|
ÖZET: Başvuru, Balıkesir İli Edremit ilçesinde bulunan bir elektrik trafosunun manyetik alan etkileri nedeniyle imar planına aykırı olduğu iddiasıyla yapılmıştır. Başvuran, Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından yerleştirilen trafonun, kendisi ve çevresindeki site sakinlerinin sağlığını olumsuz etkilediğini belirterek, trafonun kaldırılmasını talep etmiştir. İlgili idareler, trafonun yerinin ve imar durumunun uygun olduğunu, gerekli izinlerin alındığını ve trafonun taşınmasının mümkün olmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, elektrik trafosunun manyetik alan değerlerinin uluslararası standartların altında olduğunu ve dolayısıyla insan sağlığına tehdit oluşturmadığını tespit etmiştir. Ancak, trafonun etrafında güvenlik önlemlerinin alınmadığı ve bu durumun kazalara yol açabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle, Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye, güvenlik önlemleri alması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun manyetik alan etkileri açısından reddedilmesine, ancak can ve mal güvenliği için gerekli önlemlerin alınması gerektiğine dair tavsiyenin yapılmasına karar verilmiştir. İlgili idarelerin, bu karara uygun hareket etmesi ve başvuru süreçlerinde daha dikkatli olmaları önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/6767-S.10308
BAŞVURU NO : 2018/9427
KARAR TARİHİ : 05/08/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş
Edremit Belediye Başkanlığı (Resen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Elektrik trafosunun manyetik şiddet alanının etkisi ile imar planına aykırı olduğu iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/07/2018
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, kendisine ait “Balıkesir İli Edremit İlçesi … Mah. … Ada … Parselde” kayıtlı bulunan … Sitesindeki evinin bahçesinin bitişiğinde Balıkesir İli Edremit İlçesine Elektrik dağıtımı yapan Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş tarafından uzunluğu 8 metre, yüksekliği 3 metre ve eni 2,5 metre ebatlarında olan elektrik trafosu tesis edildiğini, elektrik trafosunun Havacılar mevki … Sitesi sakinlerinin sağlığını olumsuz etkilediğini, kendisinin kalp hastası olduğunu ve kalbinde 6 adet stent bulunduğunu, trafonun manyetik çekim alan şiddeti oluşturduğunu, dolayısıyla site sakinlerinin can ve mal güvenliğinin tehlikede olduğunu iddia ederek, elektrik trafosunun bulunduğu yerden kaldırılması için ilgili idarelere başvurduğunu, Uludağ Elektrik
Dağıtım A.Ş tarafından 21/05/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda: “… Havacılar mevkiinde bulunan ekonomik ömrünü tamamlamış şebekenin yer altı olacak şekilde yenilendiği, …sıklıkla elektrik arızalarına sebep olan ve tehlike arz eden 8 adet direk tipi trafo, ilgili kurumlarla görüşülerek ve gerekli izinler alınarak yeri belirlenen konumlara 2 adet köşk tipi (kapalı sistem)
trafo tesis edildiği, mevcut durumlarda havai hat olarak sokaklardan geçen şebeke hava şartları sebebiyle uzun süreli elektrik kesintilerine sebep olan 34.5 kw yüksek gerilim elektrik hattının yer altı olarak tesis edildiği, …can ve mal güvenliği başta olmak üzere daha sağlıklı elektrik dağıtımı yapılması ve bölgenin elektrik kesintilerinin asgari düzeyde tutulmasının amaçlandığı, bölgedeki sitelerin ve müstakil evlerin enerjilerini yeni tesis edilen trafodan aldıkları, tesis çalışmalarının tamamlandığı, trafonun taşınmasının veya kaldırılmasının mümkün olmadığı,” gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, ayrıca tesis edilen elektrik trafosunun imar planına aykırı olduğunu iddia ederek, söz konusu elektrik trafosunun kaldırılması suretiyle mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere Balıkesir Büyükşehir Belediye
Başkanlığı, Edremit Belediye Başkanlığı ve Uludağ Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nden bilgi belge talebinde bulunulmuştur.
3. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 28/09/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1. Uludağ Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’ne 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 8’nci maddesi, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği ve
Yönetmeliğin 27’nci maddesine istinaden Belediye Meclisi tarafından çıkarılan Balıkesir
Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Çalışma Yönetmeliğinin ilgili maddelerine istinaden yer altına tesis edilecek elektrik hatları için gerekli izin ve kazı ruhsatının verildiği,
3.2. Bahsedilen elektrik trafosunun yer tahsisi ve imar durumları ile ilgili Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’nın herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığı,
4. Edremit Belediye Başkanlığı Yazı İşleri Müdürlüğü’nün 19/09/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
4.1. Edremit Belediye Meclisi’nin 03/12/2015 tarih ve … sayılı Kararı ile, 08/09/2013 tarih ve
28579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 01/01/2014 tarihinde yürürlüğe giren, “Planlı
Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin 9. maddesine istinaden trafo yerinin … Mahallesi
… ada … no.lu parsele ve doğusundaki yeşil alana 3 metre yapı yaklaşma mesafeli, konutlara paralel şekilde 8m. x 3m. ölçülerinde belirlenmesine” karar verildiği,
4.2. İlgili trafonun Edremit İlçesi … Mahallesi … ada … parsel no.lu taşınmazın kuzeyinde yer alan yeşil alan içerisine yapıldığı, Mülga Altınoluk Belediye Meclisinin 22/04/1988 tarih ve …
sayılı Meclis Kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı’na göre söz konusu yeşil alanın kuzeyinde yaklaşık 5.60 metrelik yaya yolu ve doğusunda 7 metrelik yaya yolunun bulunduğunun görüldüğü,
5. Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin 17/09/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazıda ise özetle;
5.1. Uludağ Elektrik Dağıtım A. Ş.’nin talebinin, mevcutta bölgeye hizmet eden bir trafonun bulunmaması nedeniyle bölgenin teknik altyapı/enerji ihtiyacının karşılanması için Belediye tarafından uygun görüldüğü,
5.2. Şirketlerinin 2018 yılı yatırım planlarının EPDK ve TEDAŞ’ a bildirildiği, ekonomik ömrünü tamamlamış olan havai şebeke, yer altına alınarak hazırlanan projeler kapsamında yatırıma ilişkin proje içeriğinde bulunan “Gerekçeli Rapor”un kabul edilerek TEDAŞ tarafından onaylandığı,
5.3. Trafonun uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ayrılan alan olarak nitelendirilen park alanına, trafo alanı olarak tahsis edilen yere konulduğu, Plan değişiklik taleplerinin
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24. ve 26. maddelerinin esas alınarak yapıldığı,
5.4. Trafonun tesis edilmeden önce imar planlarında yol genişliğinin 7 metre olarak belirlendiği, bunun trafonun tesis edildikten sonrada değişmemiş olduğu, yol genişliğinin şuan içinde 7 metre olduğu,
5.5. Elektrik trafosunun eninin 2,30 metre, boyunun 7,50 metre ve yüksekliğinin ise 2,65 metre olduğu, yürürlükte bulunan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğine uygun olarak tesis edildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
8. 5216 sayılı Kanunun “Alt yapı hizmetleri” başlıklı 8 inci maddesinde; “ Büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerinin katılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar.
… Alt yapı koordinasyon merkezi, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından büyükşehir içinde yapılacak alt yapı yatırımları için kalkınma plânı ve yıllık programlara uygun olarak yapılacak taslak programları birleştirerek kesin program hâline getirir.
… Koordinasyon merkezleri tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.”
9. 3194 sayılı İmar Kanununun 5 inci maddesinde; “ … Nazım İmar Planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.”
10. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun;
10.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.”
10.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar.” hükmünün bulunduğu, 11. 28/01/2014 tarih ve 28896 sayılı Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım
Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının; 11.1. (ç) bendinde; “Dağıtım: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden naklini,” 11.2. (d) bendinde; “Dağıtım sistemi: Bir dağıtım şirketinin, lisansında belirlenmiş dağıtım bölgesinde işlettiği elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesini,” 11.3. (f) bendinde; “Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları,”
12. 3 Temmuz 2017 tarih 30113 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliği’nin “Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşulları” başlıklı 19
uncu maddesinin (c) bendinde; “Park alanları: bu alanlarda encümen kararıyla:
1) Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalci, pergola, kameriye.
2) 1000 metrekare ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat
adedi 1’i, yüksekliği 4.50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda yüzde 3’ü, her birinin alanı 15 metrekareyi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi ile oyun alanlarına en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla trafo,”,
13. 08/09/2013 tarih ve 28579 sayılı Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesinde; “ Binalarda;
1) Ön bahçe ve yol kenarına rastlayan bahçe mesafeleri en az (5.00) metredir.
2) Yan bahçe mesafesi en az 3,00 metredir.
3) Arka bahçe mesafesi … istisnalar hariç en az (3,00) metredir.”
14. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin,
14.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde; “ Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı,”
14.2. “Uygulama imar planı” başlıklı 24 üncü maddesinde; “ (1) Uygulama imar planlarının tamamı bir aşamada yapılabileceği gibi sosyal ve teknik altyapı alanı dengeleri gözetilerek etaplar halinde de yapılabilir.
(2) Nazım imar planları üzerinde gösterilen sosyal ve teknik altyapı alanlarının konum ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek, nazım imar planının ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve genel işleyişini bozmamak ve hizmet etki alanı içinde kalmak şartı ile ilgili kurum ve kuruluşların görüşü dikkate alınarak uygulama imar planlarında değiştirilebilir.
(3) Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit, karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına aykırılık teşkil etmez.”
14.3. “İmar planı değişiklikleri” başlıklı 26 ncı maddesinde ise; “ (1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.
(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz.”
15. 24/07/2010 tarih ve 27651 sayılı İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyonun Olumsuz
Etkilerinden Çevre ve Halkın Sağlığının Korunmasına Yönelik Alınması Gereken
Tedbirlere İlişkin Yönetmelik’in,
15.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelik; mikrodalgalar, statik alanlar, oldukça düşük frekans alanları, düşük frekans alanları ve radyo frekans alanları içeren 0 Hz-300 GHz frekans bandındaki elektromanyetik alanları ve kişilerin bu alanlara maruziyetine dair hususları kapsar.” 15.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; “Manyetik alan şiddeti: Uzayın herhangi bir noktasında bir manyetik alan içinde bulunan ve manyetik akı yoğunluğu ile tanımlanan, Amper/metre olarak ifade edilen vektörel bir büyüklüğü,”
Aynı maddenin (i) bendinde ise; “Manyetik akı yoğunluğu: Herhangi bir birim alandan geçen ve Tesla olarak ifade edilen manyetik akı miktarını,” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
16. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
17. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere kendisine ait “Balıkesir İli Edremit İlçesi
… Mah. … Ada … Parselde” kayıtlı bulunan … Sitesindeki evinin bahçesinin bitişiğinde
Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş tarafından tesis edilen elektrik trafosunun site sakinlerinin sağlığını olumsuz etkilediğini, kendisinin kalp hastası olduğunu ve kalbinde 6 adet stent bulunduğunu, trafonun manyetik çekim alan şiddeti oluşturduğunu, dolayısıyla site sakinlerinin can ve mal güvenliğinin tehlikede olduğunu iddia ederek, elektrik trafosunun bulunduğu yerden kaldırılması için ilgili idarelere başvurduğunu, ancak isteminin reddedildiğini, ayrıca tesis edilen elektrik trafosunun imar planına aykırı olduğunu iddia ederek, evinin bahçesinin bitişiğinde bulunan söz konusu elektrik trafosunun Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından kaldırılmasını talep etmiştir.
18. Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından başvuruya konu elektrik trafosunun, 2018 yatırım işleri arasında bulunan … Yatırım kodlu Balıkesir İli, Edremit İlçesi, Havacılar Mevkii YGAG Elektrik Dağıtım Şebeke Projesi kapsamında Havacılar mevkiinde bulunan ekonomik ömrünü tamamlamış şebekenin yeraltı olacak şekilde yenilendiği, Havacılar mevkiinde bulunan, sıklıkla elektrik arızalarına sebep olan ve tehlike arz eden 8 adet direk tipi trafonun kaldırıldığı, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ve Edremit İlçe Belediyesi’nden gerekli izinlerin alınarak Edremit Belediye Meclis Kararında belirtilen konumlara 2 adet köşk tipi (kapalı sistem) trafonun tesis edildiği, mevcut durumdaki havai hat olarak sokaklardan geçen şebekelerin hava şartları sebebiyle uzun süreli elektrik kesintilerine sebep olan 34.5 kV yüksek gerilim bulunan elektrik hattının yeraltı olarak tesis edildiği, proje kapsamında can ve mal güvenliği başta olmak üzere daha sağlıklı olarak elektrik dağıtımın yapılması ve bölgenin elektrik kesintilerinin asgari düzeyde tutulmasının amaçlandığı, bölgedeki siteler ve müstakil evlerin enerji ihtiyaçlarının yeni tesis edilen elektrik trafosundan karşılandığı, ayrıca elektrik trafosunun uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ayrılan alan olarak nitelendirilen park alanına, trafo alanı olarak tahsis edilen yere konulduğu ifade edilmiştir.
19. Bahse konu elektrik trafosunun manyetik çekim şiddeti oluşturup oluşturmadığı ve buna bağlı olarak site sakinlerinin can ve mal güvenliği ile sağlığını olumsuz yönde etkileyip etkilemediği hususunda, başvurunun teknik incelemeyi gerektirmesi nedeniyle, başvuruya konu şikayetin çözümü için uzman bilirkişilerin görüşüne başvurmak gerekmiştir. Bu nedenle, konuyla ilgili 3 bilirkişi görevlendirilmiştir.
20. Görevlendirilen bilirkişiler tarafından hazırlanan ve Kurumumuza sunulan Bilirkişi Kurulu
Raporunda özetle;
20.1. … Mah. … Ada parselde manyetik alan ölçümü için yerinde yapılan çalışmada, ilgili parselde Köşk Tipi Trafo inşa edildiğinin görüldüğü, trafo zemininde bulunan koruma betonu üzerine test cihazı konumlandırılarak manyetik ve
KÖŞK TİPİ TRAFO ÇEVRESİ
elektrik alan ölçüm işlemlerinin yapıldığı, trafo zemini etrafında 8 adet, trafo gövdesi üzerinde 4
Elektrik Manyetik Alan adet, F Blok bahçe duvarı üzerinde 3 adet ölçüm
Alan (V/m) (μT)
ÖLÇME
gerçekleştirildiği ve bunun sonucunda;
ÖLÇME-O1 10 0,37
Trafo çevresinde yapılan ölçümlerde en düşük 4
ÖLÇME-02
10 0,41
V/m, en yüksek 10 V/m elektrik alan oluştuğunun görüldüğü,
ÖLÇME-03
5 0,36
ÖLÇME-04
6 0,45
4
ÖLÇME-05 0,43
ÖLÇME-06
8 0,35
ÖLÇME-07
8 0,32
ÖLÇME-08
10 0,37
KÖŞK TİPİ TRAFO GÖVDESİ
Elektrik Manyetik
Alan (V/m) Alan (μT)
ÖLÇME
Trafo gövdesi üzerinde yapılan ölçümlerde en düşük 5 V/m, en yüksek 10 V/m elektrik alan
ÖLÇME-09 10 0,37
oluştuğunun görüldüğü,
ÖL ME-10 10 0,41
ÖLÇME-11
5 0,36
ÖLÇME-12
6 0,45
BAHÇE SINIRI
Elektrik Manyetik Trafoya yakın mesafede bulunan F Blok
Alan (V/m) Alan (μT)
sakinlerine ait bahçe sınır duvarı üzerinde yapılan
ÖLÇME
ölçümler neticesinde ise en düşük 5 V/m, en
ÖLÇME-13 10 0,37
yüksek 10 V/m elektrik alan değerinin ölçüldüğü, ifade edilmiştir.
ÖLÇME-14 10 0,41
ÖLÇME-15
5 0,36
20.2. Elektrik ve manyetik alanın insan sağlığı üzerinde etkilerini araştıran ve buna göre uluslararası platformda sağlık sınırlarını belirleyen komisyonca ICNIRP (Uluslararası İyonize
Olmayan Radyasyondan Korunma Komisyonu), 50 Hz şebeke geriliminde Manyetik Alan
Marufiyeti Halk İçin Sınır Değerinin 100 PIT ve 50 Hz Elektrik Alan Maruziyeti Halk İçin
Sınır Değerinin 5000 V/m olarak belirlendiği, ICNIRP Kılavuzu’na göre ELF (Oldukça Alçak
Frekans) elektrik ve manyetik alan maruziyeti mesleki sınır değerlerinin; ELE 50 Hz Manyetik
Alan Maruziyeti Mesleki Sınır Değerinin 500 ELF 50 HZ Elektrik Alan Maruziyeti Mesleki
Sınır Değerinin 10000 V/m. olarak belirlendiği, ICNIRP ELE elektrik ve manyetik alan maruziyeti halk için sınır değerleri 100 PT olmasına rağmen tedbir (ihtiyati tedbir) olarak; yeni yapılacak elektriksel tesislerin, tesislere olan uzaklığın manyetik alanın ortalama değerinin 20
μT ve yerleşim merkezlerinde 10 μT olacak şekilde gerçekleştirilmesinin önerildiği belirtilmiştir.
20.3. Elektrik trafosunun incelenmesinde; trafonun başvuranın binasının bahçe kapısına uzaklığının baş tarafta 285 cm, arka kısımda 390 cm mesafede tesis edildiği, pide fırını binasına ise yaklaşık 8 m mesafe ile tesis edildiğinin görüldüğü, trafo etrafına korunak yada tel çit çekilmediği, yeşil alanın stabilize hale getirilmesi nedeniyle yol/sokak görünümü aldığı, bu nedenle de kazaya mahal verilebileceği, dosya ekinde sunulan pafta parsel bilgilerinden alanın park ve yeşil alan olarak planlandığının anlaşıldığı, değerlendirmelerine yer verilmiştir.
20.4. Sonuç olarak, dosya ekinde verilen bilgiler ve yerinde yapılan çalışmalarda; söz konusu
Köşk Tipi Trafo binasından gelen elektrik ve manyetik alan yayılımlarının yapılan ölçümlerle incelenerek toplamda 15(on beş) adet ölçüm yapıldığı, ölçülen değerlerin uluslararası faaliyet gösteren ICNIRP standartlarında belirlenen 5000V/m olarak belirlenen limit değerlerin altında olduğundan trafonun etrafından yayılan manyetik alan değerlerinin insan sağlığı açısından sorun teşkil etmediği, trafo tesis edilirken park alanı içerisinde konumlandırılacak trafo için ilgili yönetmelikteki oyun alanına ilişkin belirlenen yaklaşım mesafelerine uyulmadığı, olası kazaları önlemek amacıyla trafo etrafında tel veya çit gibi koruyucu önlemlerin alınmadığı kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.
21. Dolayısıyla, başvuranın kalp hastası olduğu ve manyetik şiddet alanından dolayı sağlığının olumsuz yönde etkilendiği iddiasına ilişkin olarak, elektrik trafosunun etrafından yayılan manyetik alan değerlerinin insan sağlığı açısından sorun teşkil etmediği, ölçülen değerlerin uluslararası alanda faaliyet gösteren ICNIRP standartlarında belirlenen 5000V/m olarak belirlenen limit değerlerin altında olduğu, bu nedenle insan sağlığını tehdit edecek bir durumun olmadığı anlaşılmıştır.
22. Ayrıca, başvuranın tesis edilen elektrik trafosunun imar planına aykırı olduğu iddiasına ilişkin olarak, elektrik trafosunun başvuranın evinin bahçe kapısına uzaklığının baş tarafta 285 cm, arka kısımda 390 cm mesafe aralıkla tesis edildiği, pide fırını binasına ise yaklaşık 8m mesafe ile tesis edildiği, trafo etrafına korunak yada tel çit çekilmediği, yeşil alanın stabilize hale getirilmesi nedeniyle yol/sokak görünümü aldığı, bu nedenle de kazaya mahal verilebileceği, sunulan pafta parsel bilgilerinden alanın park ve yeşil alan olarak planlandığı, park alanlarına encümen kararıyla oyun alanlarına en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla trafo yapılabileceği, ancak park alanı içerisinde konumlandırılacak trafo için gerekli yaklaşım mesafelerine uyulmadığı belirtilmiştir.
23. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın evinin bahçesinin bitişiğinde bulunan elektrik trafosunun insan sağlığını tehdit edecek bir durumunun olmadığı, ancak trafo etrafına korunak ya da tel çit çekilmemesi nedeniyle de kazaya mahal verilebileceği, ayrıca gerekli yaklaşım mesafelerine uyulmadığı değerlendirmeleri sonucunda
Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından konu ile ilgili gerekli önlemlerin alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuz tarafından idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “makul sürede karar verme”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak, başvurana gönderilmiş olan cevabi yazıda idare tarafından kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, dolayısıyla “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlemine karşı Balıkesir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ ve
KISMEN KABULÜ ile;
Başvuranın elektrik trafosunun etrafından yayılan manyetik alan değerlerinin insan sağlığı açısından sorun teşkil ettiği iddiasına ilişkin talebinin REDDİNE,
Diğer taraftan can ve mal güvenliği açısından elektrik trafosunun etrafına korunak veya tel çit çekilerek güvenliğin sağlanması hususunda ULUDAĞ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM
ŞİRKETİ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın bilgi için BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI ve EDREMİT
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA İLETİLMESİNE,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Uludağ Elektrik
Dağıtım Anonim Şirketince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, ULUDAĞ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ’NE,
BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA VE EDREMİT
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi