Elektrik Mühendisleri Odası üyeliğinden istifa talebinin işleme alınmaması durumu (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, Elektrik Mühendisleri Odası’ndan (EMO) üyelik kaydının silinmesi talebinde bulunmuş, ancak Oda yönetimi bu talebi kabul etmemiştir. Başvuran, 2015-2020 yılları arasında çeşitli mühendislik pozisyonlarında çalıştığını, 2020 yılından itibaren Mersin Fabrikasında Bakım Onarım Mühendisi olarak görev aldığını belirtmiştir. İstifa dilekçesinin Oda tarafından kabul edilmediğini, aidatlarını 2021 yılına kadar ödediğini ve bu ödemelerin iadesini talep etmiştir.

EMO, başvuranın istifa talebinin reddedilmesinin gerekçesini, başvuranın mühendislik faaliyetini sürdürdüğü ve dolayısıyla Oda üyeliğinin zorunlu olduğu şeklinde açıklamıştır. Başvuranın çalıştığı pozisyonun özel bir şirkette olması, kamu kurumlarıyla ilgili istisnaların dışında kalmasına neden olmuştur. Bu nedenle, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçelerini incelemiş ve EMO’nun iyi yönetim ilkelerine uygun davrandığını tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar ilgili taraflara tebliğ edilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/7184-S.21.11517

BAŞVURU NO : 2020/100223

KARAR TARİHİ : 05/05/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞI

Oda üyelik kaydının silinmesi talebi hk

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 15/11/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza başvuran başvurusunda; Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) üyesi olduğunu, 2015-2017 yılları arasında fabrikasında Proje Mühendisi olarak ve 2017-2020 yılları arasında Eskişehir fabrikasında Kalite ve Proses Kontrol Mühendisi olarak çalıştığını, 2020 yılından itibaren Mersin Fabrikasında Bakım Onarım mühendisi olarak çalışmaya devam ettiğini, 11/11/2017 tarihinde Elektrik Mühendisleri Odası Adana Şubesine vekili aracılığıyla istifa dilekçesini elden teslim etmek istediği halde Oda tarafından kabul edilmediğini ve işleme alınmadığını, 11/06/2020 tarihinde istifa dilekçesini ilgili Şubeye tekrar gönderdiğini, Oda tarafından verilen cevapta Oda yönetimi tarafından hazırlanmış formu doldurarak istifa edilebileceğinin belirtildiğini ve bu formun, Oda kaydı olan üyeyi sürekli Odaya bağlı tutacak maddeler içermesi sebebiyle istifasını kendi dilekçesiyle posta yolu ile yaptığını, 2021 yılına kadar aidatlarını ödediğini belirterek, 2021 yılına kadar ödemiş olduğu aidatın iadesini ve üyelikten ayrılma talebinin işleme alınarak kabul edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 03/12/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası’nın 29/12/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Elektrik Mühendisleri Odasının görevleri arasında, Türkiye’de faaliyet yürüten mühendislerin hak ve yetkilerinin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, mesleğin toplum ve ülke yararlarına göre uygulanması ve geliştirilmesi, üyeleri ve halkla ilişkilerinde dürüstlüğün, ahlakın korunması, meslekle ilgili standartların, normların, yönetmelik ve teknik

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

şartnamelerin sözleşme tiplerinin ve benzeri tüm bilimsel evrakı incelenmesi, bunların değiştirilmesi geliştirilmesi ve yenilerin oluşturulması yolunda çalışmalar yapılması, meslek alanında üretilen ürün ve hizmetlerin kalitesinin geliştirilmesi için her türlü çalışma, denetimde bulunulmasının olduğu, 2.2. Meslek alanındaki bu disiplinin sağlanması amacıyla mühendislik faaliyeti yürütenlerin amaç ve örgütlenmesi, kanun ve yönetmelik ile düzenlendiği, bu amaçların gerçekleştirebilmesini sağlamak üzere

6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun (TMMOB Kanunu) düzenlendiği, bu

Kanunun 33 üncü maddesine göre; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihtisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler.” Başvuran da anılan madde kapsamında Türkiye’de mühendislik faaliyeti ile ilgili bir işte faaliyet göstermekte olduğu, zira başvuranın Bakım Onarım Mühendisi olarak çalışmaya devam ettiğinin kendi beyanı ile sabit olduğu, 2.3. Ayrıca Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nde zorunlu üyeliğin kapsamının düzenlendiği, ilgili 2 nci maddeye göre; “Türkiye sınırları içinde Meslek ve sanatlarını yürütmeye yasal olarak yetkili, elektrik Yüksek Mühendisi, Elektronik Yüksek Mühendisi, Elektrik Mühendisi, Elektronik Mühendisi, Elektrik Elektronik Mühendisi, Biyomedikal Mühendisi, Bilgisayar Mühendisiyle Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Genel Kurulu kararı ile Elektrik

Mühendisleri Odasına girmeleri kabul edilenler Odanın üyesidirler ve bu Yönetmelik kapsamındadırlar”, Nitekim aynı Yönetmeliğin Üyelik başlıklı 8 inci maddesi ile; “Odaya asıl üye olabilmek için Türkiye

Cumhuriyeti uyruklu olmak ve Türkiye sınırları içinde mühendislik öğretimi yapan kurumlarca verilen lisans diplomasına veya fakülte yönetim kurulu kararına istinaden verilen mezuniyet belgesine, yurt dışındaki üniversitelerden mezun olanlar için ise yetkili mercilerce onaylanmış denklik belgesine sahip olmak gerekir ” üyeliğin kapsamı düzenlenmiş olup; yine Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik

Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin Zorunlu ve İhtiyari Üyelik Başlıklı 120 nci maddesinde ise; “Birlik Genel Kurulunda Elektrik Mühendisleri Odasına kayıt olmaları uygun görülen mesleklere mensup mühendis ve yüksek mühendislerden, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışanların üyelikleri isteklerine bağlıdır. Ancak, bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken Odaya kayıtlı üyelerin mesleki yetkileri ile haklarına sahip ve onların mesleki ödevleri ile yükümlüdürler. Bunların dışında kalan mühendis ve yüksek mühendislerin

Odaya üyeliği zorunludur.” şeklinde açık düzenleme bulunduğu, 2.4. Buna göre, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendis ve yüksek mühendisler hariç tüm mühendis ve yüksek mühendislerin Odaya kayıt yükümlülüğünün bulunduğu, bu nedenle Odaya üyeliğin zorunlu olduğu, isteğe bağlı olmadığı, mühendislik mesleğini sürdürmek istememesinin tek başına istifasının kabul edilmesinde etkili olmadığı, üyeliğin zorunlu tutulduğu bu durumda ise üyelikten istifanın hangi durumlar için kabul görebileceğine dair mevzuat hükümlerinin amacına uygun şekilde yorumlanması gerektiği, buna göre, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendis ve yüksek mühendislerin Odaya kayıt zorunluluğu bulunmamakta iken başvurucunun mevzuatta açıkça ve tahdidi olarak sayılan istisnalar arasında olup olmadığının değerlendirmesinin yapılamadığı, anılan nedenle Oda tarafından başvuranın istifasının mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirilebilmesi için güncel SGK Hizmet Dökümünün incelenerek belirli şartları taşıyıp taşımadığının tespitinin gerektiği, Belirtilmiştir.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

3. EMO tarafından, başvuranın istifasının mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirilebilmesi için güncel SGK Hizmet Dökümünün incelenerek belirli şartları taşıyıp taşımadığının tespitinin gerektiğinin belirtilmesi üzerine, başvurandan temin edilen güncel SGK Hizmet Dökümünün incelenip gerekli değerlendirmenin yapılması 05/04/2021 tarihli ve sayılı yazımız ile istenilmiş olup, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası’nın 12/04/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; 3.1. SGK Hizmet Dökümünde başvuran Anıl Çavuşoğlu’nun Meslek Kodu “2152.02” olarak belirtilmiş olup, işbu kodun ISCO-08 kod sınıflandırmasına göre Elektronik Mühendisi (Genel) meslek kodu olduğundan, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendis ve yüksek mühendislerin Odaya kayıt zorunluluğu bulunmamakta iken, başvuranın mevzuatta açıkça ve tahdidi olarak sayılan istisnalar arasında olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı, netice itibariyle, başvuranın hâlihazırda Türkiye’de mühendislik faaliyetini gerektirir bir pozisyonda çalıştığı SGK Hizmet Dökümünden de açıkça görüldüğünden başvuranın istifa talebinin Oda tarafından kabulünün mümkün olmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 4.2. “D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” “1. Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.” 4.3. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir.

Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz.” 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

6. 14.07.1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “A) Memur: Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.

… D) İşçiler: (Değişik 1. cümle: 04.04.2007-5620 S.K/Madde 4) (A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

7. 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun; 7.1. 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihtisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler. Kamu

Kurumu ve Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan, Odaya kayıtlı meslektaşlarının yetkileriyle haklarına sahip ve onların ödevleriyle yükümlüdürler. Bu konuda Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile ilgili hükümler saklıdır.”, 7.2. 38 inci maddesinde; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde yazılı vecibeleri yerine getirmeyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten menedilirler.”, 8. 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TMMOB Ana Yönetmeliğinin; 8.1. “Üyelik ile İlgili Temel Hükümler” başlıklı 109 uncu maddesinde; “a) Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar. b) Kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının, meslek ve ihtisaslarıyla ilgili Odaya girmeleri, isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar, görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan Odaya kayıtlı meslektaşlarının yetkileri ile haklarına sahip ve onların ödev ve sorumlulukları ile yükümlüdürler.”, 8.2. “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Diploma ya da ruhsatname almak suretiyle, Türkiye’de mesleklerini uygulayabilecek duruma gelmiş olan mühendis, mimar ve şehir plancıları, hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar ya da üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için ya da başka disiplin nedenleriyle, kimlik belgesi yenilenmemiş

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

ya da onaylanmamış olanların, mesleklerini uygulamaları yasaklanır. 109 uncu maddedeki istisnai hükümler saklıdır.”, 8.3. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 114 üncü maddesinde; “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, yedek subaylık ve erlik hariç olmak üzere silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla, Odadan ayrılabilirler. 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu ana yönetmelik hükümleri bundan sonra bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Ana

Yönetmelikteki istisnai hükümler saklıdır.”, 9. 21.05.2013 tarih ve 28653 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TMMOB Elektrik Mühendisleri

Odası Ana Yönetmeliği’nin; 9.1. “Üyelik” başlıklı 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Odaya asıl üye olabilmek için Türkiye

Cumhuriyeti uyruklu olmak ve Türkiye sınırları içinde mühendislik öğretimi yapan kurumlarca verilen lisans diplomasına veya fakülte yönetim kurulu kararına istinaden verilen mezuniyet belgesine, yurtdışındaki üniversitelerden mezun olanlar için ise yetkili mercilerce onaylanmış denklik belgesine sahip olmak gerekir.”, 9.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını yürütmeye yasal olarak yetkili, elektrik yüksek mühendisi, elektronik yüksek mühendisi, elektrik mühendisi, elektronik mühendisi, elektrik-elektronik mühendisi, biyomedikal mühendisi ve bilgisayar mühendisi ile Türk

Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Genel Kurulu kararı ile Elektrik Mühendisleri Odasına girmeleri kabul edilenler Odanın üyesidirler ve bu Yönetmelik kapsamındadırlar.” 9.3. “Üye Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Odaya kayıtlı her üyenin; a) 6235 sayılı TMMOB Kanunu, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ve diğer ilgili kanunlar ile Birlik Ana Yönetmeliği, Oda Ana Yönetmeliği ve diğer yönetmeliklerin öngördüğü hükümlere uyması, …

f) Oda Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesi gerekir.” 9.4. “Üyelikten çıkma” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Üyelikten ayrılmak üzere Oda Yönetim

Kuruluna yazılı olarak başvuranlar, 55 inci madde hükümleri gereğince üyelikten çıkarılanlar ve ölen üyelerin Oda ile ilişkisi kesilir. Ölen üye dışındakilerden aidat borçları tahsil edilir ve kimlik kartları geri alınır.”, 9.5. “Odanın Gelir Kaynakları” başlıklı 100 üncü maddesinde; “Odanın başlıca gelir kaynakları

şunlardır:

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

kişiliğe sahip Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kurulmuştur. 6235 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca ülkemizde mühendislik mensuplarının mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle meşgul olabilmeleri için ihtisaslarına uygun bir odaya kaydolmaları ve üyelik vasfını korumaları gerekmektedir.

Kanunda kamu kurumu ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışan mühendis ve mimarlık meslekleri mensuplarına ise

Oda üyesi olup olmama hususunda serbestlik tanınmıştır. TMMOB Ana Yönetmeliği’nin 110 uncu maddesinde; diploma alarak ülkemizde mesleklerini uygulayabilecek duruma gelen mühendislerin hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmaları gerektiği, 114 üncü maddesinde ise kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin belirtilen şartları yerine getirmeleri halinde

Odadan ayrılabilecekleri düzenlenmiştir. Benzer şekilde TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Ana

Yönetmeliği’nin 120 inci maddesinde, mühendis ve yüksek mühendislerden, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve süreli görevlerde çalışanların üyelikleri isteklerine bağlı olduğu hüküm altına alınmıştır.

13. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, başvuranın 2021 yılına kadar aidatlarını ödeyip Odaya aidat borcu bulunmadığını beyan ederek 11/06/2020 tarihinde Oda üyeliğinden istifa talebinde bulunduğu, Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulunun söz konusu talebi değerlendirdiği, başvuranın sunmuş olduğu evraklardan çalıştığı pozisyonun asli ve sürekli nitelikteki bir kamu hizmeti olup olmadığının tespit edilemediği, güncel SGK Hizmet Dökümünün sunulması halinde gerekli değerlendirmenin yapılabileceği belirtilerek talebin reddedilmesi üzerine başvuran Kurumumuza başvurduğu, dosyanın inceleme sürecinde

Kurumumuzca başvurandan temin edilen güncel SGK Hizmet Dökümünün iletilmesi üzerine, Oda tarafından yapılan değerlendirmede; SGK Hizmet Dökümünde Anıl Çavuşoğlu’nun “2152.02” olarak belirtilmiş olan meslek kodunun ISCO-08 kod sınıflandırmasına göre Elektronik Mühendisi (Genel) meslek kodu olduğundan, başvuranın mevzuatta açıkça ve tahdidi olarak sayılan istisnalar arasında olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak Türkiye’de mühendislik faaliyetini gerektirir bir pozisyonda çalıştığı SGK Hizmet Dökümünden de açıkça görüldüğünden, başvuranın istifa talebinin Oda tarafından kabulünün mümkün olmadığı yönünde karar verildiği görülmektedir.

14. Dosya kapsamının incelenmesinden; başvuranın, 2015-2017 yılları arasında fabrikasında Proje Mühendisi, 2017-2020 yılları arasında Eskişehir fabrikasında Kalite ve Proses

Kontrol Mühendisi olarak çalıştığı, 2020 yılından itibaren ise, Şişe ve Cam Fabrikaları

A.Ş. Düzcam Mersin Fabrikasında işçi statüsünde Bakım Onarım Mühendisi olarak çalışmakta olduğu, buna göre başvuranın özel hukuk tüzel kişiliğini haiz bir anonim şirkette çalıştığı anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendis ve yüksek mühendislerin Odaya kayıt zorunluluğu bulunmamakla birlikte, başvuranın mevzuatta açıkça ve tahdidi olarak sayılan söz konusu istisnalar arasında olmadığı görülmektedir.

15. Anayasanın 128 inci maddesinde Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği düzenlenmiştir.

16. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kamu hizmetlerinin yürütülmesinde dört farklı istihdam şekli öngörmüştür. Memurluk, Kanun’un öngördüğü asli ve sürekli istihdam şeklidir. Memur ile idare arasındaki

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

ilişki yasama organı tarafından hizmetin gereklerine uygun olarak düzenlenmektedir ve günümüzde kanuni bir statü ilişkisinin mevcut olduğu kabul edilmektedir. Kanun’un 4 üncü maddesine göre, devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetini yürütenler diğer bir ifadeyle bir kadroya bağlı olarak görevlendirilenler memur sayılır. İşçiler, Kanunda sayılan diğer istihdam biçimleri dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. İşçiler iş mevzuatına tabi olarak çalışır.

İdare ile aralarındaki ilişki hizmet iş sözleşmesi ile belirlenir. (Bahtiyar Akyılmaz, Murat Sezginer, Cemil

Kaya, Türk İdare Hukuku, Seçkin Yayıncılık, 2014, s. 632-633 )

17. Doktrinde, İdarenin asli ve sürekli hizmetlerinin ancak memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüldüğü, Hukukumuza göre bu gibi asli ve sürekli görevlerin yürütülmesinin özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılan işçilere verilemeyeceği, asli ve sürekli hizmetleri yürütecek olan memur ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri yasa ile düzenleneceğine göre burada söz konusu olan memur ve diğer kamu görevlilerinin işçiler olamayacağı, çünkü burada idare ile memur ve diğer kamu görevlileri arasındaki ilişkinin yasal bir ilişki olduğu ve kamu hukukuna göre düzenlendiği ve statüter bir durumun söz konusu olduğu ifade edilmiştir. (Turgut Tan, İdare Hukuku, Turhan Kitabevi, 2016, s.499)

18. Anayasa Mahkemesi, benzer şekilde özel hukuk tüzel kişisi olan İller Bankası’na ilişkin 18/10/2012 tarihli ve 2012/29 E. 2012/155 K. Sayılı Kararında “…İller Bankası, 6107 sayılı Kanun dışında Bankacılık

Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, özel hukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyet yürüttüğünden, özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan bu bankanın hizmeti Anayasa’nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına yöre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamaz ve personeli de ayni madde kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemez.” denilerek özel hukuk tüzel kişiliği bünyesinde çalışan personelin memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemeyeceğini açıkça ortaya koymuştur. Somut olayda, başvuranın çalışmakta olduğu Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. Şişecam Düzcam Mersin Fabrikasının özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsünde olması sebebiyle başvuranın Oda üyesi olup olmama hususunda serbestlik tanınan memur ya da diğer kamu görevlisi kapsamında olmadığı değerlendirilmektedir.

19. Başvuranın, 2021 yılına kadar ödemiş olduğu aidatın iade edilmesi yönündeki talebine ilişkin olarak;

Kararın 9 no.lu paragraflarında yer verildiği üzere, EMO Ana Yönetmeliği’nin üyelerin görev ve sorumlulukları ile ilgili 9 uncu maddesinde belirtildiği gibi, Odaya kayıtlı her üyenin 6235 sayılı TMMOB

Kanunu, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ve diğer ilgili kanunlar ile Birlik Ana

Yönetmeliği, Oda Ana Yönetmeliği ve diğer yönetmeliklerin öngördüğü hükümlere uyması ve Oda Genel

Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesi gerektiği düzenlenmiştir. Bundan dolayı, başvuranın söz konusu talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Anayasa’nın 135 inci maddesi ve 6235 sayılı

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun 33 üncü maddesi uyarınca Kamu Kurumu ve

Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarına meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri hususunda serbestlik tanındığı, başvuranın ise özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirketlerde çalışması sebebiyle,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

6235 sayılı Kanunu’nun 33 üncü maddesinde belirtilen kamu kurumu ve kuruluşlarda asli ve sürekli bir

görevde çalıştığının değerlendirilemeyeceğinden, başvuranın talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “makul sürede karar verme” kanunilik” ve “ölçülülük ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr