tercih etmesi durumunda; dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında, ilgili dağıtım tesisine ilişkin finansman ve bağlantı koşulları gibi hususların düzenlendiği tesis yapım sözleşmesi imzalanır. Bu durumda söz konusu dağıtım tesisinin projesinin hazırlanması başvuru sahibinin sorumluluğunda olup, projenin hazırlanabilmesine ilişkin etüt için gerekli olan tüm bilgiler dağıtım şirketi tarafından sağlanır. Finansman yönteminde ise dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında tesis edilecek dağıtım varlıklarının maliyetinin finanse edilmesine ilişkin koşullarının yer aldığı bir sözleşme imzalanır. Bu yöntemde proje hazırlama sorumluluğu dağıtım şirketine aittir.” 9. TEDAŞ tarafından yayınlanan 20/10/2022 tarihli ve no’lu Yönetim Kurulu Kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren Dağıtım Tesislerinin Deplase/İptaline İlişkin Uygulanacak Usul ve
Esaslar’ın ;
9.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi:
“Bu Usul ve Esasların amacı; gerçek/tüzel kişiler veya elektrik dağıtım şirketleri tarafından, dağıtım tesislerinin deplase/iptal edilmesi talepleri ile dağıtım tesislerinin daha önceki yıllarda deplase/iptal edilmesi nedeniyle kullanımına ihtiyaç kalmamış taşınmazların değerlendirilmesine ilişkin uygulama kriterlerinin ve bu kriterlere göre tesis edilecek işlemlerin belirlenmesidir.”
9.2. “Başvuru” başlıklı 5’inci maddesi:
“(l) Dağıtım tesislerinin deplase/iptal talepleri için başvuru, talep sahibi tarafından başvuru dilekçesi, mülkiyet bilgisini içeren tapıı/tapu kaydı, talep sahibine ait kimlik fotokopisi/vekâletname/noter onaylı yetkilendirme belgeleri ile birlikte ilgili elektrik dağıtım şirketine yapılır. Başvurular elektrik dağıtım şirketi tarafından bu Usul ve Esasların 7 nci maddesindeki belirtilen hususlar dikkate alınarak ön değerlendirmeyi müteakip deplase/iptal komisyonunda görev alacak üye bilgileriyle birlikte 7 iş günü içerisinde TEDAŞ’a iletilir. Ancak deplase yaklaşık maliyetinin EPDK tarafından 28/10/2020 tarih ve 31288 sayıyla yayımlanan ‘Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi Yatırımlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre Kurul tarafından belirlenecek limitin üzerinde olması
ve yatırım planlarını etkilemesi durumunda, deplase talebi elektrik dağıtım şirketi tarafından, Şirket görüşüyle birlikte ilave 7 iş günü içerisinde TEDAŞ ‘a iletilir. Eksik evrak ile yapılan başvurular TEDAŞ’a iletilmez ve tamamlatılmak üzere talep sahibine iade edilir.”
9.3. “Deplase/iptal taleplerinin değerlendirilmesi” başlıklı 7’nci maddesi:
“(l) Deplase talebine konu tesisin; a) Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği hükümlerine göre can ve mal emniyeti açısından tehlike oluşturması hasebiyle acil tedbir alınmasının gerekmesi ve deplase/iptal komisyonunun tespiti ve değerlendirilmesi için beklemeye tahammülü olmaması, b) Kamulaştırma/kiralama/tahsis işlemleri yapılmamış, tapuda TEDAŞ adına herhangi bir hak tesis edilmemiş taşınmazlarda veya tescil harici alanlarda bulunan alçak gerilim seviyesindeki elektrik dağıtım tesislerinin tamamı ile orta gerilim seviyesindeki en fazla iki direk kapsamına girmesi, durumlarında deplase talebi bu Usul ve Esaslar çerçevesinde elektrik dağıtım şirketi tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılır.
(2) Bunun dışında kalan deplase talepleri TEDAŞ’a iletilir….
(4) Deplase/iptal talepleri, a) Elektrik dağıtım tesislerinin oluşturduğu can ve mal emniyet riski ile işletme koşulları, b) Şebeke bütünlüğü ve projelendirmeye ilişkin teknik hesaplamalar/kriterler c) Deplase/iptal talep edilen dağıtım tesisinin mevzuatta yer alan ekonomik ömür durumu, ç) Deplase/iptal komisyonunca bu Usul ve Esaslar çerçevesinde deplase maliyetinin elektrik dağıtım şirketince karşılanması kararı verilen hallerde dağıtım tesisinin bulunduğu mevcut yerin TEDAŞ tarafından belirlenecek tahmini kamulaştırma maliyeti ile deplase işlemine ait tesis bedelinin kıyaslanması, d) Deplase talebinin gerekçesi, e)Tesisin deplase edileceği yerin, hizmet kalitesini olumsuz etkileyip etkilemediği, göz önüne alınarak değerlendirilir.
(5) Deplase/iptal talebinin değerlendirilmesi aşamasında ihtiyaç olması halinde deplasesi istenen dağıtım tesisi için talep sahibi, deplase/iptal komisyonuna alternatif yer bildirir. Talep sahibi tarafından yer bildirilmemesi veya alternatif yer bulunamaması durumunda söz konusu tesisle ilgili deplase talebinin gerçekleştirilme imkanının olmadığı değerlendirilir. Tesisin bulunduğu taşınmazda TEDAŞ adına herhangi bir hak tesisi bulunmuyorsa mevcut yerin kamulaştırma işlemleri başlatılır. Yeni yerlere ilişkin iktisap işlemleri ise bu Usul ve Esasların 14 üncü maddesindeki hükümlere göre yürütülür,
(6) Deplase edilecek tesisteki mevcut envanterin kullanılıp kullanılmayacağına ilişkin değerlendirme, deplase komisyonu tarafından yapılarak raporda belirtilir.”
9.4. “Deplase/iptal sürecine ve maliyetlerine dair esaslar” başlıklı 9’uncu maddesi:
“(1) Deplase/iptal talebine konu olan dağıtım tesislerine ilişkin olarak yapılan değerlendirme sonucunda deplase/iptal komisyonu; a) Elektrik dağıtım tesisinin deplase/iptal imkanının olmaması, b) Dağıtım tesisinin kamulaştırma işlemleri yapılmamış ise mevcut yerin kamulaştırma işlemlerinin yapılması, c) Mevcut elektrik dağıtım tesisinin deplase edilmesi, ç) Mevcut elektrik dağıtım tesisinin iptal edilmesi, d) Daha önceki yıllarda dağıtım tesislerinin deplase/iptal edilmesi nedeniyle kullanımına ihtiyaç kalmamış taşınmazların devredilmesi, hususlarından birine veya birkaçına karar verebilir.
(2) Elektrik dağıtım tesisinin deplase/iptal imkanının olmadığına ve/veya mevcut yerin kamulaştırma işlemlerinin yapılmasına karar verilmesi durumunda, kamulaştırma işlemleri TEDAŞ tarafından yürütülür, kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderler yürürlükteki kanunlar ve ikincil mevzuatta belirtilen taraflarca karşılanır…”
10. 27.07.2013 tarih ve 28720 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Aydınlatma Yönetmeliği’nin;
10.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik; genel aydınlatma tüketimlerinin ölçülmesine ilişkin teknik esaslar ile ödemeye, kesinti yapılmasına, uygulamaya, denetime ve aydınlatma komisyonunun oluşturulması ve çalışmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.”
10.2. “Genel aydınlatma yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde; “Dağıtım şirketi; dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu sorumluluk, imar planlarında bulvar, cadde veya çıkmaz sokaklar dâhil, sokak olarak belirlenen meskûn yerlerin tamamını kapsar.”
11. Avrupa Parlementosu tarafından 1988’de kabul edilen “Avrupa Yaya Hakları Bildirgesi”nin 1’inci maddesinde; “Yaya, sağlıklı bir çevrede yaşama; bedensel ve ruhsal sağlığını layıkıyla korumaya elverişli koşullar altında kamusal alanlarının nimetlerinden özgürce yararlanma hakkına sahiptir.” düzenlemesi ile 5’inci maddesinde “Yayanın, özellikle yaya kullanımı için tasarlanmış; mümkün olduğunca geniş ölçekli, yalıtılmış “yaya bölgeleri” halinde sınırlanmamış ve kentin genel düzeniyle uyumlu bir şekilde planlanmış kentsel alanlara sahip olma hakkı vardır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, mülkiyetinde bulunan taşınmazın batı cephesine kaldırım üzerinde elektrik aydınlatma direği, doğu cephesindeki kaldırım üzerinde de elektrik dağıtım panosu bulunması nedeniyle aracını evinin bahçesine koyamadığını ifade ederek bahçesine geçici veya sabit otopark/garaj yapabilmesi için elektrik aydınlatma direğinin ve elektrik dağıtım panosunun kaldırılması yahut yerinin değiştirilmesi ve Kurumumuza başvurmasına rağmen cevap vermediğini düşündüğü Şirket hakkında işlem yapılması talebi ile Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
14. İdarenin açıklamaları ile ilgili mevzuatın değerlendirilmesinden; 6446 sayılı Elektrik Piyasası
Kanunu’nun 9’uncu maddesine göre, elektrik dağıtım şirketlerinin, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmakla yükümlü oldukları, Genel Aydınlatma Yönetmeliği’nin; “Genel aydınlatma yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesine göre; dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumlu oldukları düzenlenmiştir. İlgili Dağıtım Şirketlerinin bu sorumlulukları, imar planlarında bulvar, cadde veya çıkmaz sokaklar dâhil, sokak olarak belirlenen meskûn yerlerin tamamını kapsamaktadır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 26. maddesinde, idarelerin, tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için, TSE standartlarına ve ilgili mevzuatına göre, her türlü altyapının yapımı ve kullanımı ile bakım ve onarımı sırasında yaya sirkülasyonunun engellenmemesinin, engellilerin erişimini, can ve mal güvenliğini sağlamasının zorunlu olduğu vurgulanmıştır.
15. Başvuranın talebine konu yer meskun mahalde olup bölgenin aydınlatılması ve elektrik panosu Başkent
Elektrik Dağıtım A.Ş. sorumludur. Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin Kurumumuza yapılan başvuru sonrasında; başvuruya konu ilgili aydınlatma direğinin ve elektrik panosunun ilgili Dağıtım Şirketinin
TEDAŞ tarafından yayınlanan “Dağıtım Tesislerinin Deplase/İptaline İlişkin Uygulanacak Usul ve Esaslar” kapsamında konuyu değerlendirerek saha incelemesi yaptığı ve buna göre ilgili dağıtım tesislerinin kamusal alanda bulunduğu ve mülkiyeti talep sahibine ait olan parsel içerisinde bulunmadığının tespitinin yapıldığı anlaşılmıştır.
16. TEDAŞ tarafından yayınlanan “Dağıtım Tesislerinin Deplase/İptaline İlişkin Uygulanacak Usul ve Esaslar”da deplase taleplerinin hangi kriterlere göre yapılacağının sıralandığı, buna göre deplase talebine konu tesisin; Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği hükümlerine göre can ve mal emniyeti
açısından tehlike oluşturması hasebiyle acil tedbir alınmasının gerekmesi ve deplase/iptal komisyonunun tespiti ve değerlendirilmesi için beklemeye tahammülü olmaması, Kamulaştırma/kiralama/tahsis işlemleri yapılmamış, tapuda TEDAŞ adına herhangi bir hak tesis edilmemiş taşınmazlarda veya tescil harici alanlarda bulunan alçak gerilim seviyesindeki elektrik dağıtım tesislerinin tamamı ile orta gerilim seviyesindeki en fazla iki direk kapsamına girmesi, şeklinde sıralanan durumlarında deplase talebinin bu
Usul ve Esaslar çerçevesinde elektrik dağıtım şirketi tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılacağı, bunun dışında kalan deplase talepleri TEDAŞ’a iletileceği anlaşılmıştır.
17. Öncelikle belirtmek gerekir ki; 22/09/2022 tarihinde Kurumumuzca verilen Gönderme Kararı üzerine ilgili İdare olan Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. cevabi yazısını 07/11/2022 tarihli sayılı cevabi yazı ile sunmuş olup bu bakımdan başvuranın iddiasının aksine konuyla ilgili İdarenin cevap vermemiş olması söz konusu değildir. Yine de söz konusu yazının başvuranın eline geçmemiş olma ihtimaline karşı 24/04/2023 tarihinde yazı Kurumumuz tarafından da başvurana iletilmiştir. Başkent Elektrik Dağıtım
A.Ş.’nin bu cevabi yazısında; Yatırım kapsamında tesis edilecek dağıtım şebekesi için, projelendirme ve tesis aşamasından önce ilgili kurumlarla izin ve protokol süreçlerinin yürütüldüğü, söz konusu envanterin kamusal alanda olup, Dağıtım Tesislerinin Deplase/iptaline ilişkin Uygulanacak Usul ve Esaslar kapsamında değerlendirilememekte olduğu, müşterinin talep etmesi halinde Şirketleri ile yapacağı tesis sözleşmesi sonrasında ilgili dağıtım envanteri, müşteri tarafından proje ve tesis süreçlerinin yürütülmesi ile beraber deplase edilebileceği hususunda bilgi verildiği, neticede envanteri kamusal alanda olan panonun ve aydınlatma direğinin, başvuranın talep etmesi halinde ilgili Dağıtım Şirketiyle yapacağı tesis sözleşmesi ile süreçlerini yürütebileceği anılan yazıdan anlaşılmıştır. Açıkça belirtmek gerekir ki bina tipi elektrik panosunu deplase ettirmek isteyen başvuran Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım
Yönetmeliği’nin 21 inci maddesi gereğince finansmana katlanacak ve edilecek olup, kullanıcı tesisinin dağıtım sistemine bağlantısını teminen çeşitli iş ve işlemlerde bulunması gerekecektir.
18. Gelinen aşamada mülkiyeti kamuda olan yerde bulunan elektrik panosunun ve aydınlatma direğinin başvuranın iddia ve ifade ettiği biçimde başvuranın evinin bahçesine araç koymak istediği takdirde buna mani olup olmadığını hususları ile kamu yararı gereği yayaların haklarını engelleyip engellemediği hususlarında inceleme ve değerlendirme bulunmak gerekmektedir. Bu doğrultuda, başvuranın aynı konuya ilişkin olarak Kurumumuza yapmış olduğu 2022/12589 numaralı başvuruda sunmuş olduğu görsellerin incelenmesinden; bina girişine engel olmayacak şekilde kaldırım köşesinde(ve yaya trafiğine mani olmayan) bir dağıtım panosunun bulunduğu, İdarenin Kurumumuza göndermiş olduğu bilgilerden dağıtım panosunun bulunduğu yerin kamusal alanda bulunduğu ve mülkiyeti talep sahibine ait olan parsel içerisinde bulunmadığı ve bu nedenle Dağıtım Tesislerinin Deplase/iptaline ilişkin Uygulanacak Usul Ve Esaslar kapsamında değerlendirilemediği anlaşılmıştır. Bununla beraber başvuranın aydınlatma direği ve elektrik dağıtım panosu için ilgili İlçe Belediyesinden izin alınmadığı iddialarına karşın Çaycuma Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü ile yapılan görüşmeden; ilgili izinlerin alınarak İlgili Dağıtım Şirketince tüm çalışmaların yapıldığı, bu anlamda usulüne aykırı iş ve işlemin bulunmadığı gibi başvuranın bahçe duvarını yıkmak suretiyle bahçesini otoparka dönüştüremeyeceği, zira böyle bir durumda kaldırımdan geçmek suretiyle araç girişi yapılacağını ki bunun yaya haklarına mani olabileceği, bu yüzden Çaycuma Belediyesi
İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden izin alınması gerektiği, ayrıca başvuranın belirtmiş olduğu yerde kuzey
cephesi duvarının parsel dışında bulunduğu ve kamusal alanda kaldığı, İmar Kanunu’nun 18 inci maddesi gereği işlem yapılması gerektiği belirtilmiştir.
19. Kurumumuza sunulan görsellerde söz konusu panonun ve aydınlatma direğinin binanın girişini engellemediği açık olup, görsellerden binanın otoparkının da bulunmadığı anlaşılmıştır. Her ne kadar başvuran söz konusu aydınlatma direğini kaldırtmak suretiyle otopark yaparak aracını buraya park edebileceğini düşünmüş olsa da görsellerde bahçe duvarı mevcuttur ve yapı ruhsatı ve yapı kullanım izninde bahçe duvarı olan yerin yıkılarak otopark yapılması için İmar mevzuatı bakımından gerekli şartları sağlaması gerektiği gibi belirtmek gerekir ki usulüne göre tüm iş ve işlemler yapılırken Otopark
Yönetmeliğine de uygun hareket etme zorunluluğu vardır. Örneğin söz konusu Yönetmeliğin “Genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması, bu fıkranın (e) bendinde belirtilen durumlar haricinde zorunludur. b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen bahçe mesafeleri bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç otopark olarak kullanılamaz. c) Binanın kullanımı için yapılan otopark alanları, 23/6/1965 tarihli ve
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak alan olarak yönetilir. ç) Binek otoları için birim park alanı,
manevra alanı dâhil en az 20 m2’dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m2 üzerinden hesaplanır. Manevra alanı ve şekli dâhil park yerlerinin vaziyet veya kat planında gösterilmesi zorunludur. “ gibi genel esaslar bulunmakla birlikte konuya ilişkin başkaca özel hükümler de mevcuttur.
20. Kurumumuzun 01.2013/139 şikâyet numaralı ve 26/03/2014 tarihli Tavsiye Kararında, “Akdeniz
Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından kaldırım üzerine yerleştirilen şikayete konu elektrik panosunun kaldırımlar üzerinde tasarruf sahibi olan Gelendost Belediyesinden herhangi bir izin alınmadan konulduğu, mahalli idareler için zorunlu tutulan TSE kaldırım standartları ve Yönetmelik hükümleri dikkate alınmadan kaldırımların bu şekilde kullanılmasının yayaların gidiş ve gelişlerinin zorlaşmasına, yaya sirkülasyonunun engellenmesine ve engellilerin erişiminin can ve mal güvenliğinin sağlanması bakımından sıkıntı doğmasına sebep olduğu, ayrıca işyeri yönünden de olumsuz görüntü ve engel teşkil ettiği, Avrupa
Yaya haklarında belirtilen kamu alanlarının nimetlerinden özgürce yararlanma ve sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının ve yayanın, izole yaya bölgelerine değil kentin düzeniyle uyumlu, ulaşılabilir, kısa ve makul bağlantıları olan yaya alanlarına sahip olma hakkının var olduğu ilkelerinin ihlal edildiği, belediyelerin sorumluluk ve tasarrufundaki kamu malı olarak terkinli yerler üzerinde kamu hizmetlerinin görülebilmesi için gerekli yapıların ancak yaya ile taşıt trafiğini olumsuz yönde etkilemeyecek, yaya kullanım alanlarına taşmayacak, arka tarafta bulunan bina cephelerini kapatmayacak ve binaların girişini engellemeyecek şekilde kaldırımların yayalara faydalandırılması gerektiğinden, şikayete konu elektrik panosunun şikayetçiyi ve diğer aboneleri mağdur etmeyecek şekilde bulunduğu yerden kaldırılarak daha uygun bir yere yerleştirilmesi gerektiği” yönünde ilgili idarelere tavsiyede bulunulmuştur.
21. Bilindiği üzere kaldırımlar ve sokaklar, şehrin en temel parçası ve topluma ait olması gereken kamusal alanlardır. Kaldırımları ve sokakları insana öncelik verecek şekilde düzenlenmiş bir şehirde, vatandaşına da önem veriyor demektir. Bu durum Yaya Hakları bildirgesinde de açık ve net ifade edilmektedir. Bütün
yerleşim alanlarında, motorlu taşıtlar tarafından taciz edilmeden, herhangi bir fiziki veya sosyal engelle karşılaşmadan, yaya olarak bir yerden bir yere ulaşmak, gezmek, dolaşmak, Yaya Hakları’nın temelini oluşturur. Aynı şekilde, bütün yerleşim alanlarında yaya kaldırımı ağının bulunması, en temel yaya hakkıdır. 1988 yılında Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen anılan bildirgede; yayanın; fiziksel ve ruhsal sağlığını korumaya uygun koşullar sunan kamu alanlarının nimetlerinden özgürce yararlanma ve sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının ve yayanın, izole yaya bölgelerine değil kentin düzeniyle uyumlu, ulaşılabilir, kısa ve makul bağlantıları olan yaya alanlarına sahip olmaya hakkının var olduğu sayılmıştır.
Somut olayımızda başvuranın söz konusu elektrik panosunun ve aydınlatma direğinin yaya geçişinin engellediği huşunda bir iddiası bulunmayıp mevcut konumlarının otopark yapmasına mani bir durum yaratabilecek olmasından yola çıkıldığı görüşmüş olmakla beraber bölgenin fotoğraflarının incelenmesinden elektrik panosunun ve aydınlatma direğinin yaya geçişine engel olmayacak şekilde konumlandırıldığı görülmüştür.
22. Neticede; söz konusu elektrik panosunun ve aydınlatma direğinin, kamusal alanda bulunduğu, başvuranın parselinde bulunmadığı ve başvuranın parseline binasına geçişine bir mani oluşturmadığı, ilgili
Dağıtım Şirketi’nin Çaycuma Belediyesinden izin alarak aydınlatma direğinin ve elektrik panosunu konumlandırdığı ve kamu yararı amacıyla kullanım fonksiyonuna uygun olarak bölgede hizmet sunulduğu dolayısıyla ilgili mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
23. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın elektrik panosunun ve aydınlatma direğinin binasının çevresinden kaldırılması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla
İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Zonguldak İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve BAŞKENT ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.’ye tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi