|
ÖZET: Başvuru, Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. (SEDAŞ) tarafından elektrik dağıtım sistemine bağlantı talebinin karşılanmaması üzerine yapılmıştır. Başvuran, Kocaeli’deki yeni evine elektrik bağlantısının sağlanmadığını, doğalgaz ve su bağlantılarının mevcut olduğunu belirtmiştir. SEDAŞ, gerekli projelerin onaylandığını ancak elektrik direklerinin dikilmemesi nedeniyle bağlantının gerçekleşmediğini ifade etmiştir. Başvuru, 20 Ekim 2021 tarihinde yapılmış, ilgili mevzuat çerçevesinde başvuranın talebinin en kısa sürede yerine getirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve SEDAŞ’ın açıklamalarını değerlendirerek, elektrik bağlantısının zamanında sağlanmadığını tespit etmiştir. Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, dağıtım şirketlerinin bağlantı taleplerini eşit bir şekilde karşılamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. SEDAŞ’ın yüklenici firmaya bırakılan ek tesis çalışmasının tamamlanmaması nedeniyle başvuranın mağduriyetinin devam ettiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, SEDAŞ’a başvuranın elektrik bağlantısının en kısa sürede sağlanması yönünde tavsiyede bulunmuştur. SEDAŞ’ın bu tavsiyeye uyması için 30 gün içinde gerekli işlemleri tamamlaması gerektiği belirtilmiştir. Bu süreçte, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde yargı yoluna başvurma hakkı da korunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5221-S.22.7942
BAŞVURU NO : 2021/17901
KARAR TARİHİ : 15/04/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAKARYA ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın elektrik dağıtım sistemine bağlantı talebinin karşılanmaması hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Kocaeli ili, İlçesi, Mahallesi, Sokak, No: Parsel No:
Ada: adresinde yeni yaptırdığı evine Kartepe Belediyesi tarafından iskan verildiğini, doğalgaz ve su bağlantısı aboneliklerinin yapıldığını, ancak elektrik bağlantısının yapılmadığını, Sakarya Elektrik Dağıtım
A.Ş. (SEDAŞ) tarafından 22/06/2021 tarihinde tesis projesinin onaylandığını, 1/10/2021 tarihinde bağlantı projesinin onaylandığını, elektrik direği dikilmesi işinin yerine getirilmemesinden dolayı mağduriyet yaşadığını ileri sürerek elektriğinin en kısa sürede bağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 2/2/2022 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben; 2.1. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanlığının 11/4/2022 tarih ve – sayılı yazısında özetle; 2.1.1. Kullanıcıların dağıtım sistemine bağlantısına ilişkin hususların 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve bu Kanun kapsamında çıkarılan ve 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nde düzenlendiği, 2.1.2. Yönetmelik’in 10/A maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası, 10/B maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları ve 12 maddesinin ikinci fıkrası birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle kullanıcı tarafından onaylı elektrik projesinin sunulmasına müteakip dağıtım şirketince bağlantı görüşü oluşturulabileceği,
bahse konu bağlantı görüşünde bağlantı yapılacak yerin konumu ve gerilim seviyesine göre bağlantı hattının uzunluğunun belirlenebileceği, elektrik dağıtım şirketinin Yönetmelik’teki mesafe sınırlarını sağlayacak şekilde dağıtım şebekesini genişletmek üzere gerekli yatırımı gerçekleştirmekle yükümlü olduğu, sadece bağlantı hattı mesafe sorumluluklarının kullanıcılara ait olduğu, kullanıcı tarafından tercih edilmesi durumunda bağlantı hattının tesis edilebileceği ve bu durumda bağlantı bedelinin ödenmeyeceği, bunun kullanıcı tarafından tercih edilmemesi durumunda ise bağlantı bedelinin ödenmesi kaydıyla
Yönetmelik’te yer verilen süreler içerisinde dağıtım şirketi tarafında tüm işlemlerin yürütülerek kullanıcıların elektrik bağlantılarının karşılanmasının esas olacağı, 2.1.3. Dağıtım şirketi tarafından bağlantı talebine ilişkin verilen sürenin kullanıcılar tarafından uzun bulunması halinde dağıtım şebekesinin ilgili dağıtım şirketi adına 21’inci maddede yer alan hükümler çerçevesinde tesis edilebileceği, söz konusu tesisin geri ödemesi de beş yılı geçmemek koşuluyla Şirket tarafından bağlantının taahhüt edildiği yıl içinde ilgili dağıtım şirketi tarafından gerçekleştirilebileceği, 2.1.4. Başvuru sahibinin SEDAŞ tarafından 22/6/2021 tarihinde tesis projesinin onaylandığını, 1/10/2021 tarihinde bağlantı projesinin onaylandığını, keşif sonucu ek tesis kapsamında direk dikileceğinin söylendiğini ancak yüklenici müteahhit firmanın direkleri dikmediğini bildirerek yaptığı başvurunun, 17/11/2021 tarihli ve sayılı yazıları ile idareye gönderilerek başvuru sahibine ve Kurumlarına cevap verilmesinin istendiği, idarenin 25/11/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile söz konusu şikayet doğrultusunda bahsedilen talebin 2022 yılı ilk yarı döneminde şirketlerinin Ek Tesis işleri kapsamında tamamlanmasının planlandığını bildirdiği, başvuru sahibinin 26/11/2021 tarihli aynı talebine idarenin 09/12/2021 tarihli ve sayılı yazısında söz konusu şikayet doğrultusunda bahsedilen talebin 2022 yılı ilk yarı döneminde şirketlerinin Ek Tesis işleri kapsamında tamamlanmasının planlandığını bildirdiği, 2.1.5. Bağlantı ile ilgili olarak dağıtım şirketinin vermiş olduğu görüşte direk dikilmesi gerektiğinin bildirildiği, 2.1.6. Bağlantı görüşü ile ilgili olarak 11/03/2021 tarihinde sayılı yazı ile başvuru yapılmış olup 15/3/2021 tarihinde süresi içerisinde bağlantı görüşü verildiği, bağlantı anlaşmasının 8/7/2021 tarihinde imzalandığı, bağlantı görüşünde bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren 6 ay içerisinde bağlantı işleminin tamamlanacağı, buna göre 8/1/2022 tarihinde tesisin tamamlanması gerektiği, 2.1.7. SEDAŞ tarafından iletilen yazıda, yer teslimi yapılmış olmasına karşın yüklenici firmanın yaşadığı darboğaz ve ekip/malzeme tedarikindeki gecikmeler nedeni ile söz konusu çalışmanın kendi personellerince tamamlanarak elektrikçilerine bilgi verildiğinin ve abonelik işlemlerini tamamlamalarının beklendiğinin görüldüğü, 2.2. Sakarya Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin 4/4/2022 tarih ve sayılı yazısında; bahse konu 11/3/2021 tarihinde sayısı ile yapılan başvuruya dair gerekli incelemelerin yapılarak talep noktasının meskun mahal içerisinde yer aldığının tespit edildiği, kesit artışı ve şebeke ilavesi gerekmesi kaynaklı olarak KET ek tesis olarak enerji müsaadesinin 15/3/2021 tarihinde verildiği, ilgili talebe ilişkin olarak 08/07/2021 tarihinde DBA anlaşmasının tamamlanmasını müteakip 4/8/2021 tarihinde yüklenici firmaya yer teslimi yapıldığı, yer teslimi yapılmış olmasına karşın yüklenici firmanın yaşadığı darboğaz ve ekip/malzeme tedarikindeki gecikmeler nedeni ile söz konusu çalışmanın
/
kendi personellerince tamamlanmış olup elektrikçilerine bilgi verildiği ve abonelik işlemlerini tamamlamalarının beklendiği, bilgilerine yer verilerek ilgili belgeler iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 8/10/1982 tarih ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ” hükmü yer almaktadır.
4. 29/6/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. 14/3/2013 tarih ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun; 5.1. “Dağıtım faaliyeti” başlıklı 9’uncu maddesinde “Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi tarafından lisansında belirlenen bölgede yürütülür. Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur… Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür. Dağıtım şirketi, ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda yan hizmetleri sağlamakla yükümlüdür… Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesinde, genel aydınlatmadan ve bunlara ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur.” hükmü, 5.2. “Hizmet alımı” başlıklı 22’nci maddesinde “Lisans sahibi tüzel kişiler, lisansları kapsamındaki faaliyetlerle ilgili olarak hizmet alımı yapabilirler. Ancak, bu durum ilgili lisans sahibi tüzel kişinin lisanstan kaynaklanan yükümlülüklerinin devri anlamına gelmez. Hangi faaliyetlerin hizmet alımı yoluyla yaptırılabileceği Kurul tarafından belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
6. 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası
Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 6.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde “a) Bağlantı anlaşması: Bir üretim şirketi, dağıtım şirketi ya da tüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sistemine bağlantı yapması için yapılan genel ve özel hükümleri içeren anlaşmayı, b) Bağlantı hattı: Tüketicilerin iç tesisatını dağıtım şebekesine bağlamak için gerekli ve bu Yönetmelik kapsamında belirtilen mesafe sınırları dâhilinde olan; AG’den bağlı tüketiciler için yapı bina giriş noktasından itibaren dağıtım şebekesine kadar, OG’den bağlı tüketiciler için tüketicinin şalt sahasının bittiği noktadan itibaren dağıtım şebekesine kadar olan hattı,
e) Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları, y) Dağıtım şebekesi: Tüketicilerin iç tesisatını dağıtım sistemine bağlamak üzere tesis edilen bağlantı hatları hariç dağıtım tesisini, bb) Meskun mahal: 2/11/1985 tarihli ve 18916 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Plansız Alanlar İmar
Yönetmeliğinde belirtilen “yerleşme alanı” ve “belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan köy ve mezraların yerleşik alanı ve civarı” ile mera, yaylak (yayla) ve kışlakların ilgili mevzuata göre geçici yerleşime açılan kısımlarını” tanımları, 6.2. “Bağlantı ve sistem kullanım hakları” başlıklı 4’üncü maddesinde “Gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım talepleri, TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanır.” 6.3. “Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinin dördüncü fıkrasında “Bağlantı talebinde bulunulan tüketim tesisleri açısından; a) Dağıtım şirketince yapılacak inceleme neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşü başvuru sahibine yazılı veya kullanıcının talep etmesi halinde elektronik olarak bildirilir. Söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verilir. Bağlantı görüşünün geçerlilik süresi altmış günden az olamaz.” hükmü, beşinci fıkrasında
“Tüketici niteliğindeki başvuru sahibinin bağlantı talebi aşağıdaki şartlar dahilinde karşılanır:
a) Meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren;
1) Sadece AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay,
2) Mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım
transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay,
3) Yeni bir dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezi yapılması gereken durumlarda altı ay,
4) Sadece OG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda dört ay,
5) OG bağlantı hattı dışında, iki km’ye kadar OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda altı ay,
6) OG bağlantı hattı dışında, iki km’den daha uzun OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda on sekiz
ay, içinde karşılanması esastır.
/
b) Bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, (a) bendinde belirlenen ilgili süreye iki ay ilave edilir ve varsa kazı yasağı uygulanan dönem bağlantı tarihinin belirlenmesinde dikkate alınır.
c) Bağlantı için gerekli olan dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezinin tesis edilebileceği uygun yerin mevcut olmaması halinde (a) bendindeki ilgili süreye altı ay ilave edilir. Ancak gerekli yerin kullanıcı tarafından tahsis edilmesi halinde bu süre ilavesi yapılmaz.
ç) Bağlantı talebinin karşılanması için yapılması gereken tesis yatırımı (a) bendinde belirtilenlerden iki veya daha fazlasını içeriyorsa bağlantı talebinin karşılanmasında (a), (b) ve (c) bentleri dikkate alınarak belirlenen sürelerden uzun olanı esas alınır.
d) (b) ve (c) bentlerinde yer alan izin ve süreçler açısından, dağıtım şirketinin süresi içerisinde ve uygun şekilde ilgili kamu kurumuna başvuru yapmış olması şartıyla; ilgili kamu kurumunda gerçekleşecek işlem sürecinde yaşanacak olası gecikmeler nedeniyle (b) ve (c) bentlerinde belirlenen sürelerin aşılması halinde, aşan süre kadar (a) bendindeki sürelere ekleme yapılır.” hükmü, 6.4. “Bağlantı hattı” başlıklı 10/B maddesinin ilk üç fıkrasında “(1) Bağlantı talebine konu yerin tüketim tesisi olması halinde ilgili tüketim tesisinin dağıtım şebekesine bağlantısının sağlanması amacıyla tesis edilecek bağlantı hattının, kullanım yerinin bulunduğu kullanıcı mülkiyetindeki arazi sınırları dışında kalan kısmı; a) Meskun mahal içinde bulunan OG kullanıcıları için beş yüz metreden, b) Meskun mahal içinde bulunan AG kullanıcısı için altmış metre, birden fazla kullanıcı olması halinde yüz yirmi metreden, c) Meskun mahal dışında bulunan AG kullanıcıları için iki yüz metreden, uzun olamaz.
(2) Bağlantı talebine konu yerin meskun mahal dışında olduğu ve bağlantı görüşünün OG seviyesinden verildiği tüketim tesisleri için bağlantı hattının uzunluğuna ilişkin herhangi bir mesafe sınırı uygulanmaz.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda yer verilen bağlantı hattı, tercih etmesi halinde kullanıcı tarafından tesis edilebilir. Bu durumda ilgili kullanıcı tarafından bağlantı bedeli ödenmez. Bunun tercih edilmemesi durumunda kullanıcı tarafından bağlantı bedeli ödenir ve bağlantı hattı dağıtım şirketi tarafından tesis edilir.” hükmü, 6.5. “Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “Dağıtım şirketi tarafından olumlu bağlantı görüşü verilen tüketim tesislerine ilişkin olarak; başvuru sahibinin bağlantı görüşü geçerlilik süresi içerisinde başvurması ve gerekli mali yükümlülükleri yerine getirmesi halinde; a)Tesis sözleşmesi imzalanması gerekmeyen durumlarda başvuru tarihi ile aynı gün içerisinde, bunun mümkün olmaması durumunda ise beş iş günü içerisinde belirlenecek bir tarihte, b)Dağıtım tesisi yapımına ilişkin taraflar arasında tesis veya finansman sözleşmesi veya bağlantı hattı yapımına ilişkin taraflar arasında tesis sözleşmesi imzalanması gereken durumlarda en geç yirmi iş gününü
aşmayacak şekilde belirlenecek bir tarihte, dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında bağlantı anlaşması imzalanır.” hükmü, 6.6. “Sisteme bağlantı yapılması” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Bağlantı anlaşması yapmış olan kullanıcının tüketici olması halinde bağlantı anlaşmasının imzalanmasını takiben ve anlaşmada yer alan süre içerisinde; ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizat tesis edilir ve bağlantı anlaşmasının ekleri tamamlanarak tesisler enerjilendirmeye hazır hale getirilir. Aynı süre içinde dağıtım şirketince tedarikçi ile yapılacak sözleşme/anlaşma için gereken tesisat numarası, sayaç bilgileri vb. yer aldığı bir belge düzenlenir ve başvurusu halinde kullanıcıya verilir, ayrıca bölgede görevli tedarik şirketine bildirimde bulunulur.” hükmü, 6.7. “Hizmet alımı” başlıklı 30’uncu maddesinde “TEİAŞ ve dağıtım şirketi ile kullanıcı, önceden birbirlerinin yazılı onayını almaksızın, tarafı oldukları bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları kapsamındaki yükümlülüklerini ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak hizmet alımı yoluyla başkalarına gördürebilir. Hizmet alımı yoluna gidilmesi, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları ile bu Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerin devri anlamına gelmez. Hizmet alımı yapan kullanıcı, bu durumu uygulamanın başlamasından en az üç iş günü önceden TEİAŞ veya dağıtım şirketine yazılı olarak bildirir.” hükmü yer almaktadır.
7. 22/10/2020 tarih ve 9639 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararıyla kabul edilen Elektrik
Piyasası Dağıtım Sistemi Yatırımlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Yatırım planı esasları” başlıklı 7’nci maddesinin ikinci fıkrasında “Yatırım planları kapsamında yapılacak olan yatırımlarda ilgili mevzuat kapsamında; a) Can ve mal güvenliğine, b) Tedarik sürekliliği ve teknik kaliteye, c) Dağıtım sistemine bağlantı taleplerine, ilişkin yatırımlara öncelik verilir.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru, elektrik dağıtım sistemine bağlantı talebinde bulunan başvuranın bu talebinin en kısa sürede yerine getirilmesi talebi hakkındadır.
10. Dosya kapsamındaki belgeler ışığında başvuruya konu olay incelendiğinde; başvuran tarafından bağlantı talebinin ilgili Kanun ve Yönetmelik’te belirlenen usule uygun olarak yapıldığı konusunda herhangi bir ihtilaf bulunmadığı görülmüş olup başvuranın 11/3/2021 tarihinde sayılı başvurusuyla bağlantı talebinde bulunduğu, SEDAŞ tarafından gerekli incelemelerin yapılarak talep noktasının meskun mahal içerisinde yer aldığının tespit edildiği, kesit artışı ve şebeke ilavesi gerekli
görüldüğünden küçük ek tesis (KET) olarak enerji müsaadesinin 15/3/2021 tarihli bağlantı görüşünde verildiği, 8/7/2021 tarihinde dağıtım bağlantı anlaşmasının tamamlanmasını müteakip 4/8/2021 tarihinde yüklenici firmaya yer teslimi yapıldığı, SEDAŞ’ın 18/8/2021 tarihli cevabi yazısında, talebin 2021 yılı ek tesis işleri kapsamında tamamlanmasının planlandığına ilişkin bildirimde bulunduğu, ancak çalışmanın tamamlanmadığı, bunun üzerine başvuranın tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
10.1. Bu anlamda uyuşmazlığın; başvuranın elektrik dağıtım sistemine bağlantı talebinin süresi içinde karşılanmadığı noktasında oluştuğu görülmektedir.
11. Elektrik enerjisi piyasasında elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile belirlenmiştir. 6446 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesine göre dağıtım şirketleri, lisansında belirtilen bölgede, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür. Benzer düzenleme, 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım
Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde yapılmış olup dağıtım sistemine bağlantı taleplerinin dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanacağı kural altına alınmıştır. Ayrıca, EPDK tarafından Kurumumuza iletilen yazıda (2.1.2 no’lu paragraf) belirtildiği üzere, elektrik dağıtım şirketi
Yönetmelik’teki mesafe sınırlarını sağlayacak şekilde dağıtım şebekesini genişletmek üzere gerekli yatırımı gerçekleştirmekle yükümlü olup nitekim Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi Yatırımlarının
Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 7’nci maddesinde, dağıtım sistemine bağlantı taleplerine ilişkin yatırımlara öncelik verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
12. Anılan Yönetmelik’in 10/A maddesinin dördüncü fıkrasında, dağıtım şirketince yapılacak inceleme neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşünün başvuru sahibine bildirileceği, söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verileceği düzenlenmektedir. Maddenin beşinci fıkrasında ise tüketici niteliğindeki başvuru sahiplerinin bağlantı taleplerinin karşılanabileceği makul süreler sayılmıştır. Buna göre, meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren, sadece
AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay; mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay içinde karşılanmasının esas olduğu, bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, ilgili süreye iki ay ilave edileceği belirlenmiştir. Dağıtım şirketi tarafından olumlu bağlantı görüşü verilen tüketim tesislerine ilişkin olarak bağlantı anlaşması imzalanacağı, kullanıcının tüketici olduğu halde bağlantı anlaşmasında yer alan süre içinde ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizatın tesis edileceği ve enerjilendirmeye hazır hale getirileceği Yönetmelik’in 12 ve 13’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca Yönetmelik’in 10/B maddesinde, bağlantı talebine konu yerin tüketim tesisi olması halinde ilgili tüketim tesisinin dağıtım şebekesine bağlantısının sağlanması amacıyla
tesis edilecek bağlantı hattının, kullanım yerinin bulunduğu kullanıcı mülkiyetindeki arazi sınırları dışında kalan kısmının meskun mahal içinde bulunan AG kullanıcısı için altmış metre, birden fazla kullanıcı olması halinde yüz yirmi metreden uzun olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
13. Diğer yandan, 6446 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinde, lisans sahibi tüzel kişilerin lisansları kapsamındaki faaliyetlerle ilgili olarak hizmet alımı yapabileceği, ancak bu durumun ilgili lisans sahibi tüzel kişinin lisanstan kaynaklanan yükümlülüklerinin devri anlamına gelmeyeceği hüküm altına alınmış olup benzer düzenlemeye anılan Yönetmelik’in 30’uncu maddesinde de yer verilmiştir.
14. Bu çerçevede başvuruya konu olay incelendiğinde; başvuranın 11/3/2021 tarihli bağlantı başvurusuna dağıtım şirketince 15/3/2021 tarihinde verilen bağlantı görüşünün süresi içinde olduğu, anılan bağlantı görüşünde, başvuran ve dağıtım şirketi arasında bağlantı anlaşması yapılabilmesi amacıyla başvurana bağlantı hattı ve iç tesisat projesi hazırlayarak başvurması için 6 ay süre verildiği, bu bağlamda bağlantı anlaşmasının 8/7/2021 tarihinde imzalandığı, yine bağlantı görüşünde; bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren 6 ay (kamu kurumunda gerçekleşecek işlem sürecinde yaşanacak olası gecikmeler sebebiyle bu süre aşılırsa aşan süre kadar ekleme yapılacağı belirtilerek) içerisinde ek tesis çalışmalarının tamamlanacağı, buna göre 8/1/2022 tarihine kadar ek tesis çalışmasının tamamlanması gerektiği, nitekim SEDAŞ tarafından EPDK’ye iletilen 18/8/2021 tarihli cevabi yazıda, başvuranın talebinin 2021 yılı ek tesis işleri kapsamında tamamlanmasının planlandığına ilişkin bildirimde bulunulduğu, ancak
EPDK’ye iletilen 18/11/2021 tarihli yazılarında ise, 2022 yılının ilk yarı döneminde tamamlanmasının planlandığına ilişkin farklı bir yanıt verildiği, bağlantı görüşünde ek tesis çalışmasının tamamlanmasından sonra tesis edilmesi gereken bağlantı hattının yaklaşık 20 metre uzunluğunda olduğu, bu hattın SEDAŞ tarafından yapılmasının talep edilmesi halinde tahmini bağlantı bedeli olarak KDV hariç
1802 TL bedelin başvurandan tahsil edileceği hususlarının belirtildiği, 8/1/2022 tarihine kadar ek tesis
çalışmasının tamamlanması gerekirken hâlihazırda dahi söz konusu ek tesis çalışmasının tamamlanmayarak başvuranın talebinin sürüncemede bırakıldığı, ek tesis çalışması tamamlanmadığı için bağlantı hattının kurulması aşamasına geçilemediği görülmektedir.
15. Bununla birlikte, SEDAŞ tarafından Kurumumuza iletilen 4/4/2022 tarihli ve sayılı yazıda “yer teslimi yapılmış olmasına karşın yüklenici firmanın yaşadığı dar boğaz ve ekip/malzeme tedarikindeki gecikmeler nedeni ile söz konusu çalışmanın kendi personellerince tamamlandığı ve elektrikçilerine bilgi verilerek abonelik işlemlerini tamamlamalarının beklendiği”nin belirtildiği görülmüşse de, konu hakkında detaylı bilgi almak için idareyle görüşüldüğünde, bağlantı görüşünde yer alan ek tesis çalışmasının değil, bunun yerine başvuranın mülkiyetine bağlantı görüşünde öngörülen 20 metreyi aşacak uzaklıkta bulunan başka bir tesiste çalışma yapıldığı, ancak yukarıda yer verilen süreçte görüldüğü üzere bu çalışmanın başvuranın bağlantı talebi ve SEDAŞ tarafından bildirilen bağlantı görüşüne uygun olmadığı, esasında böyle bir değişikliğin yeni bir bağlantı görüşü ve bağlantı anlaşması yapılarak mümkün olabileceği ve diğer tüm işlemlerin de buna uygun olarak revize edilmesi gerekeceği, örnek olarak 20 metreden daha uzun olacak şekilde bağlantı hattı tesisinin, bağlantı görüşünde başvuran tarafa öngörülenden fazla bir külfet yüklenmesi anlamına geleceği, bu durumun başvuran tarafından kabul edilmediği anlaşıldığından başvuruya konu uyuşmazlığın devam ettiği anlaşılmıştır.
16. Yukarıda detaylarıyla açıklandığı üzere, 6446 sayılı Kanun ve Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem
Kullanım Yönetmeliği’ne göre, dağıtım şirketinin dağıtım sistemine bağlantı taleplerinin eşit taraflar
arasında ayrım gözetilmeksizin karşılamakla yükümlü olduğu, dağıtım şirketinin hizmet alımı yoluyla tarafı oldukları bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları kapsamındaki yükümlülüklerini başkalarına gördürebilmesi mümkün olsa da bu durumun lisanstan kaynaklanan yükümlülüklerinin devri anlamına gelmeyeceği, bu çerçevede SEDAŞ tarafından ek tesis çalışmasının yapımı yüklenici firmaya bırakılmış olsa da, çalışmanın tamamlanmamasına ilişkin yükümlülüğün mevzuat gereği SEDAŞ üzerinde olduğu, yüklenicinin işi geciktirmesine ilişkin hususların SEDAŞ ile yüklenici arasındaki hukuki ilişki içinde çözülmesi gerektiği, bu hukuki ilişkide gerçekleşen sorunların tüketici niteliğindeki başvurana yansıtılamayacağı, SEDAŞ tarafından başvuranın bağlantı talebinin karşılanması gereken sürelerin ilgili mevzuat hükümleriyle sabit olduğu, nitekim SEDAŞ tarafından verilen bağlantı görüşünde de ek tesis çalışmasının 6 ay içinde tamamlanacağının taahhüt edildiği, ancak bu sürenin makul olmayacak şekilde aşıldığı ve henüz ek tesis çalışması yapılmadığı için bağlantı hattı tesis etme aşamasına geçilemediği görülmektedir.
17. Tüm bu açıklamalar ve dosya kapsamına göre Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği ve ilgili mevzuat uyarınca SEDAŞ tarafından başvuranın bağlantı talebinin karşılanmamasında hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiş olup başvuranın bağlantı talebini müteakip işletilen hukuki sürece uygun olarak, öngörülen küçük ek tesis çalışmasının SEDAŞ tarafından tamamlanması ve en kısa sürede elektrik bağlantısının sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/3/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda değinildiği üzere SEDAŞ tarafından 18/8/2021 tarihli ve 18/11/2021 tarihli yazılarında küçük ek tesis çalışmasının tamamlanacağı tarihlere ilişkin farklı yanıtlar verildiği, ayrıca başvurana verilen yanıtlarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle
“tutarlılık”, “öngörülebilirlik” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması beklenilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Sakarya
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın bağlantı talebini müteakip işletilen hukuki sürece uygun olarak öngörülen küçük ek tesis çalışmasının tamamlanması ve en kısa sürede elektrik bağlantısının sağlanması hususunda SAKARYA
ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sakarya Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi
Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, SAKARYA ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE ve bilgileri için ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi